Advanced Aikido

LỜI KHEN DÀNH CHO AIKIDO BASICS

Tôi xin khiêm nhường khen ngợi Phong Shihan và Tiến sĩ Seiser vì những nỗ lực không ngừng của họ nhằm xuất bản những hiểu biết vô cùng quý giá và những tư liệu thực sự thú vị để suy ngẫm cho cộng đồng aikido và hơn thế nữa. Mọi học viên nghiêm túc của aikido và của võ thuật nói chung nên đưa những ấn phẩm như vậy vào tủ sách của mình để thường xuyên ôn tập và làm nguồn tư liệu cho thảo luận, thử nghiệm, và sự phát triển không ngừng trong aikido cũng như trong sứ mệnh cá nhân của mỗi người.

SHIHAN FRANCIS TAKAHASHI, LỤC ĐẲNG, HUẤN LUYỆN VIÊN TRƯỞNG TẠI HỌC VIỆN AIKIDO

Ở TEMPLE CITY, CALIFORNIA, VÀ CỘNG SỰ VIÊN AIKIDO, BỜ TÂY

Xin chúc mừng Sensei Phong và Tiến sĩ Lynn Seiser. Cuốn sách của quý vị là một biểu đạt rõ ràng về bộ môn aikido tuyệt đẹp của chúng ta và được đặt tên rất xác đáng là Aikido Basics. Sách giải đáp những câu hỏi và mối quan tâm của người mới học một cách thông minh và giản dị, đồng thời là cuốn cẩm nang hoàn hảo cho cả những học viên cao cấp lẫn những vị thầy lâu năm. Một công trình xuất sắc, làm rất tốt! Không chút nghi ngờ, tôi xin giới thiệu cuốn sách này.

SENSEI FRANK MCGOUIRK, LỤC ĐẲNG, VÕ ĐƯỜNG AIKIDO-AI VÀ

TRUNG TÂM THIỀN WHITTIER DHARMA KAI Ở WHITTIER, CALIFORNIA.

Tôi đã có dịp đọc trước cuốn sách này và thực sự cảm thấy đây là cuốn sách hay nhất về aikido mà tôi từng được biết đến. Tôi xin cảm ơn Lynn Seiser và Phong Sensei vì một cuốn sách tuyệt vời và mong chờ hai cuốn tiếp theo. Xin cảm ơn!

-SHIHAN FRANCIS TAKAHASHI, LỤC ĐẲNG, TỔ CHỨC AIKIKAI,

HỌC VIỆN AIKIDO TEMPLE CITY, CALIFORNIA

Aikido đã được nhiều người trên khắp thế giới luyện tập và yêu mến. Tôi tin rằng số người theo học sẽ còn gia tăng hơn nữa. Aikido là một con đường khả thi trong thế giới đầy biến động này. Tôi tin rằng hòa bình sẽ thắng thế. Tôi vô cùng hoan hỷ trước việc cuốn sách này được xuất bản.

MASATAKE FUJITA SHIHAN, TỔNG THƯ KÝ TỔ CHỨC AIKIKAI

Xin lưu ý rằng nhà xuất bản và (các) tác giả của cuốn sách hướng dẫn này KHÔNG CHỊU TRÁCH NHIỆM dưới bất kỳ hình thức nào đối với bất kỳ thương tích nào có thể xảy ra khi luyện tập các kỹ thuật và/hoặc làm theo những hướng dẫn trong sách. Việc luyện tập võ thuật có thể nguy hiểm cho cả bạn lẫn người khác nếu không được thực hành một cách an toàn. Nếu bạn còn nghi ngờ về cách tiến hành hoặc liệu việc luyện tập của mình có an toàn hay không, hãy tham khảo ý kiến một vị thầy võ thuật được đào tạo trước khi bắt đầu. Vì những hoạt động thể chất được mô tả trong sách có thể quá nặng nhọc đối với một số độc giả, việc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi luyện tập cũng là điều thiết yếu.

Xuất bản lần đầu năm 2006 bởi Tuttle Publishing, một chi nhánh của Periplus Editions (HK) Ltd., với văn phòng biên tập tại 364 Innovation Drive, North Clarendon, Vermont 05759. Bản quyền © 2006 Phong Thong Dang và Lynn Seiser. Bảo lưu mọi quyền. Không phần nào của ấn phẩm này được phép sao chép hoặc sử dụng dưới bất kỳ hình thức hay phương tiện nào, điện tử hay cơ học, kể cả sao chụp, ghi âm, hoặc bằng bất kỳ hệ thống lưu trữ và truy xuất thông tin nào, nếu không có sự cho phép trước bằng văn bản của nhà xuất bản. Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Dang. Phong Thong, 1940.

Advanced aikido / Phong Thong Dang and Lynn Seiser, 1st ed.

Bao gồm thư mục tham khảo và mục lục.

ISBN 0-8048-3785-6 (pbk. : alk. paper)

1. 1. Aikido. L. Seiser, Lynn, 1950- I1. Title.

GV1114.35.D368 2006

796.815'4dc22

2005030834

Phát hành tại Bắc Mỹ, Mỹ Latinh

Nhật Bản

Châu Á – Thái Bình Dương

Tuttle Publishing

& Châu Âu

Berkeley Books Pte. Ltd.

Tuttle Publishing

Yaekari Building, 3rd Floor

130 Joo Seng Road

5-4-12 Osaki

#06-01/03 Olivine Building

364 Innovation Drive

Shinagawa-ku

North Clarendon, VT 05759-9436

Singapore 368357

Tel: (802) 773-8930

Tokyo 141 0032

Tel: (65) 6280-1330

Tel: (03) 5437-0171

Fax: (802) 773-6993

Fax: (65) 6280-6290

info@tuttlepublishing.com

inquiries@periplus.com.sg

Fax: (03) 5437-0755

www.tuttlepublishing.com

tuttle-sales@gol.com

www.periplus.com

Ấn bản lần thứ nhất 09 08 070610 98765 4321 In tại Hợp chúng quốc Hoa Kỳ

TUTTLE PUBLISHING là nhãn hiệu đã đăng ký của Tuttle Publishing

Aikido Nâng Cao

SENSEI PHONG THONG DANG

và

LYNN SEISER, PH.D.

TUTTLE PUBLISHING Tokyo – Rutland, Vermont – Singapore

LỜI ĐỀ TẶNG

Tôi xin khiêm nhường đề tặng cuốn sách này cho O'Sensei Morihei Ueshiba, người sáng lập aikido, bộ môn võ thuật của hòa bình, tình yêu thương và hòa hợp. Khoảnh khắc năm 1967 ấy, khi tôi chuẩn bị trở về Việt Nam, O'Sensei đã trìu mến trao cho tôi trách nhiệm truyền bá việc luyện tập aikido tại đất nước mình, sẽ mãi mãi khắc sâu trong ký ức tôi.

Tôi cũng xin khiêm nhường đề tặng cuốn sách này cho những người thầy quá cố và kính yêu của tôi, Đại sư Vu Ba Oai và Bác sĩ Nguyen Anh Tai, những người đã định hướng và dìu dắt tôi khi tôi còn ngập ngừng bước vào cửa ngõ của Võ Đạo.

Tôi cũng xin dành những lời này để đề tặng những người thầy aikido đầu tiên của tôi, Sensei Dang Thong Tri và Sensei Mutsuro Nakazono, cùng cố Đạo chủ (Doshu) đời thứ hai của aikido, Kisshomaru

Ueshiba.

Cuốn sách này cũng được đề tặng cho tất cả học trò của tôi, cả những người đã ra đi lẫn những người hiện tại, những người mà sự bền bỉ và nỗ lực không ngừng là động lực lớn nhất để tôi tiếp tục bước trên con đường mình đã chọn.

Qua cuốn sách này, tôi xin gửi lời cảm ơn đến Đạo chủ (Doshu) đương nhiệm của aikido, Moriteru Ueshiba; Shihan Masatake Fujita; cùng toàn thể nhân viên của Hombu Dojo và Tổ chức Aikikai vì sự ủng hộ quý báu và bền bỉ của họ.

Lòng biết ơn chân thành của tôi cũng xin gửi đến người học trò tận tụy của tôi, Tiến sĩ Lynn Seiser, Ph.D., và phu nhân của anh, Pamela, những người mà nếu không có họ, cuốn sách này có lẽ đã không bao giờ ra đời.

Tôi chân thành hy vọng rằng cuốn sách này sẽ là một công cụ hữu ích cho bất kỳ độc giả nào thực sự quan tâm đến việc luyện tập aikido.

SENSEI PHONG THONG DANG, LỤC ĐẲNG AIKIDO,

NGƯỜI SÁNG LẬP LIÊN ĐOÀN AIKIDO TENSHINKAI QUỐC TẾ

HAI LẦN ĐƯỢC GHI DANH VÀO ĐẠI SẢNH DANH VỌNG VÕ THUẬT THẾ GIỚI

HUẤN LUYỆN VIÊN TRƯỞNG, VÕ ĐƯỜNG WESTMINSTER AIKIKAI

Tôi xin khiêm nhường đề tặng tập sách này, cuốn thứ hai trong ba tác phẩm về aikido, với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất dành cho người thầy aikido của tôi, Sensei Phong Thong Dang, vì sự tinh thông, lòng từ bi và nguồn cảm hứng của thầy. Được luyện tập cùng một huyền thoại và được tin tưởng giao phó những giáo huấn của thầy là một vinh dự khiến tôi khiêm cung. Tôi hy vọng những đóng góp nhỏ bé của mình phần nào giúp quảng bá, lưu truyền và truyền bá những giáo huấn, phong cách và liên đoàn của thầy, cùng lợi ích chung của cộng đồng aikido thế giới. Thưa thầy, domo arigato gozaimashita.

Tôi xin trân trọng đề tặng tác phẩm này, với lòng biết ơn sâu sắc nhất, cho tất cả các bạn đồng môn và bạn tập (sempai, dohai và kohai) của tôi — những người đã qua, hiện tại và tương lai — vì sự kiên nhẫn, sự che chở đầy yêu thương và việc chia sẻ những kiến thức được ghi lại nơi đây. Không có họ, thì không có việc luyện tập.

Tôi xin trìu mến đề tặng cuốn sách này, và cả cuộc đời mình, cho gia đình tôi. Họ đã chấp nhận và ủng hộ niềm đam mê võ thuật suốt đời của tôi. Họ tin ở tôi. Họ đã dạy tôi rằng tình yêu thương là món quà lớn lao nhất và là điều duy nhất thực sự quan trọng. Họ không chỉ là tình yêu của đời tôi, mà chính là cuộc đời tôi.

LYNN SEISER, PH.D.

SANDAN, TAM ĐẲNG TENSHINKAI AIKIDO

NGƯỜI SÁNG LẬP AIKI-SOLUTIONS

CHUYÊN VIÊN TƯ VẤN HÔN NHÂN, GIA ĐÌNH VÀ TRẺ EM

IRVINE, CALIFORNIA, HOA KỲ

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN VÀ TRI ÂN VII

LỜI TỰA IX

LỜI GIỚI THIỆU XI

PHẦN MỘT: SỰ PHÁT TRIỂN NỘI TÂM CỦA

NGƯỜI HỌC CAO CẤP 9

Chương 1: Triết lý Omoto cho người học ngày nay 10

Chương 2: Triết lý luyện tập 20

Chương 3: Rèn luyện tâm trí 32

Chương 4: Hiểu và sử dụng khí 38

PHẦN HAI: NHỮNG LÝ THUYẾT VÀ KHÁI NIỆM CHO

NGƯỜI HỌC CAO CẤP 45

Chương 5: Nghệ thuật cơ học cơ thể 46

Chương 6: Nghệ thuật di chuyển 51

Chương 7: Nghệ thuật giao đấu 58

PHẦN BA: NHỮNG KỸ THUẬT CAO CẤP:

TINH LUYỆN NHỮNG ĐIỀU CĂN BẢN 67

Chương 8: Kỹ thuật ném và kỹ thuật khóa 68

Chương 9: Kỹ thuật ứng dụng 107

Chương 10: Kỹ thuật phối hợp 124

Chương 11: Phản đòn và đảo thế 133

Chương 12: Đòn đánh 152

PHẦN BỐN: NHỮNG ỨNG DỤNG CAO CẤP:

ĐƯA VIỆC LUYỆN TẬP CỦA BẠN LÊN MỘT TẦM CAO MỚI 157

Chương 13: Kỹ thuật tự vệ 158

Chương 14: Biểu diễn, thi đấu và hội thảo 172

Chương 15: Dạy aikido 175

Phụ lục A: Phỏng vấn Sensei Phong Thong Dang 178

Phụ lục B: Hỏi đáp từ các huấn luyện viên aikido 193

Phụ lục C: Bảng kỹ thuật 199

Phụ lục D: Bảng khái niệm 200

Thuật ngữ 203

Tài liệu tham khảo và nguồn học 209

Mục lục tra cứu 211

Về các tác giả 214

LỜI CẢM ƠN

VÀ TRI ÂN

Các tác giả xin bày tỏ lời khen ngợi và lòng biết ơn sâu sắc nhất đến biên tập viên của họ tại Tuttle Publishing, bà Jennifer Brown, người mà sự tinh thông và kiên nhẫn đã dẫn dắt họ một cách xuất sắc qua ba cuốn sách.

Các tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất vì đã được cho phép trích dẫn những đóng góp của một số huấn luyện viên aikido có đẳng cấp cao và được kính trọng, cùng những suy nghĩ của họ trong phần lời tựa của cuốn sách này. Thật là một vinh dự khiến người ta khiêm cung khi được đưa những hiểu biết của họ, tích lũy từ nhiều năm luyện tập và kinh nghiệm, vào cuốn sách này.

Các tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Stanley Pranin, biên tập viên của Aiki News/Aikido Journal, nhà sản xuất Aiki Expo và là sử gia aikido, vì đã cho phép trích dẫn và tái bản toàn bộ cuộc phỏng vấn của ông với Sensei Phong Thong Dang, vốn được công bố lần đầu trên Aikido Journal số 101 năm 1994, trong tác phẩm này.

Các tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Susan Perry và Ronald Rubin, biên tập viên của Aikido Today Magazine, vì đã cho phép trích dẫn và tái bản toàn bộ cuộc phỏng vấn của họ với Sensei Phong Thong Dang, vốn được công bố lần đầu trên Aikido Today Magazine (#75: Vol. 15, No. 3; tháng 5/tháng 6 năm 2001, trang 11–15) trong tác phẩm này.

Các hình minh họa về waza (kỹ thuật) được dựng lại từ những bức ảnh do Shodan John Tran của Võ đường Tenshinkai Aikido Westminster Aikikai chụp các thành viên Sandan Minhhai Nguyen, Sandan Quang Hai Nguyen, Nidan Loc Bui, Nidan Randy Penland, Nidan Rick Neff, Nidan Bryan Tate, Nidan Eric Raye, Shodan Joe Duong Dinh và Shodan Tu Tu vào ngày 25 tháng 7 năm 2004. Xin cảm ơn các quý ông.

Các tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến những độc giả đến từ các võ đường Tenshinkai Westminster Aikikai: Tam Do, David Whurlbut, Richmond Neff, John Velardo và David Marcus.

Các tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đối với công việc hiệu đính do Pamela Seiser, vợ của tác giả Lynn Seiser, thực hiện. Bà đã đọc và đọc lại từng chữ, từng trang, từng bản thảo với sự kiên nhẫn, bền bỉ và con mắt tinh tường về chi tiết, ngữ pháp và tính dễ đọc. Sự ủng hộ và kiên nhẫn của bà đã khiến cuốn sách này ra đời và dễ đọc.

LỜI TỰA

Trong tác phẩm trước của chúng tôi, Aikido Basics, chúng tôi đã trình bày những thông tin phù hợp với người mới học. Chúng tôi đi từ việc tìm một ngôi trường, đến buổi học đầu tiên, cho tới những kỹ thuật aikido cơ bản. Cuốn sách này giả định rằng độc giả đã có kiến thức, sự luyện tập và kinh nghiệm nền tảng đó về các khía cạnh kỹ thuật của aikido. Tác phẩm này bàn về việc áp dụng những khái niệm cao cấp vào những khía cạnh tinh tế và vi tế của việc luyện tập và các kỹ thuật aikido. Tuy người mới học và người học trung cấp có thể thấy tác phẩm này là nguồn cảm hứng và khích lệ, cuốn sách chủ yếu hướng đến những học viên cao cấp, những người muốn mở rộng nền tảng kiến thức của mình để bao gồm những kỹ thuật ném và khóa cao cấp, các kỹ thuật phối hợp, phản đòn và tự vệ. Quan trọng nhất, những học viên cao cấp sẽ hiểu được cách áp dụng các khái niệm và nguyên lý aikido cao cấp để có thể đưa vào luyện tập và trau dồi việc thực hành cơ bản của mình.

Mỗi waza (kỹ thuật) được trình bày trong cuốn sách này sẽ được khảo sát và giải thích một cách đầy đủ và cặn kẽ. Cuốn sách bàn luận và mô tả waza gắn với việc thực hiện kỹ thuật về mặt thể chất của nó. Mỗi waza sẽ được bàn luận và mô tả gắn với tiến trình tuần tự gồm nhập và hòa, chuyển hướng và phá thăng bằng, ném hoặc khống chế, rồi buông và chuyển tiếp. Cuốn sách bàn luận và mô tả waza gắn với những khái niệm aikido cao cấp như mushin (tâm trí tĩnh lặng và trống rỗng) và musubi (sự kết nối). Việc khảo sát và giải thích đầy đủ, cặn kẽ này qua mô tả và bàn luận sẽ dẫn đến một sự hiểu biết có thể mang lại cho bất kỳ học viên aikido nào kiến thức và sự thấu hiểu cao cấp cần thiết để cải thiện kỹ thuật và việc luyện tập aikido của mình.

Tuy nhiên, độc giả nên nhớ rằng không ai có thể học aikido từ một cuốn sách, và không ai có thể dạy aikido từ một cuốn sách. Người ta chỉ có thể học aikido qua trải nghiệm trực tiếp và việc luyện tập cùng một huấn luyện viên có năng lực. Cuốn sách này, cũng như mọi cuốn sách về aikido, chỉ là một phương tiện để tham khảo và hướng dẫn. Sau khi đọc bất kỳ phần nào của cuốn sách này, hãy lắng nghe thầy (sensei) và các sempai (đàn anh) của bạn, đồng thời luôn cởi mở với những gợi ý và nhận xét từ các dohai (bạn đồng cấp) và kohai (đàn em) của bạn — chỉ với một tâm trí cởi mở, người ta mới có thể thoáng thấy vẻ đẹp của bộ môn aikido.

Cuốn sách này được chia thành bốn phần. Phần thứ nhất mang lại cái nhìn sâu sắc về sự phát triển nội tâm của người học cao cấp; phần thứ hai mang lại cái nhìn sâu sắc về những lý thuyết và khái niệm dành cho người học cao cấp; phần thứ ba mang lại cái nhìn sâu sắc về những kỹ thuật cao cấp; phần thứ tư mang lại những ứng dụng cao cấp. Cuối cùng, cuốn sách cung cấp các bảng về kỹ thuật và khái niệm cùng hai cuộc phỏng vấn với Sensei

Phong Thong Dang.

Những kỹ thuật và khái niệm được trình bày trong tác phẩm này phản ánh việc luyện tập và giảng dạy suốt đời của Lục đẳng Sensei Phong Thong Dang, người sáng lập Liên đoàn Aikido Tenshinkai Quốc tế, cùng sự diễn giải, hiểu biết và thể hiện những kỹ thuật và khái niệm đó của học trò ông, Tam đẳng Lynn Seiser, Ph.D.

Tenshinkai có nghĩa là sự kết hợp, hay sự hội tụ, của trời và đất, hoặc của tấm lòng và tâm trí thuộc về trời. Đó là cái tên mà O'Sensei Morihei Ueshiba đã đặt cho phong cách aikido đặc biệt uyển chuyển và mạnh mẽ đến từ Việt Nam.

O'Sensei Morihei Ueshiba đã đích thân giao trách nhiệm truyền bá phong cách aikido này khắp Việt Nam và trên thế giới cho Sensei Phong Thong Dang. Aikido Tenshinkai là một phong cách aikido thuộc dòng Aikikai, tôn kính và trân trọng truyền thừa của mình cùng mối liên hệ lâu dài với Aikikai Hombu Dojo, Trụ sở Thế giới của Aikido, Tổ chức Aikikai, Đạo chủ (Doshu) đương nhiệm Ueshiba Moriteru và gia tộc Ueshiba.

GIỚI THIỆU

Aikido là một môn võ thuật đẹp một cách độc đáo. Nó cũng mạnh mẽ, hiệu quả và tinh tế đến mức khó ngờ. Trong tay một bậc thầy, một người nhỏ bé có thể dùng sức mạnh và đà của một đối thủ to lớn hơn để ném hay khống chế người đó mà chỉ tốn rất ít, hoặc không tốn chút công sức nào. Tuy aikido trông có vẻ dễ, nhưng rất khó tinh thông; luyện tập đòi hỏi thời gian và kỷ luật. Tuy nhiên, như người tập luyện nâng cao nhận ra, aikido mang lại lợi ích cho mọi mặt của cuộc sống — thể chất và cảm xúc, tinh thần và xã hội, và tâm linh.

NGƯỜI SÁNG LẬP: O'SENSEI MORIHEI UESHIBA

(1883-1969)

Nghệ thuật aikido được O'Sensei Morihei Ueshiba phát triển và có thể được nhìn nhận như một biểu hiện của cuộc đời riêng ông cùng cuộc đấu tranh nội tâm giữa những niềm tin và kỷ luật đối lập: con đường võ của chiến binh và sự theo đuổi tâm linh vì hòa bình và hòa hợp.

Sinh ra là một đứa trẻ ốm yếu vào ngày 14 tháng 12 năm 1883 tại Tanabe, Kishu (tỉnh Wakayama), Nhật Bản, cậu bé Morihei Ueshiba đã đối mặt với nhiều gian nan. Cậu cố gắng vượt qua những khó khăn thể chất bằng cách học tập rất chăm chỉ để phát triển trí tuệ và năng lực tinh thần. Ngoài việc đọc các kinh điển tôn giáo, cậu còn thích vật lý và toán học. Mẹ cậu tính cho cậu vào chức tu sĩ, nhưng cha cậu phản đối ý đó. Cha cậu thích một nền giáo dục về sức mạnh và thi đấu sumo hơn.

Thuở đầu cuộc đời O'Sensei Morihei Ueshiba, ông đã chứng kiến cha mình bị bọn côn đồ địa phương đánh đập dã man vì không đồng tình với quan điểm chính trị của cha ông. Vào lúc đó, cậu bé Morihei Ueshiba thề sẽ đi tìm sức mạnh thể chất và kỹ năng võ thuật. Lời thề này dẫn đến nhiều năm khổ luyện và rèn luyện nghiêm khắc trong cả võ thuật lẫn tâm linh. Việc luyện tập trong những lĩnh vực ấy đã dẫn đến sự ra đời của aikido. Quá trình phát triển này có thể được nhìn thấy qua ba lĩnh vực lớn trong cuộc đời O'Sensei Ueshiba: kinh nghiệm quân ngũ, sự luyện tập võ thuật, và ảnh hưởng của tôn giáo Omoto.

O'SENSEI TRONG QUÂN NGŨ

Vào cuối thập niên 1800 và đầu thập niên 1900, Nhật Bản cạnh tranh ảnh hưởng, thương mại và lãnh thổ với các nước phương Tây tại Trung Quốc và Triều Tiên. Sau khi thất bại trong đàm phán năm 1903 với Nga nhằm buộc nước này rút khỏi Mãn Châu, Nhật Bản đã cắt đứt quan hệ và tìm kiếm giải pháp bằng quân đội hiện đại hóa của mình. Chiến tranh Nga–Nhật kéo dài từ năm 1904 đến 1905. Xung đột này nảy sinh từ sự ganh đua tham vọng đế quốc của Nga và Nhật ở Mãn Châu và Triều Tiên. Các chiến dịch năm 1904 tập trung vào một loạt trận hải chiến bất phân thắng bại tại Port Charles trên bán đảo Liaotung ở nam Mãn Châu. Port Charles cuối cùng thất thủ vào đầu năm 1905, cho phép quân đội Nhật tiến công về phía bắc. Đối mặt với bất ổn nội bộ từ Cách mạng Nga năm 1905, Nga chọn đàm phán hòa bình. Chiến tranh kết thúc bằng sự hòa giải của Tổng thống Theodore Roosevelt nước Mỹ. Việc Nhật Bản đánh bại Nga đã gây chấn động thế giới. Đó là thắng lợi đầu tiên của một nước ngoài phương Tây trong một xung đột quân sự lớn. Nó truyền cảm hứng cho nhiều phong trào độc lập chống thực dân. Không còn sự ganh đua này và khi thế giới phương Tây bị phân tâm bởi Thế chiến thứ nhất, Nhật Bản bắt đầu nỗ lực thống trị phương Đông. Những

những nỗ lực ấy đã dẫn đến Thế chiến thứ hai ở Thái Bình Dương. Sau Thế chiến thứ hai, nhiều sử gia Nhật Bản sẽ hoài niệm về thời kỳ lãnh đạo trong một nỗ lực bền bỉ nhằm giải phóng những người bị áp bức.

Ban đầu, Morihei Ueshiba không đạt yêu cầu chiều cao tối thiểu để nhập ngũ. Quyết tâm phụng sự đất nước, ông bắt đầu một chế độ kéo giãn người nhằm có thêm chiều cao cần thiết. Sau những nỗ lực gian khổ, Morihei Ueshiba cuối cùng đã đạt yêu cầu 5'2" để nhập ngũ vào cuối tháng 12 năm 1903. Ông gia nhập Trung đoàn Bộ binh Lục quân số 61 tại Wakayama.

Việc ông sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn cùng kỹ năng lưỡi lê đã giúp ông được thăng cấp nhanh chóng. Ông dành phần lớn thời gian tại ngũ để huấn luyện người khác. Ông dành phần lớn thời gian nghỉ phép cho việc khổ hạnh tâm linh hoặc luyện tập võ thuật gian khổ. Ban đầu ông không nhận được lệnh ra mặt trận trong chiến tranh Nga–Nhật vì cấp trên coi khả năng huấn luyện người khác của ông là ưu tiên cao hơn. Cuối cùng, ông phản đối đủ mạnh để nhận được lệnh ra mặt trận Mãn Châu năm 1905. Trực giác và phản xạ đã luyện của ông cho phép ông nhìn thấy đạn của địch và tránh chúng.

Năm 1906, ông được giải ngũ và trở về Tanabe. Có người nói ông không tái nhập ngũ vì lối hành xử thiếu kỷ luật của các sĩ quan. Người khác nói rằng cậu Morihei Ueshiba trẻ tuổi không tái nhập ngũ vì sẽ không nhận được lệnh trở lại chiến đấu. Lại có ý kiến cho rằng chính niềm tin sâu sắc của ông vào những vấn đề tâm linh, sau khi trải qua chiến tranh, đã ngăn ông tham gia thêm. Tuy nhiên, dù O'Sensei Morihei Ueshiba không tiếp tục tại ngũ, mối liên hệ sâu sắc và sự tận tụy của ông với quân đội, cùng lòng yêu nước, vẫn kéo dài suốt cuộc đời ông. Ông tích cực huấn luyện và ủng hộ các lợi ích và mục tiêu của cộng đồng. Aikido thường được chấp nhận như cả một thực thể gia đình lẫn văn hóa, và là tài sản của gia tộc Ueshiba cùng nhân dân Nhật Bản.

GỐC RỄ VÕ THUẬT CỦA O'SENSEI: DAITO-RYU AIKI-JUJITSU

O'Sensei Morihei Ueshiba luyện tập nhiều môn võ thuật khác nhau. Ông bắt đầu học vào khoảng mười lăm tuổi và học các phái jujitsu Tenjin-shin'yo-ryu, Kito-ryu, Yagyu-ryu và Shinkage-ryu. Ông cũng học Hozoin-ryu và kendo. Phần lớn trong số này là các phái chiến đấu một đối một và không làm cậu Morihei Ueshiba trẻ tuổi thỏa mãn. Sự tận tụy với võ thuật siêu việt đã mang lại cho ông sự kính trọng sâu sắc và một thanh danh mà ông phải bảo vệ. Ngày nay rất ít người có thời gian và nghị lực để cống hiến cả cuộc đời mình cho việc theo đuổi sự siêu việt võ thuật. Aikido không chỉ là sự tổng hợp những gì O'Sensei Morihei Ueshiba từng luyện tập. Năm 1908, ông nhận được chứng chỉ môn Yagyu-ryu jujutsu.

Daito-ryu aiki-jujutsu có lẽ là môn võ thuật có ảnh hưởng nhất mà Morihei Ueshiba từng học. Ông theo học thầy Sokaku Takeda (1860–1943) tại Hokkaido. O'Sensei Morihei Ueshiba nhận chứng chỉ trợ giảng Kyoju-Dairi từ Sokaku Takeda vào năm 1922. Daito-ryu jujutsu là một phái võ truyền thống gia tộc, nhấn mạnh các kỹ thuật jujutsu nhưng cũng bao gồm kiếm và các loại vũ khí khác. Sokaku Takeda chủ yếu dạy Daito-ryu cho nhân viên cảnh sát quân đội, hoặc các quan chức cấp cao đủ khả năng chi trả cho các buổi học. Việc thực hiện và biểu diễn các kỹ thuật aiki-jujutsu truyền thống mang ý định gây sát thương nhiều hơn so với các kỹ thuật aikido hiện nay.

Trong khi O'Sensei Morihei Ueshiba khiêm nhường và lễ độ chăm sóc thầy mình, ông tách khỏi Sokaku Takeda và Daito-ryu rồi bắt đầu gọi môn võ của mình là aiki-budo.

GỐC RỄ TÂM LINH: TÔN GIÁO OMOTO

O'Sensei Morihei Ueshiba gặp và trở thành tín đồ suốt đời của Ngài Onisaburo thuộc tôn giáo Omoto vào năm 1920. Phong trào Omoto với triết lý tâm linh mạnh mẽ về hòa hợp đã ảnh hưởng đến những nguyên lý cao hơn của aikido. Một số người cho rằng những niềm tin tâm linh của O'Sensei Morihei Ueshiba, chịu ảnh hưởng của tôn giáo Omoto, đã khiến ông tạo ra một phong cách võ thuật mềm mỏng hơn. Ông muốn một môn võ vừa hiệu quả và hữu hiệu trong phòng thủ, vừa bảo vệ thay vì làm hại bạn tập, cũng như bất kỳ đối thủ hay kẻ thù nào trong thực tế. (Triết lý của tôn giáo Omoto được bàn kỹ hơn trong Chương 1.)

GIẢNG DẠY AIKIDO

Có nhiều câu chuyện về việc O'Sensei Morihei Ueshiba giảng dạy các lớp cho học trò cao cấp, thể hiện qua những bài giảng của ông về các khía cạnh tâm linh và siêu hình của vũ trụ. O'Sensei Morihei Ueshiba nhìn thấy những nguyên lý phổ quát trong mọi thứ. Ông thường chuyển từ lĩnh vực nội dung này sang lĩnh vực khác để minh họa nguyên lý nền tảng. Nhiều học trò gặp rất nhiều khó khăn khi chuyển những bài giảng rời rạc ấy thành ứng dụng trực tiếp cho việc luyện tập và kỹ thuật aikido của riêng mình. O'Sensei Morihei Ueshiba cố gắng bắc cầu nối khoảng cách nhưng hiểu rằng không ai có thể diễn đạt hay giải thích chân lý tâm linh bằng lời. O'Sensei Morihei Ueshiba dựa nhiều nhất vào việc dạy qua trải nghiệm hoặc qua luyện tập và thực hành trực tiếp các kỹ thuật. Các kỹ thuật sẽ minh họa và chứng minh những nguyên lý và khái niệm vốn rất khó giải thích hay mô tả. Các kỹ thuật là những ví dụ cụ thể của những khái niệm chỉ có thể được bàn luận và mô tả tốt nhất qua những ẩn dụ mơ hồ và những nghịch lý. Những nguyên lý sâu xa của các chân lý tâm linh, thần học và phổ quát liên quan đến những lời giải thích khó hiểu, dựa trên lịch sử lâu dài của chính O'Sensei Morihei Ueshiba về luyện tập và kỷ luật khổ hạnh cả về tinh thần lẫn thể chất. Không có một trải nghiệm lịch sử tương tự làm hệ quy chiếu, rất ít người có thể hiểu được O'Sensei Morihei Ueshiba. Xuyên suốt lịch sử, những ai nhìn xa hơn điều được xã hội chấp nhận là “bình thường” đều bị soi xét và nghi ngờ. Nhiều ý tưởng của ngày hôm qua, vốn khó hiểu vì tầm nhìn xa và sự thấu suốt vượt bậc, đã trở thành mục tiêu và những cách diễn giải hay nhận thức được chấp nhận của chúng ta ngày nay.

O'Sensei Morihei Ueshiba là người có tầm nhìn xa, sự thấu suốt và một viễn kiến. O'Sensei Morihei Ueshiba tin rằng aikido là liều thuốc cho một thế giới ốm yếu và hỗn loạn đã chứng kiến quá nhiều bạo lực.

SỰ TIẾN HÓA CỦA AIKIDO

Morihei Ueshiba kết hôn với Hatsu Irokawa. Bà có tác dụng ổn định rất lớn trong gia đình Ueshiba, trong khi O'Sensei Morihei Ueshiba thường xa nhà cho đủ thứ cuộc phiêu lưu về nông nghiệp, võ thuật, tâm linh, chính trị hay yêu nước. Nhiều lần, O'Sensei Morihei Ueshiba dời cả gia đình đi nơi khác, chuyển đến theo điều ông tin là tiếng gọi tâm linh của mình và vì lợi ích tốt nhất cho đất nước. O'Sensei Morihei Ueshiba rất bận rộn và không có nhiều thời gian nhàn rỗi để ở nhà với gia đình. Con gái đầu của Ueshiba, Matsuko, sinh năm

1. 1911. Con trai đầu, Takemori, sinh tháng 7 năm 1917, qua đời ba năm sau đó vào tháng 8
2. 1920. Con trai thứ hai, Kuniharu, sinh tháng 4 năm 1920, qua đời năm tháng sau đó vào

tháng 9 năm 1920. Con trai thứ ba, Kisshomaru, sinh tháng 6 năm 1921, đến năm 1948 trở thành Doshu (người giữ đạo).

DOSHU KISSHOMARU UESHIBA

O'Sensei Morihei Ueshiba truyền lại viễn kiến của mình vào năm 1948 cho con trai là Kisshomaru Ueshiba, với tư cách Doshu. Kisshomaru Ueshiba đã được tiếp xúc với aikido

các khái niệm và việc luyện tập từ thuở nhỏ nhưng không bắt đầu

luyện tập cho đến khi vào trung học. Ông chưa bao giờ nghĩ đến

việc mình sẽ kế thừa môn võ của cha. Hầu hết mọi người

ghi công Doshu Kisshomaru Ueshiba (1921–1999) với những đóng góp

trong lĩnh vực quản lý và việc sửa đổi,

đơn giản hóa và chuẩn hóa chương trình giảng dạy kỹ thuật aikido

Doshu Kisshomaru Ueshiba đã giảm nhẹ

khía cạnh ứng dụng võ thuật của aikido. Ông tập trung vào kỷ luật

và sự phát triển năng lực kỹ thuật, sự tự hoàn thiện,

và trở thành những thành viên hữu ích của xã hội. Ông tin rằng

sự nhấn mạnh và tập trung này phù hợp với viễn kiến của cha ông

về aikido. Cùng khoảng thời gian đó, vị tổng huấn luyện viên tại

Hombu Dojo, thầy Koichi Tohei (đai 10 đẳng), đã tách khỏi

tổ chức aikido nguyên thủy. Tohei Sensei bắt đầu luyện aikido

dưới sự chỉ dẫn của O'Sensei Morihei Ueshiba năm 1941 và đóng một

vai trò lớn trong việc truyền bá aikido ra ngoài Nhật Bản. Ông muốn

nhấn mạnh việc phát triển khí dựa trên nền tảng tâm linh

và định hướng của mình.

DOSHU MORITERU UESHIBA

Năm 1986, Doshu Kisshomaru Ueshiba trao Trụ sở Thế giới Aikido lại cho con trai là Moriteru Ueshiba (sinh năm 1951). Với tư cách Doshu đương nhiệm, Moriteru Ueshiba

duy trì sự tập trung và nhấn mạnh vào cả năng lực kỹ thuật lẫn các khía cạnh tâm linh trong việc luyện tập và giảng dạy của mình. Chính với ý hướng này mà chúng ta thấy phong cách và hệ thống võ thuật truyền thống của gia tộc. Trong khi aikido đã được quốc tế chấp nhận và phát triển, nhiều người vẫn coi aikido là một thực thể văn hóa Nhật Bản và là tài sản của gia tộc Ueshiba.

O'Sensei Morihei Ueshiba qua đời ngày 26 tháng 4 năm 1969 vì ung thư gan. Tro cốt của O'Sensei Morihei Ueshiba được chôn tại Kozanji, một ngôi chùa Phật giáo phái Shingon được dựng năm 1206 bởi một tu sĩ tên Myoe, tọa lạc trên núi Togano ở Tanabe, tỉnh Wakayama. Ngoài việc là nơi có mộ phần gia tộc Ueshiba, Kozanji còn có vườn trà lâu đời nhất và được công nhận là di tích lịch sử. Hằng năm, hầu hết các võ đường aikido (nơi luyện tập hay trường học) đều tưởng nhớ và tôn vinh ngày O'Sensei Morihei Ueshiba qua đời bằng một nghi lễ đặc biệt.

TƯƠNG LAI CỦA AIKIDO

Chỉ có một aikido. Đó là aikido của O'Sensei Morihei

Ueshiba. Tuy nhiên, có nhiều nhánh aikido phản ánh năng lực và sở thích của những huấn luyện viên khác nhau, tùy thuộc vào thời điểm mỗi người trực tiếp luyện tập với O'Sensei. Ngay cả các thế hệ học trò tương lai, những người chưa từng gặp O'Sensei Morihei Ueshiba, cũng sẽ có cách diễn giải riêng về aikido. Một số tổ chức đã trở nên độc lập để theo đuổi viễn kiến riêng của họ về aikido. Aikido đang tiến hóa. Không có aikido đúng hay sai. Chỉ có những quan điểm và cách ứng dụng khác nhau. Chỉ có một aikido, và học trò ở mọi trình độ đều nên giữ mối liên kết chặt chẽ với những kỹ thuật và nguyên lý cơ bản của aikido.

KẾT LUẬN

Thuở ban đầu, học trò aikido cơ bản chỉ biết việc luyện tập thể chất và thực hiện các kỹ thuật. Dần dần, học trò cao cấp biết và áp dụng những khái niệm aikido cao cấp làm cho các kỹ thuật vận hành. Mỗi kỹ thuật là một minh họa cho một trong các khái niệm. Tất cả chúng đều tồn tại đồng thời. Quan sát, nhận thức, hiểu biết và ứng dụng cho phép mọi học trò nhìn thấy ở trình độ luyện tập và trải nghiệm của riêng mình. Ở nhiều phương diện, các kỹ thuật aikido tương đối ít và đơn giản. Chính sự tinh luyện trong ứng dụng mới làm chúng khác biệt. Khi học trò tiến từ sơ cấp lên trung cấp, cao cấp và hơn nữa, người đó sẽ ít phụ thuộc hơn vào kỹ thuật thuần túy hay thậm chí những khái niệm trình bày ở đây. Cuối cùng, mục tiêu chỉ đơn giản là di chuyển một cách tự phát, sáng tạo và tự nhiên để đáp ứng, chứ không phải phản ứng, trước bất kỳ sự tiếp cận hay đòn tấn công nào. Người tập aikido di chuyển theo cách mà họ tự nhiên kết nối và di chuyển để tránh gây tổn hại cho chính mình lẫn đối thủ, và để kiểm soát tình huống cũng như cuộc sống.

Sự phát triển nội tâm của người tập luyện nâng cao bao gồm việc hiểu cơ sở triết học của aikido, phát triển một triết lý luyện tập, rèn luyện tâm trí, và hiểu cùng sử dụng khí. Các lý thuyết và khái niệm dành cho người tập nâng cao là nghệ thuật cơ học cơ thể, di chuyển và giao đấu. Các kỹ thuật cao cấp của aikido bao gồm đòn đánh, đòn ném và đòn khóa, ứng dụng, phối hợp và phản đòn. Các ứng dụng nâng cao bao gồm tự vệ, biểu diễn, thi đấu, hội thảo và giảng dạy.

BUDO

O'Sensei Morihei Ueshiba từng nói rằng aikido về bản chất vốn khác biệt căn bản với các môn võ thuật khác, nhưng

Ngài Sokaku Takeda đã mở mắt ông trước bản chất đích thực của Budo.

Budo là con đường thiêng liêng do các vị thần thiết lập, dẫn đến chân lý, điều thiện và cái đẹp; đó là một con đường

tâm linh phản ánh bản tính tuyệt đối vô hạn của vũ trụ và thiết kế vĩ đại tối hậu của tạo hóa. - - -

Hãy cải biến nhận thức của bạn về cách vũ trụ thực sự trông ra và vận hành; hãy biến các kỹ thuật võ thuật thành một

phương tiện của sự thiện thuần khiết và cái đẹp, và hãy tinh thông những điều ấy. Khi thanh gươm hòa hợp kết nối

trời, đất và nhân loại được biểu lộ, con người được giải phóng, có thể thanh lọc và tôi luyện bản ngã (UESHIBA, M.

1991, tr. 27)

Budo là con đường võ, con đường của chiến tranh. Bushido là quy tắc hành xử của tầng lớp võ sĩ phong kiến–quân sự Nhật Bản, gắn liền

với cấp trên của mình. Quy tắc bushido hình thành rồi mai một khi phương Đông trở nên Tây hóa hơn. Nó được hồi sinh

và chỉnh sửa trong Thế chiến, rồi trở thành một quy tắc của chủ nghĩa dân tộc, lòng yêu nước và sự dũng cảm.

O'Sensei Morihei Ueshiba tin (UESHIBA 2002, tr. 12–13) rằng budo đích thực không phải là một thái độ hung hăng và

đáng sợ, mà ngược lại là điềm tĩnh và dịu dàng. Budo là con đường của tình thương và hòa bình. Thắng lợi không nằm ở

(tiếp theo trang sau)

hòa bình. Thắng lợi đích thực là thắng chính mình và vượt qua bản ngã. Thái độ này của budo là điều có thể có được nhờ sự tự tin tích lũy qua luyện tập bền bỉ và kiên định, và nhờ sử dụng những chuyển động tự nhiên trong một trạng thái tồn tại tự nhiên, shizen-tai.

Tổ tiên giác ngộ của chúng ta đã phát triển budo đích thực dựa trên tình thương và sự chân thành của nhân loại; trái tim của nó bao gồm

lòng dũng cảm chân thành, trí tuệ chân thành, tình thương chân thành và sự đồng cảm chân thành (UESHIBA, M. 1991, tr. 32)

Trong khi Bushido, với tư cách là con đường hay quy tắc của chiến binh, là con đường chiến tranh, thì sự mất mạng không bao giờ nên bị lý tưởng hóa hay lãng mạn hóa quá mức. Không có gì hào nhoáng trong thực tại đẫm máu của chiến tranh. Đôi khi có thể có nhu cầu tạm thời cho một giải pháp ngắn hạn. Cần có lòng dũng cảm và danh dự để sống trong tinh thần hòa hợp giữa những khác biệt. Kẻ thù lớn nhất chính là sự vô minh và nỗi sợ của bản thân, khiến ta cảm thấy bị ngắt kết nối và tách rời khỏi người khác. Chỉ khi kẻ thù này bị chế ngự, chúng ta mới tìm được hòa bình lâu dài. Mỗi ngày, người chiến binh phải “lau gương” và chuyên tâm vào kỷ luật đối diện với chính mình. Aikido là một công cụ dùng để “lau chùi.”

Mục đích đích thực của những phương pháp được mô tả ở đây là dạy người chiến binh cách nhận thức và lấp đầy tâm trí

và thân thể bằng một tinh thần rực rỡ — người ta phải tôi luyện khí của mình và rèn đúc tinh thần trong cõi sống và

cái chết. (UESHIBA, M. 1991, tr. 27)

SỰ TẬN TỤY VÀ MÓN NỢ, SỰ KÍNH TRỌNG VÀ TRÁCH NHIỆM

Không ai đạt được đẳng cấp hay năng lực cao cấp trong aikido mà không có sự hướng dẫn và chỉ bảo đầy lòng từ bi của một vị thầy aikido có năng lực. Dần dần, với luyện tập kiên định và bền bỉ, học trò công khai bày tỏ lòng tận tụy với thầy và phong cách của mình. Họ thừa nhận một món nợ lớn chỉ có thể được trả hay đền đáp bằng cách liên tục thể hiện sự kính trọng và gắn bó với thầy và trường của mình, cùng việc đại diện cho bản thân như những thành viên của một tổ chức một cách có trách nhiệm và đạo đức.

Sự tận tụy không chỉ dành cho việc luyện tập của riêng mình. Điều đó sẽ tương đối ích kỷ. Ích kỷ không phải là mục tiêu tối hậu của aikido. Sự tận tụy là điều aikido đại diện trong các khái niệm, ứng dụng và hình mẫu cho sự tương tác giữa con người. Dần dần, với luyện tập kiên định và bền bỉ, học trò trở nên tận tụy với việc luyện tập của mình và với việc luyện tập của tất cả những người họ cùng luyện. Họ tận tụy và tự hào về dòng truyền thừa trực tiếp của mình, có thể truy nguyên ngược về người sáng lập, O'Sensei Morihei Ueshiba.

Giri là một từ có nghĩa đen là lý lẽ đúng đắn. Đó là cảm giác về nghĩa vụ, bổn phận và món nợ. Dần dần, với

lý lẽ đúng đắn. Liệu điều đó có phục vụ lợi ích cao hơn của tất cả mọi người và có tôn vinh những ai đã dành thời gian, sự kiên nhẫn và chuyên môn của họ không? Liệu điều họ đang làm hay nói có trả lại món nợ mà họ đích thân mắc phải vì những gì đã được trao cho họ không? Đây là một khái niệm rất khác với khái niệm thấy trong xã hội Tây hóa. Ngày nay, hầu hết mọi người theo học võ thuật như một sở thích để lấp đầy thời gian nhàn rỗi. Vì họ trả lệ phí hàng tháng, họ tin rằng bất cứ điều gì họ

đi ngược lại triết lý của aikido mà còn đi ngược lại cả thực hành võ thuật truyền thống nữa. Sử dụng lý lẽ đúng đắn

(tiếp theo trang sau)

trong cách món quà được tôn vinh và lưu truyền sẽ trả món nợ. Vị thầy đã được ban tặng và tôn vinh dòng truyền thừa riêng của chính mình. Với luyện tập kiên định và bền bỉ, học trò dần biết rằng họ chỉ là một

quán tính từ quá khứ sinh ra trí tuệ của tương lai.

Kính trọng là một từ khác ít khi được dùng trong xã hội Tây hóa hiện đại. Hầu hết mọi người quan tâm hơn đến

hơn là phẩm giá, kiến thức chân chính của họ, và việc trở nên đáng kính.

Với luyện tập kiên định và bền bỉ, học trò aikido sẵn lòng nhận lấy trách nhiệm gìn giữ

truyền thống aikido được trao qua thầy và phong cách của mình. Trách nhiệm nghĩa là chịu trách nhiệm trước quá khứ và tương lai về những gì mình làm và dạy hôm nay. Trách nhiệm nghĩa là chấp nhận hậu quả từ hành vi của mình. Mọi hành vi đều có hậu quả, có cái mang lại danh dự và có cái mang lại nỗi ô nhục. Mọi hành vi và giao tiếp đều có tác động và do đó có hậu quả. Chuyển động nhỏ nhất trong khi thực hiện một kỹ thuật aikido cũng có thể tăng thêm hay làm giảm hiệu quả và tính hữu hiệu của nó. Tương tự, chuyển động nhỏ nhất

trong nền tảng kiến thức, và lòng kính trọng đối với thầy, phong cách của mình, và dòng truyền thừa của gia đình aikido.

Chương 1

Triết Lý Omoto cho

Người Tập Luyện Ngày Nay

Trong khi Daito-ryu aiki-jujitsu là gốc rễ võ thuật của aikido, thì giáo phái Omoto thuộc tôn giáo Shinto là gốc rễ tâm linh. O'Sensei đã tạo ra aikido dựa trên sự dung hợp giữa tâm linh và võ thuật. Các triết lý Omoto ăn sâu vào việc học aikido. Dù người tập aikido không trở thành tín đồ của một thực hành tôn giáo khác, người đó vẫn gặp gỡ và áp dụng những chân lý tâm linh phổ quát để củng cố triết lý cá nhân của mình. Trên hết, aikido nhấn mạnh việc luyện tập và thực hành thể chất; về phương diện tâm linh, aikido chào đón những người thuộc mọi đức tin, mọi sự trung thành và mọi giáo phái nhân danh một chân lý tâm linh cao hơn, dựa trên sự bao dung và việc loại bỏ tư duy phán xét và nhị nguyên.

KHỞI NGUỒN TÂM LINH SHINTO

O'Sensei Morihei Ueshiba vốn là tín đồ của tôn giáo Shinto. Shinto, hay Shindo, là tôn giáo bản địa của Nhật Bản. Đó là con đường của kami — linh hồn, vị thần, hay Thượng đế. Shinto tin rằng có những quyền năng siêu phàm vô hình trong

CON ĐƯỜNG HÒA BÌNH Như mọi học trò cao cấp của aikido đều biết, từ aikido có nhiều định nghĩa. Theo nghĩa đen, nó có nghĩa là con đường hòa hợp năng lượng hay tinh thần. Thường thì hầu hết mọi người biết aikido như con đường hòa bình. O'Sensei Morihei Ueshiba thiết kế aikido vừa là một môn võ thuật vừa là một môn nghệ thuật tâm linh. Aikido mang tính võ thuật ở những kỹ thuật thực dụng và mạnh mẽ của nó. Aikido mang tính tâm linh ở thái độ ứng dụng và triết lý bất kháng cùng sự bảo vệ đầy yêu thương ngay cả với kẻ tấn công. Nhiều hệ thống và võ sĩ võ thuật nói rằng mục tiêu tối hậu là hòa bình, trong khi phương pháp luyện tập và kỹ thuật của họ lại cực kỳ bạo lực. Aikido nhất quán trong luyện tập, ứng dụng và mục tiêu tối hậu. Mọi việc luyện tập và ứng dụng trong aikido đều được thực hành trong tinh thần hòa hợp, hợp tác, hòa bình, cùng tình thương bảo vệ và sự kính trọng. Xuyên suốt quá trình luyện tập aikido, người ta dao động giữa con đường hòa bình và ứng dụng võ thuật, con đường chiến tranh. Dần dần, học trò cao cấp luyện tập chống lại ý định và cường độ trung thực, chân thật, đồng thời áp dụng các kỹ thuật aikido với ý định và cường độ trung thực tương đương. Ý định và cường độ trung thực này thể hiện và tôn lên những kỹ thuật mạnh mẽ và hiệu quả của aikido, trong khi người tập vẫn giữ được cảm giác bình an nội tâm và bảo vệ bạn tập của mình. Ý định và cường độ trung thực rất

(tiếp theo trang sau)

quan trọng trong việc luyện tập aikido đối với người tập nâng cao, cả ở mức độ võ thuật lẫn tâm linh. Để tiến bước trên hành trình này, người ta phải trung thực và chân thành trong kỷ luật và luyện tập. Khát vọng luyện tập và tiến bộ phải xuất phát từ sâu thẳm bên trong và phải là điều bạn sẵn lòng cam kết chân thành và giữ cam kết ấy một cách danh dự. Hơn nữa, bạn phải rất trung thực về lý do mình luyện tập. Phải chăng chính ý định trung thực và chân thành của bạn mới dẫn dắt việc luyện tập và khí của bạn? Với một ý định chân thành, tận tụy đối với kỷ luật và luyện tập aikido, phải có một cam kết trung thực và chân thành tương đương với cường độ thể chất của việc luyện tập và kỷ luật ấy. Ý định thuộc về tâm trí. Cường độ thuộc về thân thể. Khi cả hai cùng chia sẻ một cam kết trung thực và chân thành hướng về cùng một mục tiêu hay phương hướng, sự hợp nhất này tạo nên nền tảng và tiềm năng cho sự tỉnh thức và giác ngộ tâm linh.

Con đường hòa bình chỉ đến qua sức mạnh. Hòa bình qua sự yếu ớt là sự chấp nhận thất bại và phục tùng. Sức mạnh cho phép hòa bình trở thành một sự lựa chọn. Aikido phát triển và rèn luyện con người trong sự lựa chọn đó. Aikido chọn hòa bình qua sức mạnh. Aikido không phải là thân thể của chiến tranh, mà là tinh thần bảo vệ đầy yêu thương và hòa bình. Hầu hết các con đường hòa bình đều mạnh mẽ về mặt triết lý nhưng thụ động về mặt thể chất. Lịch sử cho thấy những kẻ thách thức hòa bình không trân trọng, không tôn trọng cũng không đáp lại một cách tiếp cận hòa bình thụ động, phục tùng. Những kẻ muốn kiểm soát và quyền lực thường coi lập trường hòa bình thụ động, phục tùng này như một sự cho phép. Trong khi chiến đấu để chấm dứt chiến tranh chỉ mang lại hòa bình tạm thời, nó đã chứng tỏ là phương tiện duy nhất để chặn đứng bạo chúa. Vì vậy, cần phải phát triển một cách chiến đấu trong đó triết lý hòa bình và sự đáp ứng hài hòa với nhau, không trực tiếp quay trở lại hay trao sự cho phép kéo dài cho thêm nhiều xâm lược. Aikido chấp nhận rằng có xung đột và xâm lược trên thế giới. Thay vì đáp lại bằng sự thụ động hay nỗi sợ, aikido nhập trực tiếp vào và hòa mình với xung đột. Aikido có thể chuyển hướng năng lượng xâm lược, sử dụng nó chống lại chính nó, mà không thêm vào nhiều xâm lược hơn. Sự hòa mình và chuyển hướng này tiếp diễn cho đến khi sự xâm lược bị khuất phục. Người tập aikido cao cấp

năng lượng xâm lược được dâng tới, mà không thêm vào nó, đòi hỏi một thân thể và tâm trí thư giãn cùng một lượng tối thiểu

mọi thứ trong tự nhiên. Tinh thần và tự nhiên trở thành một, và sự nhấn mạnh được đặt vào việc thờ cúng tổ tiên. Ngày nay ở hầu hết các võ đường, các thực hành Shinto vẫn được tiến hành, tuy thiên về sự tôn trọng phong tục hơn là sự cải đạo tâm linh. Ví dụ, trong đạo Shinto, việc cúi chào là một biểu hiện của sự thờ phụng. Việc vỗ tay hai hay ba lần cũng là một thực hành Shinto để triệu gọi kami trước khi dâng lời cầu nguyện. Shomen, nghĩa là “phía trước/đầu”, ở phía trước võ đường phản ánh nhiều thực hành Shinto thời kỳ đầu này. Một bức ảnh của O'Sensei Morihei Ueshiba phản ánh sự kính trọng tổ tiên và những món quà họ trao cho chúng ta, đồng thời gợi rằng tổ tiên vẫn dõi theo chúng ta khi chúng ta luyện tập. Khung của shomen thường là một torii (cổng vào đền thờ Shinto), gợi nhắc rằng aikido là một thực hành tâm linh. Một phần nhờ những phản ánh Shinto hiện đại này, nhiều người vẫn cho rằng việc luyện tập aikido vốn mang tính tâm linh và sẽ đưa con người đến gần một quyền năng cao hơn. O'Sensei Morihei Ueshiba tin rằng aikido là một món quà từ tinh thần để giúp chữa lành một thế giới bạo lực. Năm 1903, O'Sensei Morihei Ueshiba nhận được chứng chỉ giác ngộ tâm linh từ Mục sư Mitsujo Fujimoto tại chùa Jizoji.

GIỚI THIỆU VỀ TÔN GIÁO OMOTO

Omoto dịch ra là “nguồn gốc vĩ đại” hay “cội nguồn vĩ đại”. Đó là một phong trào tôn giáo và tâm linh ra đời dựa trên những tuệ giác và trải nghiệm của người sáng lập, bà Nao Deguchi, vào năm 1892. Công việc liên tôn giáo của nó gồm việc thờ phụng chung và trao đổi với các tôn giáo khác, là trọng tâm trong sứ mệnh thiêng liêng của nó. Công việc này vẫn tiếp diễn đến ngày nay.

Nao Deguchi sinh ngày 16 tháng 12 năm 1836, trong một gia đình thợ mộc nghèo ở một làng miền núi phía tây bắc Kyoto, Nhật Bản. Đó là thời kỳ đói kém, thuế má cao, áp bức và biến động xã hội lẫn chính trị. Những năm tháng đầu đời của bà đầy đau khổ và gian nan. Vì bà không biết chữ, gia đình cho bà sang nhà họ Deguchi làm vú nuôi và người hầu gái.

Cuối cùng, gia đình họ Deguchi nhận nuôi bà, và bà được gả cho một người con nuôi khác của họ. Từ cuộc hôn nhân đó, bà sinh mười một người con, ba người trong số đó chết khi sinh. Chồng bà làm nghề thợ mộc, bản tính hào phóng quá mức và nghiện rượu, dẫn đến một cuộc sống cực kỳ nghèo khó. Nao vẫn tiếp tục là một người vợ mẫu mực ngay cả sau khi chồng bà ngã từ mái nhà xuống và bị gãy xương chậu. Ông qua đời năm 1887.

Năm 1892, ở tuổi năm mươi lăm, trong trạng thái như bị nhập và mơ màng, Nao Deguchi nhận được những thị kiến mô tả chi tiết các kế hoạch cứu rỗi và tái thiết thế giới. Bà thấy một cung điện và một hình hài thần thánh trong thị kiến của mình. Hình hài này nói qua bà. Tất cả mọi người, kể cả Nao, đều sợ rằng bà bị điên hoặc bị một tà linh nhập. Bà chất vấn vị thần linh và được thử thách bởi những thầy bói cùng những người đồng bóng, những người có nghề kiểm chứng các thực thể như vậy. Chẳng bao lâu, người ta xác nhận rằng bà bị một vị thần linh vĩ đại, Ushitora, nhập vào hay dẫn dắt qua bà, vị thần này mong muốn tái thiết thế giới. Nỗi đau khổ suốt đời của bà là một sự thử thách và chuẩn bị cho nhiệm vụ mà bà sắp đảm nhận.

Dù hoàn toàn không biết chữ, Nao bắt đầu tạo ra những bản văn tự động mô tả kế hoạch ấy. Nội dung của Ofudesaki, thánh thư của Omoto, đã lên tới 200.000 trang vào thời điểm bà qua đời năm 1918. Một trong những lời tiên tri là sự xuất hiện của một người đàn ông đến từ phương Đông.

Onisaburo Deguchi (1871–1948), sau khi gặp Nao, trở thành tín đồ của Omoto vào năm 1898. Sau đó ông kết hôn với con gái của Nao Deguchi vào năm 1900. Nhận họ của gia đình, ông trở thành một nhân vật trung tâm, truyền bá giáo lý của Omoto. Sức hút, lòng nhân hậu và lối sống rực rỡ của ông vừa giúp lan truyền tín ngưỡng Omoto vừa gây ra tranh cãi. Đôi khi có những tranh chấp về hướng đi của đức tin Omoto và sự khác biệt giữa Nao và Onisaburo. Năm 1904, ở tuổi ba mươi ba, được thần linh Mizu nhập, ông viết cuốn Divine Signpost, một văn bản thiêng liêng của đức tin Omoto. Một lực lượng xã hội. Do phong trào ngày càng phổ biến, chính phủ Nhật Bản lo ngại về phong trào Omoto thẳng thắn, về sự phản đối của nó với nhiều thực hành của chính phủ và văn hóa, và về việc giáo phái Omoto chưa được công nhận và cho phép chính thức. Trong cả hai lần ấy, chính phủ đã phá hủy tài sản, bắt giữ và giam cầm các quan chức cấp cao của tôn giáo Omoto.

Khi Onisaburo Deguchi gặp O'Sensei Morihei Ueshiba vào năm 1919, có một sự đồng cảm tức thì và sự nhận ra những tâm hồn đồng điệu. O'Sensei đồng hành với ông như một vệ sĩ trong vài cuộc phiêu lưu, trong đó có một chuyến đến Mông Cổ dẫn đến việc bị giam cầm. Nhờ nhiều năm dài luyện tập võ thuật và vun bồi một tâm điểm tĩnh lặng, O'Sensei Morihei Ueshiba có thể phát hiện

ý đồ của bọn cướp và tránh đạn trong một cuộc tấn công. Khả năng phát hiện ý định của kẻ tấn công bao gồm khả năng phát triển nhận thức, chỉ với những dấu hiệu cơ thể tối thiểu, về một cuộc tấn công và đường hướng của cuộc tấn công ấy, một nhận thức trực giác về mức độ ý định gây sát thương, và khả năng đáp ứng bằng cách thoát khỏi đường đạn hay đường tấn công. Onisaburo tin rằng O'Sensei Morihei Ueshiba không chỉ là một chiến binh vĩ đại mà còn sẽ là một lãnh đạo vĩ đại của budo.

Onisaburo đã ảnh hưởng, ủng hộ và khích lệ O'Sensei Morihei Ueshiba trong việc phát triển điều về sau trở thành aikido — một môn võ thuật hòa bình dựa trên những chân lý tâm linh phổ quát. Một số phương pháp cầu nguyện và thiền định mà Onisaburo Deguchi dạy cho O'Sensei Morihei Ueshiba đã nuôi dưỡng và củng cố ý chí mãnh liệt cùng tinh thần bất động của ông.

Nhiều bài giảng về tâm linh và siêu hình mà O'Sensei đưa ra trong việc giảng dạy aikido đến từ ảnh hưởng Omoto/Onisaburo này. Nhiều học trò không hiểu cách tiếp cận khái niệm hóa phổ quát, từ trên xuống này đối với việc luyện tập trong một môn mà họ định nghĩa là võ thuật rất thể chất. Việc luyện tập kỹ thuật chính là sự ứng dụng những chân lý tâm linh phổ quát.

Trong một văn bản gần đây hơn của Hidemaru Deguchi (Deguchi, H.), người kế tục vị sáng lập, ông viết về việc tạo dựng ý nghĩa. Ông nói rằng con đường tự tu dưỡng là biết bản ngã đích thực của mình, khuyến khích tự xem xét bản thân, nhìn mình như một phần của tổng thể, và không bị giam hãm bởi ý niệm về địa ngục. Trong việc tìm kiếm sự chân thành của con người, người ta nên tìm một người biết khóc và biết giận, thể hiện phẩm giá đích thực trong lúc nghịch cảnh, sống tự do, sống tận tụy với điều mình tin và làm hết sức mình, thực hành tự tu dưỡng đến phút cuối, tạo ra động lực thúc đẩy tiến bộ, và không bị bọc trong một lớp vỏ cứng. Một lối sống tỉnh thức với tình thương nghĩa là không phô trương công trạng, biết trân trọng hành động, hay bị nô lệ bởi hệ tư tưởng và việc vun bồi tình nghĩa vợ chồng. Hành động vun bồi sức mạnh đích thực qua thực hành thay vì lý thuyết, tìm kiếm sự tự tri bên trong chính mình, thúc đẩy thân thể, trải nghiệm những hoàn cảnh đa dạng, và sống theo trực giác. Ân sủng của tự nhiên là một thế giới của sự cộng tác hài hòa với nhịp điệu của tự nhiên, được bao quanh bởi vô số bậc thầy, thuận theo dòng chảy, tuân theo nhịp điệu của trời đất, và thế giới là một nơi thú vị. Sống hết mình nghĩa là nhìn lên trên và nhìn xuống dưới, nhìn thấy giữa hai điều, trân trọng sự khác biệt của cả hai, và vượt qua cả điều thiện lẫn điều ác bằng sự tha thứ và bao dung.

TRIẾT LÝ OMOTO

Triết lý và các thực hành của tôn giáo Omoto (Deguchi, O. 1904) tìm thấy ứng dụng thực tiễn qua các kỹ thuật aikido. Musubi, thường có nghĩa là kết nối, cũng có nghĩa là sinh ra tinh thần. Musubi là việc khai sinh sự sống bằng năng lượng được tạo ra khi hai nguồn năng lượng hay khí đối lập kết hợp với nhau. Những định luật vĩ đại của vũ trụ xuất phát từ năng lượng chủ động cố hữu của nó, biểu lộ một ý chí hay ý định duy trì trật tự. Vũ trụ, Mẹ Thiên nhiên và nhân loại không phải là những thực thể riêng biệt mà là một thân thể duy nhất. Vai trò của nhân loại là chấp nhận sự hợp nhất này, hòa hợp, và yêu thương mọi sinh linh bằng một trái tim chân thành.

Những chân lý tâm linh của Omoto yêu cầu mọi người, kể cả những người tập luyện nâng cao ngày nay với sự hiểu biết và thấu suốt của họ, phải hiểu những mô thức lặp lại trong mọi sự vật, và trở nên sáng tạo hơn.

Để hòa hợp với cuộc sống và vũ trụ, người tập aikido nâng cao phải chịu trách nhiệm về sự tương tác của mình với người khác. Kháng cự không hòa hợp; nó là sự chối tai. Bất kháng cung cấp phương tiện

để nhập vào và hòa mình với người khác bằng cách gắn kết và hòa hợp chính mình. Những người theo tín ngưỡng Omoto đã thiết lập, ủng hộ và tham dự nhiều hội nghị liên tôn quốc tế để chứng minh nhu cầu hòa hợp với người khác. Điều mà những người theo tín ngưỡng Omoto thực hành về mặt triết lý trong việc phối hợp và hòa hợp với các đức tin và tổ chức khác, thì người tập aikido nâng cao thực hành trong việc luyện tập và kỷ luật tại võ đường bằng cách hòa hợp với uke, hay bạn tập, của mình.

Omoto dạy chúng ta tiếp nhận sự hiểu biết, thấu suốt cá nhân, cùng sự mặc khải về những chân lý thiên giới và các bài học của nó. Điều này nghĩa là đưa ra một cam kết trung thực và chân thành về ý định lẫn cường độ để luyện tập cho đến khi người ta đạt được và làm chủ những nhận thức, khái niệm và kỹ thuật của tín ngưỡng Omoto hay aikido. Kiến thức là sự tích lũy kiến thức do người khác trình bày và vẫn thuộc về họ vì nó không xuất phát từ trải nghiệm của chính mình. Để thực sự biết một điều gì đó, chứ không chỉ là kiến thức về nó, là theo đuổi việc luyện tập và kỷ luật cần thiết cho đến khi những hiểu biết và thấu suốt ấy là kết quả của việc liên tục kiểm chứng trải nghiệm cá nhân của chính mình. Kiến thức có thể thu nhận từ người khác như việc họ thuật lại các sự kiện theo cách họ nhận thức. Trí tuệ là sự hiểu biết và thấu suốt mà người ta chỉ có thể có được từ chính mình. Tín ngưỡng Omoto và aikido khuyến khích mỗi chúng ta tiếp tục luyện tập cho đến khi chúng ta nhận được sự hiểu biết, thấu suốt và giác ngộ cá nhân.

Hiểu những mô thức bẩm sinh lặp lại trong hành vi của con người, xã hội và vũ trụ chính là chấp nhận mọi sự vật đúng như chúng vốn là. Theo trình tự, hiện tại đến sau quá khứ và trước tương lai. Quá khứ, hiện tại và tương lai trở thành một mô thức lặp lại vì hiện tại sẽ sớm trở thành quá khứ và tương lai sẽ trở thành khoảnh khắc hiện tại. Mỗi mùa dẫn đến mùa kế tiếp trong một mô thức lặp lại của năm. Ngày nối tiếp đêm, và ngược lại, trong một mô thức lặp lại. Mô thức lặp lại của cuộc sống gợi rằng không có gì là vĩnh viễn, rằng có một mối quan hệ nhân quả theo trình tự trong những vận hành có thể quan sát và nhận biết, và rằng tất cả chúng ta đều là những sinh thể của thói quen với những mô thức tư duy và hành xử lặp lại có thể dự đoán được.

Sáng tạo là nền tảng để đáp ứng một cách tự phát và với một động lực bản năng. Sáng tạo mang lại hy vọng cho những suy nghĩ, cảm xúc và hành vi mới. Sáng tạo là phương tiện để vượt ra ngoài những mô thức lặp lại theo thói quen của chúng ta và tìm kiếm trải nghiệm hiểu biết và thấu suốt của riêng mình, nhằm tìm ra những cách mới để hòa hợp với người khác trong hòa bình. Sáng tạo nghĩa là chấp nhận rằng nhiều cách hành xử và tương tác cũ kỹ của chúng ta, vốn đã liên tục dẫn đến nỗi sợ, lòng thù hận và chiến tranh, cần phải bị từ bỏ và tìm ra những cách mới. Sáng tạo thách thức những cách thức và thể chế đã được thiết lập. Để hữu hiệu và hiệu quả trong mọi khía cạnh của cuộc sống, chúng ta phải học cách sáng tạo và tháo vát. Việc luyện tập và kỷ luật những điều cơ bản của aikido dạy chúng ta những mô thức lặp lại của việc nhập thân, kết nối, hòa mình và hòa hợp với người khác. Người tập aikido nâng cao sẽ bắt đầu áp dụng một cách sáng tạo những khái niệm và nguyên lý của aikido vào chuyển động của mình và tự phát thực hiện phản ứng hay kỹ thuật thích hợp, takemusu-aiki.

Để làm điều này, người ta tuân theo bốn nguyên lý. Một là phải rèn luyện thân và tâm vì sự thanh khiết và thanh lọc. Hai là phải duy trì sự lạc quan bằng cách tin vào điều thiện của ý chí thiêng liêng. Ba là phải nỗ lực tiến bộ không ngừng vì sự cải thiện xã hội. Cuối cùng, người ta phải hợp nhất thay vì tách rời mọi sự vật bằng cách hòa giải mọi sự phân đôi. Đây là những khát vọng rất khôn ngoan cho tất cả chúng ta, đáng để tận tụy bất kể chúng bắt nguồn từ đâu.

Triết lý bao dung và hài hòa này được thực hành trong tenchi-nage waza (kỹ thuật ném Trời và Đất), trong đó một tay được giơ cao, đại

diện cho Trời, và tay kia được giữ thấp, đại diện cho Đất. Tenshinkai, nghĩa là tổ chức của thiên đường trên mặt đất, là tên mà người sáng lập aikido O'Sensei Morihei Ueshiba đặt cho một phong cách aikido uyển chuyển và mạnh mẽ độc đáo, cùng vị Sensei và liên đoàn trông coi nó. Việc vượt qua, hòa nhập và tận dụng nhị nguyên chứng minh sự tương hợp hài hòa trong aikido về mặt khái niệm, triết lý và ứng dụng thực tiễn. Đây là những nguyên lý hợp nhất cơ bản mang lại hòa hợp và hòa bình giữa xung đột và xâm lược.

Khái niệm về thần tính hay Thượng đế trong đức tin Omoto bao hàm cả ba quan niệm: độc thần giáo, đa thần giáo và phiếm thần giáo. Omoto thờ phụng một linh hồn nguyên thủy tối hậu của Thượng đế, đồng thời công nhận cùng một bản tính linh hồn của Thượng đế trong nhiều thứ và mọi thứ.

CÁC THỰC HÀNH TÂM LINH

Đối với hầu hết mọi người, việc thực hành chân lý tâm linh bị giới hạn ở những nơi chốn và thời điểm cụ thể. Aikido khuyến khích những người tập nâng cao của mình duy trì những chân lý tâm linh ấy trong tim và tâm trí, bởi việc thực hành các kỹ thuật được thiết kế để đối phó với xâm lược và xung đột theo cách bất kháng, bất bạo động và phi cạnh tranh. Từ lâu người ta đã cho rằng lợi ích của các chân lý tâm linh chỉ hiển lộ khi chúng được thực hành và áp dụng trong đời sống và giao tiếp hằng ngày.

Nếu muốn vượt ra ngoài việc thực hành thể chất các kỹ thuật, người ta có thể theo một số bài tập thiên về tâm linh hơn.

Kotodama: Âm thanh của Tinh thần

Tương tự như việc tụng niệm, Kotodama là niềm tin rằng mỗi âm thanh đều có một thuộc tính và quyền năng tâm linh nào đó. Kotodama là một thực hành Shinto gồm việc ngân tụng nhiều âm thanh khác nhau để tạo ra những trạng thái huyền bí hay tâm linh. Các âm thanh có một độ rung hay nhịp điệu cụ thể. Chúng đồng bộ hóa nhịp sóng não qua sự lặp lại. Bảy mươi lăm âm thanh của Kotodama tạo thành những từ ngữ thanh lọc vũ trụ và dạy con đường aiki do vũ trụ thiết định. Các âm thanh của kotodama là ka-ko-ku-ke-ki và sa-so-su-se-si. Hãy lưu ý rằng những âm này gồm những mẫu số chung và những khía cạnh được dùng nhiều nhất ngay cả trong tiếng Anh, tức các nguyên âm a-e-i-o-u. Từ ngữ trong ngôn ngữ có một âm thanh, một giọng nói, một nhịp điệu, và một ý nghĩa vừa theo nghĩa đen vừa sâu xa hơn. Không khí và hơi thở mang lại sự sống cho những âm thanh và từ ngữ ấy. Kiểu thực hành này rất phổ biến trong hầu hết các nghi lễ tôn giáo.

O'Sensei Morihei Ueshiba thực hành Kotodama như một phần trong việc luyện tập tâm linh và võ thuật hằng ngày của mình. Ông tin rằng từ sự tĩnh lặng nảy sinh tiếng vang của trời và đất. Sự cộng hưởng hay âm thanh này, khi được tụng lên, giúp người ta trở nên thẳng hàng, hài hòa và hiệp nhất với sự cộng hưởng rung động của vũ trụ. Con người là một vũ trụ thu nhỏ. Bằng cách phát triển nhận thức về sự kết nối của bản tính con người, người ta bắt đầu nghe thấy Kotodama.

Sự cộng hưởng rung động của Kotodama tạo ra và vận chuyển mọi thứ. Lời giải thích của Omoto về nguồn gốc vũ trụ cho rằng một mật độ ngày càng tăng và một vụ nổ, tương tự thuyết Big Bang, đã tạo ra vũ trụ. Sự ra đời và vận động tiếp theo của Kotodama đã sinh ra thế giới vật chất và tâm linh. Mọi sự vật trước tiên tồn tại trong thế giới tinh thần, trước khi một khuynh hướng nhân quả tiềm ẩn chuyển chúng sang thế giới vật chất, cũng như mọi hành vi thể chất đều bắt nguồn từ tư tưởng.

Việc thực hành Kotodama thực sự có thể quá bí truyền đối với hầu hết học trò aikido. Việc tìm hiểu, nghiên cứu và luyện tập thêm chỉ nên được thực hiện dưới sự hướng dẫn và giám sát.

Chinkon-Kishin

Chinkon-kishin đề cập đến những kỹ thuật thiền định hay tĩnh tâm của đức tin Omoto. Một trong những khía cạnh lôi cuốn O'Sensei Morihei Ueshiba đến với tín ngưỡng Omoto là những phương pháp dùng để tĩnh tâm. Những kỹ thuật này được gọi là chinkon-kishin. Rất ít thông tin chi tiết sẵn có về những đặc thù của các kỹ thuật riêng có của đức tin Omoto này. Chúng có xu hướng tuân theo những mô thức chung của việc rèn luyện tâm trí và thiền định như được trình bày và bàn luận trong Chương 3: Rèn luyện Tâm trí. Tĩnh tâm là rất quan trọng trong bất kỳ sự tiến bộ và tiến hóa tâm linh hay tâm lý nào. Với quan niệm rằng tự nhiên là tâm linh, thường chính ý thức tinh thần nội tại của chúng ta mới ngăn chặn và cản trở một trải nghiệm trực tiếp về hiểu biết, thấu suốt và giác ngộ. Bằng cách học tĩnh lặng cái bản ngã được học hỏi của tâm trí, người tập nâng cao sẽ thấy việc luyện tập và kỹ thuật của mình trở nên tự phát hơn và được dẫn dắt bởi những nguyên nhân tự nhiên. Những nguyên nhân này có thể được quy cho những trình độ luyện tập cao dẫn đến takemusu-aiki, hoặc một cảm giác rằng họ được dẫn dắt bởi thần linh, như O'Sensei Morihei Ueshiba mô tả. Việc đưa ra những mô tả rõ ràng hay thông tin về hướng dẫn các kỹ thuật này nằm ngoài phạm vi cuốn sách này và ngoài chuyên môn của các tác giả. Người ta được khuyến khích tìm kiếm sự tiếp xúc và trải nghiệm thêm trực tiếp từ tổ chức Omoto. Yusai Yirai đề cập đến việc cầu nguyện. O'Sensei Morihei Ueshiba được biết là thực hành các nghi lễ và lời cầu nguyện hằng ngày như một phần trong thực hành và nếp sinh hoạt tâm linh của mình. Đôi khi người ta nói rằng cầu nguyện là nói với Thượng đế và thiền định là khi người ta lắng nghe. Hai thực hành này bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau. Nhiều người tập aikido nâng cao, trước khi bắt đầu thực hành và luyện tập, cúi chào và dâng một lời cầu nguyện lên vị thần linh tâm linh của mình để xin sự hướng dẫn và bảo vệ. Sau một buổi luyện tập, một lời cầu nguyện khác được dâng lên để biết ơn tất cả những gì đã được ban tặng, học hỏi và tiếp nhận.

Misogi: Thanh lọc

Misogi thường đề cập đến những thực hành luyện tập khổ hạnh hay nghi lễ được dùng để phát triển tâm linh và thể chất. Misogi là một thực hành Shinto truyền thống nhằm thanh lọc thân thể và tinh thần.

Hình ảnh phổ biến nhất của misogi là thiền đứng dưới một thác nước lạnh như băng. Những thực hành khác bao gồm hít thở trong khi di chuyển như bài tập chèo thuyền funakogi-undo của aikido, lắc tay, tụng những lời cầu nguyện dài, kiai (tiếng hét tinh thần), thiền ngồi sử dụng mudra (các thế tay) và quán tưởng, cùng những hạn chế ăn uống cụ thể như nhịn ăn. Dần dần, với luyện tập kiên định và bền bỉ, học trò thực hành misogi trong những hoạt động thường ngày phổ biến hơn. Những hoạt động và trách nhiệm thường lệ ở võ đường, như đổ mồ hôi, dọn dẹp và luyện tập, có thể phục vụ mục đích của misogi, một nghi lễ thanh lọc.

Xuyên suốt tất cả những hoạt động này, có sự tập trung và nhấn mạnh vào việc chủ động kiểm soát hơi thở. Hơi thở thiết yếu cho sự sống và cho việc thanh lọc sự sống. Hơi thở kết nối các trạng thái thể chất và cảm xúc. Học trò aikido mới bắt đầu thường có xu hướng nín thở như một phản ứng căng thẳng khi luyện tập. Dần dần, học trò sẽ tự nhiên đồng bộ hóa hơi thở của mình với chuyển động của bản thân và của bạn tập. Hơi thở tạo ra sự kết nối và hợp nhất hai người thành một. Quá trình này mang tính tâm linh và thanh lọc.

Điểm chung của thực hành misogi là khả năng giữ tâm trí tĩnh lặng và trong sáng, như trong mushin, trong khi thân thể đang trải qua những trải nghiệ

ệm khắc nghiệt, thường lặp lại. Tắm nước lạnh buốt trong khi giữ tâm trí tĩnh lặng là một hình thức misogi phổ biến và rất riêng tư. O'Sensei Morihei Ueshiba thường được biết đến là người dội nước lạnh lên mình để bắt đầu ngày mới. Một hình thức misogi phổ biến khác là dùng xông hơi (sauna) để tạo ra điều kiện nhiệt độ cực cao và một cơ hội cho tâm trí được rèn luyện và vượt qua phản ứng của thân thể trước sự khó chịu.

O'Sensei Morihei Ueshiba tin rằng chính việc luyện tập aikido là misogi, vì aikido thanh lọc và hợp nhất mọi sinh linh trong tự nhiên, đồng thời tạo ra một cây cầu nối giữa trời và đất. Các vị kami đã trao aiki cho O'Sensei Morihei Ueshiba để bảo vệ và hoàn thiện nhân loại. Người tập dùng misogi như một cách để kết nối với thần linh. Misogi là budo, võ thuật không ngừng mài giũa tinh thần của chiến binh qua việc luyện tập hằng ngày nghiêm khắc.

LUYỆN TẬP TÂM LINH

Ngoài ý nghĩa tâm lý, triết học và tâm linh sâu xa và trừu tượng của những chân lý tâm linh này, aikido còn chứa đựng nhiều ứng dụng võ thuật thực tiễn. Nhiều đặc điểm được dùng để mô tả những màn trình diễn đỉnh cao, chẳng hạn các trạng thái “dòng chảy” và “vùng” trong thi đấu thể thao, thì tương tự hoặc đồng nhất với những từ ngữ dùng để mô tả một trải nghiệm huyền bí hay tâm linh. Người ta có thể tìm thấy và tạo ra những phương pháp và trải nghiệm này, cả về thể chất lẫn tâm linh, qua việc luyện tập aikido. Trong các chương về triết lý luyện tập và rèn luyện tâm trí, sẽ có nhiều ý tưởng cụ thể hơn được trình bày và bàn luận về cách tìm và tạo ra những phương pháp và trải nghiệm này. Điều cần thiết là ý định và cường độ trung thực, chân thành trong việc rèn luyện thân thể, đồng thời duy trì một trạng thái tâm trí tĩnh lặng và bình an.

Không nhất thiết phải công nhận, tán thành hay đón nhận bất kỳ khái niệm và triết lý tâm linh nào của aikido để đạt được trình độ kỹ thuật cao và những lợi ích của việc luyện tập. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng bạn sẽ chỉ tự giới hạn mình khỏi việc đạt được những lợi ích tâm linh của aikido, vốn là một phần mở rộng tự nhiên của việc luyện tập.

Budo đích thực không thể được mô tả bằng lời nói hay chữ viết; ý chí của thần linh sẽ không

cho phép bạn đưa ra lời giải thích như vậy. Các kỹ thuật của Thanh gươm không thể

được bao hàm bằng lời nói hay chữ viết. Đừng dựa vào những điều như vậy

mà chúng ta đi tới sự giác ngộ (UESHIBA, M. 1991, tr. 28)

Những triết lý tâm linh Shinto và Omoto đã ảnh hưởng đến tư tưởng và việc thực hành của O'Sensei Morihei Ueshiba đều tin vào sự hiện diện tâm linh trong tự nhiên. Thực hành Shinto có nhiều linh hồn hay thần linh gợi rằng toàn bộ tự nhiên đều có tính tâm linh cố hữu và bẩm sinh. Thực hành liên tôn hòa hợp với người khác gợi rằng cùng một tinh thần sống trong mọi sự vật tự nhiên. Dù hầu hết chúng ta đều nhận thức sâu sắc về những khác biệt và dị biệt, chính sự đồng nhất tự nhiên của tâm linh mới kết nối chúng ta. Đây không phải là sản phẩm phụ của việc luyện tập hay kết quả của việc luyện tập để tạo ra điều đó, mà là trạng thái tự nhiên thực sự của vũ trụ. O'Sensei Morihei Ueshiba yêu thích vùng nông thôn và việc canh tác như một phương tiện để giao hòa với tự nhiên và nhận cảm hứng trực tiếp từ kami, hay tinh thần. Tâm linh, được nhìn như một điều tự nhiên và hiện hữu trong toàn bộ tự nhiên, không phải là vấn đề liên kết tôn giáo hay giáo phái, mà là về phẩm cách cá nhân và việc có sự sáng suốt tỉnh thức vượt lên trên bản ngã được học hỏi và nhị nguyên.

Nhiều khía cạnh của việc luyện tập và kỷ luật aikido nâng cao có thể được coi là tâm linh. Những thực hành này có rất ít ứng dụng võ thuật nhưng tạo nên một con người tốt hơn và một thành viên đóng góp cho xã hội.

Sự kính trọng trang trọng dành cho tất cả mọi người, cùng quy tắc ứng xử và danh dự dựa trên giá trị cố hữu tự nhiên, mang tính tâm linh. Nhiều nghi thức cúi chào của aikido dựa trên các thực hành tâm linh Shinto. Việc cúi chào một cách trang trọng công nhận tính tâm linh trong mọi người.

Việc tham gia vị tha với tư cách bạn tập là dâng hiến và hy sinh thời gian cùng thân thể của bạn để phục vụ người khác. Đặt lợi ích và sự tiến bộ của người khác lên trên những ham muốn cá nhân, và thậm chí cả sự an toàn tiềm tàng của mình, thể hiện lòng từ bi và những giá trị tâm linh. Chính thái độ tự hiến vị tha này mới tạo nên việc luyện tập và kỷ luật. Nếu việc tham gia tương tự chỉ được thực hiện thuần túy vì hình thức, với sự mong đợi điều mình sẽ nhận lại, hay với sự oán hận, thì việc thực hành ấy sẽ không được coi là tâm linh. Hãy học cách luyện tập và cho đi một cách tự do với người khác.

Có sự thể hiện lòng từ bi đối với và sự bảo vệ bạn tập của mình. Các kỹ thuật của aikido, đặc biệt khi được áp dụng với ý định trung thực, đều nhằm bảo vệ bạn tập của bạn. Lòng từ bi, sự tiết chế và lòng khoan dung chỉ có thể được phát triển và thể hiện khi có sự hiện diện của nguy hại tiềm tàng. Việc vượt qua động lực nội tâm của chính mình muốn quyền lực và kiểm soát người khác qua bạo lực và xâm lược dẫn người ta phát triển một tâm trí, trái tim và thân thể dựa trên hòa bình và tâm linh.

Đối diện với những nỗi sợ tinh thần nội tại tạo nên sự sáng suốt tỉnh thức. Dù không phải lúc nào cũng cần biết sự thật, nhưng cần nhìn thấu qua những ảo tưởng nếu người ta muốn phát triển và tiến bộ về mặt tâm linh. Tình thương mang tính tâm linh. Một số người nói rằng lòng thù hận là đối lập của tình thương. Lòng thù hận được sinh ra từ nỗi sợ. Người khác nói rằng sự thờ ơ là đối lập của tình thương. Sự thờ ơ cũng được sinh ra từ nỗi sợ. Đối lập của tình thương là nỗi sợ. Bạn phải chọn một cuộc sống dựa trên tình thương hay một cuộc sống dựa trên nỗi sợ. Nhìn thấu qua và vượt qua những ảo tưởng tiêu cực lặp lại nội tại vốn tạo ra nỗi sợ giúp ta có thể đối diện với xung đột và tấn công bằng lòng từ bi và tình thương.

Có một cảm giác khiêm nhường sâu sắc dựa trên trải nghiệm cá nhân về việc biết rằng có rất nhiều điều vượt xa bản ngã được học hỏi của cá nhân. Biết mình không biết bao nhiêu mở ra cho ta nhiều sự học hỏi hơn. Sự khiêm nhường đích thực dựa trên việc chấp nhận rằng mình có điều gì đó để khiêm nhường, và chấp nhận rằng bất kỳ kỹ năng hay năng lực nào được phát triển cũng không làm cho ai đó tốt hơn bất kỳ ai khác. Sự khiêm nhường dựa trên việc chấp nhận những khiếm khuyết của việc làm người. Cấu trúc khiếm khuyết ấy chính là bản ngã được học hỏi và những cấu trúc tinh thần được dùng để định nghĩa nhận thức về thực tại. Giữa lúc luyện tập khắc nghiệt (shugyo và misogi), người ta đáp ứng theo bản năng mà không có sự tham chiếu và phân tích nội tại của bản ngã được học hỏi. Không còn một “cái tôi” đang phát hiện, đánh giá, quyết định và đáp ứng nữa.

Để có một trải nghiệm tâm linh trong luyện tập aikido, người ta chỉ cần luyện tập với ý định và cường độ trung thực, chân thành. Những người hướng dẫn aikido hay các thực hành tâm linh chỉ có thể chỉ ra con đường. Họ không thể làm cho nó xảy ra. Người ta cũng không thể làm cho một trải nghiệm tâm linh xảy ra. Với cường độ và ý định trung thực, người ta phải để trải nghiệm tâm linh tự xảy ra, vào thời điểm của nó, và theo một cách mang tính cá nhân riêng biệt. Trải nghiệm tâm linh, những chân lý và lợi ích của việc luyện tập aikido chỉ đơn giản đang chờ người ta bước ra khỏi đường đi của chúng. Chân lý vốn luôn ở đó, chờ đợi và sẵn có cho tất cả những ai tìm kiếm nó và cởi mở để cho nó bước vào cuộc đời mình. Aikido cung cấp một phương tiện và một nơi chốn để thực hành những chân lý ấy.

TRIẾT LÝ AIKIDO VƯỢT RA NGOÀI VÕ ĐƯỜNG

Rèn luyện và trau giồi tinh thần võ sĩ khi phụng sự giữa cuộc đời, soi

sáng tỏa Con Đường theo đúng ý chí thiêng liêng.

(UESHIBA, M. 1991, tr. 28)

Aikido là một phương tiện mạnh mẽ và hữu hiệu để chuyển hóa bản thân. Aikido truyền dạy lý tưởng triết học bất bạo động của mình qua việc ứng dụng và luyện tập thực tế, chứ không phải qua diễn giảng. Hiếm khi người ta nghe những bài thuyết giảng dài dòng về việc dùng aikido để tự chiêm nghiệm, phát triển và chuyển hóa bản thân. Gần đây, một số cá nhân và một số cuốn sách đã đưa aikido ra khỏi võ đường, vào đời sống cá nhân và nghề nghiệp của những người thực hành. Những đóng góp và hiểu biết của họ xứng đáng với thời gian và công sức bỏ ra. Một mức độ chuyển hóa bản thân cao hơn trở thành thông điệp và sứ giả của một sự chuyển hóa xã hội cao hơn.

Aikido là phương tiện chuyển hóa xã hội chỉ trong chừng mực nó là phương tiện chuyển hóa bản thân. Chuyển hóa về xã hội, và về tinh thần, nghĩa là nhìn thấy được những gì vượt ra ngoài chính mình. Phạm vi xã hội mở rộng đến cộng đồng luyện tập của mình, đến thầy (sensei) của mình, đến ngôi trường, đến phong cách, và đến cộng đồng aikido rộng lớn hơn. Nó mở rộng đến gia đình và bạn bè của mình. Nó mở rộng đến cộng đồng nơi mình sống. Nó mở rộng cho đến khi người ta nhìn thấy sự thống nhất chung trong đất nước và thế giới của mình. Nó mở rộng cho đến khi cái một bao trùm cái tất cả. Xã hội có xu hướng chuyển hóa từng người một cho đến khi đạt tới một mức độ chấp nhận tới hạn. Càng nhiều người thể hiện những giá trị và triết lý của aikido trong đời sống cá nhân và nghề nghiệp của mình, thì càng nhiều lựa chọn và trách nhiệm xã hội được chuyển hóa. Những học trò aikido cao cấp sẽ đương nhiên thực hành trách nhiệm cá nhân và xã hội, bởi vì họ thực hành aikido. Không nên có sự phân biệt hay đối xử khác nhau giữa những quy tắc tôn trọng ở trong và ở ngoài bức tường võ đường.

KẾT LUẬN

Có nhiều tranh cãi về những phương diện tinh thần của việc luyện tập aikido. Vì aikido nhấn mạnh vào tinh thần, nhiều người đã tự hỏi liệu có phải phủ nhận đức tin hiện tại của mình thì mới được thăng tiến hay không. Hy vọng rằng chương này đã giúp mọi người thực hành hiểu ra rằng những khái niệm và niềm tin tinh thần cơ bản của aikido, tuy dựa trên giáo lý Shinto và Omoto, lại là điều chung của mọi đức tin tinh thần, cũng như của ý thức và trách nhiệm xã hội và văn hóa. Không nhất thiết phải cải đạo theo nghĩa nào cả, nhưng có một đòi hỏi là phải chấp nhận một triết lý bất bạo động, không cạnh tranh, về sự hòa hợp, thẳng hàng với người khác, một sự tìm cầu mang tính nội tại, và việc dùng óc sáng tạo để vượt thắng tính ích kỷ và làm việc vì lợi ích chung của tất cả. Nhiều người thực hành cao cấp thuộc nhiều đức tin khác nhau đã nhận thấy rằng việc luyện tập và kỷ luật của aikido bổ sung và củng cố cách thể hiện đời sống tâm linh riêng của chính họ.

Sự phát triển nội tâm của người thực hành aikido cao cấp kết hợp các khái niệm tinh thần vào một triết lý huấn luyện toàn diện.

Chương 2

Triết lý Huấn luyện

Hãy thực hành những phương pháp này trong nội tâm bằng toàn bộ tâm trí và thân thể mình,

tôi luyện tinh thần không ngừng và nỗ lực mãi không thôi, cho đến khi hợp nhất

trời và đất, và bằng thực hành cùng sự giác ngộ. Hãy nhận ra rằng

tâm trí và thân thể bạn phải được thấm nhuần hào quang của một võ sĩ

với trí tuệ giác ngộ, và sự tĩnh lặng sâu xa. (UESHIBA, M., 1991, tr. 27)

Sự phát triển nội tâm của người thực hành aikido cao cấp thiết lập, kết hợp và vận dụng một triết lý huấn luyện thực tiễn nhưng toàn diện.

Thuở ban đầu, người học aikido chỉ đơn giản đến lớp và làm theo tấm gương của người hướng dẫn. Rồi dần dần, sau quá trình luyện tập đều đặn và bền bỉ, người học aikido hiểu ra rằng người hướng dẫn chỉ có thể dạy được một phần hữu hạn

mà thôi. Thành công thật sự của người học aikido phụ thuộc vào khả năng tự tìm tòi,

hiểu và vận dụng các khái niệm aikido vào kỹ thuật và luyện tập của mình.

Việc luyện tập aikido bắt đầu từ rất lâu trước khi bạn đặt chân vào võ đường. Đó là sự

chuẩn bị chính thức. Để tận dụng tối đa việc luyện tập, bạn phải xây dựng một triết lý huấn luyện tốt. Chương này sẽ trình bày những hiểu biết và hướng dẫn để phát triển tư duy aikido cao cấp, thứ bậc các kỹ năng luyện tập, mục tiêu luyện tập, huấn luyện vận động thể chất, tâm lý luyện tập, lễ nghi, các mối quan hệ luyện tập trong võ đường, keiko, shugyo, misogi, takemusu-aiki, và những suy nghĩ về tương lai.

Sự xuất hiện của một “kẻ thù” nên được coi là một cơ hội

để thử thách mức độ chân thành trong việc luyện tập tinh thần và thể chất của mình, để xem

liệu mình có thực sự hành động theo ý chí thiêng liêng hay không. Khi đối mặt

với nỗi sợ hãi sinh tử dưới hình hài một kẻ thù, người ta

không được để tâm trí và thân thể bị chững lại, và tuyệt đối không được nao núng.

Hãy điều khiển tâm trí theo cách để bạn tiến thẳng

theo đường chéo hoặc theo bất cứ hướng thích hợp nào khác. Hãy nhập sâu

vào cả về tinh thần lẫn thể chất, chuyển hóa toàn bộ thân thể bạn thành một

tâm trí chân chính, và đánh bại kẻ thù. (UESHIBA, M. 1991, tr. 31)

Đầu đi tới đâu, thân theo tới đó. Muốn thân thể chịu luyện tập, trước tiên bạn

của aikido, hay của bất kỳ môn nghệ thuật nào trong đời, tiến bộ nhanh hơn. Ý tưởng ở đây không phải là cứ luyện tập nhiều hơn, mà là luyện tập hiệu quả và khôn ngoan hơn. Một trong những tư duy luyện tập tốt nhất là chấp nhận rằng mình đang học một môn võ, rằng việc học sẽ tốn thời gian, và rằng bạn sẽ mắc lỗi thường xuyên — chính những lỗi đó cho bạn cơ hội để luyện tập và học hỏi.

Hãy luyện tập như thể mạng sống của bạn phụ thuộc vào đó. Với tư cách một môn võ, hãy luyện tập như thể có ngày bạn sẽ dùng aikido để bảo vệ mạng sống của mình hoặc của những người thân yêu. Đừng luyện tập như thể mạng sống đang bị đe dọa ngay lúc này, nhưng hãy luyện tập như thể một ngày nào đó điều đó có thể xảy ra. Hãy coi việc luyện tập là nghiêm túc, với đúng ý chí và cường độ cho những ứng dụng thực tế trong đời thường.

Với tư cách một môn nghệ thuật tâm linh, hãy luyện tập như thể đời sống tinh thần của bạn phụ thuộc vào đó. Dù bạn tập của bạn có làm gì đi nữa, bạn cũng phải giữ vững chuẩn mực đạo đức và cách ứng xử của chính mình. Sự phát triển tinh thần của mỗi người phụ thuộc vào việc bám chặt lấy công việc và sự tiến bộ của chính mình. Không ai có thể làm điều đó thay người khác. Chúng ta có thể giúp đỡ bạn tập của mình, nhưng không thể làm thay họ — cũng như họ không thể làm thay chúng ta.

Hãy luyện tập như thể bạn thích thú với nó. O'Sensei Morihei Ueshiba nhấn mạnh rằng phải coi việc luyện tập aikido một cách nghiêm túc như một phép rèn luyện và một môn võ nguy hiểm. Ông cũng muốn aikido được thực hành trong niềm vui, tôn vinh bản chất tâm linh của môn nghệ thuật này. Nghiên cứu cũng cho thấy người ta học tốt hơn và duy trì luyện tập lâu hơn nếu quá trình đó thú vị.

Hãy luyện tập với ý chí mãnh liệt. Như đã nói, hai yếu tố rất quan trọng trong luyện tập là ý chí và cường độ mà người ta luyện tập. Cường độ đi theo ý chí. Nếu ý định của bạn là dành thời gian giao lưu với các bạn cùng tập, thì cường độ luyện tập sẽ ở mức tối thiểu. Nếu bạn luyện tập chỉ với ý định đạt được thể lực, bạn sẽ luyện với cường độ cao hơn so với khi ý định là giao lưu, nhưng chưa đủ để có thể tự vệ. Nếu bạn luyện tập với ý định rằng một ngày nào đó, khi cần, bạn sẽ có thể tự vệ, bạn sẽ luyện với cường độ cao hơn nữa. Hãy quyết định ý định của mình là gì và luyện tập với cường độ phù hợp để đạt được điều đó.

Hãy luyện tập đều đặn và bền bỉ. Tiến bộ không tự nhiên mà đến. Để có được kỹ năng, cần sự hiện diện đều đặn và lòng kiên trì trong luyện tập.

Lúc đầu, hãy luyện tập với một mục tiêu trong đầu. Điều này giúp định hướng việc luyện tập. Luyện tập mà không có mục tiêu trong đầu cũng như đi một chuyến hành trình mà không có điểm đến. Bạn có thể cứ đi vòng quanh và chẳng tới đâu. Tiếp đó, hãy luyện tập chỉ để luyện tập, không có mục tiêu hay ý định cụ thể nào. Cách này thiên về quá trình hơn là nội dung hay ý định. Luyện tập không có mục tiêu cụ thể nghĩa là bạn đã đặt ra một hướng đi để tiến bộ, nhưng không có điểm đến thật sự như đạt một mục tiêu hay cấp bậc cụ thể. Rồi cuối cùng, việc luyện tập tự đến. Luyện tập trở thành ý định, nội dung, mục tiêu và quá trình — tất cả trong chính nó. Điểm đến và hành trình trở thành một. Luyện tập không còn là điều bạn làm. Luyện tập trở thành bản sắc và con người bạn.

Hãy luyện tập để nói lên một điều gì đó. Ban đầu, hãy luyện tập như thể cách hành xử của bạn khi luyện tập đang tuyên bố về con người bạn. Bạn muốn những người xem bạn luyện tập nghĩ gì về mình? Hãy luyện tập sao cho cách hành xử của bạn truyền đạt được thông điệp đó.

Hãy luyện tập để hoàn thiện bản thân và để giúp người khác hoàn thiện. Những nguyên lý cao hơn của aikido nhấn mạnh lợi ích chung và điều tốt đẹp nhất cho mọi người. Vì vậy, luyện tập chỉ để hoàn thiện bản thân vẫn còn rất ích kỷ và không thể hiện hay vận dụng những nguyên lý tinh thần cao hơn của aikido. Người ta phải rèn luyện bản thân, nhưng cũng phải buông bỏ cái tôi để giúp người khác hoàn thiện.

Khi thực hành với vai tori (người thực hiện đòn), hãy giữ thân thư giãn, làm lặng tâm trí và làm theo những hướng dẫn được đưa ra. Điều này sẽ dẫn đến sự hoàn thiện bản thân.

Khi ở vai uke (người khởi xướng việc tiếp cận và tấn công, đồng thời là người nhận đòn), hãy dành cho việc tiếp cận và tấn công một ý chí và cường độ chân thật để tori có thể luyện tập và tiến bộ. Đừng tạo cường độ và ý chí quá yếu. Như thế việc thực hành trở nên vô ích. Cũng đừng tạo quá mạnh, nếu không bạn không còn luyện tập mà là đang chiến đấu để giữ mạng. Lúc đó nó trở thành cuộc thi của cơ bắp và cái tôi, chứ không còn là môi trường luyện tập để bản thân và người khác cùng tiến bộ.

Những điều nhỏ nhặt.

Hãy luyện tập cả kỹ thuật lẫn khái niệm. Hãy luyện tập cả những kỹ thuật thể chất vận dụng các khái niệm lẫn những khái niệm khiến các kỹ thuật đó trở nên hiệu quả và tinh gọn.

THỨ BẬC CÁC KỸ NĂNG LUYỆN TẬP

Thứ bậc các kỹ năng luyện tập cũng tương tự thứ bậc các mục tiêu luyện tập. Người ta có thể dùng kỹ thuật để minh họa và học các khái niệm, nguyên lý, hoặc dùng các khái niệm để dẫn dắt kỹ thuật.

Dùng kỹ thuật để minh họa các khái niệm thường là cách làm tiêu chuẩn quen thuộc. Lối tư duy từ dưới lên này là cách hợp lý hóa và biện minh cho điều mình đang làm bằng cách tìm một chiến lược tổng thể để giải thích chiến thuật hay kỹ thuật đó. Trong hầu hết các môn võ, những chiến thuật đánh nhau bằng cách đấm và đá để áp đảo đối phương ngụ ý, quy định, thậm chí hứa hẹn rằng con đường này sẽ mang lại hòa bình. Một số người cần nhìn thấy bức tranh nhỏ trước khi có thể nhìn thấy bức tranh lớn. Một số người cần cái cụ thể trước khi có thể nắm bắt cái trừu tượng. Một số người sẽ học tốt hơn nếu trước tiên có một vài chỉ dẫn bằng lời và có một khung tham chiếu nội tâm.

Dùng khái niệm để dẫn dắt kỹ thuật là quá trình tìm ra niềm tin, khái niệm hay chiến lược cao hơn mà mình đặt ra cho chính mình, nhằm tìm một cách thức, chiến thuật hay kỹ thuật nhất quán và tương thích với nó. Aikido là một trong số ít môn võ có niềm tin hay chiến lược về hòa bình và hòa hợp, và chính điều đó quy định việc loại bỏ các đòn đánh và kỹ thuật gây tổn hại ra khỏi luyện tập và ứng dụng. Một số người cần bức tranh lớn trước khi có thể hiểu được những mảnh nhỏ khớp với nhau thế nào. Một số người cần cái trừu tượng trước khi có thể nắm bắt kỹ thuật, nhờ có một khung tham chiếu bên ngoài.

Mục tiêu của aikido là sự bảo vệ đầy yêu thương dành cho mọi người. Những chiến lược để đạt mục tiêu này được thực hiện qua các khái niệm như irimi (nhập thân) và awase (hòa nhập), chuyển hướng, kuzushi (phá thăng bằng), nage (ném) và khống chế. Việc vận dụng các khái niệm và nguyên lý này được thực hiện thông qua việc thực thi các kỹ thuật aikido. Vì vậy, những mục tiêu tốt nhất là những mục tiêu vì lợi ích cao nhất, tốt nhất và sự an toàn của mọi người. Những chiến lược tốt nhất là những nguyên lý và khái niệm tối đa hóa khả năng đạt được mục tiêu đó với mức tổn hại nhỏ nhất. Nói cách khác, làm ít nhất để đạt được nhiều nhất. Những kỹ thuật tốt nhất là những kỹ thuật tuân theo các khái niệm để đạt mục tiêu một cách trực tiếp nhất có thể.

Thuở ban đầu, người học aikido thường có xu hướng tư duy từ dưới lên. Về sau, họ bắt đầu chuyển từ dưới lên sang trên xuống. Cuối cùng, họ vận dụng niềm tin vào hòa bình và hòa hợp, thông qua những khái niệm aikido cụ thể, vào việc luyện tập thực tế và ứng dụng các kỹ thuật aikido.

MỤC TIÊU LUYỆN TẬP

Việc luyện tập võ thuật, cũng như mọi việc trong đời, được thực hiện tốt nhất khi có thời khóa biểu định hướng rõ ràng. Tuy nhiên, người ta luôn phải tính đến động lực và những giai đoạn chững lại trong học tập.

Mục tiêu luyện tập mang tính cá nhân, cần được phát biểu bằng những thuật ngữ tích cực dựa trên giác quan, đủ cụ thể để nhận ra và ghi nhận sự tiến bộ do chính người học khởi xướng và duy trì. Để đạt được vị thế và cấp bậc cao cấp trong aikido (mục tiêu), người học phải có mặt đều đặn và bền bỉ để luyện tập với đúng cường độ và ý chí nhằm học những gì được dạy.

Điều quan trọng là tìm ra động lực thực hành của chính mình. Điều thúc đẩy người này có thể chẳng có tác dụng gì với người khác. Có người tiến về phía một mục tiêu, có người lại rời xa nỗi sợ hãi, sự xấu hổ hay nguy hiểm. Có người muốn sự tung hô của công chúng bên ngoài, có người lại muốn sự thỏa mãn nội tâm. Có người muốn tiền bạc, uy tín hay danh vọng, có người lại muốn sự tĩnh mịch và thanh thản trong tâm trí. Có người muốn mình khác biệt, có người lại muốn thuộc về và giống mọi người. Có người luyện tập vì cảm thấy buộc phải làm; người khác luyện tập vì đơn giản là họ muốn. Không có động lực nào đúng hay sai khi học aikido. Mỗi người học phải hiểu được động lực của chính mình và dùng nó để tiếp tục luyện tập và tiến bộ trong aikido.

Giai đoạn chững lại trong luyện tập là việc hiểu và chấp nhận rằng sẽ có những lúc, trong thời khóa biểu luyện tập, bạn không học thêm kỹ năng mới nào. Sẽ có những lúc bạn không phải lúc nào cũng có đủ động lực để duy trì thời khóa biểu, để hoàn thành nhiệm vụ nhằm đạt mục tiêu. Giai đoạn chững lại có thể là một trong những khoảng thời gian thú vị và quan trọng nhất trong luyện tập aikido. Đường cong học tập ban đầu — khi người ta học được rất nhiều — thường có đà riêng dựa trên niềm phấn khích của việc học và tiến bộ. Rồi việc học, cuối cùng và tất yếu, sẽ chạm phải vài giai đoạn chững lại, khi dường như không có gì mới được học và các kỹ thuật, kỹ năng cũ được giữ nguyên. Nhờ những lần ôn luyện lặp đi lặp lại và sát với thực tế trong luyện tập và thực hành những kỹ thuật đã biết, kỹ năng sẽ chuyển từ “thành thạo có ý thức” sang “thành thạo vô thức”. Đường cong học tập khi đó sẽ có một đường cơ sở mới để từ đó học các kỹ năng và khái niệm mới. Với mục tiêu thành thạo vô thức trong đầu, giai đoạn chững lại không còn là một giai đoạn chững lại nữa, mà là một chặng tất yếu — và đáng hoan nghênh — của luyện tập và thực hành.

HUẤN LUYỆN VẬN ĐỘNG THỂ CHẤT

Huấn luyện thể chất có nhiều phương diện, bao gồm dinh dưỡng, vận động và kỹ năng.

Việc phân tích và tư vấn dinh dưỡng nằm ngoài phạm vi của cuốn sách này, nhưng điều quan trọng là phải nhận ra rằng nhiên liệu mà cơ thể nương vào có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất của cơ thể. Ăn sai thức ăn, uống rượu, hút thuốc lá và dùng ma túy rồi cuối cùng sẽ bào mòn cả thân thể lẫn tâm trí. Dần dần, với luyện tập đều đặn và bền bỉ, người học aikido sẽ bắt đầu chú trọng hơn đến dinh dưỡng và trở nên khỏe mạnh hơn.

Luyện tập sức mạnh ít quan trọng hơn trong aikido, vì việc thực hiện đúng một kỹ thuật aikido không đòi hỏi sức mạnh cơ bắp thể chất. O'Sensei Morihei Ueshiba đã nói rõ rằng luyện tập không nên là một cuộc thi sức mạnh. Tuy vậy, ai cũng có thể hưởng lợi từ một hệ cơ săn chắc và được rèn luyện. Cách duy nhất để làm khỏe hoặc săn chắc cơ bắp là luyện tập với tạ hoặc lực đối kháng. Hãy hình dung chuyển động để giúp phối hợp và hợp nhất thân thể và

tâm trí. Giữ hoàn toàn thư giãn và tĩnh lặng, tập trung vào tư thế và sự thẳng hàng, cùng với hơi thở và việc mở rộng khí từ trung tâm, sẽ biến luyện tập đối kháng thành một ứng dụng thực tiễn của các khái niệm aikido. Bất kể hoạt động nào, người ta cũng có thể coi luyện tập là cách thực hành các hình thức và khái niệm thể chất của aikido. Có người tập một môn võ nhưng không biến nó thành sự thực hành; vì vậy xin hãy nhớ rằng hãy nâng tạ, chứ không phải nâng người, và hãy ném người, chứ không phải ném tạ.

Luyện tập dẻo dai bao gồm các bài tập giãn cơ. Những bài tập này làm tăng biên độ chuyển động và giúp phòng ngừa chấn thương trong luyện tập. Sự dẻo dai có thể giúp cơ thể phản ứng nhanh hơn và hiệu quả hơn nhờ làm thư giãn các cơ đối kháng và cải thiện toàn bộ biên độ chuyển động. Hãy hình dung chuyển động để giúp phối hợp và hợp nhất thân thể với tâm trí. Cũng như trong luyện tập sức mạnh, việc giữ thư giãn và tập trung vào trung tâm, đồng thời hít thở và giữ tư thế tốt, có thể giúp bạn vận dụng các khái niệm aikido vào luyện tập dẻo dai.

Người ta phát triển thể lực tim mạch qua bất kỳ chương trình vận động nào thường xuyên nâng cao và duy trì nhịp tim ở mức cao. Những bài tập này gồm chạy bộ, đạp xe, bơi lội, khiêu vũ, hoặc randori (bị nhiều đối thủ tấn công) với nhịp độ nhanh. Vận động hiếu khí, hay tim mạch, là cách duy nhất để cơ thể đốt mỡ. Thể lực tim mạch có thể làm tăng đáng kể khả năng luyện tập chăm hơn và lâu hơn nhờ nâng cao sức bền và độ dai sức. Hãy hình dung chuyển động để giúp phối hợp và hợp nhất thân thể với tâm trí. Giữ thư giãn, hít thở, tập trung vào trung tâm và mở rộng khí sẽ giúp bạn vận dụng các khái niệm aikido vào một hoạt động tim mạch.

Luyện tập kỹ năng tính đến mức độ thành thạo kỹ thuật cần thiết để thực hiện các đòn một cách mạnh mẽ. Cách tốt nhất để đạt được sự thành thạo một kỹ năng cụ thể là luyện tập lặp đi lặp lại và sát với thực tế. Luyện tập kỹ năng cụ thể nên được nhìn nhận theo hai loại: kỹ năng vận động thô và kỹ năng vận động tinh. Kỹ năng vận động thô là những kỹ năng mà toàn bộ cơ thể cùng tham gia, sử dụng các nhóm cơ lớn, và thường là loại dễ thực hành và đạt được sự thành thạo nhất. Dưới áp lực, các kỹ năng vận động thô vẫn giữ được mức độ thành thạo và hiệu quả cao hơn. Kỹ năng vận động tinh đòi hỏi sử dụng các nhóm cơ nhỏ hơn và chi tiết hơn nhiều trong hành động và nhiệm vụ. Hãy hình dung chuyển động để giúp phối hợp và hợp nhất thân thể với tâm trí. Giữ thư giãn, hít thở, tập trung vào trung tâm và mở rộng khí có thể giúp bạn vận dụng các khái niệm aikido vào việc luyện tập và tiếp thu kỹ năng. Hãy chậm lại và chú ý đến việc luyện tập lặp đi lặp lại, bền bỉ và đều đặn, sát với thực tế, cùng với và chống lại cường độ và ý chí chân thật — điều đó sẽ giúp bạn xây dựng các kỹ năng aikido. Thật khó để bảo người mới học hãy chậm lại và chú ý đến chuyển động của cơ thể. Dường như có một xu hướng tự nhiên muốn tăng tốc. Họ cần phát triển đúng hình thức, sự thẳng hàng và khả năng phối hợp. Khôn ngoan nhất là ban đầu chú ý đến từng chuyển động riêng lẻ và đừng để đà, tốc độ và cái tôi chi phối việc luyện tập và dẫn đến thực hiện kỹ thuật cẩu thả. Sửa chữa để khắc phục một thói quen xấu thường khó hơn nhiều so với việc học đúng một kỹ thuật ngay từ đầu.

Luyện tập theo khối cũng thường giúp ghi nhớ kỹ năng lâu dài. Luyện tập theo khối chỉ số lần lặp lại một nhiệm vụ trong mỗi hiệp thực hiện. Một hiệp có thể là mười lần lặp lại. Một hiệp khác có thể là năm lần lặp lại, rồi nghỉ, rồi thêm năm lần lặp lại nữa. Thuở ban đầu, người ta thực hành theo đúng chỉ dẫn. Dần dần, với luyện tập đều đặn và bền bỉ, người học aikido sẽ thực hành việc tìm ra “rãnh” luyện tập bằng cách chỉ lặp lại đủ số lần cần thiết để tìm được cảm giác đặc thù đó. Nhiều người biết rằng không phải luyện tập nhiều hơn mới cải thiện được kỹ năng, mà là luyện tập khôn ngoan. Dễ nhất là duy trì trong một rãnh luyện tập

hay trong một khối. Việc tiếp tục tìm lại được rãnh đó thì khó hơn. Nghiên cứu cho thấy cách ghi nhớ kỹ năng lâu dài tốt nhất là liên tục tìm lại rãnh luyện tập đó.

Như đã nói ở trên, khi bị áp lực, cơ thể phản ứng tốt nhất với sự tiết, dâng trào và xả adrenaline khi người học cao cấp giữ việc luyện tập đơn giản và trực tiếp ở cả bốn mặt: sức mạnh, dẻo dai, tim mạch và tiếp thu kỹ năng.

TÂM LÝ LUYỆN TẬP

Lĩnh vực tâm lý học thể thao tập trung vào việc cung cấp các kỹ thuật nhằm tạo điều kiện cho hiệu suất tối ưu. Là một phân ngành tâm lý học, trọng tâm của nó là sự phát triển và rèn luyện về tinh thần và cảm xúc. Ban đầu, tâm lý học thể thao giúp nhận diện những rào cản tinh thần và cảm xúc bên trong cản trở hiệu suất tốt hơn. Sau đó, nó bắt đầu mô phỏng, cài đặt và bắt chước một hình mẫu biểu diễn tích cực và xây dựng hơn. Các nhà tâm lý học thể thao xây dựng những hình mẫu này dựa trên các vận động viên ưu tú trong lĩnh vực. Cuối cùng, lĩnh vực tâm lý học thể thao dạy cách buông bỏ và bước vào “dòng chảy”, “vùng đỉnh cao”, hay trong aikido, điều chúng ta gọi là takemusu-aiki.

Người ta nhìn thấy và trải nghiệm aikido chủ yếu qua việc dạy dỗ về kỷ luật thể chất và thực hành các kỹ thuật. Hầu hết các võ đường và các thầy cho phép rất ít, nếu không muốn nói là không cho phép, việc nói chuyện trong khi thực hành và luyện tập. Kiểu tự chiêm nghiệm này có thể cần trở thành một phần trong việc tự học và hành trình của người học aikido. Hai trong số những trở ngại phổ biến nhất đối với hiệu suất tối ưu là sợ hãi và giận dữ. Người ta tạo ra nỗi sợ bằng những tưởng tượng tiêu cực bên trong về điều có thể xảy ra. Nỗi sợ đủ mạnh để tạo ra phản ứng né tránh, nhưng thường chỉ mang vào trải nghiệm của mình đúng những gì mình sợ hãi và đang cố tránh.

Những người đạt đỉnh cao trong thể thao thể hiện sự chìm đắm vào hoạt động, được tạo điều kiện bởi sự tách rời khỏi ý thức về màn trình diễn của mình. Vận động viên cảm thấy một niềm hoan lạc, một cảm giác về sức mạnh cá nhân, một nhận thức thời gian bị biến đổi và một cảm giác hợp nhất. “Trải nghiệm đỉnh cao” mang mức độ vui sướng hay hoan lạc cao, cảm giác siêu cá nhân và huyền bí, cảm giác bị động, cảm giác hợp nhất và hòa tan, sự mất đi cái tôi, sự tự phát và cảm giác về sức mạnh đỉnh cao. “Màn trình diễn đỉnh cao” thể hiện hành vi vượt trội, mức độ biểu diễn cao, sự tập trung chìm đắm rõ rệt, cảm giác mạnh mẽ về bản thân, và cảm giác viên mãn với hành động đã định nhưng được thực hiện một cách tự phát. Hầu hết không nhất thiết coi đó là trò chơi.

Mức độ hưng phấn tối ưu liên quan đến thuyết chữ U ngược, theo đó quá ít hoặc quá nhiều hưng phấn đều làm giảm hiệu suất. Vì vậy, để có hiệu suất tối ưu, mức hưng phấn không được quá nhiều cũng không được quá ít. Quá ít thường dẫn đến thiếu động lực hay sự thôi thúc. Quá nhiều hưng phấn có xu hướng làm người ta bị choáng ngợp. Một điều cần biết là vùng trung dung, nơi người ta “lên tinh thần” mà không bị “mất tinh thần”.

Trạng thái dòng chảy (CSIKSZENTMIHALYI 1990 và JACKSON & CSIKSZENTMIHALYI

1999) mô tả một hoạt động đầy thử thách đòi hỏi kỹ năng và sự hòa quyện giữa hành động

và nhận thức. Trạng thái dòng chảy có mục tiêu rõ ràng và phản hồi rõ ràng. Vận động viên tập trung vào nhiệm vụ và khả năng kiểm soát, đồng thời trải nghiệm sự mất đi ý thức về bản thân và sự biến đổi của thời gian. Các vận động viên mô tả dòng chảy là thú vị, khoái cảm, mất đi cái tôi, mang tính vui chơi, cảm giác được kiểm soát, mất đi cảm giác về thời gian và không gian, và một động lực nội tại. Vận động viên cân bằng độ thử thách của kỹ năng để bản thân không cảm thấy quá lo lắng cũng không quá thư giãn đến mức buồn chán. Vận động viên học cách vượt qua quán tính và chuyển động bằng cách đối diện với thất bại và bước ra khỏi vùng an toàn của mình nhờ tin vào kỹ năng và khả năng của bản thân. Dòng chảy tạo ra sự chìm đắm vào nhiệm vụ vượt lên trên nhận thức thông thường, cho phép vận động viên quên đi chính mình, để các đối thủ tự lo cho mình, chấp nhận môi trường như nó vốn có, và tập trung vào tiến trình trước mắt. Dòng nhận thức này dẫn đến việc mất đi cảm giác về thời gian đồng hồ và mọi

cảm giác về nỗ lực. Dòng chảy chỉ dùng chiến thắng như một cột mốc để từ đó đặt ra những mục tiêu rõ ràng và cụ thể nhằm nâng cao động lực và niềm vui. Dòng chảy nhấn mạnh phản hồi từ giác quan vận động (cảm giác) và thông tin về kết quả từ chính vận động viên, ban huấn luyện, đồng đội, đối thủ và khán giả. Dòng chảy hướng nhận thức vào hiện tại, vì quá khứ đã qua và chẳng dẫn tới đâu, còn tương lai thì vẫn đang được xây dựng. Sự chìm đắm hoàn toàn vào hiện tại đòi hỏi khả năng tái tập trung, biết dùng các mục tiêu nhiệm vụ, giữ mọi thứ đơn giản, lập kế hoạch cho cuộc thi, chuẩn bị các phương án dự phòng, và rèn luyện sự tập trung để định hướng chú ý. Dòng chảy chỉ kiểm soát những gì có thể kiểm soát được bằng cách tìm ra mức kiểm soát tối ưu, nhận diện điều có thể kiểm soát, dàn dựng bối cảnh và chọn lựa phản ứng. Trên hết, dòng chảy là niềm vui.

Vùng đỉnh cao mô tả một trải nghiệm siêu việt trong thể thao (MURPHY 1978 và 1995). Vùng đỉnh cao có những cảm giác huyền bí về sự an lạc tột độ, hòa bình, tĩnh lặng, bất động, tách rời, tự do, trôi nổi, bay bổng, không trọng lượng, hoan lạc, sức mạnh và kiểm soát, hiện diện trong khoảnh khắc hiện tại, hành động theo bản năng và buông bỏ, huyền bí và kính sợ, cảm giác bất tử và hợp nhất. Vùng đỉnh cao biến đổi nhận thức về kích thước và trường, thời gian, những nhận thức ngoại cảm, trải nghiệm xuất hồn, và ý thức về một thực thể tâm linh khác. Vùng đỉnh cao tạo điều kiện cho những kỳ tích phi thường với nguồn năng lượng đặc biệt vượt qua những rào cản vô hình, và nuôi dưỡng sự mở rộng năng lượng — thần giao cách cảm động học, hay tâm trí chi phối vật chất. Thể thao và các màn trình diễn thể chất khơi dậy vùng tâm linh này qua những đòi hỏi thể chất và tinh thần của hoạt động, tính thiêng liêng của thời gian và không gian, cùng sự chú ý bền bỉ và tập trung. Một vận động viên ở trong vùng đỉnh cao có cảm giác tách rời khỏi kết quả và thể hiện sự tận tụy với những năng lực sáng tạo và hòa nhập để khám phá giới hạn của con người. Vùng đỉnh cao có khả năng đòi hỏi sự cam kết lâu dài nhằm diễn đạt một triết lý vĩnh cửu về một thực tại tâm linh nền tảng — một thực tại tạm thời của thế giới thường nhật. Vùng đỉnh cao tạo điều kiện cho nhu cầu về kỷ luật, cho việc nhận biết và diễn đạt một sự hoàn hảo sâu xa hơn, một niềm hoan lạc cốt lõi, sự hiểu biết về và bằng bản sắc, một thế giới nội tâm phong phú, và sự hiểu biết cùng chấp nhận thân năng lượng vi tế. Những yếu tố của một chương trình luyện tập thân/tâm nhằm tạo điều kiện cho vùng đỉnh cao sẽ bao gồm thiền định, phản hồi sinh học, hình dung và luyện tập trong tâm trí, sự nhìn nội tâm vượt ra ngoài việc hình dung đơn thuần, giấc mơ, nhận thức giác quan và vận động, và sự phát triển khí, hay thân năng lượng.

Các chương trình thể thao tạo điều kiện cho màn trình diễn đỉnh cao, dòng chảy và vùng đỉnh cao đều có vài điểm chung. Thứ nhất là việc định tâm sự chú ý và toàn bộ nhận thức của vận động viên vào nhiệm vụ hiện tại. Thứ hai là việc sử dụng những trình tự và bài luyện tập có nhịp điệu, lặp lại. Thứ ba là tin tưởng vào sự luyện tập của mình đến mức loại bỏ được sự kiểm soát và suy nghĩ có ý thức.

Có thể dễ dàng thấy rằng luyện tập aikido với cường độ và ý chí chân thật sẽ tạo ra những màn trình diễn dòng chảy và vùng đỉnh cao, hay điều mà người ta có thể gọi là takemusu-aiki — sự thực hiện aikido một cách tự phát và sáng tạo.

LỄ NGHI TRONG LUYỆN TẬP

Mọi điều trong aikido đều bắt đầu và kết thúc bằng lễ nghi và sự tôn trọng — những phần thiết yếu của việc thực hành aikido liên tục. Lễ nghi và sự tôn trọng phải được thể hiện một cách tự nhiên trong mọi việc mình làm. Tinh túy của aikido là “hợp nhất với năng lượng của vũ trụ (khí) và đi theo dòng chảy năng động của tự nhiên.” (UESHIBA, K. 2004, tr. 24).

Đây phải là nguyên lý cơ bản trong tâm trí của mọi người thực hành. Không có nhiều quy tắc lễ nghi hình thức trong aikido, bởi vì khi đi theo các nguyên lý của tự nhiên, mọi người sẽ cư xử với sự tôn trọng và luôn nghĩ đến điều tốt đẹp nhất cho tất cả. Điều này thể hiện quan điểm rất tích cực, thậm chí lạc quan, của aikido.

SỰ TỰ TIN KHIÊM TỐN, LÒNG TÔN TRỌNG VÀ SỰ BẢO VỆ ĐẦY YÊU THƯƠNG DÀNH CHO NGƯỜI KHÁC

Thuở ban đầu, người học biết rằng mình không biết nhiều về aikido. Khi tiến bộ trong luyện tập, họ thường tin rằng mình biết khá nhiều. Cuối cùng, với luyện tập đều đặn và bền bỉ, người học aikido nhận ra rằng mình không biết, và thấy vui với ý nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ biết hết phần lớn aikido. Người học cao cấp chấp nhận quá trình học tập suốt đời, điều giữ họ luôn tích cực gắn bó với việc luyện tập.

Thuở ban đầu, người học trông cậy vào người hướng dẫn để dạy cho mình tất cả những gì cần biết về aikido. Cuối cùng, người học aikido chấp nhận rằng người hướng dẫn chỉ có thể chỉ ra con đường. Con đường mà người học cao cấp đi hoàn toàn là trách nhiệm của chính họ. Người hướng dẫn có thể chỉ đường và dạy những điều cơ bản, nhưng đối với những điểm tinh tế của môn nghệ thuật, người học cao cấp của bất kỳ môn võ nào đều học cách dựa nhiều hơn vào động lực tự thân để học và luyện tập.

Thuở ban đầu, người ta hoặc thiếu tự tin, hoặc quá tự tin. Aikido khó học. Khi tiến bộ trong luyện tập, người ta có chút cảm nhận về cả sự tự tin lẫn sự khiêm tốn. Cuối cùng, người học aikido giữ được sự khiêm tốn nhưng đồng thời đã đạt tới mức kỹ năng kỹ thuật và khái niệm đủ để có điều gì đó mà khiêm tốn.

Thuở ban đầu, người ta hiếm khi vận dụng được các kỹ năng kỹ thuật của aikido trong một bối cảnh luyện tập có cấu trúc. Khi tiến bộ trong luyện tập, người ta đạt được khả năng vận dụng kỹ thuật trong một trình tự đã định trước. Cuối cùng, người học aikido có thể vận dụng cả phương diện kỹ thuật lẫn khái niệm của aikido trong những bối cảnh tự phát.

Thuở ban đầu, người ta học những kỹ thuật tự vệ cơ bản. Cuối cùng, người học aikido có thể vận dụng các khái niệm aikido trong ý chí võ thuật của mình — như một cách chiến đấu, nhưng cũng như một cách sống, một con đường hòa bình.

Thuở ban đầu, người ta hiếm khi biết quý trọng chính mình. Khi tiến bộ trong luyện tập, người ta bắt đầu quý trọng bản thân và mọi người. Cuối cùng, với luyện tập đều đặn và bền bỉ, người học aikido phát triển sự quý trọng và tôn trọng sâu sắc cả với bản thân lẫn với mọi người. Sự phát triển lòng từ bi ngụ ý rằng người học cao cấp biết mình có thể gây tổn hại lớn, nhưng chọn cách bảo vệ bạn tập của mình.

Cuối cùng, người học aikido học cách đối diện với mọi cơ hội trong đời bằng sự tự tin khiêm tốn vào khả năng và sự luyện tập của mình. Những người học như thế thể hiện sự tôn trọng với toàn thể tự nhiên, kể cả nhân loại với tất cả những khiếm khuyết của nó. Họ mở rộng khí hướng về tất cả những ai cần được giúp đỡ, lòng từ bi và sự bảo vệ đầy yêu thương.

Nhiều người sẽ nói rằng bạn có thể nhận ra một học trò cao cấp qua cách người đó đứng, cúi chào và tỏ lòng tôn trọng với người khác. Tư thế đúng, kỷ luật và sự tôn trọng thể hiện qua việc cúi đầu truyền đạt một thái độ đúng đắn. Một cảnh đấu kiếm trong bộ phim kinh điển năm 1954 của Akira Kurosawa, Bảy Võ Sĩ Đạo (Seven Samurai), minh họa điểm này. Chỉ cần quan sát sự tĩnh lặng, bất động, cùng sự thẳng hàng và tư thế đúng của một nhân vật trong thế thủ, người ta đã thấy rõ ai sẽ thắng và ai đang thắng. Cuối cùng, với luyện tập đều đặn và bền bỉ, người học aikido đứng thư giãn và thẳng, cột sống thẳng, mắt nhìn về phía trước. Khi cúi chào, đầu không được gật lên gật xuống trong khi bạn cúi từ thắt lưng. Hai tay phải giữ nguyên ở bên hông.

Khi di chuyển, hãy lướt đi bằng một bước tự nhiên, xuất phát từ trung tâm của bạn.

Khi ngồi ở tư thế seiza (quỳ), cột sống phải thẳng hàng, thân thể thư giãn, hai đầu gối đặt tương đối gần nhau, và hai tay đặt trên đầu gối hoặc trong lòng. Khi cúi chào từ tư thế seiza, hãy chậm rãi quét lòng bàn tay trái xuống giữa chiếu trước mặt. Tiếp đó, quét bàn tay phải vòng lại, nhập với bàn tay trái thành một hình tam giác. Khi bạn chậm rãi cúi người về phía trước, đặt hai khuỷu tay lên chiếu và trán lên hai bàn tay. Cố gắng đừng nâng mông lên khi cúi chào. Chỉ trở về tư thế quỳ thẳng sau khi đã hoàn tất cúi chào.

Luôn cúi chào trước và sau khi được hướng dẫn, và khi đến lượt mình thực hành.

Hãy thân thiện, nhưng đừng mang tính giao lưu xã hội trên chiếu. Đây là thời gian để luyện tập. Hạn chế nói năng ở mức tối thiểu, kể cả khi bạn đang trao đổi một điểm luyện tập với bạn tập.

Thái độ tôn trọng và biết ơn phải thấm nhuần mọi việc bạn làm. Thái độ ấy sẽ tự bộc lộ.

QUY TẮC ỨNG XỬ TRONG LUYỆN TẬP

Tiếp nối một truyền thống lễ nghi và tôn trọng mạnh mẽ, và trong cùng tinh thần của võ sĩ đạo (bushido), người học aikido cao cấp sẽ tự nhiên phát triển và thể hiện một quy tắc ứng xử. Quy tắc ứng xử này không do bên ngoài áp đặt hay thúc đẩy, mà xuất phát từ một cảm nhận nội tâm đã được kiểm chứng về sự hiểu biết.

Cuối cùng, với luyện tập đều đặn và bền bỉ, người học aikido sẽ nhận ra và tôn kính thiên tài của O'Sensei Morihei Ueshiba. Người ấy sẽ có một niềm tin và sự cam kết ngày càng sâu sắc với giáo lý của aikido và với cộng đồng mà mình chia sẻ việc thực hành và luyện tập.

Bằng cách phát triển một cảm nhận sâu sắc về sự kết nối, người học aikido cao cấp sẽ cố gắng tránh mọi hành vi xấu ác, chỉ làm những điều tốt đẹp và vì lợi ích tốt nhất, cao nhất của tất cả, và tiếp tục luyện tập, thực hành để hợp nhất và thanh lọc thân thể, tâm trí và tinh thần.

Đau đớn và khổ nạn trên thế gian này đều đến từ vô minh. Aikido là một phương tiện để dâng tặng hòa bình và tình yêu bảo vệ cho thế giới. Người học aikido cao cấp tránh gây tổn hại hay sát sinh, tránh trộm cắp, tránh những điều không đúng mực trong tình dục, tránh nói dối, tránh lạm dụng chất say, tránh lời nói sai lạc và vu khống, tránh kiêu ngạo, và tránh lạm dụng những bài học và món quà mà mình đã nhận được qua luyện tập aikido.

Vượt lên trên sự thể hiện bản thân về thể chất và kỹ thuật, người học aikido cao cấp thể hiện, trong khả năng tốt nhất của mình, những phẩm chất của lòng quảng đại, đạo đức trong ứng xử, sự kiên nhẫn, lòng can đảm, sự tự chủ và trí tuệ.

Cuối cùng, người học aikido luyện tập không chỉ để hoàn thiện bản thân, mà còn để giúp đỡ và làm gương cho người khác cả trong lẫn ngoài võ đường.

CÁC MỐI QUAN HỆ TRONG VÕ ĐƯỜNG VÀ

TRÁCH NHIỆM LUYỆN TẬP

Trong một võ đường có nhiều vai trò, mối quan hệ và trách nhiệm. Có tori và uke. Có địa vị của học trò kohai, dohai và sempai. Có mối quan hệ thầy–trò. Cũng có mối quan hệ giữa Shihan và sensei.

Mối quan hệ tori/uke là điều độc đáo trong luyện tập aikido so với các môn võ khác. Như đã nói ở trên, tori là người thực hiện đòn. Uke là người nhận đòn. Họ là hai người bạn tập phụ thuộc lẫn nhau. Không ai có thể luyện tập mà thiếu người kia. Chính vì lý do đó mà sự phát triển và

sự thể hiện lòng tôn trọng, sự an toàn và lòng biết ơn tối đa được vun đắp và tạo điều kiện giữa tất cả các bạn tập. Thành công trong aikido phụ thuộc vào một mối quan hệ tương hỗ và phụ thuộc lẫn nhau giữa các bạn cùng học và bạn tập. Đây là trái tim của luyện tập aikido. Vì aikido không mang tính cạnh tranh, mối quan hệ tori/uke là mối quan hệ hợp tác. Uke phải trao cho tori một cách tiếp cận và tấn công với cường độ và ý chí chân thật. Vì aikido sử dụng năng lượng do việc tiếp cận và tấn công mang lại, nên bất cứ điều gì kém hơn cường độ và ý chí chân thật đều không thật sự cho phép bạn tập luyện tập. Những kỹ thuật mà người ta đang luyện sẽ trở nên vô hiệu và kém hiệu quả trong tình huống thực tế. Điều này có thể dẫn đến những hậu quả tai hại. Cường độ và ý chí quá mạnh sẽ không cho phép người mới học luyện tập và thực hành. Tương tự, kỹ thuật mà tori sử dụng được thực hiện với cường độ và ý chí chân thật, nhưng không đến mức gây tổn hại cho uke.

Những mối quan hệ kohai, dohai và sempai giữa các học trò cũng là những trách nhiệm độc đáo đang vận hành trong các mối quan hệ địa vị học trò này. Nhiều khi, một cách vô thức, những vai trò này chỉ có những kỳ vọng không thành lời. Sempai là học trò lớn. Kohai là học trò nhỏ. Kohai sẽ nhìn sempai của mình bằng sự tôn trọng. Sempai sẽ nhìn kohai bằng lòng từ bi, sự kiên nhẫn và sự hồi tưởng trìu mến về cảm giác khi mới bắt đầu luyện tập aikido. Cả sempai lẫn kohai đều hưởng lợi từ mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau này. Khi là kohai, sempai của bạn sẽ dành cho bạn nhiều thời gian và kinh nghiệm của mình. Sempai của bạn chỉ yêu cầu rằng một khi bạn trở thành sempai, bạn cũng hãy trao đi như thế cho kohai của mình.

Sau cùng, không có sempai, dohai hay kohai. Chỉ có việc luyện tập. Nếu người ta nghĩ quá nhiều về cấp bậc, người ta sẽ không chú ý đến bài học hay việc luyện tập và sẽ hoàn toàn bỏ lỡ vẻ đẹp của aikido.

Mối quan hệ thầy–trò rất quan trọng trong luyện tập và thực hành aikido. Người học phải học cách tin tưởng sensei, và sensei phải xứng đáng với niềm tin đó. Cũng như mọi mối quan hệ, cần hai người để nó vận hành và mang lại kết quả, nhưng chỉ cần một người để nó thất bại. Cả sensei lẫn học trò đều lập nên một thỏa thuận tương hỗ, đôi bên cùng có lợi, không chỉ làm tốt hơn cho chính họ mà còn cho mọi người trong võ đường. Keiko: Luyện tập hằng ngày. Cấp độ luyện tập đầu tiên là keiko. Keiko là thực hành và luyện tập thể chất, nhưng mang tính thường nhật hơn. Hầu hết những người thực hành aikido bắt đầu với keiko. Họ bắt đầu luyện tập và thực hành, nhưng mức cường độ và ý chí vẫn còn khá dè dặt và kìm chế. Cấp độ luyện tập này là cần thiết lúc ban đầu. Quá nghiêm khắc, quá nhanh, quá sớm sẽ tạo ra ít tiến bộ và quá nhiều chấn thương. Hãy chấp nhận rằng khi mức kỹ năng và sự thành thạo của bạn tăng lên, cường độ và ý chí luyện tập của bạn cũng sẽ tăng theo.

Shugyo: Luyện tập nghiêm khắc hằng ngày

Cấp độ luyện tập tiếp theo là shugyo, nghĩa là thực hành hằng ngày. Shugyo là cuộc vật lộn hằng ngày của đời sống. Aikido gợi ý rằng chúng ta hãy dùng đời sống thường nhật của mình, cả trong lẫn ngoài võ đường, để tinh luyện và thanh lọc chất lượng cuộc sống cho mọi người. Sau cùng, chỉ có sự cam kết hằng ngày là làm điều tốt nhất có thể trong mọi việc. Luyện tập nghiêm khắc hằng ngày là sự cam kết với hòa hợp và hòa bình. Đó là sự cam kết nhập vào, kết nối và hòa nhập với người khác. Đó là sự cam kết chuyển hướng những suy nghĩ và hành vi của chính mình — như một tấm gương cho người khác — từ giận dữ và chia rẽ hướng tới hòa bình và hòa hợp. Đây chính là shugyo của aikido, cả trong lẫn ngoài võ đường.

Misogi: Luyện tập thanh lọc. Luyện tập aikido là, hoặc có thể là, misogi — một phương tiện thanh lọc thân thể, tâm trí và tinh thần. Chính ý chí và cường độ chân thật, đích thực của việc luyện tập mang lại cơ hội giảm thiểu sự can thiệp của bản ngã đã được học hỏi, và để cho sự hợp nhất của thân thể, tâm trí và tinh thần diễn ra một cách tự nhiên. Misogi đòi hỏi khả năng kiểm soát hoặc diễn giải lại những tín hiệu từ thân thể gửi đến tâm trí. Điều từng được coi là đau đớn, khiến tâm trí gửi đi tín hiệu né tránh, nay trở thành ngọn lửa để rèn luyện tinh thần bằng cách chấp nhận nó và ở lại với nó, thậm chí bước sâu vào trong nó. Misogi là khả năng mời gọi, chịu đựng và thậm chí tận hưởng những điều kiện khắc nghiệt và việc luyện tập khắc nghiệt.

Takemusu-Aiki: Sự thực hiện tự phát và sáng tạo

Takemusu-aiki (sự thực hiện tự phát và sáng tạo) không tự nhiên mà có. Phải mất nhiều năm ôn luyện, thực hành và luyện tập lặp đi lặp lại, sát với thực tế, trước khi thân thể bạn phản ứng mà không cần nỗ lực hay suy nghĩ. Đó là một mục tiêu, nhưng không phải là hành trình.

Takemusu-aiki dùng khí như sinh lực tự nhiên để ôm trọn những kỹ thuật võ thuật năng động và mạnh mẽ. Những “kỹ thuật thần thánh” này tự đến sau cả một đời luyện tập. Không có đường tắt đến takemusu-aiki. Chỉ có việc luyện tập, cho đến khi chính việc luyện tập biểu hiện thành sự thực hiện tự phát và sáng tạo một phản ứng aikido vượt lên trên — mà vẫn thể hiện trọn vẹn — mọi khái niệm và kỹ thuật.

Thuở ban đầu, người ta sẽ gặp khó khăn khi thực hành những mẫu tấn công–phản ứng đã định sẵn được dạy. Người học mới và trung cấp chưa học được cách phản ứng tự phát hay sáng tạo, vì họ còn quá tập trung vào việc học nghề aikido. Cuối cùng, người học cao cấp sẽ có thể thể hiện nghệ thuật aikido bằng cách phản ứng tự phát và sáng tạo, không cần suy nghĩ.

Giống như dòng chảy và vùng đỉnh cao, takemusu-aiki thể hiện sự chìm đắm tách rời vào một hoạt động với cảm giác tự phát và sức mạnh đỉnh cao. Có nhiều cách luyện tập hướng tới takemusu-aiki, nhưng trải nghiệm thực sự đến từ việc buông bỏ và tin tưởng vào sự luyện tập đó. Trạng thái này đòi hỏi khả năng định tâm hoàn toàn vào nhiệm vụ, việc luyện tập bền bỉ và đều đặn, và khả năng loại bỏ suy nghĩ cùng sự kiểm soát có ý thức.

Để luyện tập hướng tới mục tiêu takemusu-aiki, người thực hành aikido cao cấp không bao giờ quên luyện tập liên tục những điều cơ bản của aikido. Chỉ qua sự luyện tập và rèn luyện chân thật, đích thực, cùng việc lặp lại sát với thực tế, những điều cơ bản mới trở thành những mẫu hành vi và chuyển động diễn ra tự nhiên. Khi người ta đạt được sự thành thạo trong những điều cơ bản, cả thân thể lẫn tâm trí đều thư giãn. Người thực hành aikido cao cấp bắt đầu luyện tập chống lại những đòn tấn công ngẫu nhiên và cho phép sự phát triển của ý thức cùng khả năng đáp ứng. Jiju-waza là việc luyện tập tự do chống lại một cá nhân. Randori là việc thực hành chống lại nhiều đối thủ tấn công. Cả jiju-waza lẫn randori đều thiết yếu để trở nên hiệu quả và tinh gọn hơn trong kỹ thuật, và tự tin cùng tự phát hơn. Takemusu-aiki là sản phẩm tự nhiên của việc luyện tập đều đặn và bền bỉ với ý chí và cường độ chân thật, đích thực. Đến một lúc nào đó, người thực hành aikido cao cấp đơn giản là tận hưởng dòng chảy của việc luyện tập. Thư giãn và tập trung, đòn tấn công quy định phản ứng. Người thực hành cao cấp đi theo dòng chảy tự nhiên của khí, nhập vào và hòa nhập với nó, chuyển hướng nó, và giải quyết xung đột một cách hài hòa, bất bạo động.

KẾT LUẬN: TƯƠNG LAI

Một khi hiểu được quá khứ, người ta cũng hiểu hiện tại và tương lai dễ dàng hơn. Bạn biết mình đã đến đây bằng cách nào. Nếu bạn vẽ một đường từ quá khứ xuyên qua

hiện tại, bạn có thể hình dung phần nào điều mà tương lai có thể mang lại. Aikido có nhiều tương lai khả dĩ. Nó có thể trở nên mạnh mẽ hơn hoặc yếu đi. Sự lựa chọn đó thuộc về chúng ta. Mỗi người chúng ta đều góp một phần, mỗi lần ta bước vào võ đường, lên chiếu và luyện tập. Aikido, với tư cách một môn võ, chỉ tồn tại nếu chúng ta chọn luyện tập với cường độ và ý chí chân thật trong luyện tập và thực hành. Aikido vốn bắt nguồn từ một hệ thống chiến đấu jujitsu; việc thiếu cường độ và ý chí chân thật trong luyện tập và thực hành hiện nay khiến người ta phải đặt câu hỏi về tính ứng dụng thực tiễn và hiệu quả của nó. Chỉ bằng cách bảo đảm tính ứng dụng võ thuật của mình, aikido mới có thể tiếp tục là một môn võ. Sự phát triển nội tâm của người thực hành aikido cao cấp, nhằm biến một triết lý huấn luyện thực tiễn và toàn diện thành một phần của đời sống, đòi hỏi phải rèn luyện tâm trí một cách trực tiếp.

GỢI Ý ĐỂ TRAU DỒI TRIẾT LÝ LUYỆN TẬP CỦA BẠN. 1. Hãy quyết định bạn muốn đạt được điều gì khi luyện tập aikido. Điều này có thể nghĩa là tập trung vào những ứng dụng võ thuật, hoặc có thể nghĩa là phát triển sự thể hiện tinh thần. Sau cùng, bạn muốn việc luyện tập của mình có ý nghĩa gì với bạn? Bạn phải làm gì trong luyện tập để đạt được mục tiêu cá nhân của mình?

1. 2.

trong ứng dụng, bạn có thể muốn tập trung hơn vào ý chí và cường độ chân thật, đích thực của đòn tấn công và các kỹ thuật phản ứng. Hãy chọn những bạn tập muốn luyện tập với mục tiêu và triết lý tương tự. Nếu triết lý luyện tập của bạn là đạt được sự phát triển và thể hiện đời sống tinh thần, thì hãy chọn một sensei, một võ đường và những bạn tập có cùng mục tiêu như vậy.

1. 3. Mọi mục tiêu luyện tập đều vô giá trị nếu không có luyện tập và kỷ luật thực sự.

Hãy luyện tập với ý chí và cường độ chân thật, đích thực. Hãy kiên nhẫn. Luyện tập là công việc cần thời gian. Kết quả thường mang tính tích lũy.

1. 5. Cách tốt nhất để đạt một mục tiêu là tận hưởng hành trình. Hãy tiếp cận mọi

việc luyện tập và kỷ luật với thái độ tích cực và tận hưởng chính quá trình luyện tập.

Chương 3

Rèn luyện Tâm trí

Rèn luyện tinh thần là một phương diện rất quan trọng nhưng bị bỏ quên nhiều trong luyện tập aikido. Ngay cả rất ít học trò cao cấp chủ động rèn luyện tâm trí với cùng cường độ và ý định như họ rèn luyện thân thể. Điều này thật đáng tiếc, vì thân thể làm theo những gì tâm trí bảo nó làm. Những ước tính hiện nay cho thấy chúng ta chỉ dùng, ở mức tối đa, 10 phần trăm năng lực của tâm trí. Điều đó gợi ý rằng chúng ta cũng chỉ dùng chưa đến 10 phần trăm năng lực của thân thể.

Một câu nói phổ biến trong aikido là đầu đi tới đâu, thân theo tới đó. Mọi hành vi đều khởi đầu như một suy nghĩ có ý thức trong nội tâm. Nhiều khi, tâm trí dường như đang ở chế độ lái tự động và bị cuốn vào những suy nghĩ vô thức hay sự ám ảnh. Điều quan trọng là bắt đầu làm trong sạch những ám ảnh/suy nghĩ tiêu cực vô thức trong nội tâm bằng cách trước tiên nhận diện chúng, rồi thách thức và sửa lại cách suy nghĩ để nó trở nên hữu ích hơn và thuận lợi hơn cho việc luyện tập và sống hài hòa. Những lời nói thầm trong nội tâm thường chậm chạp và đầy chỉ trích, phán xét. Khi người ta ý thức hơn về những hình ảnh nội tâm và những lời tự nhủ, người ta có thể bắt đầu luyện tập trong tâm trí những mẫu phản ứng hành vi hay những kỹ thuật aikido. Việc hình dung sống động hay luyện tập kỹ thuật trong tâm trí, như thể mình đang thực sự làm, thiết lập những đường dẫn thần kinh thuận lợi cho việc thực hiện thật những hành vi đó. Khi thực hành kỷ luật và rèn luyện tâm trí, tâm trí bắt đầu hợp tác và trở nên tĩnh lặng, yên ắng. Thiền định có thể rất hữu ích để quan sát và làm lặng tâm trí.

Có một số tranh luận về việc liệu tâm trí có nên được rèn luyện trực tiếp hay không. Chỉ trong lịch sử gần đây mới có sự chia tách rõ rệt giữa thân thể và tâm trí. Nhiều người cảm thấy rằng nếu bạn rèn luyện thân thể, cuối cùng tâm trí sẽ tự tìm ra mọi thứ. Những người khác cho rằng vì cuối cùng tâm trí cần được buông bỏ để thân thể phản ứng một cách tự nhiên và trực giác, nên việc rèn luyện tâm trí trực tiếp thực ra lại cản trở và không tương thích với các mục tiêu luyện tập. Một số người không dạy bất kỳ sự rèn luyện tinh thần nào đơn giản vì họ không biết cách.

NHẬN THỨC VÀ TRỰC GIÁC

Những suy nghĩ có ý thức trong nội tâm khởi đầu như nhận thức bên ngoài. Giảm thiểu những hình ảnh và lời nói nội tâm là cách tốt nhất để tạo điều kiện cho nhận thức có ý thức về bên ngoài. Nhận thức là một trong những năng lực quan trọng nhất cần phát triển. Với tư cách một võ sĩ, điều quan trọng là hướng ra bên ngoài, thay vì bị cuốn vào bên trong. Càng dùng được nhiều giác quan để phát hiện nguy hiểm sớm hơn, chúng ta càng có thể phản ứng hiệu quả

một cách hiệu quả, và có thể cả mang tính phòng ngừa. Khi luyện tập trong võ đường, người ta có thể bắt đầu nhận biết rõ hơn những dấu hiệu tinh tế và nhỏ nhặt đi trước và báo trước chuyển động tấn công. Những dấu hiệu đó gồm hơi thở vào, sự dịch chuyển của mắt và sự giãn đồng tử, và động tác lấy đà (kéo tay hoặc chân về sau, hay lên dây) trước khi ra đòn. Ngoài võ đường, người ta có thể bắt đầu để ý những con đường và địa điểm có thể xảy ra tấn công, phòng thủ và thoát ra. Nhận thức đơn giản là việc phát hiện ra điều đang hiện hữu cùng sự sẵn lòng chấp nhận nó trong tâm trí. Trong tự nhiên có những quy luật diễn ra tự nhiên. Khi những quy luật tự nhiên đó bị phá vỡ, tâm trí cần phát hiện ra hoặc ý thức được sự khác biệt.

Việc ra quyết định là một phần của rèn luyện tinh thần. Người ta phải đưa ra quyết định về ý chí và cường độ luyện tập. Hãy chuẩn bị sẵn sàng và được cảnh báo trước. Hãy hoàn tất việc ra quyết định trước khi bất kỳ tình huống thực tế nào đòi hỏi phải dùng aikido như một môn võ. Đã quá muộn để cố quyết định phải làm gì khi ai đó đã rơi vào tình huống xấu. Người ta phải quyết định luyện tập với ý chí chân thật. Người ta phải quyết định luyện tập với một phản ứng tự động cụ thể. Người ta phải quyết định theo đuổi đến cùng. Những quyết định này phải là những suy tính trước, không phải những nghĩ lại sau. Có thể đã quá muộn để quyết định phải làm gì khi bạn đã ở vào vị trí phải dùng đến kỹ năng võ thuật của mình.

Trực giác có thể rèn luyện được. Nó bắt đầu bằng việc làm lặng tâm trí và thân thể. Tất cả chúng ta đều được trang bị những giác quan nhận thức tinh tế có thể được vun trồng. Trực giác biết rằng chúng ta đã biết. Trực giác là một quá trình “để cho” hơn là một quá trình “làm cho”. Bạn không thể “làm cho” mình trực giác hơn, nhưng bạn có thể “để cho” chính mình như vậy. Qua nhiều năm luyện tập đều đặn và bền bỉ với cường độ và ý chí chân thật, thân thể trở nên quen với việc phát hiện những dấu hiệu tinh tế của sự tiếp cận và tấn công. Những giờ mồ hôi và lặp lại sẽ tạo ra một phản ứng tự động. Người ta phải học cách tin tưởng chính mình và việc luyện tập. Hãy học cách tin vào bản năng và trực giác của mình.

Một thống kê khái quát khác là 80 phần trăm công việc được làm trong 20 phần trăm thời gian, và 80 phần trăm lợi ích đến từ 20 phần trăm buổi luyện tập. Hãy học cách luyện tập khôn ngoan hơn, chứ không chỉ nhiều hơn.

SHOSHIN: TÂM TRÍ NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU

Sho (người mới bắt đầu) shin (tâm trí) nói về việc cởi mở với việc học. Shoshin (tâm trí người mới bắt đầu) là tâm trí của một đứa trẻ. Nó không phải là non nớt, mà là sự kinh ngạc trước việc học và sự cởi mở với những trải nghiệm mới. Shoshin, một cách nghịch lý, lại đúng là tư duy của học trò cao cấp hơn là của người mới bắt đầu, bởi chỉ những người thực hành cao cấp nhất của bất kỳ môn nghệ thuật nào mới nhận ra rằng luôn có nhiều điều hơn để biết.

Người mới học aikido thường cố gắng đưa aikido vào một ý niệm hay khái niệm có sẵn. Có lẽ trước đây người ấy đã học một môn võ khác. Người ấy thường sẽ cố thực hành aikido “như thể” môn võ trước kia cung cấp một cách để hình thành hay hiểu được aikido. Đó không phải là shoshin. Shoshin đơn giản là sự cởi mở. Việc học và trải nghiệm mới là việc học và trải nghiệm mới. Shoshin là sự cởi mở và nhiệt tình học hỏi thêm, cùng việc vun đắp lòng khiêm tốn lớn lao trong việc chấp nhận những kiến thức hay kỹ năng mình đạt được. Shoshin là một thái độ, một trạng thái tâm trí và một nhận thức rằng luôn có rất nhiều điều nữa để học. Nhiều người lầm tưởng shoshin là trạng thái không-biết theo nghĩa vô minh sâu sắc, thậm chí là ngu dốt. Việc học không có nghĩa là bạn “kém cỏi hơn” theo nghĩa bản sắc cái tôi hay địa vị. Shoshin, với ý nghĩa không-biết, là một tuyên bố về việc buông bỏ hay tạm gác lại những gì đã học trong quá khứ và hướng tới phía trước với sự mong chờ háo hức được học thêm.

Hãy nghĩ về một trải nghiệm trong đời khi bạn thực sự mong chờ được học điều gì đó mới. Hãy nhớ lại cảm giác của thân thể bạn lúc đó. Hãy nhớ lại những gì bạn tự nhủ

trong nội tâm. Hãy nhớ lại những gì bạn hình dung trước mắt mình trong tâm trí khi bạn chuẩn bị cho việc học mới này. Khi bạn nhớ lại tâm trí người mới bắt đầu từng như thế nào, hãy nhớ rằng mỗi lần bạn trải nghiệm nó, bạn đều trưởng thành. Việc học trở nên dễ dàng và thú vị. Bạn không phải bị thúc ép hay bắt buộc mới học; bạn đã háo hức. Nếu bạn quyết tâm để lại cái tôi và những gì đã học trước kia ở ngoài cửa võ đường, bạn sẽ thấy mình tự nhiên phát triển shoshin và cải thiện việc luyện tập của mình với tư cách một aikidoka cao cấp.

MUSHIN: TÂM TRÍ TĨNH LẶNG VÀ TRỐNG RỖNG

Mushin nghĩa là có một tâm trí tĩnh lặng và trống rỗng. Mu nghĩa là trống rỗng và shin nghĩa là tâm trí. Một tâm trí trống rỗng không phải là trống hoác và vô nghĩa. Tại sao người ta lại chủ tâm và cố ý vun trồng một trạng thái tâm trí như thế, hay còn gọi là vô tâm?

Cách ví von xưa nói rằng tâm trí tốt nhất khi nó cởi mở và trống rỗng. Khi trống rỗng, tâm trí dễ tiếp nhận những ý tưởng mới và có khả năng được lấp đầy. Một tâm trí đã đầy thì không thể học được gì mới. Một khi đã học được điều gì, chúng ta phải để cho việc học mới đó trôi đi nhằm học thêm nữa. Điều thú vị là, trong việc học, dù bạn có làm trống tâm trí mình, bạn vẫn giữ lại được bài học. Chúng ta thực ra không bao giờ quên điều gì. Người ta ghi nhận, nhận ra, truy hồi và ghi nhớ mọi thứ mình trải nghiệm. Chỉ có sự bám chấp của chúng ta vào những gì đã học trước kia là được buông bỏ, để việc học và thông tin mới có thể đi vào. Đó là lý do vì sao một tâm trí được giữ cởi mở và trống rỗng có thể học tốt nhất và phản ứng tốt nhất với mọi tình huống, bởi nó không bám chấp vào những lối suy nghĩ cũ và những mẫu phản ứng cũ.

Có một câu chuyện xưa kể về một học giả đã chuẩn bị cho buổi gặp gỡ với một vị đại sư. Khi vào, vị đại sư trước tiên mời học giả một chén trà. Vị đại sư lịch sự bắt đầu rót. Ngài tiếp tục rót trà vào chén cho đến khi trà tràn ra bàn và xuống sàn. Học giả bảo ngài dừng lại vì chén của mình đã đầy. Vị đại sư mỉm cười, nói rằng ngài biết, và bảo học giả hãy trở lại khi chén của mình đã trống.

Mushin là một tâm trí không có suy nghĩ. Một tâm trí trống rỗng được tự do để nhận thức ra bên ngoài và thích ứng trong cách phản ứng. Trống rỗng không có nghĩa là ngủ yên hay trống hoác. Nó không bị cố định hay bận tâm vào bất cứ điều gì cụ thể. Điều này cho phép tâm trí phát hiện, đánh giá, quyết định, phản ứng và chuyển động mà không bị kẹt lại. Mushin vừa là một mục tiêu, vừa là một quá trình.

Trước khi học aikido, chuyển động chỉ là chuyển động. Những chuyển động này thường diễn ra mà không cần nhiều suy nghĩ. Khi là người học mới và trung cấp, các chuyển động của aikido trở thành một môn khoa học. Mỗi chuyển động, được suy tính kỹ lưỡng, tuân theo những bước đã được quy định. Cuối cùng, người học cao cấp chỉ chuyển động mà không cần nhiều suy nghĩ. Lần này, chuyển động rất khác với chuyển động ban đầu khi chưa được rèn luyện.

Một tâm trí trống rỗng cho phép người học cao cấp duy trì nhận thức và khả năng phản ứng ra bên ngoài. Vì suy nghĩ tạo ra cảm xúc, nên khi không có suy nghĩ, người học cao cấp vẫn tĩnh lặng và có sự thanh thản trong tâm trí.

Về mặt tâm lý, chính tâm trí tạo ra những khó khăn cho chúng ta. Không phải thế giới bên ngoài, mà chính thế giới bên trong do ta tạo ra, mới làm ta đau khổ. Sợ hãi là một tưởng tượng tiêu cực trong nội tâm. Giận dữ là nỗi đau được tạo ra do coi mọi việc là nhắm vào mình. Khi bạn hạnh phúc và sáng tạo nhất, tâm trí bạn tĩnh lặng. Khi người ta tập trung vào và bám chấp vào những cảm xúc tiêu cực, tâm trí tạo ra sự tiêu cực và trở nên quá mức hoạt động. Vì thân thể đi theo tâm trí, rèn luyện và kỷ luật tinh thần là cách tốt nhất để kiểm soát cả trạng thái cảm xúc lẫn thể chất của tâm trí.

Để vun trồng mushin, trước tiên người ta phải chấp nhận rằng chính chúng ta tạo ra suy nghĩ của mình. Chúng ta tạo ra tâm trí của mình. Chúng ta có thể chọn thay đổi nội dung trong tâm trí mình. Chúng ta có thể chọn suy nghĩ tích cực thay vì tiêu cực. Chúng ta có thể chọn sống dựa trên tình yêu thay vì dựa trên nỗi sợ. Chúng ta có thể chọn thay đổi nhịp độ suy nghĩ của mình. Khi để tâm trí vận hành chậm rãi, chúng ta có được sự sáng rõ hơn. Khi kiểm soát được tâm trí mình, chúng ta có thể trở thành người xem hay người quan sát các hoạt động của nó. Chẳng bao lâu, chúng ta có thể làm lặng tâm trí và cảm thấy thoải mái trong sự tĩnh lặng yên ắng của nó. Hãy học cách ngồi với một tâm trí tĩnh lặng. Hãy học cách bước đi với một tâm trí tĩnh lặng. Hãy học cách hành động với một tâm trí tĩnh lặng. Hãy học cách buông bỏ và trở nên trống rỗng.

HEIJOSHIN: TÂM TRÍ THƯỜNG NHẬT

Sự mở rộng và tiến hóa tự nhiên của shoshin và mushin là heijoshin. Heijoshin là tâm trí bình thường hay thường nhật. Sự phát triển của shoshin và mushin, ít nhất là lúc ban đầu, vẫn chỉ là một phương diện được thiết lập và duy trì một cách có ý thức như một trạng thái ý thức và nhận thức riêng biệt hay có phần bị biến đổi. Trong luyện tập aikido, bạn sẽ để lại cái tôi và những gì đã học trước kia ở ngoài cửa võ đường để thiết lập shoshin, tâm trí người mới bắt đầu. Với tư cách một người thực hành cao cấp, bạn sẽ để năng lượng và chuyển động trôi chảy mà không cần suy nghĩ có ý thức hay sự định trước, bước vào mushin và takemusu-aiki. Với hầu hết mọi người, trạng thái ý thức và nhận thức này dừng lại khi buổi luyện tập kết thúc. Họ cúi chào vào, cởi mở và trống rỗng. Họ cúi chào ra, khép kín và đầy ắp. Hầu hết mọi người quay trở lại lối suy nghĩ, cảm nhận và hành xử thường ngày đã được xã hội rèn giũa và củng cố.

Heijoshin khuyến khích bạn mở rộng và tiến hóa bằng cách đưa các khái niệm và triết lý của aikido vào đời sống thường nhật. Đến lúc này, mọi việc bạn làm đều trở thành thực hành và thể hiện aikido. Aikido có một mô hình độc đáo về phòng ngừa, can thiệp, quản lý, giảm thiểu và giải quyết xung đột. Những gì bạn thực hành trên chiếu võ đường cũng vận hành được bên ngoài võ đường. Hãy bắt đầu nghĩ về những vấn đề, xung đột và tình huống trong bối cảnh aikido, và nhận ra rằng có những cách giải quyết khác ngoài mô hình chống đối hay phục tùng. Khi bạn bắt đầu luyện tập aikido trong tâm trí ngoài chiếu và ngoài võ đường, bạn sẽ bắt đầu vun trồng heijoshin, tâm trí thường nhật.

THIỀN ĐỊNH

Không một cuộc thảo luận nào về rèn luyện tâm trí có thể trọn vẹn nếu thiếu đôi lời về thiền định. Ngay cả tâm lý học phương Tây cũng đang bắt đầu đề cập, ủng hộ, tích hợp và khuyến khích việc sử dụng các phương pháp thiền định.

Với người mới bắt đầu, thiền định đòi hỏi phải thiết lập một không gian và thời gian yên bình, tĩnh lặng, tách khỏi những xao nhãng của thế giới thường nhật. Đó có thể là một

hãy thiết lập một thói quen gồm những khoảng thực hành ngắn mỗi ngày vào cùng một thời điểm. Một số người dùng âm nhạc để giúp che lấp những âm thanh bên ngoài.

Bước đầu tiên trong thiền định là học cách thư giãn. Có một số bài tập thư giãn tiệm tiến khuyến khích bạn căng cơ, giữ căng, rồi buông ra. Bài tập này dạy bạn sự khác biệt giữa một cơ căng và một cơ thư giãn — một sự phân biệt mà rất ít người hiểu rõ. Nhiều người chấp nhận sự căng thẳng và áp lực như điều bình thường và đã giữ chúng trong thân thể mình lâu đến mức họ không còn cảm nhận nó là gì khác ngoài bình thường, bất chấp sự khó chịu và bệnh tật mà nó gây ra. Một cách khác để học thư giãn là hình dung. Hãy nghĩ đến một nơi rất an toàn, yên bình và thư giãn. Hãy nhìn thấy mọi thứ quanh bạn như thể bạn đang thực sự ở đó. Hãy để ý rằng khi bạn hình dung, mối liên hệ thân–tâm giúp bạn tự động

thư giãn. Một số người thấy rằng chỉ cần hít vào rồi thở ra trong khi nói từ “thư giãn” cũng đã đưa ra một mệnh lệnh hay gợi ý trực tiếp cho thân thể hãy thư giãn.

Bước tiếp theo trong thiền định là tập trung. Nhiều kỹ thuật thiền định dùng sự tập trung như một bước chuẩn bị. Mục đích của sự tập trung là bắt đầu rèn tâm trí thu hẹp tiêu điểm vào một điểm. Một kỹ thuật dùng một hình ảnh bên ngoài, một mandala, để cố định tiêu điểm thị giác của mắt và tâm trí. Một kỹ thuật khác dùng một âm thanh hay câu nói, một thần chú (mantra), để lặp đi lặp lại. Mudra là những vị trí đặt tay được dùng làm điểm tập trung. Mục đích của sự tập trung là cung cấp một tiêu điểm để đưa ý thức trở về. Tâm trí sẽ lang thang trong luyện tập. Khi tâm trí lang thang, chỉ cần đưa nó trở về điểm tập trung. Hãy để ý rằng hàm ý trong bất kỳ bài tập tập trung nào là có một người quan sát hay nhân chứng khách quan đối với tâm trí, người có thể phát hiện và định hướng. Điều này trái với niềm tin phổ biến của nhiều người, rằng khi đồng nhất với tâm trí, họ nghĩ nó là gốc rễ hay nguồn cội của mình. Thực ra, tâm trí là một công cụ rất hữu ích. Đặc biệt sau khi bạn học cách tập trung nó qua luyện tập.

Thiền định bắt đầu khi bạn bắt đầu buông bỏ kỹ thuật và học cách ngồi với sự tĩnh lặng và trống rỗng của tâm trí. Hãy để ý rằng khi bạn hạnh phúc nhất và sáng tạo nhất, tâm trí tương đối tĩnh lặng. Cũng hãy để ý rằng khi bạn giận dữ, bị tổn thương, sợ hãi, căng thẳng, lo âu, trầm uất, hay trải nghiệm bất cứ điều gì có thể coi là cảm xúc tiêu cực, tâm trí lại rất hoạt động. Điều này gợi ý rằng chúng ta không phải làm gì để hạnh phúc, nhưng phải làm rất nhiều để khổ sở. Chúng ta tự tạo ra sự tiêu cực của mình. Thiền định không phải là một trạng thái mà bạn có thể tạo ra hay ép buộc. Thiền định là một trạng thái mà bạn để cho mình có. Ngồi thiền mỗi ngày giúp thân thể, tâm trí và tinh thần tìm lại sự cân bằng nội môi tự nhiên của chính nó, hay trạng thái cân bằng và quân bình. Sau khi có thể ngồi yên trong thiền định, bạn có thể bắt đầu bước đi chậm rãi và học cách giữ nguyên trạng thái ý thức yên bình đó. Cuối cùng, bạn thậm chí có thể học cách làm aikido trong khi thiền định một cách chủ động.

Ý CHÍ

Người ta đã bàn rất nhiều về ý niệm ý chí. Ý chí là năng lực tinh thần để tập trung tâm trí và định hướng hành vi, hành động của bạn. Ý chí là thực chất cung cấp tấm bản đồ và những chỉ dẫn để đạt một mục tiêu hay hoàn thành một nhiệm vụ. Ý chí chân thành và chân thật là quyết định dấn thân toàn bộ bản thân và mọi nguồn lực của mình để đạt một mục tiêu hay hoàn thành một nhiệm vụ. Ý chí không mang tính do dự. Bạn có ý định luyện tập và học aikido, hoặc là không. Người thực hành aikido cao cấp đã đưa ra quyết định luyện tập — trong một thời gian mà không thấy kết quả nào rõ rệt, trong bao lâu còn có thể luyện tập, vì niềm vui thuần túy của việc luyện tập.

KẾT LUẬN

Thuở ban đầu, người ta rất ít chú ý đến kỷ luật hay sự rèn luyện tinh thần. Mục tiêu của người mới học là trước tiên thoát khỏi chế độ lái tự động và chủ động rèn thân thể chuyển động khác đi, rèn tâm trí suy nghĩ khác đi. Cuối cùng, người học cao cấp biết rằng thân thể đi theo sự định hướng của tâm trí. Họ không còn phải nghĩ về điều mình đang làm. Những chuyển động của họ diễn ra phù hợp với chuyển động của đối thủ. Khi bạn phát triển nhận thức và trực giác với tư cách một aikidoka cao cấp, bạn sẽ phát triển tâm trí người mới bắt đầu, tâm trí trống rỗng và tâm trí thường nhật của mình.

Sự phát triển nội tâm của người thực hành aikido cao cấp rèn luyện tâm trí để hiểu được việc sử dụng khí.

MẸO ĐỂ TINH LUYỆN VIỆC LUYỆN TÂM 1. Bước đầu tiên trong luyện tập là nhận thức rằng tâm trí đầy ắp những hình ảnh và lời nói định hướng cách bạn cảm nhận và hành xử. Nếu bạn có những suy nghĩ bình yên, bạn sẽ có thể cảm thấy và hành xử một cách bình yên. Nếu bạn có những suy nghĩ giận dữ, bạn sẽ có thể cảm thấy và hành xử với sự giận dữ. Hãy nhận biết những suy nghĩ bạn có tạo ra vấn đề. Hãy nhận biết những suy nghĩ bạn có giải quyết vấn đề bằng cách tạo ra giải pháp. Hãy để ý rằng những suy nghĩ này khác nhau. Nhiều vấn đề và trở ngại chúng ta đối mặt trong cuộc sống là sản phẩm của những yếu tố nội tại này hơn là của hoàn cảnh bên ngoài. Hãy quyết định bạn muốn cảm thấy hay hành xử thế nào. Bạn phải giữ những suy nghĩ nào trong tâm trí để điều đó xảy ra? Khả năng học hỏi là yếu tố của niềm tin rằng một điều gì đó có thể học được hơn là bất kỳ năng lực trí tuệ nào. Nếu bạn tin rằng bạn có thể học các kỹ năng và khái niệm tiên tiến của aikido, bạn sẽ học được. Nếu bạn tin rằng bạn không thể, bạn sẽ không thể. Hãy quyết định luyện tập và sống bình yên nhưng với ý chí và cường độ chân thành. Hãy tưởng tượng trong tâm trí cảm giác hay kỹ năng bạn muốn đạt được. Tưởng tượng trong tâm trí là một công cụ quý giá trong việc luyện tâm. Tưởng tượng trong tâm trí được thực hiện bằng cách tạo ra một bối cảnh hay tình huống tưởng tượng sống động, trong đó bạn muốn thể hiện tốt. Hãy bước vào trong tưởng tượng đó bằng tâm trí như thể nó đang thực sự xảy ra. Hãy thấy, cảm nhận và nghe mọi thứ từ khung quy chiếu chủ quan nội tại. Liên tưởng càng sống động, cơ thể bạn càng có khả năng chấp nhận nó là thật và phát triển các đường dẫn thần kinh giúp tự động hóa phản ứng vào lần sau khi bạn ở trong tình huống đó. Tưởng tượng trong tâm trí là một kỹ năng được các vận động viên và huấn luyện viên sử dụng và được truyền dạy bởi các chuyên gia tâm lý thể thao. Thiền định thực hành đều đặn sẽ giúp giảm thiểu căng thẳng và thúc đẩy cảm giác an lạc. Cuối cùng, thiền định, cũng như luyện tập aikido, sẽ là một công việc vì chính quá trình đơn giản của việc ngồi yên đó.

Chương 4

Hiểu

và Sử dụng Khí

Hiểu về hình thức, hay các kỹ thuật thể chất, là những nguyên lý tinh thần

của aikido, vốn dựa trên sự vận động của ki, hay sinh lực. (

là yếu tố nền tảng của việc hiểu aikido. (UESHIBA

2002, MẶT TRONG BÌA SÁCH.)

Ki là năng lượng. Mọi thứ đều là năng lượng. Mọi thứ đều là ki. Sự phát triển nội tâm của người tập aikido tiên tiến đòi hỏi phải hiểu và sử dụng ki.

Các kỹ thuật của aikido hài hòa cơ thể con người với khí của trời và đất. Theo định nghĩa, aikido là cách để hài hòa khí. Sự hài hòa này là một trong những nền tảng chính, nếu không muốn nói là nền tảng chính, của aikido. Chương này sẽ tập trung vào luyện ki, luyện kokyu và các bài tập. Điều rất quan trọng là phải giải huyền bí hóa ki và nhìn nó như một sự mở rộng tự nhiên và sản phẩm kết hợp của việc luyện tập về năng lực kỹ thuật, sự thẳng hàng cấu trúc, vật lý ứng dụng, tưởng tượng, thời điểm và hơi thở. KI Ki là năng lượng, sinh lực cơ bản tồn tại trong mọi người và trong vạn vật. Nó bí ẩn và khó nắm bắt, nhưng cũng thực tế và dễ tiếp cận như không khí hay điện. Người ta không nhìn thấy không khí, nhưng biết nó ở đó vì có thể hít thở nó và còn sống. Người ta không nhìn thấy điện, nhưng biết năng lượng ở đó qua những hiệu ứng nó tạo ra khi ứng dụng.

Bước đầu tiên để thậm chí về mặt lý thuyết phát triển ki là chấp nhận, dù chỉ là giả định, và nhận biết sự tồn tại của nó. Học viên aikido sau đó học được rằng ki có thể được phóng chiếu qua động lượng và quán tính thể chất, rằng người ta có thể phóng chiếu ki bằng tâm trí thông qua việc nhìn và vươn xuyên qua một chướng ngại hay tình huống, và rằng thái độ cùng niềm tin cũng có thể phát triển, định hướng và mở rộng ki.

KOKYU

Gắn bó chặt chẽ với ki là khái niệm kokyu, hay sức mạnh hơi thở. Kokyu không chỉ là dung tích phổi; nó sử dụng toàn bộ cơ thể để hợp nhất và tập trung sức mạnh của thân và tâm với ki. Hơi thở là thứ kết nối các quá trình có ý thức của cơ thể với vô thức. Thường thì người ta không kiểm soát trực tiếp sự trao đổi chất hay nhịp tim của mình, nhưng cả hai đều có thể bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự kiểm soát có ý thức đối với hơi thở. Hơi thở cũng thường ở chế độ tự động và là điều người ta không nghĩ tới.

tới. Người ta có thể học cách nhận biết có ý thức và kiểm soát hơi thở của mình, từ đó ảnh hưởng và điều khiển trực tiếp mọi hệ thống và phản ứng của cơ thể.

Kiểm soát hơi thở cũng có tác động và ảnh hưởng trực tiếp lên hệ thống cảm xúc. Khi bị căng thẳng, người ta thường nín thở hoặc thở gấp. Những kiểu thở này thực sự góp phần và duy trì trạng thái cảm xúc đó. Thở chậm, sâu là cách định tâm, kiểm soát quá trình cung cấp oxy của cơ thể và làm dịu trạng thái cảm xúc của mình. Kiểm soát hơi thở phát triển và điều khiển ki.

Tohei Sensei, người sáng lập Ki Society, nhấn mạnh việc phát triển và mở rộng ki trong mọi khía cạnh của việc luyện tập và thực hành aikido.

LUYỆN KI VÀ KOKYU

Mọi việc luyện tập trong aikido đều là luyện ki. Trong hầu hết các khía cạnh, ki và kokyu tạo thành nền tảng của aikido và cuộc sống. Cả hai đều thiết yếu trong mọi khía cạnh. Phái Aikikai nhấn mạnh hình thức thể chất của các kỹ thuật aikido, nhưng các khía cạnh và nền tảng ki cùng kokyu không bao giờ nên bị xem nhẹ hay bỏ qua. Nhiều động tác được trình bày dưới đây như các bài tập ki là một phần của các bài khởi động ở hầu hết các võ đường aikido. Chính việc áp dụng có ý thức và trực tiếp các khái niệm, hay quy tắc, của ki đã biến những bài tập này thành biểu hiện của sự phát triển và mở rộng ki. Sensei Koichi Tohei đặt trọng tâm lớn hơn vào những bài tập này.

Phát triển ki là cây cầu giữa tâm lý học, vốn liên quan

bản thân với tâm trí, và giáo dục thể chất, vốn xử lý

sự phân chia tồn tại giữa chúng. Tâm được tinh luyện bởi thân, thân được tinh luyện

tâm. Thật là ngớ ngẩn khi coi chúng là những thứ tách biệt. (TOHEI, K.

1976, TR. 10)

Tohei Sensei đã phát triển bốn quy tắc cơ bản (TOHEI, K. 1973, TR. 2-4) được luyện tập và áp dụng mọi lúc trong khi thực hiện các kỹ thuật aikido:

1. 1. Quy tắc thứ nhất là giữ nhất điểm, hay trung tâm, nằm ở vùng hông.

như là trọng tâm của cơ thể.

1. 2. Quy tắc thứ hai là thư giãn hoàn toàn, cả thân lẫn tâm.
2. 3. Quy tắc thứ ba là giữ trọng lượng cơ thể bạn ở phía dưới, phù

hợp với các định luật trọng lực.

1. 4. Quy tắc thứ tư là luôn mở rộng ki. Luôn duy trì metsuki (ánh mắt

mềm) và mushin (một tâm trí bình lặng và trống rỗng).

Giữ nhất điểm. Nhất điểm là trung tâm chính xác của cơ thể. Để xác định nhất điểm, hãy nghĩ đến điểm trong vùng hông của bạn là điểm giữa giữa trên và dưới, trái và phải, trước và sau. Trung tâm này, còn được gọi là hara hay tanden, trở thành tiêu điểm của ý thức và chuyển động. Thường chúng ta nghe nói về năng lượng được tạo ra từ nhất điểm này. Khi đứng, nhất điểm là điểm cân bằng tự nhiên và hoàn hảo. Khi chuyển động bắt nguồn từ nhất điểm này, nó cho phép đặt toàn bộ trọng lượng cơ thể, động lượng, quán tính và sức mạnh vào đó.

Thư giãn hoàn toàn. Năng lượng ki chảy tốt nhất qua một con đường không bị cản trở bởi căng thẳng. Trong Chương 3, chúng tôi đã đưa ra các gợi ý về thư giãn tiệm tiến, tưởng

tượng hóa, và các kỹ thuật khác để học thư giãn nhằm hỗ trợ thực hành thiền định. Những bài tập và kỹ thuật tương tự rất hữu ích trong việc duy trì sự thư giãn đó để phát triển nhận thức về ki.

Giữ trọng lượng của bạn ở phía dưới. Các định luật tự nhiên của trọng lực nói rằng trọng lượng của một vật sẽ tự nhiên rơi xuống phía dưới của nó. Nâng đỡ một thứ gì đó từ bên dưới thì dễ hơn là giữ nó từ bên trên. Vì vậy, giữ trọng lượng của bạn ở phía dưới có thể tạo điều kiện cho ki phát triển nhiều hơn. Khi duỗi cánh tay, hãy giữ khuỷu tay hướng xuống và hơi cong, theo đường cong tự nhiên của cánh tay thư giãn. Hãy hình dung một thanh kim loại ở phía dưới cánh tay, nâng đỡ và tiếp sức mạnh cho nó. Trong tưởng tượng, cánh tay là một ống mềm thư giãn đang đầy nước. Khi ống đầy, cánh tay duỗi thẳng và trở nên cứng. Nước sẽ chảy dọc theo đáy ống trước khi toàn bộ ống đầy. Đây là cảm nhận sự nâng đỡ và sức mạnh của ki. Trong nhiều bài tập ki và bài kiểm tra sau đây, chính yếu tố nâng đỡ này của ki được biểu lộ và xác nhận.

Mở rộng ki. Ki là năng lượng. Ki mang tính phổ quát bên ngoài và mang tính nội tại về thể chất. Mọi thứ đều là năng lượng. Một số người nhìn nhận sự phát triển và mở rộng ki bằng những thuật ngữ rất huyền bí, đáng tiếc là khiến ki trở nên rất bí truyền và khó hiểu hay khó thực hành. Khi ki được giải huyền bí hóa, nó chỉ đơn giản được nhìn nhận như năng lượng không thể tạo ra hay hủy diệt, nhưng có thể được tập trung và mở rộng. Thư giãn cơ thể cho phép năng lượng chảy không bị cản trở. Hít vào và tập trung tích tụ nó vượt qua những giới hạn thể chất của cơ thể. Giống như làn gió được tạo ra bởi chuyển động, ki mở rộng một cách tự nhiên. Cũng như khi bạn ném một quả bóng, quả bóng tiếp tục trên một quỹ đạo sau khi rời khỏi tay, ki có thể không cần phải được mở rộng, mà được nghĩ đến như đã được mở rộng một cách tự nhiên. Chính nhận thức về sự mở rộng đã tồn tại sẵn của ki là thứ cần được phát triển.

CÁC BÀI TẬP KI

Các bài tập ki thực ra là những phép thử khả năng tập trung và định hướng ki của một người. Những bài tập này được dùng như một phần của việc khởi động hay tập luyện hằng ngày mà không nhất thiết phải kiểm tra sự ổn định và sức mạnh được mở rộng. Những bài tập được thực hiện đều đặn và bền bỉ với ý chí và cường độ chân thành này sẽ giúp người tập aikido tiên tiến có thể tự nhiên sản sinh, tập trung và sử dụng ki.

Bài tập Ki 1

Thiền ngồi có thể là khởi đầu của việc luyện ki và phát triển ki. Hãy bắt chéo chân hoặc ngồi ở tư thế bán già hay kiết già. Kéo giãn cột sống lên trên, giữ mũi và rốn cùng vai và tai thẳng hàng. Ngồi yên và không lắc lư. Để tâm trí bạn định vào nhất điểm ở bụng dưới. Thư giãn hoàn toàn. Để trọng lượng của bạn tự nhiên lắng xuống phía dưới. Mở rộng ki. Thở tự nhiên bằng mũi. Cơ thể bạn không nên bị đẩy, kéo hay nâng mất thăng bằng.

Bài tập Ki 2

Vào tư thế tự nhiên, để tâm trí bạn định vào nhất điểm ở bụng dưới. Thư giãn. Để trọng lượng của bạn lắng xuống phía dưới. Mở rộng ki. Nâng cánh tay lên. Hình dung cánh tay bạn mạnh mẽ với ki như thể nó được nâng đỡ từ phía dưới bởi một thanh kim loại hoặc như thể một dòng nước mạnh đang chảy qua nó. Cánh tay bạn không nên có thể bị di chuyển hay bẻ cong.

Bài tập Ki 3

Để kiểm tra ki, hãy vào tư thế tự nhiên với hai tay buông xuôi hai bên. Nhờ ai đó nắm cổ tay bạn và đẩy lên trên. Hãy lắc cổ tay và giữ tâm trí định vào nhất điểm, thư giãn, để trọng lượng của bạn tựa xuống phía dưới cánh tay, và mở rộng ki. Cánh tay bạn sẽ trở nên bất động. Các bài tập phát triển ki bao gồm bẻ cổ tay lòng bàn tay hướng xuống (nikyo-undo) và hướng lên (kotegaeshi-undo), tiếp theo là lắc hay rung cổ tay (tekubi-furi-undo). Bài tập Ki 4: Tekubi-Dosa-Undo (Bài tập chéo tay) Vào tư thế tự nhiên thư giãn với tâm trí định vào nhất điểm ở bụng dưới. Để trọng lượng của bạn lắng xuống phía dưới, và mở rộng ki. Để hai tay bạn tự nhiên vung về phía trước, gặp nhau trước trung tâm của bạn. Hình dung và cảm nhận dòng ki liên tục mở rộng từ tay này sang tay kia. Nếu bị kiểm tra, hai tay bạn không nên có thể bị kéo tách ra hay đẩy vào nhau, và bạn không nên có thể bị kéo, đẩy hay nâng mất thăng bằng.

Bài tập Ki 5: Ude-Furi-Undo (Bài tập vung tay)

Vào tư thế tự nhiên thư giãn, giữ tâm trí định vào nhất điểm ở bụng dưới. Để trọng lượng của bạn lắng xuống phía dưới, và mở rộng ki. Xoay hông một cách mượt mà trên mặt phẳng ngang sang một bên rồi sang bên kia. Phối hợp hơi thở với chuyển động. Bài tập này cũng có thể được thực hiện với tenkan (bước xoay chuyển thân) như sashi-chigae-undo (bài tập vung và nhảy). Không lúc nào bạn có thể bị kéo, đẩy hay nâng mất thăng bằng.

Bài tập Ki 6: Các bài tập lăn

Bạn cũng có thể kiểm tra ki trước và sau các bài tập lăn, chẳng hạn kouhou-undo (bài tập lăn ngửa) và zenpo-taiten-undo (bài tập lăn tới). Giữ trọng lượng của bạn ở phía dưới và mở rộng ki. Giữ hình ảnh một vòng tròn trong tâm trí và thở ra khi bạn lăn. Từ tư thế đứng hay ngồi ban đầu, cơ thể bạn không nên di chuyển được nếu có những nỗ lực đẩy, kéo hay nâng bạn mất thăng bằng.

Bài tập Ki 7: Funekogi-Undo (Bài tập chèo thuyền)

Vào tư thế hanmi (tư thế sẵn sàng thư giãn với thân người hướng về trước). Giữ tâm trí định vào nhất điểm ở bụng dưới. Thư giãn và để trọng lượng của bạn lắng xuống phía dưới, rồi mở rộng ki. Thở ra khi hông bạn đưa ra trước và các ngón tay hướng về phía sàn ở giây cuối. Hít vào khi bạn kéo hai tay trở về hông. Giữ các ngón tay duỗi thẳng trong te-gatana (lưỡi bàn tay) và hai tay theo một đường cong tự nhiên. Hình dung và cảm nhận ki đến từ đất qua nhất điểm và chảy qua hai tay và bàn tay bạn như thể một dòng nước đều đặn đang tuôn ra qua chúng. Bạn không nên di chuyển được nếu bị đẩy hay kéo từ phía sau hoặc phía trước.

Bài tập Ki 8: Shomenuchi-Ikkyo-Undo

Đây là bài tập đỡ che đầu bằng cách vươn lên phía trước để chống lại một đòn đánh từ trên xuống. Từ tư thế hanmi, giữ tâm trí định vào nhất điểm ở bụng dưới. Thư giãn và để trọng lượng của bạn lắng xuống phía dưới, rồi mở rộng ki. Thở ra khi bạn nâng hai tay lên, với hai bàn tay giữ trong te-gatana theo một vòm cong tự nhiên hướng lên như thể che đầu bạn bằng cách đỡ một đòn đánh từ trên xuống trong tưởng tượng, và đẩy hông về phía trước. Hít vào khi bạn đưa hông trở lại và hai

tay sang bên hông. Hình dung và cảm nhận ki đến từ đất qua nhất điểm. Mở rộng năng lượng ki ra ngoài qua hai tay và bàn tay bạn như thể một dòng nước đều đặn đang tuôn ra qua chúng. Bạn không nên di chuyển được nếu bị đẩy, kéo hay nâng lên. Shomenuchi-ikkyo-undo có thể được thực hiện trong zengo-undo (bài tập hai hướng) bằng cách xoay hay quay hông theo chiều ngang 180 độ khi bạn thu hai tay lại rồi nâng chúng theo hướng ngược lại. Bài tập Ki 9: Sayu-Undo và Kokyu-Nage

(Đòn ném bằng hơi thở và thời điểm)

Vào tư thế tự nhiên với tâm trí định vào nhất điểm ở bụng dưới. Thư giãn với trọng lượng lắng ở phía dưới và ki được mở rộng. Khi hít vào, nâng hai tay theo một vòm cong tự nhiên sang một bên, giữ lòng bàn tay hướng lên. Khi tay bạn đạt đến độ cao vai, thở ra và hơi xoay hông về phía sau. Hít vào và vung hai tay sang bên kia. Hình dung và cảm nhận ki đến từ Đất qua nhất điểm và chảy ra hai tay và bàn tay bạn như thể một dòng nước đều đặn đang tuôn qua chúng. Cơ thể bạn không nên di chuyển được nếu bị đẩy, kéo hay nâng lên. Bài tập Ki 10 Một bài tập ki thú vị khác là đặt hai bàn tay lên vai bạn tập. Tập trung vào hai tay và đẩy. Bạn tập của bạn sẽ dễ dàng chống lại bạn. Bây giờ, để tâm trí bạn định vào nhất điểm ở bụng dưới. Thư giãn hoàn toàn, để trọng lượng lắng xuống phía dưới và mở rộng ki. Để mắt bạn tập trung xuyên qua bạn tập. Thở ra nhẹ nhàng và vươn hay bước tới một điểm xa xăm như thể bạn tập của bạn không ở đó. Đừng cố đẩy họ. Đẩy hàm ý sự kháng cự và lực. Vươn tới chỉ hàm ý Con Đường. Đừng để tâm trí bạn tạo ra và tập trung vào điều nó không muốn. Hình dung và cảm nhận ki đến từ Đất qua nhất điểm. Mở rộng năng lượng ki ra hai tay và bàn tay bạn như thể một dòng nước đều đặn đang tuôn ra qua chúng. Bạn sẽ thấy rằng bạn tập của bạn không thể chống lại sức mạnh không nỗ lực của bạn.

KOKYU-NAGE

Kokyu-nage là những đòn ném bằng hơi thở hay thời điểm. Chúng trông có vẻ đơn giản nhưng là sản phẩm của việc luyện tập đều đặn và bền bỉ với ý chí và cường độ chân thành, cho đến những giai đoạn tiên tiến của việc luyện tập và kỷ luật aikido. Chúng là tinh túy của các kỹ năng và sự thành thạo aikido tiên tiến. Kokyu trông tự nhiên như hơi thở. Kokyu nhập vào và hòa quyện với động lượng, quán tính và nhịp điệu của đối thủ đến mức người phòng thủ dường như hầu như không di chuyển để né tránh, phá thăng bằng và ném đối thủ. Trong kokyu, người ta hít vào, mời đối thủ vào khi mình nhập vào và hòa quyện. Trong kokyu, người ta thở ra khi ki được mở rộng và đối thủ bị ném hay bị khống chế.

Tập trung Tâm trí

Một cách đơn giản, ki chảy theo hướng của tâm trí. Học cách tập trung vào tâm trí có ảnh hưởng và tác động trực tiếp lên dòng chảy của ki. Một tư duy thể hiện sự hoàn thành thành công một nhiệm vụ sẽ là tư duy thành công nhất. Một thái độ chiến thắng sẽ mang lại tiềm năng và khả năng chiến thắng tốt hơn. Nhìn vào bạn tập và nghĩ rằng anh ta quá to lớn hay quá cao siêu sẽ làm gián đoạn dòng chảy của ki. Anh ta có thể to lớn hơn hoặc đã luyện tập lâu hơn, nhưng đây không phải là cái cớ để làm sai kỹ thuật. Khi bạn nghĩ mình có thể làm được điều gì đó, bạn có thể làm được. Ki tuân theo mệnh lệnh và hướng đi của niềm tin và kỳ vọng của bạn. Đó là

lựa chọn giữ cho ki không chảy theo một hướng tiêu cực, sợ hãi, hoặc mở rộng và đón nhận một trạng thái thân tâm tích cực, mạnh mẽ và bình yên. Kiai: Tiếng hét Tinh thần Người ta không nghe thấy kiai (tiếng hét tinh thần), vốn rất phổ biến trong hầu hết các môn võ thuật, nhiều lắm quanh võ đường aikido. Việc sử dụng kiai gắn liền nhất với những môn võ mang tính chiến đấu hơn. Xét đến lộ trình học tập trong aikido, phù hợp với lập trường triết học phi bạo lực của nó, việc sử dụng kiai không được luyện tập phổ biến. Một số người coi đó là một thành phần không cần thiết của jutsu xưa hay gốc rễ chiến đấu. Tuy nhiên, O'Sensei Morihei Ueshiba có thể căn thời điểm kiai của mình vào lúc chuyển tiếp và mất thăng bằng mạnh mẽ đến mức các đối thủ của ông sẽ ngã.

Kiai đẩy không khí ra khỏi phổi và phóng chiếu ki về phía trước. Sự mạnh mẽ của âm thanh tự nó sẽ thể hiện cường độ và ý chí của người hét. Ngay cả khi người ta không muốn tạo ra âm thanh, một “kiai” thầm lặng vẫn sẽ tăng thêm sự tập trung và nên là một phần trong việc luyện tập thường xuyên cũng như việc thực hiện và ứng dụng kỹ thuật của mình.

KẾT LUẬN

Ki có thể được hiểu như một năng lượng hay tinh thần phổ quát huyền bí. Cách tiếp cận bí truyền này thường khiến ki bị hiểu sai và kém phát triển bởi nhiều người tập aikido mới bắt đầu lẫn tiên tiến. Hiểu ki như năng lượng đã tồn tại sẵn, đã được mở rộng sẵn, xảy ra tự nhiên, vốn là sản phẩm của việc luyện tập đều đặn và bền bỉ với ý chí và cường độ chân thành, cho phép ki được sử dụng ở mọi cấp độ luyện tập và kỷ luật. Aikido là cách hài hòa và sắp thẳng năng lượng này giữa đối thủ và bản thân, và với vũ trụ. Không có ki, không có aikido.

Sự phát triển nội tâm của người tập aikido tiên tiến bao gồm một quan điểm tinh thần, một triết lý luyện tập toàn diện và thực tiễn, việc luyện tâm trực tiếp, và việc hiểu cùng sử dụng ki. Tiếp theo, người tập aikido tiên tiến phải hiểu và áp dụng các lý thuyết, khái niệm và nghệ thuật của cơ học thân thể, chuyển động và tương tác.

MẸO ĐỂ TINH LUYỆN KI

1. Luyện tập bốn quy tắc của Tohei Sensei: thư giãn hoàn toàn, để sự chú

ý của bạn tập trung vào nhất điểm ở trung tâm, để trọng lượng lắng

tự nhiên xuống phía dưới, phát triển nhận thức về

ki hay năng lượng đã được mở rộng sẵn.

Hít vào khi bạn thu gom và tập trung ki ở trung tâm. Thở

1. 2.

ra khi bạn mở rộng nó.

1. 3.

Hít vào khi bạn nhập vào và hòa quyện với động lượng, quán tính và

thời điểm của một đòn tấn công. Thở ra khi bạn thực hiện một đòn ném hay

kỹ thuật khống chế.

Hình dung năng lượng mở rộng vượt qua những giới hạn thể chất của cơ thể.

1. 4.
2. 5.

Duy trì một thái độ tích cực.

Luyện tập đều đặn và bền bỉ với ý chí và

1. 6.

cường độ chân thành.

Hãy để bản thân nhận biết dòng chảy tinh tế của ki.

Chương 5

Nghệ thuật Cơ học

Thân thể

Các lý thuyết và khái niệm mà người tập aikido tiên tiến áp dụng trong nghệ thuật cơ học thân thể, chuyển động và tương tác khiến aikido trở nên hiệu quả và hiệu suất cao như một môn võ thuật và tinh thần.

Có nhiều khía cạnh và chủ đề nằm trong nghệ thuật cơ học thân thể. Khi bắt đầu mọi buổi tập nên có các bài khởi động, và cuối buổi nên có các bài thả lỏng. Nghệ thuật cơ học thân thể là luôn thiết lập, duy trì, chuyển động từ và trở thành trung tâm của kỹ thuật. Cơ học thân thể bao gồm duy trì tư thế đúng và thân thể thư giãn, giữ sự thẳng hàng cấu trúc với cơ thể của chính mình và trong mối quan hệ với đối thủ, duy trì ánh mắt mềm, và tăng cường nhận thức cùng sự nhạy cảm với môi trường.

KHỞI ĐỘNG VÀ THẢ LỎNG

Với việc luyện tập đều đặn và bền bỉ, học viên aikido phải tự chịu trách nhiệm về việc khởi động và thả lỏng của mình. Các bài tập và trình tự chính xác có thể thay đổi tùy theo huấn luyện viên, trường phái và hệ phái. Trong nhiều buổi hội thảo, người ta dành rất ít thời gian để khởi động, bởi những người phụ trách cho rằng trách nhiệm của các học viên tham dự là phải sẵn sàng khi vị khách giảng dạy bắt đầu hướng dẫn.

Hãy chắc chắn khởi động cơ thể và sẵn sàng luyện tập. Các bài khởi động nói chung và nhẹ nhàng nên được thực hiện; hãy nhớ thở trong khi khởi động. Hãy nhớ kéo giãn cơ bắp và đưa các khớp vào toàn bộ biên độ chuyển động. Học viên aikido chuẩn bị mọi bộ phận của cơ thể cho việc luyện tập và tập luyện bởi aikido là một bài tập toàn thân và người ta muốn sẵn sàng cũng như phòng tránh chấn thương càng nhiều càng tốt. Khởi động là một cơ hội tuyệt vời để lồng ghép các bài tập ki nếu chúng chưa phải là một phần chính thức trong thói quen khởi động thường ngày.

Các bài khởi động bao gồm xoay cổ, vai, hông, đầu gối và mắt cá chân theo cả hai hướng. Các bài kéo giãn bao gồm cổ, lưng, chân và đặc biệt là cổ tay. Để khởi động toàn thân, hãy thử lăn tới và lăn lui cũng như thực hiện các động tác ngã. Một loạt tenkan, bước và xoay vòng

Các bài thả lỏng vào cuối buổi tập rất hữu ích. Dành một khoảnh khắc để kéo giãn cơ bắp một cách chậm rãi giúp chuyển tiếp từ trạng thái vận động tích cực sang thụ động hơn. Dùng bạn tập để kéo giãn lưng đặc biệt hữu ích. Một số người thích vài vòng Kokyu-dosa (bài tập ki ryote-tori [nắm cả hai tay] cho hai người ngồi

nắm cả hai tay). Dành vài phút ở seiza (quỳ) và yên lặng hồi tưởng trong tâm trí về buổi luyện tập rất hữu ích cho việc ghi nhớ các kỹ năng đã luyện. Nhiều người thích một khoảnh khắc thiền định yên tĩnh để tâm trí trở nên bình lặng. Việc cúi chào theo nghi thức vào cuối một buổi luyện tập thể hiện sự tôn trọng và lòng biết ơn đối với những gì mình đã làm và đối với những người mình cùng luyện tập.

Điều quan trọng là mọi học viên đều phải thực hiện cả khởi động và thả lỏng. Để việc luyện tập tiến từ sự thành thạo có ý thức đến sự thành thạo vô thức, người ta phải luyện tập nghiêm túc và có ý thức. Thái độ của những học viên aikido nghiêm túc thể hiện trong mọi việc họ làm. Giữ cơ thể bạn thẳng hàng và cân bằng về cấu trúc. Luôn duy trì metsuke (ánh mắt mềm) và musubi (kết nối). Luôn duy trì trung tâm. Hít vào khi động tác co lại, và thở ra khi nó mở rộng. Giữ cơ thể bạn hoàn toàn thư giãn, tâm trí tập trung vào nhất điểm, giữ trọng lượng lắng xuống phía dưới, và mở rộng ki. Hãy luyện tập chăm chỉ trong keiko (luyện tập) và shugyo (luyện tập gian khổ hằng ngày) theo cách để đạt được misogi (thanh lọc thân tâm), sumikiri (sự sáng tỏ trọn vẹn của thân tâm), và tashinami (luyện tập vì chính nó, không vì sự công nhận hay thăng tiến).

Luôn nhớ dọn dẹp khu vực luyện tập trước khi rời võ đường.

TRUNG TÂM: DUY TRÌ NÓ, CHUYỂN ĐỘNG TỪ NÓ, VÀ TRỞ THÀNH NÓ.

Mọi việc biểu diễn và thực hiện các kỹ thuật aikido đều tập trung và xoay quanh các khái niệm duy trì trung tâm của bạn, chuyển động từ trung tâm của bạn, và trở thành trung tâm.

Tất cả chúng ta đều biết trung tâm là điểm nằm trong một vòng tròn hay hình cầu, cách đều mọi điểm trên chu vi. Trong aikido, đó là điểm mà từ đó người ta xoay trục, quay hay chuyển vòng. Trung tâm là nguồn của ảnh hưởng, hành động hay sức mạnh, và là tiêu điểm của sự quan tâm và chú ý.

Duy trì trung tâm của bạn nghĩa là tìm ra phần cơ thể nằm ở trung tâm chính xác của bạn. Hãy nghĩ đến đường trung tâm như một đường chia cơ thể thành hai nửa trực tiếp, chạy từ đầu đến chân. Sau đó vẽ một đường thứ hai chia đều phần trên với phần dưới. Bây giờ vẽ một đường thứ ba chia đều phần trước với phần sau. Điểm mà cả ba đường giao nhau chính là trung tâm. Đó thường là một điểm ngay dưới rốn bạn và ở bên trong, giữa hai xương hông. Bằng việc duy trì trung tâm, bạn duy trì thăng bằng của mình.

Duy trì trung tâm của bạn cũng ngụ ý duy trì trung tâm tinh thần và cảm xúc của bạn. Điều quan trọng là không bị cuốn vào kế hoạch và hành động của người khác mà phải giữ vững trung tâm vào việc bạn là ai và bạn muốn xử lý tình huống thế nào.

Về mặt sinh lý, chuyển động từ trung tâm nghĩa là hành động được khởi phát và tạo ra từ vùng hông. Cơ thể bạn di chuyển như một với hông, hay trung tâm, dẫn đường. Nếu đầu bạn dẫn đường, bạn sẽ mất thăng bằng về phía trước. Nếu bàn chân bạn dẫn đường, cơ thể bạn sẽ mất thăng bằng về phía sau. Bằng việc chuyển động từ trung tâm, đầu bạn có thể thẳng hàng trên bàn chân và thăng bằng của bạn được duy trì. Khi xoay, hãy xoay cơ thể bạn như một khối từ trung tâm. Với hai tay thẳng hàng trên đường trung tâm, chỉ cần di chuyển hông để xoay. Cơ thể bạn, chuyển động từ trung tâm, di chuyển như một đơn vị duy nhất. Điều này cho phép sử dụng sức mạnh và động lượng của toàn bộ cơ thể thay vì những cơ bắp riêng lẻ của cánh tay. Điều này đưa sức mạnh lớn vào một kỹ thuật với rất ít nỗ lực từ phía bạn.

Trở thành trung tâm nghĩa là kết nối và hòa quyện với bạn tập như thể bạn và họ là một. Có trung tâm của bạn bên trong chính bạn. Có trung tâm bên trong bạn tập của bạn. Trung tâm chung quyết định khoảng cách chiến đấu giữa hai người. Ban đầu, khi học viên nhập vào và hòa quyện vào

một kỹ thuật, sự quay theo quỹ đạo bị kéo dài, thể hiện sự thiếu trung tâm ổn định, gây ra sự lắc lư. Dần dần, với việc luyện tập đều đặn và bền bỉ, học viên nhập vào và hòa quyện. Chuyển động là một vòng tròn trong đó hai người trở thành và di chuyển như một.

Trung tâm trở thành điểm trụ mà từ đó mọi chuyển động bắt nguồn. Dần dần học viên trở thành và kiểm soát trung tâm của kỹ thuật. Người ta chỉ cần rất ít chuyển động từ trung tâm của một vòng tròn để tạo ra tốc độ và sức mạnh lớn ở chu vi bên ngoài của vòng tròn đó. Chuyển động quay này của các lực hướng tâm và ly tâm kết hợp thành một sự thực hiện mạnh mẽ và uyển chuyển một kỹ thuật aikido. Hãy nghĩ đến một con quay đang xoay. Nếu trung tâm giữ thẳng, con quay xoay nhanh và không nỗ lực. Nếu trung tâm liên tục thay đổi và sự thẳng hàng không thẳng, con quay lắc lư và sớm đổ nhào do chính chuyển động của nó.

Ban đầu, học viên đi vòng quanh bạn tập một cách sai lệch trên chu vi của vòng tròn. Học viên tiên tiến trở thành trung tâm của kỹ thuật, và bạn tập xoay quanh anh ta hoặc cô ta.

Tohei Sensei nhấn mạnh việc giữ tâm trí bạn an định trên nhất điểm ở bụng dưới trong suốt mọi khía cạnh của việc luyện tập và thực hành aikido.

TƯ THẾ VÀ CƠ THỂ THƯ GIÃN

Tư thế rất quan trọng trong aikido. Điều quan trọng là giữ cột sống thẳng đứng và cơ thể thư giãn. Giữ cột sống thẳng cho phép hệ thần kinh trung ương hoạt động ở mức tối ưu. Tư thế này tạo khoảng trống giữa các đốt sống và để các dây thần kinh đi tối ưu từ cột sống đến phần cơ thể mà chúng gắn vào và kích hoạt.

Thư giãn cũng cho phép cơ thể hoạt động ở mức tối ưu. Căng thẳng cắt đứt sự tuần hoàn cần thiết. Thư giãn tăng cường tuần hoàn và tiết kiệm năng lượng. Căng thẳng tạo ra sự kháng cự đối kháng làm chậm chuyển động và ngăn cản một chuyển động uyển chuyển. Hầu hết học viên mới thậm chí không biết rằng mình đang căng thẳng. Khi họ tiến bộ và trở thành học viên tiên tiến, khả năng thư giãn của họ tăng lên, cho phép họ di chuyển nhanh hơn, tự do hơn, với nhiều sự uyển chuyển và khả năng phản ứng hơn.

Bạn thường có thể nhận ra một học viên tiên tiến hơn qua sự căng thẳng trong cơ thể họ. Khi học viên mới nắm, họ dùng cả cánh tay. Thường thì động tác khởi đầu giật cục. Một học viên tiên tiến sẽ nắm bằng các cơ bàn tay nhưng để hai tay và vai thư giãn. Cái nắm trượt lên và tan vào cơ thể. Cái nắm thiết lập một kết nối mà không bộc lộ hay gây gián đoạn quá mức. Điều này áp dụng cho cả tấn công và phòng thủ. Một khi bị nắm, nếu người phòng thủ căng thẳng quá nhiều thì đối thủ có thể cảm nhận chuyển động và đưa ra sự kháng cự đối lại. Một cơ thể thư giãn là dấu hiệu của một học viên tiên tiến.

Một cách để tăng cường thư giãn là thở với nhịp độ bình thường bất kể người ta đang làm động tác hay kỹ thuật gì. Khi bị căng thẳng, người ta có xu hướng thở gấp hoặc quên thở. Hơi thở bình thường báo hiệu sự giảm bớt căng thẳng. Học viên mới thở hoặc quá nhiều hoặc quá ít. Học viên trung cấp phối hợp hơi thở của mình một cách có ý thức với việc thực hiện các kỹ thuật. Học viên tiên tiến chỉ đơn giản là thư giãn và thở.

Tohei Sensei nhấn mạnh việc giữ cơ thể hoàn toàn thư giãn trong mọi khía cạnh của việc luyện tập và thực hành aikido.

SỰ THẲNG HÀNG CẤU TRÚC

Sự thẳng hàng cấu trúc đề cập đến cách học viên giữ cơ thể mình và cách họ sắp thẳng hàng và kết nối với cơ thể của bạn tập. Cấu trúc là cách mà một thứ gì đó được xây dựng, cấu thành và tổ chức theo sự liên kết hữu cơ tự nhiên

của nó. Sự thẳng hàng là sự điều chỉnh hay sắp xếp dọc theo một đường, tạo ra trạng thái hòa hợp và hợp tác cùng tăng cường khả năng phản ứng. Sự thẳng hàng cấu trúc áp dụng cho cách người ta giữ tư thế cơ thể mình và cách người ta sắp thẳng hàng với cơ thể của bạn tập.

Sự thẳng hàng cấu trúc của cơ thể chính mình nghĩa là giữ cơ thể theo chiều thẳng đứng theo cách cho phép hệ xương tự nhiên tự nâng đỡ. Hai chân thẳng hàng trực tiếp trên bàn chân, và phía trên chúng là cổ và vai; trên cột sống, được hông nâng đỡ, nâng đỡ đầu. Một cách tốt để nghĩ về sự thẳng hàng cấu trúc là tư thế đúng. Nếu bạn tưởng tượng một sợi dây từ giữa đỉnh đầu và kéo lên trên, mọi xương trong cơ thể sẽ tự nhiên thẳng hàng và cơ thể sẽ di chuyển dễ dàng hơn nhiều. Sự thẳng hàng cấu trúc cũng duy trì trung tâm và đường trung tâm.

Sự thẳng hàng cấu trúc cũng đề cập đến cách người ta kết nối và hòa quyện với bạn tập. Thay vì chống lại lực của bạn tập bằng cách kháng cự trực tiếp hoặc đối đầu ở một góc trực diện, học viên tiên tiến sắp thẳng hàng hệ xương của mình với hệ xương của bạn tập. Sự thẳng hàng này tạo ra một kết nối rất mạnh mẽ và cho phép học viên tiên tiến truyền trực tiếp chuyển động của mình. Kết nối này đặc biệt mạnh mẽ khi hệ xương của bạn tập sắp thẳng hàng theo cách tạo ra sự khóa các khớp. Sự thẳng hàng này mô phỏng một chuỗi được điều khiển cho đến khi các mắt xích khóa thành một sự thẳng hàng vững chắc. Khi đó một chuyển động làm di chuyển toàn bộ hệ xương. Điều này có thể thấy ở cách toàn bộ cơ thể di chuyển tương quan với việc điều khiển cổ tay trong kotegaeshi (bẻ cổ tay ra ngoài) hay phản ứng của cơ thể khi điều khiển khuỷu tay trong shiho-nage (đòn ném bốn hướng). Việc không kiểm soát được khuỷu tay, bằng cách chặn nó giữa khuỷu tay và cổ tay, cho phép khuỷu tay gập lại và hòa quyện thành một đòn đánh bằng khuỷu.

Ban đầu, người ta sẽ luyện irimi-nage (đòn ném nhập thân) bằng cách chỉ đơn giản kéo cánh tay ra. Khi tiến bộ trong luyện tập, người ta sẽ nhập vào và hòa quyện với chuyển động. Dần dần, học viên sẽ sắp thẳng hàng hệ xương của cánh tay mình với cánh tay của bạn tập cho đến khi nó chỉ về cùng một hướng chính xác.

METSUKE: ÁNH MẮT MỀM VÀ

NHẬN THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG

Giao tiếp bằng mắt là một trong những cách tốt nhất và dễ nhất để thiết lập liên hệ và kết nối với người khác. Bạn thường có thể cảm nhận khi ai đó đang nhìn bạn. Bạn thường có thể nói được điều gì đó về cách một người khác suy nghĩ hay cảm nhận. Con người thể hiện và bộc lộ mình qua ánh mắt. Hãy nhìn sâu vào mắt ai đó và bạn sẽ trở nên kết nối với họ và họ với bạn.

Metsuke phát triển một cách tự nhiên bằng cách không thực sự nhìn vào bất cứ thứ gì. Đó là nhìn xuyên qua cá nhân như thể đang nhìn vào một chân trời xa xăm không tồn tại. Đừng lầm điều này với việc nhìn chằm chằm vào khoảng không xa, vì điều đó làm giảm khả năng nhìn gần. Hãy nghĩ về nó như việc quan sát bất cứ thứ gì đi vào tầm nhìn của bạn mà không bám vào bất cứ thứ gì. Sự tập trung mềm mại này cho phép sử dụng nhiều hơn thị giác ngoại vi, vốn phát hiện chuyển động nhanh hơn thị giác tập trung thông thường.

Metsuke cho phép học viên tiên tiến nhận thức về môi trường tốt hơn. Nhận thức về môi trường nghĩa là có khả năng chú ý đến thế giới bên ngoài thay vì bị thu hút nội tâm vào suy nghĩ. Học viên aikido tiên tiến không tập trung vào bất kỳ một thứ cụ thể nào, do đó, anh ta hoặc cô ta nhìn thấy mọi thứ. Trong hầu hết các môi trường, một số yếu tố phù hợp với bối cảnh và tình huống. Ngoài ra,

một số yếu tố không phù hợp. Sự tập trung mắt mềm mại và nhận thức về môi trường cho phép học viên tiên tiến phát hiện sự khác biệt và phản ứng tương ứng. Trong mọi tình huống, đặc biệt là tự vệ, việc luyện tập và khả năng nhận biết môi trường xung quanh mình trước, trong và sau một sự tiếp cận hay tấn công là điều then chốt.

Theo một số nguồn, có một mối liên hệ sinh lý và thần kinh giữa sự giãn đồng tử và các trạng thái cảm xúc. Người ta càng cảm xúc thì đồng tử càng giãn ra. Học viên tiên tiến có thể nhận ra ý định của bạn tập qua ánh mắt của người đó. Một cách để kiểm soát thần kinh của mắt là kiểm soát điểm tập trung. Duy trì ánh mắt mềm hướng vào khoảng xa khiến đồng tử giữ ở một độ giãn nhất định và người ta duy trì một trạng thái cảm xúc ổn định. Vì sự tập trung mắt mềm không dừng lại để tập trung vào chi tiết, mà di chuyển xung quanh để duy trì sự giám sát môi trường, tâm trí không cố định vào những chi tiết bên ngoài hay nhận thức nội tại. Điều này góp phần vào một thân tâm bình lặng.

Để vun đắp metsuke, trước tiên hãy ngồi ngả ra sau và thư giãn. Hãy để mình nhìn quanh. Đừng để mắt bạn dừng lại quá lâu theo bất kỳ một hướng nào hay trên bất kỳ một thứ gì. Đừng để tâm trí dừng lại quá lâu hay trên bất cứ thứ gì. Thư giãn đôi mắt làm thư giãn tâm trí, từ đó làm thư giãn cơ thể. Khi tập aikido, hãy thư giãn và nhìn xuyên qua bạn tập. Đừng để mắt bạn dừng lại trên bàn tay của bạn tập hay nhìn vào mắt người đó. Đây là một cách dễ bị lừa. Hãy nhìn vào bức tường phía sau bạn tập. Điều này cho phép mắt bạn phát hiện những dấu hiệu tinh tế của sự tiếp cận, tấn công hay thay đổi. Hãy để mắt bạn tập trung vào khoảng xa và đường trung tâm của bạn thẳng hàng với vai và hông khi bạn di chuyển qua kỹ thuật của mình. Đừng nhìn chằm chằm vào bất kỳ một điểm nào. Hãy cố gắng thu nhận toàn bộ hình dáng của bạn tập.

Ban đầu, học viên có xu hướng nhìn vào bàn tay của đối thủ khi thực hiện một kỹ thuật. Với nhiều luyện tập và kinh nghiệm hơn, họ nhìn vào mắt. Dần dần, học viên tiên tiến chỉ đơn giản là quan sát.

KẾT LUẬN

Những người tập aikido tiên tiến biết lợi ích của các bài khởi động. Họ sẽ thiết lập, duy trì, chuyển động từ và trở thành trung tâm. Họ sẽ duy trì tư thế đúng, một cơ thể thư giãn và sự thẳng hàng cấu trúc. Bằng việc thiết lập và duy trì ánh mắt mềm, người tập tiên tiến sẽ tăng cường sự bình lặng nội tâm cùng nhận thức và sự nhạy cảm với môi trường bên ngoài. Vào cuối một buổi luyện tập, hãy cúi chào, thả lỏng, dọn dẹp võ đường và mong chờ lần tới.

Các lý thuyết và khái niệm được người tập aikido tiên tiến sử dụng đưa nghệ thuật cơ học thân thể vào nghệ thuật chuyển động.

MẸO ĐỂ TINH LUYỆN NGHỆ THUẬT CƠ HỌC THÂN THỂ

Luôn khởi động.

Thiết lập, duy trì và chuyển động từ trung tâm của bạn.

Giữ tư thế đúng và một cơ thể thư giãn.

1. 3.
2. 4.

Giữ sự thẳng hàng cấu trúc.

Duy trì metsuke, ánh mắt mềm.

Luôn thả lỏng.

Chương 6

Nghệ thuật Chuyển động

Các lý thuyết và khái niệm được người tập aikido tiên tiến sử dụng bao gồm nghệ thuật cơ học thân thể, chuyển động và tương tác.

Một trong những đặc điểm của người tập aikido tiên tiến là cách họ di chuyển. Cuối cùng, chỉ riêng chuyển động của họ đã trở thành kỹ thuật. Chuyển động của họ nhập vào và hòa quyện với một đòn tấn công. Chuyển động của họ đổi hướng và phá thăng bằng đối thủ. Chuyển động của họ ném hay khống chế đối thủ. Chuyển động của họ giải phóng kết nối với đối thủ và chuyển sang đối thủ tiếp theo. Chuyển động của họ uyển chuyển và không nỗ lực.

Có nhiều khái niệm hỗ trợ đạt được kiểu chuyển động này. Những khái niệm này bao gồm đi theo đường viền của cơ thể, sử dụng sức mạnh từ phía sau hay phía dưới, dùng chuyển động và các lực vòng tròn, đi theo động lượng và quán tính của chuyển động, giảm thiểu chuyển động, chuyển động dạng sóng, và hạ trọng lượng.

Cuối cùng, bộ pháp và việc xoay thân khởi phát mọi chuyển động.

ĐƯỜNG VIỀN: ĐI THEO NÓ

Đi theo đường viền của cơ thể khiến mọi chuyển động trở nên hiệu quả và hiệu suất cao. Khi chặn một cánh tay, trước tiên hãy kết nối, đỡ và kiểm soát khuỷu tay, sau đó đi theo đường viền cơ thể bằng cách trượt xuống cẳng tay đến cổ tay. Trong irimi-nage (đòn ném nhập thân), hãy để bàn tay đi theo đường viền cánh tay hay cơ thể lên đến đường xương hàm. Trong sayu-undo (một kokyu-nage, hay đòn ném bằng hơi thở/thời điểm), hãy để bàn tay, giữ lòng bàn tay hướng lên, đi theo đường viền cơ thể lên đến đường xương hàm. Khi hòa quyện, hãy ôm sát cơ thể và để cơ thể bạn đi theo đường viền cơ thể của bạn tập. Các đòn đánh cũng có thể đi theo đường viền cơ thể đến đích của chúng.

Một khi sự chặn, tiếp xúc và kết nối ban đầu đã được thiết lập, nó phải được duy trì theo cách tự nhiên nhất và khó nhận ra nhất có thể. Cách dễ nhất để làm điều này là để mọi chuyển động đi theo đường viền tự nhiên của cơ thể. Khi nhập vào, hãy để cơ thể đối thủ cho bạn biết những chỗ hở nằm ở đâu bằng cách đi theo đường viền của cánh tay vào trong cơ thể, khiến chuyển động của bạn gần như vô hình hoặc được giữ ẩn trong các đường nét cơ thể. Khi hòa quyện, hãy sắp thẳng hàng mình với đường viền cơ thể của đối thủ, khiến hai cơ thể di chuyển như một. Chuyển động nhẹ nhàng đi theo đường viền cơ thể cũng gửi một thông điệp tinh tế đến cơ thể đối thủ, kiểm soát và sử dụng phản ứng. Như sẽ được trình bày trong phần chuyển động dạng sóng, gợi ý một chuyển động hướng lên sẽ tự nhiên tạo ra một phản ứng kháng cự hướng xuống.

mà sau đó có thể được dùng để hòa quyện với, phá thăng bằng, ném hay khống chế đối thủ. Một chuyển động tinh tế về phía sau dọc theo đường viền cơ thể sẽ gợi ra một phản ứng trong đó trọng lượng của đối thủ bị đẩy về phía trước. Phản ứng hướng trước này có thể được sử dụng để tạo điều kiện cho việc giải quyết thành công kỹ thuật.

SỨC MẠNH TỪ PHÍA SAU HAY PHÍA DƯỚI

Bạn tạo ra sức mạnh của mình từ đâu và nó mạnh nhất theo hướng nào? Ví dụ, người ta nên cố gắng di chuyển một chiếc xe hơi như thế nào? Một học viên mới có thể đứng trước xe và cố kéo nó. Một học viên trung cấp có thể sắp thẳng hàng với xe và di chuyển nó từ bên hông. Dần dần học viên tiên tiến biết rằng dễ nhất là đẩy xe từ phía sau. Tương tự, người ta có thể nâng được nhiều trọng lượng hơn bằng cách chui xuống bên dưới nó và đẩy bằng các cơ lớn của chân so với việc cúi xuống và nâng từ phía trên bằng các cơ nhỏ hơn của lưng và chân. Dù khái niệm này khó giải thích bằng lời, nó dễ trải nghiệm và xác nhận chỉ bằng cách thử nó.

Người tập aikido tiên tiến sẽ di chuyển trung tâm và đường trung tâm của mình ra sau lưng đối thủ. Chuyển động này cho phép sắp thẳng hàng hệ cấu trúc cơ bắp và xương về phía trước và vào trung tâm. Những kỹ thuật được thực hiện với cơ thể đặt phía trước đối thủ khiến cơ thể ở thế bất lợi về mặt cấu trúc. Sự thẳng hàng không được nâng đỡ về mặt cấu trúc và dễ bị mất thăng bằng.

Một cách để tạo ra sức mạnh lớn hơn từ phía sau là chuyển động từ hông và chân sau khi thực hiện một cú xoay trục hay tenkan. Ban đầu khi xoay, bạn sẽ cảm thấy tự nhiên khi bước ra khỏi bàn chân trước và bước đi. Tiếp theo, bạn sẽ cảm thấy tự nhiên hơn khi xoay trục hay quay quanh trung tâm của chính mình hoặc trung tâm của kỹ thuật. Sau đó, phía trước sẽ bắt đầu trở thành trung tâm và hông cùng chân sau sẽ xoay, tạo ra sức mạnh. Giữ bàn tay và chân hướng trước của bạn tại chỗ, và xoay chân sau để thực hiện tenkan (bước xoay vòng tròn).

Tương tự, di chuyển một vật bằng cách chui xuống bên dưới nó và đẩy bằng chân thì dễ hơn là đứng trên nó và kéo bằng tay từ phía trên. Hạ khuỷu tay của bạn xuống bên dưới cho phép sự thẳng hàng cơ thể bạn di chuyển lên trên. Khi sức mạnh được truyền lên trên từ bên dưới, người ta bứng gốc bạn tập và người đó mất thăng bằng. Đẩy xuống dưới chỉ giúp bạn tập của bạn ổn định và bám chắc xuống đất.

Trọng lực sẽ tự nhiên đặt trọng lượng ở phía dưới. Thay vì bám vào từ phía trên, nâng đỡ một thứ gì đó từ bên dưới thì dễ hơn. Do đó, hãy để trọng lượng cánh tay bạn lắng xuống phía dưới, bên dưới. Hãy hình dung một thanh kim loại chạy bên dưới cánh tay nâng nó lên. Hãy để thanh kim loại trong tâm trí nâng đỡ cánh tay thay vì dùng bất kỳ sức mạnh cơ bắp nào. Chuyển động bắt nguồn từ trung tâm ở vùng hông đến từ bên dưới trong mối tương quan với trọng lượng phần thân trên của đối thủ. Chuyển động từ bên dưới bứng gốc và phá thăng bằng đối thủ, khiến việc hòa quyện với, đổi hướng, phá thăng bằng, ném hay khống chế người đó trở nên dễ dàng hơn.

CHUYỂN ĐỘNG VÒNG TRÒN VÀ CÁC LỰC

Hai lực vòng tròn phổ biến nhất là lực ly tâm và lực hướng tâm. Lực ly tâm, hướng ra ngoài từ trung tâm, là xu hướng của những vật được giữ ở chu vi bên ngoài của một vòng tròn muốn di chuyển ngày càng xa ra ngoài. Lực hướng tâm nghĩa là lực hướng về trung tâm, kéo những vật được giữ gần trung tâm của một vòng tròn đang quay vào trong. Một vật được kéo về phía

trung tâm di chuyển vào trong trong khi một vật bị đẩy ra khỏi trung tâm sẽ di chuyển ra ngoài theo một quỹ đạo vòng tròn.

Chuyển động vòng tròn tránh va chạm với những lực đối kháng, đang tiếp cận và đang tấn công. Chuyển động vòng tròn tạo điều kiện cho sự hài hòa và hỗ trợ lấy đi thăng bằng của bạn tập. Chuyển động vòng tròn bùng nổ với sức mạnh khi nó có một trung tâm ổn định.

Dần dần, với việc luyện tập bền bỉ và đều đặn, học viên chiếm lấy và trở thành trung tâm của kỹ thuật. Họ đưa đầu của bạn tập vào hướng trung tâm. Điều này khiến hai chân của bạn tập đi ra ngoài trên chu vi của quỹ đạo quay vòng tròn. Hai chân của người đó sẽ không thể theo kịp và bạn tập sẽ dễ dàng mất thăng bằng. Cũng như con quay đã đề cập trước đó, chuyển động vòng tròn, động lượng và lực giữ không đổi, trong khi trung tâm ổn định và thẳng hàng. Nếu trung tâm di chuyển, hoặc nếu sự thẳng hàng không thẳng, con quay mất quỹ đạo vòng tròn trơn tru, lắc lư xung quanh và cuối cùng đổ nhào. Tương tự, một vận động viên trượt băng nghệ thuật xoay, kéo hai tay và cánh tay vào một trung tâm chặt để tăng tốc độ xoay. Khi vận động viên trượt băng mở rộng ra khỏi trung tâm chặt, sự xoay chậm lại và dừng.

Một khía cạnh khác của chuyển động vòng tròn và lực liên quan đến vòng tròn sức mạnh của một sự tiếp cận hay tấn công. Khi một đòn tấn công đạt đến độ duỗi tối đa, nó có sức mạnh tối đa. Bất cứ thứ gì vượt ra ngoài tầm đó thì vòng tròn sức mạnh sẽ có khả năng kháng cự giảm sút. Sức mạnh của bạn tập được chứa trong vòng tròn của người đó. Bị mở rộng ra ngoài các ranh giới sức mạnh của vòng tròn, bạn tập của bạn trở nên bất lực. Dần dần, học viên aikido tiên tiến sẽ luôn ở trong vòng tròn sức mạnh của mình, đồng thời mở rộng bạn tập của họ ra ngoài vòng tròn của họ.

Khi xem và thực hiện mọi kỹ thuật aikido, có thể đi theo quỹ đạo vòng tròn. Có thể có một sự xoay cổ tay tinh tế tại thời điểm và điểm tiếp xúc. Có thể có một mô hình vòng tròn nằm ngang trong bộ pháp và chuyển động. Có thể có một quỹ đạo vòng tròn thẳng đứng di chuyển lên xuống. Mọi chuyển động đều là chuyển động vòng tròn.

Dần dần, học viên aikido khởi phát và tạo ra mọi chuyển động aikido cơ bản bằng tai-sabaki (xoay thân) để kéo bạn tập vào và rồi hòa quyện. Trong aikido, cũng như trong jujitsu, khi bị kéo bạn đẩy và khi bị đẩy bạn kéo. O'Sensei Morihei Ueshiba nói thêm rằng khi bị kéo, hãy đẩy theo hướng vòng tròn, và khi bị đẩy, hãy kéo và xoay theo hướng vòng tròn.

Ban đầu, người ta sẽ gặp khó khăn khi di chuyển cơ thể theo một quỹ đạo vòng tròn bởi hầu hết mọi người đã quen di chuyển theo đường thẳng. Khi tiến bộ trong luyện tập, người ta sẽ di chuyển cơ thể theo vòng tròn trong khi vẫn duy trì phần nào một tâm trí tuyến tính. Dần dần, học viên tiên tiến suy nghĩ và di chuyển theo một mô hình vòng tròn, đồng thời hiểu và áp dụng các khái niệm về lực vòng tròn.

CHUYỂN ĐỘNG, ĐỘNG LƯỢNG VÀ QUÁN TÍNH

Aikido là một môn võ năng động. Ở các cấp độ tiên tiến, chính chuyển động trở thành kỹ thuật. Chuyển động là để nhập vào và hòa quyện, rồi đổi hướng và phá thăng bằng, rồi ném hay khống chế. Chuyển động là quá trình đi từ điểm này sang điểm khác. Động lượng là khái niệm rằng ngay cả sau khi lực ban đầu đưa một vật vào chuyển động kết thúc, lực sẽ tiếp tục duy trì chuyển động theo hướng đó. Giống như sự mở rộng của ki, động lượng tiếp diễn vượt ra ngoài cơ thể. Quán tính là khái niệm rằng một vật đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên trừ khi bị tác động, và một vật đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyển động trừ khi bị tác động. Người tập tiên tiến của

aikido biết rằng chặn hay dừng động lượng và quán tính hướng trước của một đối thủ hay một đòn đánh đòi hỏi nhiều lực hơn là chặn bắt và sử dụng năng lượng của nó. Aikido dựa trên các nguyên lý phi kháng cự bằng cách sắp thẳng hàng hay hài hòa với năng lượng và lực của một đòn tấn công. Động lượng, quán tính, năng lượng của một đòn tấn công càng lớn thì kỹ thuật đáp trả càng dễ dàng và mạnh mẽ hơn.

Ban đầu, người ta chờ cho sự tiếp xúc xảy ra. Rất khó, nếu không muốn nói là bất khả thi, để di chuyển cơ thể của bạn tập khi người đó đang đứng yên. Thời điểm là không chính xác để tận dụng đầy đủ động lượng và quán tính của đòn tấn công ban đầu. Khi tiến bộ trong luyện tập, người ta bắt đầu di chuyển ngay trước khi bạn tập vươn tới nắm hay đánh mình. Dần dần, học viên tiên tiến di chuyển cùng với bạn tập. Không có sự đứt gãy trong kết nối hay chuyển động. Chuyển động của học viên tiên tiến tận dụng đầy đủ động lượng và quán tính bằng cách liên tục điều chỉnh ma-ai (khoảng cách) để duy trì musubi (kết nối), giữ vững quán tính và động lượng của waza. Người đó di chuyển trong một chuyển động liên tục duy nhất.

GIẢM THIỂU: TỪ AIKIDO LỚN ĐẾN AIKIDO NHỎ

Aikido có đủ mọi kích cỡ. Khi trưởng thành trong aikido, người ta thường thấy rằng bằng việc áp dụng các khái niệm, kỹ thuật thực sự trở nên ngày càng nhỏ hơn. Aikido lớn trở thành aikido nhỏ.

Như đã đề cập trước đó, ban đầu người ta có xu hướng di chuyển theo những mô hình và hướng tuyến tính. Các mô hình bắt đầu trở nên vòng tròn, nhưng những vòng tròn đó khá lớn. Khi tiến bộ trong luyện tập, người ta trở nên uyển chuyển hơn và các vòng tròn trở nên nhỏ hơn.

Học viên tiên tiến di chuyển tối thiểu trở thành trung tâm của vòng tròn. Vòng tròn, tại tâm, trở thành một điểm. Học viên tiên tiến gợi ý cho bạn tập của mình rằng người đó hãy di chuyển. Học viên tiên tiến xoay cổ tay theo những hướng vòng tròn. Sự xoay tinh tế này thay đổi sự thẳng hàng hệ xương của bạn tập, làm giảm hoặc loại bỏ hiệu quả của hệ cơ bắp của người đó. Học viên càng tiên tiến, người đó càng bắt đầu di chuyển trọng lượng của mình một cách nội tại hơn là bên ngoài. Sẽ có rất ít chuyển động đáng chú ý khi trọng lượng và động lượng di chuyển từ trung tâm theo một chuyển động vòng tròn nhỏ đến mức (nhưng mạnh mẽ) không thể nhận ra. Chỉ nhiều năm luyện tập có ý thức mới tạo điều kiện cho kiểu hành động này.

Tương tự, để giảm thiểu chuyển động và động tác, chỉ di chuyển phần cơ thể cần thiết cho việc thực hiện hiệu quả và hiệu suất cao kỹ thuật. Nhiều khi chỉ cần một chuyển động nhẹ hoặc một sự xoay trung tâm. Có thể cần một vòng xoay của cánh tay, nhưng học viên lại vặn cơ thể mình. Khi nhập vào, học viên có thể cảm thấy được bảo vệ hơn bởi một chuyển động nhấp nhô và luồn lách trong khi nó không thêm gì vào hiệu quả tổng thể, và làm tổn hại đến hiệu suất của kỹ thuật. Nhiều người sẽ quan sát đầu và vai của người khác để tìm dấu hiệu, tín hiệu hay đầu mối của một sự tiếp cận hay tấn công sắp xảy ra.

Dần dần, những học viên tiên tiến hơn sẽ không bộc lộ ý định của mình, bằng cách nhập vào và thực hiện mà không di chuyển, hoặc bằng cách giữ chuyển động của đầu và vai ở mức tối thiểu. Hãy giảm thiểu các chuyển động của bạn, và chỉ dùng những chuyển động đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện hiệu quả và hiệu suất cao kỹ thuật.

ĐÒN BẨY VÀ CÁC ĐIỂM TRỤ

Aikido sử dụng định luật vật lý về đòn bẩy để áp đảo một bạn tập to lớn hơn. Việc dùng đòn bẩy cho phép một khoản đầu tư nhỏ ban đầu về sức mạnh hay khả năng hành động đạt hiệu quả và thu về lợi ích tương đối cao.

Điểm trụ là điểm mà mọi thứ khác xoay quanh nó. Một phần dễ gây nhầm lẫn của aikido là việc điểm tiếp xúc thường không phải là điểm chuyển động. Đòn bẩy hay điểm trụ vẫn ổn định trong khi người tập aikido di chuyển quanh nó. Thay vì cưỡng lại điểm tiếp xúc của sự kháng cự, hãy dùng nó như một điểm trụ hay điểm đòn bẩy rồi chuyển dịch một thứ khác. Thứ khác đó có thể là di chuyển hông sau của bạn trong một bước tenkan (bước xoay tròn) để đưa thân mình ra sau lưng bạn tập. Cũng có thể là hạ cùi chỏ xuống dưới cổ tay bị nắm để lấy đòn bẩy từ bên dưới.

Tenbin-nage, đòn ném khóa cùi chỏ, minh họa việc dùng điểm trụ và điểm đòn bẩy. Khi bàn tay dưới được giữ chặt vào trung tâm, nó trở thành điểm trụ mà đòn kỹ thuật xoay quanh. Cùi chỏ sau đó được nâng lên như một điểm đòn bẩy, làm mất thăng bằng đối phương bằng cách buộc thân họ phải bù trừ vị trí để giảm thiểu tổn thương tiềm tàng cho khớp. Vai được xoay lên và tới trước, dẫn dắt đòn kỹ thuật về phía một điểm phá thăng bằng kuzushi. Khi bạn bước tới, cánh tay bạn xoay tại điểm đòn bẩy từ lòng bàn tay ngửa sang lòng bàn tay úp, đặt toàn bộ sức mạnh thân thể vào phía sau và bên dưới đòn kỹ thuật.

LÀN SÓNG

Chuyển động sóng là một chuyển động cuộn. Nó liên tục. Trong nhiều động tác aikido tiên tiến, người ta có thể quan sát thấy chuyển động cuộn của làn sóng. Chuyển động sóng theo chiều dọc là lên-xuống, xuống-lên, xuống-lên-xuống, hoặc lên-xuống-lên. Người ta cũng có thể dùng chuyển động sóng theo chiều ngang với kiểu vào-ra, ra-vào, vào-ra-vào, hoặc ra-vào-ra. Động tác đầu tiên có thể gặp chút kháng cự. Thay vì chống lại lực của bạn tập, hãy giảm áp lực xuống một chút. Khi được thực hiện mượt mà, chuyển động sóng sẽ lấn át hệ thần kinh của bạn tập. Người ấy sẽ chống lại động tác thứ nhất, nhưng sẽ chấp nhận và buông bỏ kháng cự ở động tác thứ hai. Chuyển động sóng phần nào làm quá tải hoặc gây rối loạn hệ thần kinh, vốn quen với việc phản ứng và kháng cự. Việc lặp lại ngay lập tức và liên tiếp động tác thường sẽ gặp ít hoặc không gặp kháng cự. Bạn tập của bạn sẽ tạm thời mất định hướng xúc giác và trở nên dễ tiếp nhận.

HẠ TRỌNG LƯỢNG CỦA BẠN

Khi mới bắt đầu tập aikido, học viên sẽ cố cưỡng bức một đòn kỹ thuật bằng sức mạnh cơ bắp. Dù cách này có hiệu quả, các đòn kỹ thuật sẽ chỉ có lợi cho đối thủ mạnh hơn. Tuy nhiên, đó không phải là con đường của aikido. Học viên khó nhận ra rằng sức mạnh thực ra đang chống lại hiệu quả của đòn kỹ thuật mà họ thực hiện.

Khi tiến bộ trong tập luyện, người ta bắt đầu dựa nhiều hơn vào kỹ thuật thuần thục thay vì sức mạnh, nhưng vẫn còn khuynh hướng cố dùng sức để đẩy xuyên qua đòn kỹ thuật. Người ta sẽ thư giãn hơn. Dần dần, học viên aikido sẽ thuần thục về kỹ thuật và có được khả năng dùng trọng lượng cơ thể để khiến việc ứng dụng trở nên hiệu quả và mạnh mẽ hơn nhiều. Thay vì cưỡng bức một đòn kỹ thuật, học viên tiên tiến sẽ thiết lập cơ chế ứng dụng rồi hạ trọng lượng cơ thể vào đó. Sức mạnh của toàn thân mạnh hơn chỉ riêng cánh tay. Hãy đưa trọng lượng toàn thân, như một khối chết đã thư giãn, dồn theo hướng điểm kuzushi, hay điểm thăng bằng, của bạn tập, và việc ném bạn tập sẽ trở thành một việc dễ dàng.

Gập người ở eo hay dùng lực cơ bắp của phần thân trên không làm hạ trọng lượng cơ thể. Thay vào đó, hãy hạ trọng lượng bằng cách khẽ gập hoặc khuỵu đầu gối. Hãy thực hiện mọi chuyển động theo chiều dọc trong aikido bằng cách tự nhiên gập đầu gối để hạ thấp thân mình. Bạn có thể dùng trọng lượng cơ thể bằng cách nghiêng hoặc tựa vào bạn tập, để trọng lượng chết tự nhiên của mình trải dài về phía điểm thăng bằng của người ấy. Một chuyển động nhẹ hay việc hạ trọng lượng khi bạn tập đang mất thăng bằng sẽ tạo điều kiện cho một đòn kỹ thuật hiệu quả và tinh tế.

Thầy Tohei (sensei) nhấn mạnh rằng trọng lượng giữ ở phần dưới tuân theo các định luật tự nhiên của trọng lực và cần được áp dụng trong mọi khía cạnh của việc tập luyện và thực hành aikido.

BỘ PHÁP

Bộ pháp là nền tảng của mọi chuyển động. Để di chuyển theo chiều dọc, chỉ cần gập đầu gối, giữ cột sống thẳng và cân đối, đồng thời duy trì tư thế tốt. Để di chuyển theo chiều ngang, hãy di chuyển bàn chân. Các kiểu bộ pháp cơ bản, hay ashi-sabaki, trong aikido gồm bước tới tự nhiên, bước lướt, bước chéo, và tenkan, một bước xoay tròn kèm chuyển thân.

Bước tới tự nhiên, hay ayumi-ashi, là một bước đi tới. Như hầu hết các chuyển động trong aikido, sải bước tự nhiên được tôn trọng và duy trì để giữ tư thế đúng, sự cân đối cấu trúc và thăng bằng. Chỉ cần đặt bàn chân này trước bàn chân kia như thể đang bước đi trên phố. Cố giữ đầu và trung tâm của bạn trên cùng một mặt phẳng ngang, không nhấp nhô lên xuống. Một biến thể là bước hình chữ C, trong đó bàn chân sau được đưa vào sát bàn chân kia rồi lại bước ra phía trước theo hình bán nguyệt hay hình chữ C. Bước này thường được dùng khi tung ra một đòn đánh, hay atemi. Bước bán nguyệt hình chữ C có thể đưa thân bạn hơi lệch khỏi đường tấn công mà không ngắt hay chặn đà của đòn tấn công.

Bước lướt, hay tsugi-ashi, giống cú lao tới của kiếm sĩ, nhưng không quá dài. Hai cách thực hiện bước lướt là trước hết di chuyển bàn chân trước rồi đưa bàn chân sau lên, hoặc trước hết đưa bàn chân sau lên trước rồi di chuyển bàn chân trước tới. Giống bước bán nguyệt hình chữ C, bước lướt có thể đưa bạn hơi lệch khỏi đường tấn công khi bạn nhập vào thế tiếp cận và tấn công.

Bước chéo ít phổ biến hơn trong aikido. Để tiến lên, giữ nguyên bàn chân trước và bước tới bằng bàn chân sau vắt ngang qua trước hoặc sau bàn chân trước. Để lùi lại, giữ nguyên bàn chân sau và bước lùi, với bàn chân trước vắt ngang qua trước hoặc sau bàn chân sau. Trong mọi chuyển động, hãy duy trì tư thế thẳng và cân đối, không nhô lên hay hạ xuống, và giữ một đà tiến ổn định, vững vàng.

Bước xoay tròn kèm chuyển thân, hay tenkan, là kiểu bộ pháp đặc trưng nhất của aikido. Tuy chỉ là một bước và một cú xoay đơn giản, nó có thể sinh ra sức mạnh lớn. Từ thế thủ trung tính, hãy bước tới một bước như đi bộ rồi xoay thân, đưa chân quét thành nửa vòng tròn, xoay thân 180 độ. Dùng chân trước làm điểm trụ, và xoay bằng hông sau. Động tác này có thể thực hiện về phía trước (omote) hay phía sau (ura). Nó cũng có thể kết hợp với một động tác nhập thân và trở thành irimi-tenkan.

Một bài tập tốt để cải thiện bộ pháp là luân phiên tenkan 90 độ và tenkan 180 độ. Để rèn thêm kỹ năng về thời điểm và sự trôi chảy, hãy thử thực hiện kiểu luân phiên này theo nhịp nhạc. Luyện nhịp điệu có thể cải thiện đáng kể sự phối hợp. Hãy bắt đầu với nhạc tương đối chậm, có nhịp đều, rồi từ từ, theo thời gian, tăng tốc độ hay nhịp độ và thời lượng.

CHUYỂN THÂN

Gắn bó chặt chẽ với chuyển động của bàn chân là chuyển động hay sự xoay chuyển của thân thể. Như đã đề cập trước đó, một câu nói cổ của jujitsu khuyên ta kéo khi bị đẩy và đẩy khi bị kéo. Đây là khái niệm hòa hợp, thuận theo hay đi cùng hướng của năng lượng. O'Sensei Morihei Ueshiba (Đại sư) đã thêm vào sự chuyển thân theo vòng tròn khi nói rằng khi bị đẩy, hãy kéo và xoay; khi bị kéo, hãy đẩy và xoay.

KẾT LUẬN

Một trong những đặc điểm độc đáo nhất của aikido là cách mà người tập tiên tiến di chuyển. Nhiều người nói rằng nó trông rất giống khiêu vũ. Ở aikido có điều gì đó rất duyên dáng và giàu nhịp điệu. Chuyển động toàn thân và đà của aikido đi theo đường nét cơ thể, sinh ra sức mạnh từ phía sau và bên dưới bằng chuyển động tròn, đà và quán tính. Aikido sinh ra sức mạnh lớn nhất bằng cách tối thiểu hóa chuyển động, dùng các điểm trụ và điểm đòn bẩy, khắc phục kháng cự bằng chuyển động sóng, và hạ trọng lượng bản thân. Để di chuyển theo chiều dọc, người tập tiên tiến gập đầu gối. Để di chuyển theo chiều ngang, người tập tiên tiến dùng bộ pháp và chuyển thân.

MẸO RÈN LUYỆN NGHỆ THUẬT CHUYỂN ĐỘNG

Giữ thân thể thư giãn, tâm trí bình an,

và tư thế cân đối về cấu trúc.

Hít thở chậm và sâu.

Di chuyển với một nhịp điệu đều đặn, nhất quán hoặc

tốc độ xuyên suốt chuyển động.

Hãy di chuyển sao cho sức mạnh được sinh ra từ phía sau

hoặc bên dưới.

Luyện tập bộ pháp và chuyển thân.

Giữ thái độ tích cực.

Tập luyện đều đặn và bền bỉ với ý định

và cường độ chân thành, thật sự.

1. 8.

Hãy kiên nhẫn.

Chương 7

Nghệ Thuật

Giao Chiến

Sau khi những người tập aikido tiên tiến áp dụng và thực hành các lý thuyết cùng khái niệm về nghệ thuật cơ học và chuyển động của cơ thể, họ phải học nghệ thuật giao chiến.

Trong bất kỳ xung đột nào đều có những quy tắc giao chiến. Những quy tắc này quy định các chỉ dẫn, cấu trúc và cách thức tiếp xúc cũng như cách giao chiến. Đáng lẽ phải có những quy tắc cho việc đánh nhau. Hiếm khi những quy tắc giao chiến này được tuân thủ, bởi chúng thường mang tính lý tưởng và không thực tế, và không phải lúc nào cũng góp phần vào sự sống còn của những người tham chiến. Có người cho rằng nếu bạn thực sự phải dùng aikido trong một trận đánh, thì bạn chưa học được những tầng bậc cao nhất của aikido. Aikido là một môn võ thuật đề cao tình yêu, hòa bình và hòa hợp, chỉ được dùng trong sự bảo vệ đầy yêu thương và như một phương sách cuối cùng.

Không phải các quy tắc, mà chính nghệ thuật giao chiến khiến aikido trở nên độc đáo như một môn võ thuật, nơi người tập trực tiếp nhập vào và hòa quyện cùng xung đột nhưng vẫn đề cao bất bạo động và bất kháng cự như những chân lý của mình. Chính các khái niệm mới là thứ định hướng những đòn kỹ thuật chiến thuật được dùng khi một đối thủ hay kẻ thù tiến lại gần hay tấn công. Những khái niệm này bao gồm các biểu tượng tam giác, vòng tròn và hình vuông. Những khái niệm ấy bàn về khoảng cách, tiếp xúc, kết nối, hòa quyện, phá thăng bằng, các đường tấn công và đường trung tâm, thời điểm, và sự kết nối tinh thần lưu niệm còn đọng lại ấn tượng lâu dài sau khi xung đột được kết thúc một cách thành công và hòa bình.

SANGEN: TAM GIÁC, VÒNG TRÒN VÀ HÌNH VUÔNG

O'Sensei Morihei Ueshiba (Đại sư) thường cố gắng truyền đạt tinh túy của aikido bằng cách vẽ ba hình dạng hay biểu tượng hình học. Thứ nhất là một tam giác. Thứ hai là một vòng tròn. Thứ ba là một hình vuông. Con số ba, tượng trưng cho một bộ ba, rất quan trọng trong thần thoại và huyền học.

Tam giác tượng trưng cho thế thủ hình tam giác của aikido, dùng để tạo sự vững chãi và cho musubi (kết nối), hay điểm tam giác, để phá thăng bằng đối thủ. Tam giác tượng trưng cho việc nhập thân qua đỉnh trước của tam giác và bước

ra khỏi đường tấn công từ hai đỉnh sau của tam giác. Tam giác tượng trưng cho sự tương thuộc giữa thân, tâm và thần. Thay khí (ki) cho năng lượng hay tinh thần vũ trụ, và bạn có sự hợp nhất của thân, tâm và khí.

Vòng tròn tượng trưng cho đường đi vòng mà mọi chuyển động aikido đều tuân theo. Có những vòng tròn dọc và vòng tròn ngang. Có vòng tròn lớn và vòng tròn nhỏ. Có những vòng tròn nhỏ và tinh tế đến mức chuyển động vượt ngoài khả năng quan sát, nhưng lại được cảm nhận khi đón nhận. Về mặt triết học, vòng tròn tượng trưng cho sự vĩnh cửu vì không có khởi đầu và không có kết thúc. Cũng vậy, việc tập luyện và rèn luyện những nét tinh tế của aikido sẽ không ngừng chồng chất lên nhau. Aikido không có khởi đầu hay kết thúc. Chỉ có sự tập luyện.

Hình vuông tượng trưng cho sự ổn định. Như hai tam giác đặt cạnh nhau, hình vuông không mất thăng bằng. Hình vuông chứa hai tam giác đều.

Một cách giải thích khác (DOBSON VÀ MILLER 1993, TR. 153) là về các kiểu phản ứng chiến đấu, bỏ chạy, đóng băng và dòng chảy. Hai tam giác đối diện nhau tượng trưng cho sự chiến đấu. Cặp kế tiếp, hướng cùng chiều, là bỏ chạy. Hình vuông là phản ứng đóng băng. Mọi phản ứng (tấn công, chiến đấu, bỏ chạy và đóng băng) đều dựa trên nỗi sợ. Chỉ có vòng tròn tượng trưng cho phản ứng dòng chảy và một cách để tránh né cùng vô hiệu hóa sức mạnh của một đòn tấn công.

Tiến trình tuần tự của aikido có thể được minh họa và nhìn thấy trong ba hình dạng hình học này. Hai cá nhân kết nối và nhập thân, tiến tới như hai tam giác, cả hai đều nhập hơi lệch khỏi đường tấn công. Họ kết nối, hòa quyện và trở thành một hình vuông. Khi người này xoay, người kia cũng xoay, và họ trở thành một vòng tròn chuyển hướng năng lượng của cả tấn công lẫn phòng thủ. Vòng tròn trở thành một tam giác dùng để giữ thăng bằng. Cú ném được hoàn tất như một hình vuông, rồi cuối cùng lại tách thành hai tam giác. Masatake Fujita Shihan là tổng thư ký của Trụ sở Thế giới Aikikai và Quỹ Aikikai. Ông thường nói “hãy nhập thân như đỉnh nhọn của tam giác, chuyển động như một vòng tròn, và chế ngự bằng sự vững chãi của hình vuông.” (FUJITA 1997, TR. 24).

Bộ pháp của aikido cũng được thể hiện trong những hình dạng này. Khi bước tới, người ta bước ra khỏi đường tấn công (1), tenkan 180 độ (2), và bước tới (3), tạo thành một tam giác. Khi thực hiện ở omote và ura, hai tam giác trở thành một hình vuông. Bước hòa quyện của tenkan trở thành vòng tròn, và đây là chuyển động cơ bản của aikido.

MA-AI: KHOẢNG CÁCH GIAO CHIẾN

Một trong những khái niệm quan trọng nhất cho việc tập luyện aikido tiên tiến là ma-ai, hay khoảng cách giao chiến. Ma-ai nói đến việc chiếm lấy khoảng cách thích hợp trong tư thế

ban đầu cũng như duy trì một khoảng cách hiệu quả và hợp lý với đối thủ để thực hiện đòn kỹ thuật một cách an toàn và hiệu quả.

Quá gần thì đòn kỹ thuật quá nhỏ và chật chội. Điều này khiến nó kém hiệu quả và dễ bị kháng cự. Nếu thực hiện một đòn kỹ thuật quá sát, bạn tập của bạn rất dễ đánh trúng bạn. Điều quan trọng là duy trì ma-ai thích hợp từ lúc bạn tiếp xúc bằng mắt và bằng ý nghĩ, xuyên suốt quá trình thực hiện, cho đến khi rời đi với tinh thần lưu niệm.

Nếu bạn ở quá xa, đòn kỹ thuật sẽ không kết nối được hoặc sẽ kéo nhầm người mất thăng bằng. Ở quá xa bạn tập sẽ dẫn đến tư thế sai và chấn thương.

Người ta chỉ có thể học và phát triển một cảm nhận cơ bản về ma-ai bằng lý trí. Như rất nhiều khái niệm tiên tiến khác của aikido, người ta phải trải nghiệm nó qua việc tập luyện đều đặn và bền bỉ.

Việc vun bồi cảm nhận về ma-ai cần sự kiên nhẫn và luyện tập. Trước hết, hãy thư giãn cảm nhận về khoảng cách. Bắt đầu cảm nhận bạn tập khi người ấy vừa vào trong tầm với của bạn. Ngay khi bạn cảm nhận được sự hiện diện của bạn tập, nhưng trước khi người ấy thực sự tiếp xúc thân thể, hãy bắt đầu di chuyển. Để luyện tập, hãy di chuyển khi bạn tập ở quá gần và quá xa, rồi đánh giá điều gì xảy ra. Bạn sẽ bắt đầu phát triển được cảm nhận về khoảng cách.

Lúc đầu, người ta sẽ định nghĩa ma-ai là khi bạn tập ở quá xa để có thể đánh, hoặc quá gần đến mức người ấy đã đánh trúng mình rồi. Khi tiến bộ trong tập luyện, người ta sẽ định nghĩa ma-ai chỉ dựa trên việc thực hiện đòn kỹ thuật bằng thân thể một cách thích hợp nhưng đầy đủ. Cuối cùng, học viên tiên tiến sẽ tự nhiên kết nối, nhập thân, bắc cầu qua khoảng ma-ai thích hợp, và di chuyển, duy trì khoảng cách phù hợp cần thiết để đạt hiệu quả và tinh tế.

BẤT KHÁNG CỰ

Nền tảng của aikido là khái niệm bất kháng cự. Thay vì kháng cự, hay lấy lực đối lực, trong aikido người ta học cách dùng đà, nỗ lực và ý định của bạn tập để chống lại chính người ấy.

Hãy thực hiện bất kháng cự bằng cách bước ra khỏi đường tấn công và để đà cùng quán tính của bạn tập bị kéo quá đà, đưa người ấy ra khỏi tầm một cách an toàn và làm mất thăng bằng. Tương tự, nếu bị nắm, hãy thực hiện bất kháng cự bằng cách đi theo và chuyển hướng lực hay năng lượng của đòn tấn công ban đầu. Cách dễ nhất để làm điều này là đi theo chuyển động tròn trên bán kính hay chu vi của biên độ chuyển động của cánh tay, thay vì đẩy vào cơ bắp và sức mạnh của nó.

Các đường: Đường tấn công và đường trung tâm

Học viên aikido tiên tiến chú ý kỹ đến hai đường. Thứ nhất là đường tấn công. Thứ hai là đường trung tâm.

Đường tấn công là đường biểu thị hướng của đòn tấn công. Nó giống như thể một đường thẳng được vẽ từ cơ thể đối phương hướng thẳng về phía bạn. Nhiều học viên mới sẽ vẫn ở trong đường đi của đòn tấn công, trên đường đó. Cuối cùng, học viên tiên tiến sẽ luôn tránh ra khỏi đường đi hay ra khỏi đường tấn công.

Đường trung tâm là một đường tưởng tượng chạy từ đỉnh đầu bạn thẳng xuống, như một dây dọi, đến một điểm giữa hai bàn chân. Đường trung tâm chia cơ thể thành bên trái và bên phải. Học viên tiên tiến sẽ giữ tay trên đường trung tâm này và căn thẳng đường trung tâm của mình với đường trung tâm của kẻ tấn công, đồng thời bước ra khỏi đường tấn công. Khi một người phòng thủ giữ tay trên

đường trung tâm của mình, mọi việc kẻ tấn công làm đều ở phía ngoài và tránh xa các mục tiêu hiểm yếu trên thân mình. Đường trung tâm khi được phòng thủ sẽ mang lại sự an toàn; khi bị xâm phạm hay lợi dụng, đường trung tâm là đường thẳng dẫn đến thất bại, đau đớn và chấn thương. Vì vậy, khi tham gia vào một cuộc giao chiến hay xô xát, hai tay của người ta được giữ ở phía trước trên đường trung tâm, và mọi chuyển động đều được khởi phát qua bộ pháp và chuyển thân. Khi sự tiếp xúc và kết nối được thiết lập vào trung tâm và đường trung tâm của đối thủ, thật dễ để kiểm soát và điều khiển sự cân đối cấu trúc của người ấy cùng khởi phát sự mất thăng bằng.

Việc vun bồi sự nhận biết và khả năng dùng những đường này cần sự kiên nhẫn và luyện tập. Trước hết, khi bạn tập tiến lại để tấn công, hãy bắt đầu căn thẳng và kết nối đường trung tâm của bạn bằng ý nghĩ. Ngay trước khi tiếp xúc thân thể, hãy bước mượt mà ra khỏi đường tấn công.

TIẾP XÚC: KHỞI PHÁT, CHẶN ĐÓN VÀ Ý ĐỊNH

Bằng cách chủ động thiết lập sự tiếp xúc đầu tiên trong một trận đánh, bạn nắm quyền kiểm soát tình huống và có một lợi thế rõ rệt. Ai khởi phát sự tiếp xúc và kết nối được đều có lợi thế nhất định trong việc thực hiện một đòn kỹ thuật.

Chặn đón nghĩa là chiếm lấy thế chủ động trong khi đối phương đang cố đạt một mục tiêu. Hai đường không song song cắt nhau tại điểm tiếp xúc của chúng. Nói chung, vì aikido chủ yếu là một môn võ thuật phòng thủ, bạn tập của bạn sẽ cố đánh hay nắm bạn. Khi điều này xảy ra, trước khi bạn tập đạt được mục tiêu đã định, chuyển động của bạn nên chặn đón họ.

Như đã đề cập trước đó, ý định là việc kiên định và bền bỉ theo đuổi một hướng đã định với đầy đủ động lực và đà. Khi bạn tập tiến lại và tấn công bạn, ý định của bạn nên là bạn đã mời họ vào, và chính bạn, chứ không phải họ, mới là người nắm toàn quyền kiểm soát.

Lúc đầu, học viên sẽ chờ cho đến khi bạn tập nắm được mình rồi mới chuyển động. Điều này thường biến đòn kỹ thuật thành một đòn tĩnh tại đứng yên thay vì một đòn động, trôi chảy.

Khi tiến bộ trong tập luyện, người ta sẽ bắt đầu di chuyển ngay khi bạn tập tiến lại. Điều này khiến đòn kỹ thuật trôi chảy hơn nhiều và tận dụng đà của đòn tấn công. Cuối cùng, học viên tiên tiến thực sự di chuyển hơi nhập vào thế tiến của bạn tập và khởi phát sự tiếp xúc cùng kết nối. Họ đưa bàn tay ra theo cách mà vị trí bàn tay quyết định thế nắm và thiết lập đòn kỹ thuật đáp trả.

Để bắt đầu luyện tập việc khởi phát tiếp xúc, hãy nhờ một bạn tập đánh chậm về phía bạn. Lúc đầu, chỉ cần đứng làm mục tiêu và xác lập rằng bạn tập sẽ thực sự tiếp xúc và đánh trúng bạn. Trong tập luyện, điều quan trọng là có những bạn tập không “nhường” đòn kỹ thuật cho bạn mà buộc bạn phải thực sự nỗ lực để có được nó. Tiếp theo, khi đòn đánh đến gần, chỉ cần nâng bàn tay lên trên đường trung tâm của bạn, chặn đón và khởi phát sự tiếp xúc với cánh tay đang đánh. Bạn đạt được sự kiểm soát tốt nhất bằng cách chặn đón và khởi phát tiếp xúc tại cùi chỏ, vì từ cùi chỏ rất dễ kiểm soát cánh tay và thân thể của kẻ tấn công. Việc chặn đón và khởi phát tiếp xúc không cần nhiều lực hay sức mạnh mới hiệu quả. Thực tế, lượng lực hay sức mạnh nhỏ nhất lại cho phép đòn đánh được hòa quyện và chuyển hướng theo đúng phong cách “aiki”. Chặn đón và chuyển hướng là những cách hiệu quả và tinh tế để tận dụng đà và quán tính của đòn đánh. Người tập aikido tiên tiến học được sự kiên nhẫn và tự tin bằng cách chờ đến khoảnh khắc cuối cùng, ít ngờ nhất, để bước ra khỏi đường tấn công, chặn đón và chuyển hướng đòn tấn công.

MUSUBI: KẾT NỐI

Kết nối với bạn tập là điều then chốt để thực hiện những đòn kỹ thuật hiệu quả. Nếu bạn không kết nối, thì bạn làm gì cũng không quan trọng. Sự kết nối bắt đầu khi bạn lần đầu cảm nhận được bạn tập. Đó có thể là một cảm giác mơ hồ như thể ai đó đang nhìn bạn, hoặc một lần nhìn thấy thực sự tiết lộ rằng một người đang hướng về phía bạn với ý định gây tổn hại. Sự kết nối sơ bộ này thiết lập nên đòn kỹ thuật aikido. Bạn tập của bạn thường để lộ đòn tấn công. Cuối cùng, học viên tiên tiến chú ý đến những dấu hiệu và ám hiệu tinh tế về vị trí bàn tay, vai của bạn tập và đâu là đường tấn công. Học viên tiên tiến căn chỉnh bản thân và kết nối với ý định cùng đà của kẻ tấn công ngay cả trước khi có bất kỳ tiếp xúc hay kết nối thân thể nào.

Khi sự tiếp xúc thân thể đã được thiết lập, sự kết nối là một cảm giác xúc giác hay vận động. Thường thì người ta ở quá gần để có thể trông cậy hiệu quả vào tiếp xúc thị giác, và cảm giác xúc giác thay thế cho nó. Học viên mới của aikido vẫn cố giữ mắt nhìn vào đòn kỹ thuật. Họ thường nhìn tay mình. Học viên tiên tiến chỉ đơn giản tin vào cảm giác chạm và đà để truyền đạt cho mình. Họ vẫn kết nối với bạn tập và luôn nắm được người ấy đang làm gì. Sự nhạy cảm kết nối này được xây dựng sau nhiều năm luyện tập và kinh nghiệm.

THỜI ĐIỂM: NHỊP ĐIỆU

Thời điểm là điều then chốt để thực hiện các đòn kỹ thuật aikido một cách hiệu quả và tinh tế. Thời điểm nghĩa là chuyển động của uke và tori đồng bộ thành một. Thời điểm là việc tìm ra nhịp độ sẽ mang lại kết quả. Đó là việc kiểm soát tốc độ để tác động đạt sức mạnh tối đa. Thời điểm là tất cả.

Thời điểm là khả năng cảm nhận nhịp độ và tiết tấu của một đòn tấn công. Sự hòa quyện trong aikido là nghệ thuật bắt nhịp và trôi chảy cùng nhịp điệu đó. Nó giống như hai vũ công trên sàn nhảy đang khiêu vũ cùng nhau theo một nhịp. Khi người này chuyển động theo điệu nhạc, người kia sẽ vô thức đáp lại. Hai vũ công nhảy theo hai nhịp khác nhau sẽ khó kết nối với nhau. Họ thường va vào nhau. Giữa họ không có sự hòa hợp hay thống nhất. Hai vũ công, hai con người, cùng nhịp với nhau, sẽ tạo nên một mối gắn bó khăng khít.

Thời điểm quan trọng hơn tốc độ. Tốc độ chỉ có rất ít hiệu quả hay sức mạnh nếu bạn không đánh trúng mục tiêu hay đạt được mục đích. Nhiều võ sĩ luyện tốc độ nhưng quên đi sự chính xác. Thời điểm là khả năng di chuyển với tốc độ thích hợp để kết hợp sức mạnh và sự chính xác.

Lúc đầu, người ta không có nhịp điệu và không nhận biết được nhịp điệu của bạn tập đang tiến lại. Người ta sẽ chờ đến khi thực sự nhìn thấy một đòn tấn công hay cảm nhận được một thế nắm. Người ta chờ cho đến khi nhịp điệu dừng lại.

Khi tiến bộ trong tập luyện, người ta sẽ phát hiện và phản ứng sớm hơn bằng cách quan sát những dấu hiệu của nhịp điệu đang đến gần. Học viên bắt đầu di chuyển, hay khiêu vũ, ăn ý với nhau. Họ bắt đầu nghe cùng một nhịp nhạc, nhưng gặp chút khó khăn trong việc di chuyển đồng bộ với bạn tập. Lúc đầu, người ta bận tâm đến tốc độ. Sự bận tâm này thực ra lại cản trở việc thực hiện hiệu quả và tinh tế, đồng thời làm chậm tiến bộ trong tập luyện.

Cuối cùng, học viên tiên tiến sẽ phát hiện những ám hiệu nhỏ nhất tiết lộ ý định và nhịp điệu. Học viên tiên tiến nghe và đáp lại nhịp điệu trước khi kẻ tấn công kịp chạm vào mình. Họ nhập vào và hòa quyện cùng nhịp điệu của bạn tập. Họ trở thành một với nhịp điệu và nhập vào điệu nhảy trong sự hòa hợp hoàn hảo. Họ trở thành nhịp trung tâm và nhẹ nhàng dẫn dắt kẻ tấn công vào nhịp điệu của mình và

tầm ảnh hưởng. Họ cũng biết khi nào cần phá vỡ nhịp điệu để ngắt và làm mất thăng bằng bạn tập. Học viên tiên tiến tập chậm và tập trung vào hình thức cùng sự chính xác. Họ quên đi tốc độ vì họ biết rằng tốc độ sẽ tự đến với việc tập luyện đều đặn và bền bỉ cùng ý định và cường độ có ý thức.

AWASE: HÒA QUYỆN

Hòa quyện là hành động và nghệ thuật kết hợp nhiều yếu tố một cách thân mật và kín đáo thành một chỉnh thể hòa hợp để tạo ra hiệu ứng hài hòa. Hòa quyện ngụ ý tạo nên một kết nối chân thành và thật sự với bạn tập bằng cách phát triển sự nhạy cảm và khả năng đáp ứng. Hòa quyện nghĩa là “đi cùng” hay “trôi chảy” với sức mạnh, lực, đà và quán tính của một đòn tấn công. Hòa quyện tuân theo quy tắc đã đề cập trước đó: khi bị đẩy, hãy kéo; khi bị kéo, hãy đẩy. Thay vì kháng cự một đòn tấn công, hãy hòa quyện cùng nó. Bằng cách hòa quyện với những chuyển động của đối thủ, người ta học được cách hành động hiệu quả và tinh tế với lượng nỗ lực tối thiểu.

Khả năng hòa quyện với một đòn tấn công là một trong những khía cạnh quan trọng nhất của aikido. Con đường “aiki” của bất kháng cự là không bao giờ đối đầu lực bằng lực nhiều hơn, và không bao giờ gặp kháng cự bằng kháng cự nhiều hơn. Trong nhiều động tác aiki, O'Sensei Morihei Ueshiba (Đại sư) đã thêm chuyển động vòng tròn vào sự hòa quyện. Khi bị đẩy, hãy kéo và đồng thời xoay từ trung tâm. Khi bị kéo, hãy đẩy và đồng thời xoay từ trung tâm. Việc đồng thời xoay từ trung tâm giúp bạn bước ra khỏi đường tấn công và trở thành trung tâm của đòn kỹ thuật. Bằng cách này, bạn nhập cùng sức mạnh, đà và quán tính trong thế tiến hay đòn tấn công của bạn tập. Hòa quyện cho phép bạn đạt kết quả tối đa với ít hoặc không tốn nỗ lực.

Hãy nghĩ về sự hòa quyện như một trong những cánh cửa xoay. Trước hết, khi bạn đến cửa, nghĩ rằng nó đã khóa, bạn chờ đợi sẽ gặp chút kháng cự. Bạn thậm chí có thể dồn thêm chút lực để mở nó. Trước sự ngạc nhiên của bạn, cánh cửa không chỉ không khóa mà còn không chốt, và mở tung ra một cách dễ dàng. Bạn có thể cảm thấy thân mình bị đẩy tới trước, mất thăng bằng. Bạn cố bám vào cánh cửa để giữ chút cảm giác thăng bằng. Cánh cửa không những tiếp tục mở ra và không mang lại sự vững chãi, mà còn xoay tại trung tâm, khiến bạn quay cuồng mất kiểm soát. Cánh cửa phía sau bạn cũng xoay, và bạn không chỉ bị kéo từ phía trước mà giờ còn bị đẩy từ phía sau trong một chuyển động tròn chặt chẽ cho đến khi bạn buông ra và ngã sấp mặt xuống. Đó là sự hòa quyện. Khi bị tấn công, thay vì cưỡng lại bằng sức, người tập aikido tiên tiến chặn đón, di chuyển ra khỏi đường tấn công, và xoay thân, chuyển hướng đòn tấn công cho đến khi kẻ tấn công mất thăng bằng.

KUZUSHI: PHÁ THĂNG BẰNG VÀ TAM GIÁC HÓA

Tam giác hóa là lý thuyết về thăng bằng dựa trên việc dùng ba điểm. Hãy nghĩ về thăng bằng của bạn như một chiếc ghế đẩu ba chân. Nếu bạn lấy đi một trong những chân đó, bạn sẽ dễ dàng đổ nhào theo hướng ấy. Điểm tam giác hóa thực sự là khoảng cách của một xương cẳng chân trong một tam giác đều. Có một điểm ở phía trước bàn chân bạn và một điểm ở phía sau. Hãy vào thế thủ sẵn sàng tự nhiên. Hãy hình dung một đường tưởng tượng kéo dài từ bàn chân này sang bàn chân kia. Từ trung điểm của đường tưởng tượng này, ngay bên dưới trung tâm cơ thể bạn, hãy đo ra một chiều dài xương cẳng chân về phía trước và phía sau. Điểm ở cuối đường này, về phía trước hay phía sau, là điểm tam giác hóa. Đây là vị trí của chân thứ ba của chiếc ghế đẩu. Khi ngã, đối thủ của bạn sẽ tự nhiên cố lấp đầy khoảng không gian này, tại điểm này, để duy trì sự vững chãi và thăng bằng. Nếu đối thủ của bạn dùng bạn làm chỗ tựa đó rồi bạn bước ra xa, đối thủ của bạn sẽ tự nhiên ngã vào khoảng trống được tạo ra.

Nhắm vào các điểm kuzushi (phá thăng bằng) giúp làm mất thăng bằng bất kỳ ai dễ dàng hơn. Kéo thân thể vượt quá khoảng cách này, theo bất kỳ hướng nào, sẽ làm mất đi sức mạnh và thăng bằng. Khi bị kéo quá đà, mất thăng bằng và vượt ra ngoài vòng tròn sức mạnh, người ta mất đi ưu tiên đánh và chuyển động, chỉ còn tập trung mối bận tâm vào việc ngã.

Lúc đầu, học viên biết rất ít về việc phá thăng bằng. Họ chỉ đơn giản làm theo đòn kỹ thuật như được hướng dẫn và, nếu may mắn, ném hay đưa bạn tập xuống đất hay xuống chiếu tatami một cách an toàn. Khi tiến bộ trong tập luyện, người ta nhận biết rõ hơn về khái niệm tam giác hóa và bắt đầu nhắm cú ném. Học viên tiên tiến biết và sử dụng tam giác hóa.

Khi chặn đón và khởi phát tiếp xúc, hãy di chuyển và hòa quyện ra khỏi đường tấn công để kẻ tấn công phải di chuyển hay nghiêng về phía điểm thăng bằng kuzushi, khiến người ấy bất ổn và mất thăng bằng ngay từ động tác đầu tiên. Việc khiến một đối thủ hay kẻ tấn công luôn phải tìm kiếm điểm thăng bằng kuzushi làm cho người ấy dễ bị kiểm soát. Ưu tiên của người ấy là giành lại thăng bằng để không ngã, chứ không phải tấn công bạn. Rất ít người tập võ thuật dạy hay luyện khả năng liên tục ra đòn ngay cả khi mất thăng bằng hay đang ngã. Do thiếu một nền tảng vững chắc, nếu một đối thủ hay kẻ tấn công có ra đòn trong lúc mất thăng bằng thì đòn đánh cũng chỉ có rất ít sức mạnh.

Khi luyện tập để tìm và phát triển sự nhạy cảm với điểm phá thăng bằng kuzushi, hãy nhập vào bất kỳ đòn kỹ thuật nào một cách chậm rãi. Tại điểm thăng bằng, hãy dừng lại. Hãy di chuyển quanh đó, thư giãn và chậm rãi, cho đến khi bạn có thể cảm nhận được thăng bằng đang bị phá. Trong trường hợp shiho-nage, hãy hướng mặt sau cổ tay trực tiếp về phía điểm thăng bằng kuzushi phía sau (ura); một động tác xoay nhẹ cổ tay sẽ hoàn tất việc phá thăng bằng của đối thủ. Trong shomen-uchi kokyu-nage, cẳng tay của bạn được đặt men theo đường xương hàm của đối thủ từ cằm đến tai. Hãy nâng cánh tay lên hơi cao để gợi ý sự nâng lên, rồi để trọng lượng cùi chỏ hạ xuống về phía điểm thăng bằng kuzushi phía sau (ura), bẻ ngửa đầu đối thủ ra sau và phá thăng bằng của người ấy. Trong kote-gaeshi, cổ tay được xoay ra ngoài và xuống dưới về phía điểm thăng bằng kuzushi phía trước (omote) hay phía sau (ura). Tenbin-nage dùng một động tác xoay nhẹ cùi chỏ và vai lên trên rồi xuống dưới theo chuyển động sóng về phía điểm thăng bằng kuzushi phía trước (omote). Mọi cú ném đều có thể được hỗ trợ bằng việc dùng tam giác hóa điểm thăng bằng kuzushi.

ZANSHIN: KẾT NỐI LƯU NIỆM

Khi bạn đã ném một bạn tập, vẫn còn một sự kết nối hay mối liên hệ qua sự tập trung và chú ý. Hãy nghĩ về musubi với bạn tập như việc đưa ra lời tuyên bố “Ta đã có ngươi.” Hãy giữ lấy lời tuyên bố đó sau khi bạn đã ném bạn tập, như thể muốn nói rằng “Ta vẫn giữ được ngươi.” Sự kết nối lưu niệm hay lời tuyên bố ý định còn đọng lại đó chính là zanshin.

Nghệ thuật giao chiến vượt xa các quy tắc giao chiến. Người tập aikido tiên tiến phát triển sự nhạy cảm và kỹ năng để tinh thông khái niệm bất kháng cự, các đường tấn công và đường trung tâm, thời điểm và nhịp điệu, cùng việc chặn đón và khởi phát tiếp xúc. Hơn nữa, người tập aikido tiên tiến hiểu và áp dụng sangen, ma-ai, musubi, awase, kuzushi và zanshin.

Người tập aikido tiên tiến hiểu và áp dụng các lý thuyết, khái niệm cùng nghệ thuật về cơ học cơ thể, chuyển động và giao chiến. Họ cũng học những đòn kỹ thuật tiên tiến, rèn luyện các nền tảng của đòn đánh và đòn nghi binh, ném và khóa, ứng dụng, phối hợp và phản đòn.

MẸO RÈN LUYỆN NGHỆ THUẬT GIAO CHIẾN

1. 1.

Hãy thư giãn và hít thở. Duy trì tâm trí bình an. Luyện tập sự nhận biết về khoảng cách. Hòa quyện với một đòn tấn công bằng cách chặn đón, khởi phát tiếp xúc và chuyển hướng tinh tế. Nhắm mọi đòn kỹ thuật xuyên qua trung tâm và về phía điểm thăng bằng kuzushi. Để tinh thần và năng lượng của bạn vẫn kết nối và lưu niệm.

Chương 8

Ném và Khóa

Người tập aikido tiên tiến áp dụng các kỹ thuật tiên tiến bằng cách không ngừng rèn luyện các nền tảng của ném và khóa.

Học viên mới trong aikido cơ bản học các thế thủ, thế nắm, đòn đánh và kỹ thuật phòng thủ cơ bản. Còn nhiều điều hơn thế dành cho học viên tiên tiến — nhiều cú ném và thế khóa thuộc mức tiên tiến hơn. Có vô số biến thể và sự tinh luyện của các đòn kỹ thuật cơ bản được tạo ra bằng cách áp dụng những khái niệm aikido tiên tiến. Cuối cùng, mọi học viên aikido đều phải học mọi kỹ thuật từ mọi đòn tấn công và thế tiếp cận, dùng tay phải và tay trái, và đi về phía trước (omote) hay phía sau (ura).

Mức độ mượt mà và hiệu quả minh họa và thể hiện sự thuần thục từ giai đoạn sơ cấp qua trung cấp đến tiên tiến của tập luyện và kinh nghiệm. Lúc đầu, người ta sẽ nghĩ aikido trông có vẻ dễ. Cuối cùng, học viên aikido sẽ khiến nó trông có vẻ dễ.

UKEMI TIÊN TIẾN

Để có thể luyện tập những kỹ thuật và biến thể tiên tiến, học viên tiên tiến cần một bạn tập tiên tiến. Khả năng thực hiện ukemi (kỹ thuật ngã) đúng cách bảo vệ cơ thể bạn trong khi bạn bị ném hay bị ghìm. Việc ở phía nhận đòn kỹ thuật cũng nâng cao hiểu biết của bạn về động lực học của chúng.

Ukemi đi kèm với việc đập hay vỗ tay xuống chiếu để hấp thụ cú sốc của cú ngã. Uke cũng có thể giảm mức độ sốc bằng cách giữ cơ thể thư giãn thành hình một quả bóng, và tiếp tục chuyển động cùng đà ngay khi lấy lại được thế đứng vững vàng, ổn định.

Khi hòa quyện trước khi thực hiện một đòn ném hay đòn khóa, bạn tập phải dồn toàn bộ ý định và đà vào đòn tấn công và có khả năng đi theo hay trôi chảy cùng chuyển động. Việc luyện hòa quyện và trôi chảy cùng chuyển động của người khác là sự rèn luyện tuyệt vời cho cả tấn công lẫn phòng thủ.

Thay vì ngã ngửa, bạn tập tiên tiến sẽ thực hiện ukemi bằng cách lộn người ra sau để đứng dậy.

Cuối cùng, học viên aikido dùng ukemi cho mục đích ghìm hay khóa, trong khi nằm sấp hay nằm ngửa. Bạn tập sẽ gập đầu gối và giúp hóa giải cú ngã bằng cách đặt bàn tay và cánh tay xuống chiếu về phía điểm kuzushi. Một số học viên aikido không thực hiện ukemi như một cú lộn; làm vậy có thể xoắn cánh tay đến mức chấn thương.

Ở trình độ sơ cấp, người ta thực hiện một cú ngã hóa giải cơ bản chỉ bằng cách nằm dài ra sau một cú lộn. Cuối cùng, với sự tập luyện và rèn luyện kiên trì, đều đặn.

học viên aikido thực hiện ukemi bằng cách thực hiện cú ngã hóa giải từ một cú nhào lộn trên không nhiều hơn.

RÈN LUYỆN CÁC CÚ NÉM CƠ BẢN

Có một số cú ném cơ bản trong aikido. Chúng sẽ được điểm lại ngắn gọn ở đây trước khi trình bày những cú ném tiên tiến hơn. Có nhiều cách để thực hiện mọi kỹ thuật trong aikido. Những cú ném này, cùng với các biến thể tinh tế của chúng, khiến cho các khả năng của aikido trở nên vô tận. Một biến thể có thể là kiểu tấn công, cách tiếp cận của một đòn tấn công, việc dùng tay phải hay tay trái, hoặc việc thực hiện đòn tấn công từ omote hay ura. Ngay cả một động tác xoay tay tinh tế nhất cũng trở thành một biến thể.

Những cú ném cơ bản này được trình bày ở đây kèm theo các biến thể và cách thức để rèn luyện thêm từng kỹ thuật.

Các cú ném cơ bản là irimi-nage (đòn ném nhập thân), kaiten-nage (đòn ném xoay), kote-gaeshi (đòn xoay cổ tay ra ngoài), shiho-nage (đòn ném bốn hướng), tenbin-nage (đòn ném khóa cùi chỏ), tenchi-nage (đòn ném trời và đất), và sayu-nage. Những cú ném này được học ở mức cơ bản và được rèn luyện ngay cả ở những giai đoạn rất tiên tiến của việc tập aikido. Tập luyện tiên tiến chỉ có nghĩa là sự rèn luyện liên tục các nền tảng. Sau khi học được những động tác kỹ thuật cơ bản, những cú ném này minh họa và thể hiện các lý thuyết cùng khái niệm tiên tiến của aikido. Các biến thể giúp người ta hiểu và áp dụng những lý thuyết cùng khái niệm này theo một cách tiếp cận và ứng dụng mang tính tổng quát hơn. Những mẫu số chung trong chuyển động và khái niệm trở nên củng cố lẫn nhau. Việc luyện các biến thể cũng giúp người ta có thêm tự tin khi áp dụng một đòn kỹ thuật aikido cơ bản hay tiên tiến mà không bị gò bó bởi tính sắp đặt sẵn. Những biến thể được trình bày ở đây mang tính chung và gợi ý sự tập luyện cùng kỷ luật cần thiết khi nghiên cứu các biến thể của một đòn kỹ thuật. Chúng không nhằm bao quát hết mọi thứ.

Trước mỗi cú ném, hãy thiết lập và duy trì mushin (tâm trống), me-tsuki (ánh mắt tập trung mềm), musubi (kết nối) và ma-ai (khoảng cách). Hãy thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ mình ở trung tâm và thăng bằng. Hãy chắc rằng cột sống của bạn thẳng, không cứng. Hãy chắc rằng hơi thở của bạn tự nhiên. Hãy để tâm bạn tập trung vào một điểm ở vùng bụng dưới, thư giãn, để trọng lượng của bạn lắng xuống phần dưới, và mở rộng khí của bạn. Trong tâm trí, hãy mời bạn tập tiến lại và tấn công.

Để kết thúc mỗi cú ném, hãy buông ra và rời đi trong khi duy trì zanshin (tinh thần lưu niệm), mushin (tâm trống), me-tsuki (ánh mắt tập trung mềm), musubi (kết nối) và một ma-ai (khoảng cách) an toàn, đồng thời duy trì sự nhận biết về môi trường xung quanh như thể đang lường trước và sẵn sàng cho thế tiếp cận hay đòn tấn công kế tiếp.

IRIMI-NAGE CƠ BẢN (ĐÒN NÉM NHẬP THÂN)

Irimi-nage, trong cách thực hiện cơ bản, được hoàn thành bằng cách để phần thân dưới của bạn tiến lên trong khi phần trên bị chặn lại. Hãy bước tới, ngay sát bên ngoài đường tấn công, chặn đón thế tiếp cận và đòn tấn công của bạn tập. Hãy để phần thân dưới của bạn tập giữ đà tiến và quán tính về phía trước. Hãy bước ra sau và đẩy tới bằng một tay đặt trên lưng dưới của bạn tập, đồng thời cắt hay xoay bàn tay kia ra sau men theo đường xương hàm của bạn tập từ cằm đến tai về phía điểm thăng bằng phía sau. Chuyển động phải thật mượt mà và gọn gàng, và bạn nên giữ sự cân đối cấu trúc thư giãn. Bàn tay trên của bạn nên đi theo đường nét cơ thể người ấy lên phía trước rồi xuống phía sau lưng người ấy; điều này tạo điều kiện cho cảm giác kết nối và hướng năng lượng. Chuyển động mang tính gợi ý. Một cái chạm nhẹ vào lưng dưới của người ấy sẽ khiến hông người ấy muốn tiến tới. Trượt lên phía trước cơ thể người ấy và chạm nhẹ

vào đường xương hàm sẽ gợi ý một chuyển động của phần thân trên và đầu người ấy theo hướng ngược lại, tức ra sau. Hai bàn tay bạn nên chuyển động thành một vòng tròn phối hợp như thể đang cầm vô-lăng. Việc hạ nhẹ trọng lượng xuyên qua thân mình về phía điểm thăng bằng sẽ hoàn tất cú ném. Bạn có thể hạ bạn tập xuống ngay tại chỗ thành một cú ngã ngửa hóa giải, hoặc kéo dài vượt qua điểm thăng bằng và vòng tròn sức mạnh để cho người ấy lăn người thoát khỏi đòn kỹ thuật.

BIẾN THỂ IRIMI-NAGE

Khi bạn tập tiến lại và tấn công bằng mune-tsuki, một cú đấm vào vùng bụng, hãy nhập thân bằng cách bước tới và hơi lệch khỏi đường tấn công về phía mù hay ura. Giữ cùi chỏ của bạn tập hướng xuống để ngăn người ấy tuột đi và vung đòn đánh, đồng thời chặn đón chứ không ngắt đòn đánh. Hãy nắm quyền kiểm soát cùi chỏ của cánh tay đang đánh. Hãy kéo quá đà cánh tay người ấy để làm mất thăng bằng bạn tập. Hãy vung cánh tay đang đánh của người ấy theo một đường tròn hướng lên, đồng thời bước vòng quanh bằng một bước xoay tenkan ở omote. Sự chuyển hướng này sẽ kéo bạn tập vào một đòn irimi-nage. Hãy hoàn tất cú ném bằng cách bước tới, đồng thời xoay đầu bạn về phía điểm kuzushi phía sau và đẩy theo hướng ngược lại, giống như xoay một bánh xe trên lưng dưới.

RÈN LUYỆN IRIMI-NAGE

1. Giữ tư thế thẳng và cân đối về cấu trúc.
2. Luôn giữ cánh tay ở phía trước cơ thể.
3. 3.
4. Khi bắt đầu từ thế thấp, hãy để bàn tay bạn đi theo đường nét cơ thể lên dọc đường trung tâm.
5. Hãy để đối thủ tiến đến bên hông cơ thể bạn.
6. Cho phép đối thủ giữ một chút đà tiến về trước bằng phần
7. 5.
8. thân dưới của người ấy.
9. Nâng bàn tay lên, giữ chắc đường xương hàm từ cằm đến tai, với lòng bàn tay ngửa.
10. Lật bàn tay lại và hướng ngón tay về điểm thăng bằng kuzushi phía sau.
11. Gõ nhẹ hay đẩy nhẹ vào lưng dưới để hỗ trợ đạt được đà
12. tiến về trước và sự ngửa ra sau.
13. Bước tới để cho toàn bộ sức mạnh cơ thể dẫn dắt đòn kỹ thuật.

KAITEN-NAGE CƠ BẢN (ĐÒN NÉM XOAY)

Hãy thực hiện và luyện tập kaiten-nage, đòn ném xoay, bằng cách hạ thấp và kéo đầu mình vào trong, đồng thời đẩy cánh tay theo đường chéo ngang qua lưng bạn tập. Bàn tay tiếp cận hay bàn tay tấn công được chặn đón, đi theo đà tự nhiên hay đường tròn của nó, và được dùng làm điểm trụ cùng đòn bẩy để kéo dài và đưa bạn tập xuống. Điều quan trọng là hạ thấp đầu và để thân mình duỗi tới trước đủ để bắt đầu mất thăng bằng. Cánh tay bạn được duỗi xa hơn trên đường chéo ngang qua lưng bạn tập. Bàn tay phòng thủ được dùng để đưa đầu bạn vào trung tâm và giữ vị trí hướng xuống. Hãy dùng phần da giữa các ngón tay và ngón cái để giữ chắc cổ bạn tập và ngăn mọi sự tuột đi cùng mất kiểm soát. Hãy tiếp tục chuyển động tới trước. Giữ hai tay ở cổ và cánh tay, và bước tới, đưa chuyển động của toàn bộ cơ thể vào cuộc để tạo sức mạnh.

BIẾN THỂ KAITEN-NAGE

Để thực hiện một trong nhiều biến thể của kaiten-nage, bạn tập tiến lại và tấn công bằng một thế nắm gyaku-hanmi (đứng hay nắm với phía đối diện). Quán tính và đà của bạn tập cần được chặn đón chứ không bị ngắt, bằng cách để bạn tập nắm lấy bạn trong khi bạn khởi phát tiếp xúc, bằng cách di chuyển nhập vào thế nắm. Hãy bước tới, hơi lệch khỏi đường tấn công, về phía trước bạn tập. Hãy để người ấy giữ thế nắm. Hãy chuyển hướng bàn tay đang tấn công của người ấy theo một đường tròn hướng lên theo chiều dọc. Điều này sẽ khiến bạn tập bất ngờ. Hãy chuyển hướng năng lượng và thân thể người ấy về hướng mà người ấy ban đầu đi tới. Bàn tay phòng thủ của bạn nên được giữ trên đường trung tâm và hơi hướng tới trước để bảo vệ bạn khỏi bàn tay kia của người ấy và giữ sự tập trung vào một đòn atemi có thể có. Đường tròn kéo bạn tập tới trước về phía điểm kuzushi phía trước của người ấy. Bàn tay phòng thủ của bạn vẫn ở giữa hai người để duy trì một ma-ai (khoảng cách) giao chiến hiệu quả nhưng được bảo vệ. Đường tròn đưa bạn tập xuống. Trong khi duy trì đường tròn theo chiều dọc, hãy đưa cánh tay lên theo đường chéo ngang qua lưng người ấy, đồng thời giữ đầu người ấy hướng xuống và vào trung tâm. Trong khi giữ nguyên vị trí bàn tay và xoay nhẹ như một bánh xe, hãy bước tới

RÈN LUYỆN KAITEN-NAGE

Giữ tư thế thẳng và sự cân đối cấu trúc. Hãy xoay cánh tay hơi tới trước và xuống dưới để phá thăng bằng bạn tập ngay ở động tác đầu tiên. Hãy đưa đầu người ấy xuống, vào trung tâm, phía trước cơ thể người ấy. Giữ chắc

1. 3.

cổ của uke. Hãy đưa cánh tay đang xoay của bạn theo một đường tròn hơi ra sau, liên tục phá thăng bằng đối thủ. Hãy đưa cánh tay đang xoay lên, đồng thời giữ đầu mình hướng xuống, và đặt cánh tay chéo ngang qua cơ thể bạn. Giữ hai cánh tay thẳng ở phía trước cơ thể trên đường trung tâm. Bước tới vào cú ném để tạo ra toàn bộ sức mạnh cơ thể.

từ trung tâm bằng chân trong. Đẩy momen, quán tính và khí về phía trước, buông tay nắm để bạn tập có thể lăn người rời đi an toàn.

KOTE-GAESHI CƠ BẢN (ĐÒN NÉM VẶN CỔ TAY RA NGOÀI)

Kote-gaeshi, đòn ném vặn cổ tay ra ngoài, được thực hiện bằng cách nhập thân và chặn bắt bàn tay đang tiến tới hoặc đang tấn công. Nếu dùng đỡ đòn, hãy kiểm soát cùi chỏ của bạn tập rồi trượt bàn tay đỡ xuống theo đường viền cánh tay của họ cho đến khi nắm được cổ tay. Tiếp tục kéo nhẹ, thuận theo momen và quán tính tự nhiên của bạn tập để giúp tạo ra sự mất thăng bằng ban đầu. Đi theo một quỹ đạo hơi tròn và bắt đầu vặn bàn tay mình ra ngoài, xoay cổ tay ra. Sau đó đặt bàn tay phòng thủ lên trên bàn tay đã khóa và tăng thêm chuyển động tròn. Tiếp tục xoay từ trung tâm, cộng thêm sức mạnh và lực xoắn của toàn thân. Hướng các ngón tay của bàn tay đã khóa về điểm kuzushi (mất thăng bằng) và tiếp tục vặn cổ tay bạn tập theo hướng tròn, đi xuống cho đến khi bạn tập hoàn toàn mất thăng bằng và ngã.

CÁC BIẾN THỂ KOTE-GAESHI

Để thực hiện biến thể kote-gaeshi này, hãy để bạn tập tiến tới và tấn công bằng một cú nắm ai-hanmi (cùng bên, tức là đứng hoặc nắm cùng phía). Khởi tạo tiếp xúc và kết nối bằng cách bước tới hơi lệch khỏi đường tấn công và chặn bắt, chứ không phải ngắt, momen và quán tính của đòn tấn công. Canh thẳng

đường trung tâm với bạn tập. Chuyển hướng cánh tay của họ theo một quỹ đạo tròn nhỏ theo chiều thẳng đứng. Dịch trọng lượng khỏi hông để vào sau chuyển động. Tiếp tục đi theo quỹ đạo tròn thẳng đứng lên trên rồi qua, đồng thời vặn hoặc xoay từ trung tâm để đưa toàn lực cơ thể vào việc vặn cổ tay ra ngoài. Sự canh thẳng của bộ xương bạn tập sẽ khiến toàn thân họ đi theo quỹ đạo tròn thẳng đứng và mất thăng bằng. Lựa chọn duy nhất còn lại cho bạn tập là chấp nhận nguy cơ chấn thương nặng ở cổ tay, cùi chỏ và vai. Kéo cánh tay họ lên một chút và theo hết quỹ đạo tròn thẳng đứng sẽ tạo điều kiện cho một cú ngã an toàn.

Để thực hiện một biến thể kote-gaeshi khác, bạn tập nên tiến tới và tấn công bằng một cú nắm gyaku-hanmi. Khởi động và kết nối bằng cách xoay người theo cùng hướng với quán tính và momen của cú nắm. Một chút vặn từ trung tâm sẽ giúp chuyển hướng đường tấn công, khiến bạn tập bắt đầu mất thăng bằng. Đi theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng bằng hai tay, xoay hoặc trụ từ trung tâm, và khóa mu bàn tay bạn tập bằng bàn tay phòng thủ. Bạn tập, trong nỗ lực

lấy lại chút thăng bằng, sẽ đã dịch một phần trọng lượng theo hướng ngược lại, khiến chuyển động này càng dễ dàng. Tiếp tục quỹ đạo tròn thẳng đứng của bàn tay và trụ tại trung tâm, lật cổ tay họ qua, canh thẳng hệ xương của bạn tập và khiến họ mất thăng bằng về phía điểm kuzushi phía trước. Tiếp tục trong một chuyển động liền mạch để tạo một cú ném cao. Giữ chặt sẽ giúp bạn xoay thân họ và đạt được một cú ngã an toàn.

TINH LUYỆN KOTE-GAESHI

1. Giữ tư thế thẳng và sự canh thẳng cấu trúc.
2. Nhập thân và hòa nhập, giữ bàn tay tấn công trên cùng mặt phẳng nằm ngang
3. như lúc tiếp xúc ban đầu.
4. Kéo bàn tay tấn công của bạn hơi về phía trước để làm mất thăng bằng đối thủ.
5. Giữ động tác xoay tròn cổ tay ở vị trí thấp, đừng nâng bàn tay lên.
6. Đặt lòng bàn tay bạn lên mu bàn tay tấn công của đối thủ.
7. Thở ra và xoay bàn tay bạn cùng bàn tay đối thủ, hướng ngón
8. trỏ về điểm kuzushi (mất thăng bằng).
9. Bước xuyên qua hoặc trụ tại trung tâm để tạo toàn lực cơ thể.

SHIHO-NAGE CƠ BẢN (ĐÒN NÉM BỐN HƯỚNG)

Thực hiện shiho-nage, đòn ném bốn hướng, bằng cách khởi tạo và chặn bắt bàn tay đang tiến tới hoặc đang tấn công của đối thủ. Để bàn tay đối thủ duỗi quá nhẹ, thuận theo momen và quán tính tự nhiên về phía trước để giúp tạo sự mất thăng bằng ban đầu. Ban đầu nên kiểm soát lỏng và bạn nên khom người trong khi khóa cùi chỏ bạn tập rồi trượt xuống cổ tay họ. Khi bàn tay phòng thủ được thêm vào để khóa cổ tay bạn tập, hãy canh thẳng hai cẳng tay để tránh mất kiểm soát cùi chỏ. Nếu bạn thực hiện kỹ thuật theo omote (về phía trước), hãy chuyển hướng cánh tay theo một quỹ đạo tròn nằm ngang về phía trước bạn tập trong khi nâng cùi chỏ và cánh tay họ lên, khiến thân bạn tập xoay. Bước xuống dưới cánh tay họ, đừng nâng nó lên. Đừng nâng cánh tay họ quá cao, nếu không họ có thể lấy lại thăng bằng và phản đòn. Bước xuyên về phía trước dưới cả cánh tay bạn lẫn đối thủ, và xoay sao cho đường trung tâm của bạn canh thẳng với bạn tập. Nếu bạn thực hiện shiho-nage ura, hãy giữ bàn tay đã khóa của bạn tập trên đường tấn công và bắt đầu chuyển hướng nó theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng rồi tenkan ra phía ngoài, đi theo và giữ sát đường viền thân bạn tập. Điều này còn được hỗ trợ bằng cách dùng cùi chỏ của bạn ở dưới cẳng tay và cùi chỏ bạn tập rồi nâng lên. Bàn tay khóa của bạn nên được đặt nép sau gáy bạn tập với cổ tay họ hướng thẳng xuống về phía điểm kuzushi phía sau. Tạo điều kiện cho cú ngã. Hoặc buông ra, để bạn tập ngã, hoặc khuỵu gối và đi theo họ, theo nhịp của họ, khi họ ngã xuống chiếu tatami, để thực hiện một đòn ghìm chắc.

BIẾN THỂ SHIHO-NAGE

Shiho-nage có thể được thực hiện lệch 180 độ hoặc 90 độ so với omote (về phía trước) hoặc ura (về phía sau).

SHIHO-NAGE OMOTE 180 ĐỘ

180 độ lệch khỏi omote

Bạn tập nên tiến tới và tấn công bằng một cú nắm ai-hanmi (cùng tay). Quán tính và momen được chặn bắt, chứ không bị ngắt, bằng cách bước tới hơi lệch khỏi đường tấn công trong khi vặn cổ tay lên theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng theo omote. Xoay hoặc trụ từ trung tâm sẽ cộng toàn lực cơ thể để nhập thân, hòa nhập và chuyển hướng hành động. Bàn tay phòng thủ của bạn đưa xuống dưới để giúp khóa cổ tay và kiểm soát cùi chỏ họ. Tiếp tục momen và quán tính tiến lên của quỹ đạo tròn thẳng đứng hướng lên, bước xuống dưới cánh tay bạn tập, được hỗ trợ bằng cách nâng cùi chỏ họ. Chắc chắn đừng nâng cùi chỏ bạn tập lên trên đường vai, vì điều đó sẽ giúp họ lấy lại thăng bằng bằng cái giá của bạn. Tiếp tục quỹ đạo tròn thẳng đứng của cánh tay họ, xoay thân từ trung tâm và kéo cánh tay họ thẳng xuống dọc lưng về phía điểm kuzushi phía sau. Đòn ném là một chuyển động trọn vẹn 180 độ.

90 độ từ omote

Bạn tập nên tiến tới và tấn công bằng một cú nắm ai-hanmi. Bạn nên kết nối với và chuyển hướng momen cùng quán tính tiến lên của bạn tập

bằng cách nhập thân và hòa nhập theo omote của bạn tập. Nắm và khóa cổ tay của cánh tay tấn công. Giữ trung tâm canh thẳng và bước tới sẽ cộng toàn lực cơ thể vào kỹ thuật. Giữ cùi chỏ bạn tập ở dưới đường vai, tiếp tục bước xuyên xuống dưới cánh tay họ, đồng thời xoay thân từ trung tâm. Bước sâu hơn so với shiho-nage 180 độ để thoát hẳn khỏi thân bạn tập, trong khi giữ momen cánh tay họ về phía trước và trước trung tâm. Xoay cổ tay họ và hướng nó về điểm kuzushi theo một góc 90 độ, đồng thời nhắm tới và canh thẳng với trung tâm. Tiếp tục chuyển động đi xuống của cánh tay về phía điểm kuzushi và bước tới từ trung tâm sẽ đạt được sự mất thăng bằng hoàn toàn và đòn ném. Để bạn tập ngã xuống đất an toàn.

90 độ từ ura

Bạn tập nên tiến tới và tấn công bằng cách nắm ai-hanmi (cùng tay). Nhập thân và chặn bắt quán tính cùng momen của bạn tập bằng cách bước hơi lệch khỏi đường tấn công theo ura. Đồng thời, chuyển hướng đòn tấn công bằng cách vặn cổ tay họ theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng hướng lên. Trượt bàn tay phòng thủ của bạn từ

cùi chỏ, kiểm tra khả năng kiểm soát, và hỗ trợ động tác xoay-

để khóa cổ tay bạn. Canh thẳng

cẳng tay bạn với bạn tập, với cùi chỏ của bạn

ở dưới cùi chỏ bạn tập. Việc

vặn xoay sẽ ngăn bạn tập

khỏi mất thăng bằng.

Tiếp tục quỹ đạo tròn thẳng đứng của

cánh tay bạn, đồng thời bước xuống dưới cánh tay họ. Đừng

nâng cùi chỏ họ cao hơn đường vai

nếu không bạn tập sẽ lấy lại thăng

bằng và thăng bằng của bạn sẽ bị đe dọa

cho một đòn phản kích có thể xảy ra. Bước một bước rất ngắn

theo ura sao cho không đưa bạn vượt qua

bạn tập. Nhanh chóng trụ hoặc xoay thân

từ trung tâm ở bên dưới cánh tay họ.

Tiếp tục quỹ đạo tròn thẳng đứng

hướng lên, qua và xuống về phía điểm

kuzushi phía sau. Canh thẳng trung tâm bạn theo hướng

của đòn ném. Tiếp tục di chuyển trung

tâm về phía trước bằng cách dịch trọng lượng và

kéo xuống cho đến khi bạn tập

ngã xuống chiếu tatami.

180 độ từ ura

Bạn tập tiến tới và tấn công

bằng cách nắm ai-hanmi (cùng tay).

Khởi tạo tiếp xúc, kết nối và chặn bắt

bàn tay tấn công, đồng thời bước hơi

hoặc trượt tới ura. Đồng thời, bắt đầu

SHIHO-NAGE URA 90 ĐỘ

vặn cổ tay họ theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng hướng lên

theo quỹ đạo tròn đó, duy trì quán tính và momen của đòn tấn công ban đầu. Momen tiến nhẹ và việc không có sức cản sẽ giúp tạo ra sự mất thăng bằng ban đầu. Bàn tay phòng thủ của bạn nên đưa vào và canh thẳng với cánh tay tấn công để khóa cổ tay và kiểm soát cùi chỏ họ. Tiếp tục quỹ đạo tròn thẳng đứng hướng lên trong khi tenkan theo ura của bạn tập. Đừng nâng cùi chỏ họ lên trên

TINH LUYỆN SHIHO-NAGE

1. Giữ tư thế thẳng và sự canh thẳng cấu trúc.
2. Nắm chắc bàn tay tấn công.
3. Nhập thân và hòa nhập bằng cách rời khỏi đường tấn công và di chuyển theo momen của đòn tấn công.
4. 4.
5. Đưa bàn tay tấn công của bạn hơi ra ngoài và duỗi quá mức để phá thăng bằng ban đầu.
6. Ở đủ gần thân đối thủ để cùi chỏ đối thủ phải cong lại.
7. Kiểm soát cùi chỏ đối thủ, nâng nó lên để nhấc đối thủ nhón gót.
8. Giữ thấp bằng cách khuỵu gối trong khi đi xuống dưới cánh tay đối thủ. Đừng nâng cánh tay họ lên trên
9. đường vai hoặc để tay bạn ra sau đầu và ra ngoài tầm nhìn.
10. 9.
11. Xoay cổ tay đối thủ cho đến khi mu cổ tay họ hướng thẳng xuống dọc sống lưng về phía
12. điểm kuzushi (mất thăng bằng) phía sau.
13. 10. Thở ra trong khi bước tới, xoay cổ tay và hạ trọng lượng.

đường vai, nếu không bạn tập sẽ lấy lại thăng bằng và có thể phản đòn. Bàn tay họ phải luôn nằm trong tầm nhìn của bạn. Xoay hẳn thân bạn, xoay từ trung tâm, 180 độ. Đưa bàn tay họ xuống về phía điểm kuzushi phía sau trong khi bước tới từ trung tâm để có toàn lực cơ thể nhằm tạo một cú ném uyển chuyển.

TENBIN-NAGE CƠ BẢN (ĐÒN NÉM KHÓA CÙI CHỎ)

Tenbin-nage là một đòn ném khóa cùi chỏ. Khi bạn tập tiến tới và tấn công, hãy khởi tạo và chặn bắt bàn tay họ. Hòa nhập với momen và quán tính của đòn tấn công bằng cách di chuyển hơi lệch khỏi đường tấn công. Chuyển hướng đòn tấn công bằng cách khóa cổ tay bạn tập ở vị trí thấp tại trung tâm, đồng thời nhấc họ nhón gót bằng cách tạo áp lực hướng lên trên cùi chỏ họ với cánh tay giữ lòng bàn tay ngửa. Để thực hiện tenbin-nage omote, hãy đưa bàn tay tấn công của bạn theo một quỹ đạo tròn nằm ngang về phía trước trong khi bước vào từ trung tâm để chuyển hướng thân bạn tập. Để thực hiện tenbin-nage ura, hãy để cánh tay tấn công của bạn tiếp tục tiến về phía trước và bước tenkan ra sau bạn tập. Giữ bàn tay họ ở vị trí thấp, bước tới trong khi lật cánh tay họ xuống dưới cùi chỏ, lòng bàn tay úp, di chuyển từ trung tâm và nhắm về điểm kuzushi (mất thăng bằng) của bạn tập.

TINH LUYỆN TENBIN-NAGE

1. Giữ tư thế thẳng và sự canh thẳng cấu trúc.
2. Thư giãn và thở.
3. TENBIN-NAGE
4. 3. Đặt thân bạn ra sau thân đối thủ.
5. 4. Neo bàn tay dưới của bạn vào trung tâm và dùng nó làm điểm trụ.
6. 5. Với cánh tay kia, canh thẳng cẳng tay ở cùi chỏ (hoặc ngay trên) với
7. lòng bàn tay ngửa. Nâng và xoay nhẹ vai đối thủ về phía trước
8. về phía điểm kuzushi (mất thăng bằng) phía trước.
9. 6. Bước tới, xoay cánh tay đối thủ ở cùi chỏ, cong qua.
10. và lòng bàn tay úp, trong một chuyển động sóng nhẹ về phía kuzushi
11. điểm mất thăng bằng

1. Theo hết động tác và duy trì zanshin.

BIẾN THỂ TENBIN-NAGE

Khi bạn tập tiến tới và tấn công bằng một cú nắm ai-hanmi, hãy khởi tạo tiếp xúc và kết nối bằng cách chặn bắt, chứ không ngắt, quán tính và momen bằng cách vặn trung tâm theo hướng đòn tấn công và chuyển hướng nó hơi lệch khỏi đường tấn công. Khi cánh tay họ đi ngang qua thân bạn, hãy trượt cánh tay phòng thủ của bạn, lòng bàn tay ngửa, về phía trước trên đường trung tâm để chặn bắt cánh tay họ tại cùi chỏ. Một cú kéo nhẹ về phía trước theo quỹ đạo tròn nằm ngang về phía điểm kuzushi phía trước sẽ giúp bạn giành và duy trì kiểm soát cùng sự thuận theo. Bước tới, giữ bàn tay họ tại trung tâm, và nâng cánh tay họ tại cùi chỏ sẽ khiến bạn tập xoay thêm theo một hướng mới. Trong khi nâng cánh tay họ, duy trì momen tiến và đặt họ nhón gót mà không có thăng bằng hay điểm tựa nào ngoài điểm tựa do bạn tạo ra. Bước tới bằng chân trong từ trung tâm, giữ hai bàn tay họ trước đường trung tâm của thân họ, lật cánh tay họ qua tại cùi chỏ, xoay nó theo một quỹ đạo tròn hơi thẳng đứng. Độ cong của cánh tay họ sẽ giúp bạn lăn bạn tập về phía trước.

TENSHIN-NAGE CƠ BẢN (ĐÒN NÉM TRỜI VÀ ĐẤT)

Khi bạn tập tiến tới và tấn công bằng cách nắm tay, hãy nhập thân và chặn bắt momen cùng quán tính tiến của bạn tập. Hướng bàn tay dưới của họ về điểm kuzushi Đất, đồng thời hướng bàn tay trên của họ (trời) qua vai ra sau. Việc rời khỏi đường tấn công cho phép phần dưới cơ thể bạn tiếp tục tiến về phía trước trong khi chuyển hướng phần trên cơ thể ra sau. Tiếp tục phá thăng bằng bằng bàn tay dưới, chuyển hướng bằng bàn tay trên, và bước tới từ trung tâm để kết thúc đòn ném.

BIẾN THỂ TENSHIN-NAGE

Bạn tập tiến tới và tấn công bằng cách nắm cả hai cổ tay bạn — ryote-dori. Nhập thân bằng cách lập tức hạ cùi chỏ xuống và đẩy hơi lên trên để chuyển hướng cú nắm. Điều này bắt đầu làm mất thăng bằng bạn tập. Thực hiện một bước xoay tenkan lùi trong khi duy trì tiếp xúc, kết nối và canh thẳng đường trung tâm. Để một bàn tay hạ thấp xuống, về phía trung tâm, trong khi bàn tay kia tiếp tục nâng lên. Hoàn tất bước trụ xoay tenkan 180 độ. Tiếp tục momen và quán tính tròn, bước theo omote của

TINH LUYỆN TENSHIN-NAGE

1. Giữ tư thế thẳng và sự canh thẳng cấu trúc.

Thư giãn và thở.

Để momen tiến của phần dưới cơ thể tiếp tục bằng cách

rời khỏi đường tấn công hơi lệch sang một bên.

Duỗi quá nhẹ và nhẹ nhàng đưa cánh tay dưới của đối thủ

ra ngoài và ra sau về phía điểm kuzushi (mất thăng bằng) phía sau

Đồng thời, te-gatana (cạnh bàn tay hay lưỡi dao) vào phía trong

cổ tay kia của đối thủ. Đi theo một quỹ đạo tròn hướng lên

về phía đầu họ.

Bước xuyên qua và theo hết đòn.

1. 6.

Duy trì zanshin.

bạn tập, vẫn duy trì tiếp xúc, kết nối, canh thẳng và vị trí bàn tay. Khi quán tính và momen của bạn tập xoay họ vòng quanh, dùng tori làm điểm tựa, hãy cắt ngang chuyển động tròn bằng cách bước tới đồng thời nâng một bàn tay lên và qua theo một quỹ đạo tròn và đưa bàn tay kia xuống vào trung tâm theo một quỹ đạo tròn. Dịch toàn bộ trọng lượng về phía trước từ trung tâm, và bước tới trong khi tiếp tục các vòng xoay của cánh tay khi bạn tập mất thăng bằng hoàn toàn theo hướng điểm kuzushi phía sau.

SAYU-UNDO CƠ BẢN

đường tấn công ra sau lưng họ. Khi momen và quán tính của họ tiếp diễn, hãy chặn bắt phần trên cơ thể họ bằng cách nâng cánh tay họ lên và bắt lấy đường xương hàm từ cằm đến tai. Cánh tay bạn có thể đi theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng dẫn về phía trước rồi ra sau, đưa đầu họ về phía điểm kuzushi phía sau. Hoặc, cánh tay bạn có thể chỉ đi theo đường viền của cánh tay tấn công đến đường xương hàm. Để momen cuốn đi và xoay đầu họ về phía điểm kuzushi phía sau. Bước tới từ trung tâm sẽ hoàn tất đòn ném.

SAYU-UNDO CƠ BẢN

BIẾN THỂ SAYU-UNDO

Khi bạn tập tiến tới và tấn công bằng cách nắm morote-dori, hãy khởi tạo tiếp xúc và kết nối, và chặn bắt quán tính cùng momen tiến của họ bằng cách chuyển hướng cánh tay họ lên trên theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng, giữ cùi chỏ họ thấp. Xoay thân bạn và trung tâm sẽ cộng toàn lực cơ thể vào việc chuyển hướng. Tiếp tục quỹ đạo tròn thẳng đứng dọc theo đường trung tâm, đồng thời bước theo ura của bạn tập. Giữ cùi chỏ bạn tập hạ xuống và kiểm soát cùi chỏ họ để kiểm soát thêm và ngăn mọi kỹ thuật phản đòn hay đảo ngược. Đi theo quỹ đạo tròn đi xuống về phía điểm kuzushi phía sau, thêm lực đẩy bổ sung từ cùi chỏ.

Các hình minh họa này cho thấy chi tiết từ một góc khác. Bạn tập tiến tới và tấn công bằng cách nắm cả hai cổ tay trong morote-dori. Nhập thân và hòa nhập bằng cách xoay theo đường chéo ngang qua phía trước các đường trung tâm của thân, chuyển hướng cú nắm, và bắt đầu một quỹ đạo tròn thẳng đứng hướng lên. Việc dịch chuyển trọng lượng cơ thể bạn.

TINH LUYỆN SAYU-UNDO

1. Giữ tư thế thẳng và sự canh thẳng cấu trúc
2. Thư giãn và thở.
3. Di chuyển hơi lệch khỏi đường tấn công và ra sau đối thủ.
4. Đưa cánh tay trước của bạn lên trên, lòng bàn tay ngửa, tiếp xúc với đường xương hàm của đối thủ
5. từ cằm đến tai. Đừng để cánh tay đưa ra trước thân bạn. Giữ
6. cánh tay canh thẳng với vai bạn. Bắt đầu để thân đối thủ ngả ra sau-
7. về phía điểm kuzushi (mất thăng bằng) phía sau.
8. Đẩy bàn tay thứ hai của bạn vào trung tâm đường trung tâm của đối thủ, về phía
9. cùng điểm kuzushi (mất thăng bằng) phía sau đó.
10. Giữ cánh tay vững vàng, xoay ra sau bằng cách vặn ở thắt lưng về phía sau.
11. 6.
12. Ngả vào đối thủ tạo tiếp xúc và áp lực sườn kề sườn.
13. 7.
14. Theo hết đòn và duy trì zanshin.

xoay tại trung tâm, cộng toàn lực cơ thể và momen. Tiếp tục quỹ đạo tròn thẳng đứng hướng lên trực tiếp dọc theo đường trung tâm của bạn tập. Bạn tập sẽ mất cảm giác thăng bằng và bắt đầu dựa vào tori nhiều hơn để được nâng đỡ. Tiếp tục với quán tính và momen của quỹ đạo tròn thẳng đứng, bạn tập tiếp tục xoay và mất thăng bằng nhiều hơn. Bước vào đòn ném và tiếp tục, giờ đi xuống, theo quỹ đạo tròn thẳng đứng về phía điểm kuzushi phía sau của bạn tập. Tiếp tục đẩy cùi chỏ họ để thêm lực, nhưng cũng để đề phòng mọi nỗ lực phản đòn hay đảo ngược. Đi theo bạn tập xuống theo tốc độ ngã của họ. Một khi thăng bằng của họ đã bị lấy đi, không còn thực sự cần tiếp tục đẩy nữa. Sự căng thêm có thể bắt đầu lấy đi cả thăng bằng của tori.

CÁC ĐÒN NÉM CAO CẤP

Một số đòn ném được xem là khá cao cấp. Đó là koshi-nage (đòn ném hông), juji-nage (đòn ném chéo, hay đòn ném cánh tay bắt chéo), kokyu-nage (đòn ném theo hơi thở/nhịp điệu),

aiki-otoshi (đòn ném làm rỗng), otoshi-nage (đòn ném nhấc hay quét chân), uki-waza (kỹ thuật hy sinh lao ngang), và ude-garami (đòn khóa tay móc). Koshi-Nage (Đòn ném hông). Hình minh họa là koshi-nage từ tư thế ai-hanmi. Khi bạn tập tiến tới và tấn công bằng cách nắm ai-hanmi, hãy khởi tạo tiếp xúc, kết nối và thực hiện một chuyển động tròn, thư giãn, xoay họ vòng quanh, đồng thời bước vào từ trung tâm. Tiếp tục kiểm soát và chuyển hướng bạn tập bằng cách đặt bàn tay kia lên cùi chỏ họ và đẩy theo một chuyển động tròn hướng lên, nhắm cùi chỏ về phía tai họ cho đến khi họ bị xoay. Bước vào trước trung tâm của bạn tập, nâng cùi chỏ họ lên và hạ hông bạn xuống bên dưới trọng tâm của họ rồi canh thẳng thân bạn với thân họ. Một chút căng hoặc động tác kéo về phía trước sẽ giúp bạn giữ họ liên tục mất thăng bằng và trong tầm kiểm soát. Khi toàn bộ trọng lượng của họ đổ lên thân bạn, hãy tiếp tục nâng và kéo về phía trước theo một chuyển động tròn. Nâng hông họ lên để họ ngã về phía trước tới kuzushi. Kéo cánh tay họ lên khi họ đi qua hông bạn sẽ giúp bạn tập thực hiện một cú ngã an toàn.

Biến thể Koshi-Nage

Khi bạn tập tiến tới và tấn công bằng cách nắm gyaku-hanmi morote-dori (hai tay nắm một cổ tay), hãy nhập thân bằng cách bước hơi lệch khỏi đường tấn công trong khi hòa nhập với momen và quán tính của đòn tấn công. Chuyển hướng đòn tấn công bằng cách lật cổ tay bạn qua phía trên cánh tay họ, gợi ý sự xoay trong khi khởi tạo một chuyển động tròn thẳng đứng hướng tới. Bàn tay phòng thủ của bạn nên di chuyển tới hông họ. Canh thẳng trung tâm bạn với trung tâm họ. Momen và quán tính của đòn tấn công bị ngắt và chuyển hướng ngược trở lại về hướng mà bạn tập đang tới. Việc bạn tập lao tới nhanh khiến họ mất thăng bằng ban đầu và phụ thuộc vào bạn để được nâng đỡ. Bước vào momen tiến, bạn nên giao nhau các trung tâm, hạ hông bạn xuống dưới trung tâm của bạn tập, đồng thời duỗi cánh tay họ thêm về phía trước để giữ chuyển động tiến và đưa trọng lượng bạn tập lên trên trung tâm hay điểm đòn bẩy. Nâng hông bạn lên một chút giúp trọng lượng đi xa hơn về phía trước. Đặt bàn tay lên phần lưng dưới của bạn tập giúp tạo điều kiện cho cả kiểm soát và an toàn.

ra ngoài trong khi bàn tay dưới của họ ở dưới và vào trong. Bước tới bằng chân trong sẽ cộng toàn lực cơ thể. Tiếp tục áp đặt momen tiến và sự xoay cánh tay về phía điểm kuzushi phía trước. Nếu bạn buông họ ra tại điểm này, bạn tập có thể lăn người rời đi an toàn. Nếu bạn giữ chặt và kéo lên một chút, bạn tập có thể thực hiện một cú ngã an toàn.

TINH LUYỆN JUJI-NAGE

Giữ tư thế thẳng và sự canh thẳng cấu trúc

Thư giãn và thở.

Tenkan ra sau, canh thẳng phía sau đối thủ.

Giữ cả hai cổ tay, giữ cả cánh tay bạn và cánh tay

đối thủ duỗi thẳng về phía trước đường trung tâm.

Bắt chéo cánh tay đối thủ sao cho chúng giao nhau ngay phía sau

cùi chỏ. Giữ chúng thật chặt.

cả hai cánh tay như thể đang xoay một bánh xe.

Theo hết đòn và duy trì zanshin.

Tư liệu ảnh chụp.

KOKYU-NAGE (ĐÒN NÉM THEO NHỊP ĐIỆU VÀ HƠI THỞ)

Về bản chất, mọi đòn ném đều là kokyu-nage. Kokyu-nage gần như hoàn toàn dựa vào khả năng vận dụng các khái niệm aikido cao cấp và đòi hỏi một mức độ tinh thông kỹ thuật cao.

Kokyu-nage là những đòn ném theo hơi thở và nhịp điệu. Những đòn ném này đòi hỏi thời điểm chính xác để làm mất thăng bằng đối thủ bằng cách lấy đi thăng bằng của họ qua những phương cách rất tinh tế, cho phép đối thủ trôi theo hay hòa nhập vào đòn ném. Đối thủ dường như gần như tự ném chính mình. Những nét tinh tế nhẹ nhàng của kokyu-nage nhấn mạnh việc hít vào khi ta nhập thân và hòa nhập với đòn tấn công, đồng thời chuyển hướng nó và bắt đầu phá thăng bằng đối thủ. Sau đó ta thở ra khi đối thủ bị ném đi một cách dễ dàng. Dường như chính hơi thở của người phòng thủ ném họ đi.

Có vô số đòn ném thuộc loại này. Trừ khi một đòn ném được gọi tên và xác định cụ thể theo cách khác, nó có lẽ là một kokyu-nage. Tinh túy của aikido nằm ở những đòn ném theo hơi thở và nhịp điệu này, vì chúng đòi hỏi việc thực hiện đúng đắn các yếu tố kỹ thuật, cơ học và khái niệm để tạo điều kiện ném bạn tập.

Khi bạn tập tiến tới và tấn công, hãy khởi tạo tiếp xúc và kết nối, rồi chặn đòn tấn công (trong ví dụ được trình bày, đòn tấn công là yokomen-uchi, tức đòn chém vào bên đầu). Bước vào từ tâm điểm, hơi lệch khỏi đường tấn công. Một tay nên chặn nhẹ đòn chém, còn tay kia hướng về phía mặt hắn. Đừng chặn quá mạnh đến mức làm dừng đà tiến và quán tính, cũng đừng đánh quá sát mặt hắn vì như vậy sẽ khiến bạn tập kéo trọng lượng người ra sau, và đó sẽ là một kokyu-nage khác. Kiểm soát và chuyển hướng quán tính cùng đà bằng cách nhập thân và hòa hợp với chuyển động. Bắt đầu kiểm soát và chuyển hướng hắn bằng cách kéo dài quá mức đường tấn công, xoay trục hoặc xoay từ tâm điểm trong khi hạ xuống một đầu gối để dẫn đường tròn của đòn ném về phía điểm kuzushi. Đẩy đòn ném ra ngoài rồi buông tay sẽ tạo điều kiện cho hắn lăn tròn thoát. Giữ chặt và đẩy theo một đường tròn khít hơn sẽ tạo điều kiện cho một cú ngã đập.

BIẾN THỂ KOKYU-NAGE

Bạn tập nên tiến tới và tấn công bằng một cú đâm hoặc một cú chộp tới trước. Hãy ngắt đột ngột quán tính và đà của hắn bằng cách nhập thân và khởi tạo tiếp xúc trực tiếp với cổ tay và cẳng tay đang tấn công của hắn. Sự đột ngột của việc chặn và ngắt sớm trên đường tấn công sẽ khiến bạn tập đột ngột xoay người, đổi hướng và mất thăng bằng. Hạ trọng lượng xuống một đầu gối, đồng thời dẫn cánh tay hắn theo một đường tròn thẳng đứng về phía tâm điểm, tạo điều kiện cho hắn mất thăng bằng hoàn toàn và ném bạn tập ngã. Giữ kiểm soát cánh tay hắn trên một đường tròn thẳng đứng cho phép bạn tập tiếp đất an toàn bằng một cú ngã đập.

TINH LUYỆN KOKYU-NAGE

Giữ tư thế đứng thẳng và sự thẳng hàng của cấu trúc cơ thể.

Thư giãn và thở.

1. 3.

Nhập thân và hòa hợp bằng cách rời khỏi đường tấn công và bắt nhịp hoặc

phản chiếu nhịp độ, tiết tấu và tốc độ của đối thủ.

1. 4.

Để đà và quán tính tự nhiên của đối thủ khiến hắn vượt quá giới hạn.

Dùng bộ pháp và việc xoay thân để chuyển hướng cơ thể đối thủ.

Dùng một chuyển động liên tục để giữ đối thủ mất thăng bằng và

1. 6.

di chuyển trong nỗ lực lấy lại sự ổn định.

Ngắt dòng chảy và hướng hắn về điểm mất thăng bằng kuzushi

Đi hết đòn và duy trì zanshin.

AIKI-NAGE (HẠ THẤP)

Khi bạn tập tiến tới và tấn công bằng shomen-uchi (đòn chém xuống đầu), hãy nhập thân và chặn đà tiến của hắn. Khi vào tầm, bạn chỉ cần hạ thấp người ngay trước mặt bạn tập, ngắt đi sự tiếp xúc, kết nối và sức kháng mà hắn dự liệu. Bằng cách hạ thấp, bạn chặn đà và quán tính của phần thân dưới, đồng thời để phần thân trên tiếp tục tiến tới. Đường tròn tạo ra một khoảng trống và tạo điều kiện…

…cho đối thủ ngã theo hướng điểm kuzushi phía trước. Quét tay lên trên để hỗ trợ đòn ném tới trước.

TINH LUYỆN AIKI-NAGE

1. Giữ tư thế đứng thẳng và sự thẳng hàng cấu trúc.
2. Thư giãn và thở.
3. 3.
4. Giữ tư thế phòng thủ nhưng đừng cố ngắt hoặc
5. chặn đòn tấn công.
6. Thời điểm là tất cả. Ngay trước khi va chạm, hạ thấp người thẳng xuống trên
7. đường tấn công.
8. 5.
9. Để trọng lượng cơ thể và đà của đối thủ đi theo một
10. đường tròn thẳng đứng, tự ném mình bằng chính hành động của hắn.
11. Ngay lập tức xoay trên đầu gối và trở về tư thế phòng thủ.
12. 6.
13. Duy trì zanshin.

AIKI-OTOSHI-NAGE (QUÉT CHÂN / NHẤC BỔNG ĐỂ NÉM)

Khi bạn tập tiến tới và tấn công, hãy nhập thân hơi lệch khỏi đường tấn công về phía sau. Thay vì chặn cánh tay đang tấn công, hãy cúi thấp và chộp lấy hai chân hắn. Hành động này sẽ khiến bạn tập mất cảnh giác và giam hắn giữa hiệu ứng cắt kéo của tư thế cơ thể bạn. Góc được tạo ra một cách tự nhiên sẽ bắt đầu phá thăng bằng bạn tập khi hắn ngả người ra sau. Hai chân hắn bị chặn để ngăn hắn lấy lại thăng bằng bằng cách đổi vị trí bàn chân hay bước lùi lại. Khuỵu gối để có tâm điểm thấp và để đưa cơ thể hắn xuống dưới tâm điểm của hắn. Bắt đầu nhấc hai chân hắn lên theo một đường hơi tròn, hướng lên và ra sau. Dịch chuyển trọng lượng cơ thể để tạo điều kiện cho hắn mất thăng bằng thêm và thực hiện đòn ném.

TINH LUYỆN AIKI-OTOSHI-NAGE

1. Giữ tư thế đứng thẳng và sự thẳng hàng cấu trúc.
2. Thư giãn và thở.
3. Nhập thân và hòa hợp bằng cách trượt nhẹ ra khỏi đường tấn công về phía sau đối thủ.
4. Không để đối thủ túm được mình, hãy khuỵu gối để hạ thấp dưới tâm điểm của hắn.
5. 4.
6. Với tay ra trước ngang qua người hắn và nắm riêng từng chân, ở phía ngoài
7. đầu gối.
8. Ưỡn thẳng lưng và chân để tạo động tác nhấc, đồng thời kéo hai đầu gối hắn lên và
9. ra sau về phía điểm mất thăng bằng kuzushi phía sau.
10. Để trọng lượng cơ thể đối thủ tạo ra sự mất thăng bằng và hỗ trợ đòn ném.
11. Để đối thủ ngã; đừng cưỡng ép.
12. 8.
13. Đi hết đòn và duy trì zanshin.
14. 9.

UKE-WAZA (ĐÒN HY SINH LAO SANG NGANG)

Khi bạn tập tiến tới và tấn công, trong trường hợp này bằng yokomen-uchi, tức đòn chém chéo vào đầu, hãy nhập thân và chặn đà cùng quán tính của đòn tấn công. Đừng ngắt đà tiến của hắn, mà hãy rời khỏi đường tấn công và bắt đầu chuyển hướng sức mạnh của đòn tấn công thành một đường tròn hướng ra ngoài và xuống…

…tròn đó. Kiểm soát cơ thể và cánh tay hắn bằng cách chộp lấy cánh tay hắn và đạo phục của hắn gần vai hoặc dưới nách. Chặn hoặc khóa chân trước của hắn bằng bàn chân bạn. Hòa hợp và chuyển hướng quán tính cùng đà tiến về trước bằng cách ngả người ra sau về phía điểm kuzushi phía trước. Giữ các đường tâm thẳng hàng và cơ thể hai người kết nối với nhau. Để mình ngã ra sau trong khi kéo bạn tập theo cùng. Vì đà tiến về trước chưa bị chặn lại, nên rất dễ ném bởi vì

TINH LUYỆN UKE-WAZA

Giữ tư thế đứng thẳng và sự thẳng hàng cấu trúc. Thư giãn và thở. Thiết lập một kết nối vững chắc. Đừng làm gì để ngắt hoặc chặn đà tiến hay quán tính về trước của đối thủ. Thời điểm là tất cả. Vào khoảnh khắc cuối cùng, hãy chộp lấy và gắn mình vào cơ thể đối thủ. Chặn bàn chân trước của đối thủ bằng chân bạn. Dùng đà tiến về trước của đối thủ và trọng lượng của cơ thể bạn đang hạ xuống để kéo đối thủ qua người bạn theo một đường tròn thẳng đứng về phía điểm mất thăng bằng kuzushi phía trước. Để cơ thể đối thủ ngã theo nhịp độ của chính hắn. Đừng cưỡng ép. Buông tay thì đối thủ sẽ lăn tròn thoát đi; giữ chặt thì hắn sẽ ngã đập. 10. Đi hết đòn và duy trì zanshin.

…bạn đã tận dụng năng lượng của hắn, chặn chân hắn không cho đổi vị trí hay lấy lại thăng bằng, và chuyển hướng hắn trên một đường tròn đi xuống. Buông tay và để bạn tập lăn tròn an toàn.

UDE-GARAMI (ĐÒN KHÓA TAY MÓC)

Để thực hiện ude-garami (đòn khóa tay móc), hãy khởi tạo tiếp xúc và kết nối, rồi chặn đường tiến và đòn tấn công của bạn tập. Ví dụ này minh họa yokomen-uchi (đòn chém chéo vào đầu). Hòa hợp với đường tấn công bằng cách bước hơi lệch khỏi đường tấn công về phía trước bạn tập. Không nhất thiết phải chặn cánh tay đang đánh của hắn, hãy tiếp cận và nắm quyền kiểm soát cánh tay không tấn công của hắn. Giữ các đường tâm thẳng hàng. Với tay xuống dưới rồi lên trên bàn tay không tấn công của hắn, đồng thời nhập thân và hòa hợp bằng một tenkan tới trước. Việc hòa hợp và chuyển hướng bắt đầu làm mất thăng bằng bạn tập. Tiếp tục đường tròn đi xuống như một đường xoắn ốc cho đến khi bạn tập nằm sấp trên chiếu.

TINH LUYỆN UDE-GARAMI

1. Giữ tư thế đứng thẳng và sự thẳng hàng cấu trúc.
2. 1.
3. Thư giãn và thở.
4. Nhập thân và hòa hợp bằng cách di chuyển nhẹ ra khỏi đường tấn công.
5. 3.
6. 4.
7. Làm rỗng điểm mất thăng bằng kuzushi phía trước.
8. Lồng vào nhau cả hai tay của bạn và tay đối thủ tại khuỷu tay.
9. vòng lên phía sau khuỷu tay.
10. Nâng khuỷu tay đối thủ lên, xoay vai xuống về phía
11. điểm mất thăng bằng kuzushi phía trước.
12. Bước tenkan 180 độ ra sau.
13. 7.
14. Khuỵu gối, hướng đối thủ nằm sấp xuống chiếu.
15. 8.

Đi hết đòn và duy trì zanshin.

UDE-GARAMI (TIẾP THEO Ở TRANG SAU)

NÉM NHƯ LÀ KHÓA

Để phát triển hơn nữa các kỹ thuật ném của mình, đôi khi bạn có thể biến đổi hoặc áp dụng chúng như những kỹ thuật khóa. Đây lại là một cách nữa để bổ sung vào vô số khả năng của aikido.

Khóa Shiho-Nage

Sau khi thực hiện kỹ thuật shiho-nage cơ bản ban đầu, thay vì đi theo quán tính và đà của đường tròn thẳng đứng qua vai rồi thẳng xuống đường tâm phía sau về phía điểm kuzushi phía sau, hãy dừng chuyển động khi bạn tập đã mất thăng bằng và khóa cánh tay hắn. Bạn tập sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào bạn để được nâng đỡ. Cẳng tay hắn sẽ bị khóa giữa cánh tay trên và cổ tay hắn. Giữ đúng cách, cổ tay hắn sẽ xoay ra ngoài, và bạn có thể gây đau để buộc phục tùng cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu. Bàn tay phòng thủ của bạn nên được đưa vào để giữ cẳng tay hắn và cũng để tự bảo vệ khỏi một đòn đánh bằng tay kia của hắn, hoặc để atemi (đánh) vào mặt bạn tập. Khi bạn tập ra hiệu xin chịu, chỉ cần buông tay ra sẽ tạo điều kiện cho phần còn lại của đòn ném.

Khóa Irimi-Nage

Sau khi thực hiện kỹ thuật irimi-nage cơ bản ban đầu. Ở đỉnh cao của đường tròn thẳng đứng, hãy đột ngột dừng đà và quán tính nhắm tới điểm kuzushi phía sau, và ghìm đầu hắn. Cơ thể bạn tập sẽ phụ thuộc vào bạn để được nâng đỡ vì hắn đã mất thăng bằng. Giữ lưng hắn và bước xuống phía dưới trên điểm kuzushi sẽ tạo một nền tảng vững chắc để áp lực lên đường xương hàm của hắn. Áp lực này sẽ khóa cứng chuyển động của hắn. Nếu cánh tay trên hoặc bắp tay của bạn được giữ hơi cao hơn khí quản, chính động tác này sẽ trở thành một đòn siết cổ. Từ từ tăng áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng. Bỏ đi sự nâng đỡ của cơ thể bạn và buông tay ra sẽ cho phép bạn tập ngã an toàn xuống lưng.

Khóa Sayu-Undo

Sau khi thực hiện đòn ném sayu-undo cơ bản ban đầu. Ở đỉnh của đường tròn thẳng đứng, hãy đột ngột dừng đà và quán tính hướng về điểm kuzushi phía sau. Xoay cánh tay bạn tập qua và quấn cánh tay hắn quanh đầu hắn. Bước xuống phía dưới.

…trên điểm kuzushi phía sau, nâng đỡ trọng lượng của bạn tập. Hắn hoàn toàn phụ thuộc vào bạn để được nâng đỡ, vì hắn đã mất thăng bằng. Cánh tay bạn có thể trượt xuống ngang cổ họng hắn và trở thành một đòn siết cổ. Bàn tay phòng thủ của bạn giữ cổ tay hắn ngang trước cơ thể hắn và ghìm chặt vào hông đối diện; điều này tạo thành một đòn bẻ tay để tăng thêm áp lực và sự phục tùng. Khi bạn tập đã vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng, hãy buông tay và rút chân nâng đỡ ra để bạn tập ngã an toàn xuống mặt đất.

CÁC ĐÒN LẬT NGƯỜI

Thật không an toàn khi để bạn tập nằm ngửa trên chiếu sau khi một đòn ném đã hoàn tất. Cách tiếp cận tốt nhất và an toàn nhất là lật bạn tập sang tư thế nằm sấp. Có nhiều cách để làm điều này.

Lật người 1

Sau khi đòn ném hoàn tất, hãy giữ kết nối và kiểm soát bạn tập. Giữ cổ tay hắn chắc chắn, duỗi thẳng cánh tay hắn ra và áp lực xuống khuỷu tay hắn. Ấn xuống khuỷu tay hắn trong khi nâng nhẹ cổ tay hắn để tạo áp lực, rồi tenkan sang phía đối diện cơ thể bạn tập. Kéo cơ thể hắn bằng tâm điểm và toàn bộ đà của cơ thể để lăn hắn qua.

Lật người 2

Sau khi đòn ném hoàn tất, hãy giữ kết nối và kiểm soát bạn tập. Ghìm cổ tay hắn và bắt đầu bẻ cong cánh tay hắn trong khi trượt một bàn tay xuống khuỷu tay hắn. Bước tenkan, giữ khuỷu tay hắn làm điểm trụ; giữ cánh tay hắn gập ở góc 90 độ, bẻ cánh tay bạn tập để lật hắn qua. Duỗi thẳng cánh tay hắn và bẻ cổ tay hắn thẳng xuống theo cánh tay và vào vai hắn để tạo một khóa phục tùng.

MAWASHI: ĐÒN BẺ TAY TRÊN MẶT ĐẤT

Khi đối thủ đã bị ném và lật người qua, khôn ngoan và an toàn nhất là kết thúc kỹ thuật bằng một khóa phục tùng, chẳng hạn mawashi ở tư thế quỳ.

Mawashi 1. Sau khi bạn tập đã bị ném và lật người qua, hãy quỳ xuống và ghìm vai hắn giữa hai đầu gối. Cánh tay bạn tập nên được ghìm lên theo đường tâm và giữ giữa hai tay cùng cơ thể bạn. Cơ thể đang quỳ của bạn nên thư giãn và thẳng, đừng ngả người về trước. Một bàn tay nên được giữ cao hơn tay kia, cả hai lòng bàn tay hướng lên. Một động tác xoay và nghiêng nhẹ sẽ truyền áp lực trực tiếp vào khớp vai hắn như điểm trụ. Sự phục tùng và chịu thua được báo hiệu bằng cách vỗ hai lần xuống chiếu. Buông cánh tay hắn ra, đặt bàn tay bạn vào giữa phần lưng dưới của hắn, và thoát ra bằng shikko (bước bằng đầu gối) theo hướng đầu hắn, tránh xa mọi đòn tấn công có thể có từ tay hoặc chân.

Mawashi 2

Sau khi bạn tập đã bị ném và lật người qua, hãy quỳ xuống và ghìm vai hắn giữa hai đầu gối. Cơ thể bạn nên thư giãn và cột sống thẳng. Áp lực lên cánh tay bạn tập bằng cách ghìm bàn tay dưới của hắn và dùng cánh tay trên cùng cổ tay để tạo đòn bẩy vào khớp vai hắn như điểm trụ. Từ từ tiếp tục áp lực xuống dưới và về trước cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu để báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng. Buông ra và đặt bàn tay hắn vào phần thắt lưng dưới của hắn. Shikko ra xa về phía đầu hắn để tránh những đòn tấn công từ tay hoặc chân hắn.

Mawashi 3

Sau khi bạn tập đã bị ném và lật người qua, hãy quỳ xuống và ghìm vai hắn giữa hai đầu gối. Cơ thể bạn nên thư giãn và cột sống thẳng. Ghìm cánh tay bạn tập lên theo đường tâm và giữa hai tay cùng cơ thể hắn. Dùng một tay ghìm khuỷu tay hắn, dùng tay kia gập các ngón tay hắn lại, đồng thời từ từ áp lực lên các ngón tay và khuỷu tay như đòn bẩy vào điểm trụ của khớp vai. Khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng, hãy buông tay hắn ra và đặt vào phần thắt lưng dưới của hắn. Shikko về phía đầu hắn để tránh những đòn tấn công có thể có từ tay và chân hắn.

Mawashi 4

Sau khi bạn tập đã bị ném và lật người qua, hãy quỳ xuống và ghìm vai hắn giữa hai đầu gối. Cơ thể bạn nên thư giãn và cột sống thẳng. Ghìm cánh tay bạn tập lên theo đường tâm và giữa tay kia cùng cơ thể hắn. Bẻ cánh tay bạn tập thẳng ra giữa cơ thể hắn và cánh tay đang ghìm. Dùng khớp vai hắn làm điểm trụ, và từ từ áp lực về phía trước và ngang qua lưng hắn. Đồng thời, áp lực lên cổ hắn bằng cạnh bàn tay bạn. Khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng, hãy buông tay ra và đặt vào phần thắt lưng dưới của hắn. Shikko về phía đầu hắn, tránh những đòn tấn công có thể có từ tay và chân hắn.

Mawashi 5

Sau khi bạn tập đã bị ném và lật người qua, hãy quỳ xuống và ghìm vai hắn giữa hai đầu gối. Cơ thể bạn nên thư giãn và cột sống thẳng. Ghìm cánh tay bạn tập lên theo đường tâm và giữa tay kia cùng cơ thể hắn. Dùng một tay ghìm khuỷu tay hắn, dùng tay kia gập ngón trỏ hoặc hai ngón đầu lại. Từ từ áp lực lên các ngón tay và khuỷu tay hắn như đòn bẩy vào điểm trụ của khớp vai. Khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng, hãy buông tay ra và đặt vào phần thắt lưng dưới của hắn. Shikko về phía đầu hắn, tránh những đòn tấn công có thể có từ tay và chân hắn.

TINH LUYỆN CÁC ĐÒN KHÓA CƠ BẢN (KATAME-WAZA)

Chỉ có một vài đòn khóa cơ bản, nhưng có vô số biến thể có thể.

Các đòn khóa cơ bản được đánh số: ikkyo cho đòn ghìm thứ nhất,

nikyo cho đòn thứ hai, sankyo cho đòn thứ ba, yonkyo cho đòn

thứ tư, và gokyo cho đòn thứ năm. Hiji-kime là một kiểu bẻ tay bổ sung

dạng khóa. Các đòn khóa cơ bản của aikido được tinh luyện ở các cấp độ cao. Khóa

là phương tiện để ghìm đối thủ hoặc để đạt được sự phục tùng và

hợp tác. Học viên tiến bộ nhờ luyện tập bền bỉ, nhất quán và kỷ luật

với ý chí cùng cường độ chân thật, thành tâm

trước nhiều cách tiếp cận và đòn tấn công khác nhau trong nhiều tình huống

và hoàn cảnh ứng dụng khác nhau.

Ikkyo: Đệ nhất giáo lý hay kỹ thuật ghìm khóa

Để thực hiện ikkyo, đệ nhất giáo lý hay kỹ thuật ghìm khóa, hãy xoay cổ tay, khuỷu tay và vai của bạn tập về phía trước. Điều này sẽ đẩy hắn mất thăng bằng về điểm kuzushi phía trước. Thông thường bạn tập bị đưa xuống đất với mặt úp trước. Với cánh tay hắn duỗi ra ngoài đường vai, có thể áp thêm áp lực và xoay vào cổ tay và khuỷu tay hắn để tạo điều kiện cho hắn vỗ tay xin chịu.

Nikyo: Đệ nhị giáo lý hay kỹ thuật ghìm khóa

Bạn tập tiến tới và tấn công ở tư thế gyaku-hanmi. Hãy nhập thân bằng cách trượt tới trước, hơi lệch khỏi đường tấn công, về phía ura của bạn tập. Ghìm bàn tay hắn vào hốc vai hắn. Tạo một đường cong hình chữ S nơi cánh tay hắn với cổ tay và khuỷu tay

NIKYO CƠ BẢN

gập ở góc 90 độ. Áp lực bằng cách xoay khuỷu tay hắn xuống dưới vào tâm điểm trong khi giữ nguyên vị trí cổ tay hắn. Từ từ tăng áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu để báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

Biến thể Nikyo 1

Nikyo được áp dụng ở tư thế gyaku-hanmi, nhưng thay vì ghìm bàn tay bạn tập vào hốc vai hắn, hãy giữ bàn tay hắn ra xa cơ thể hắn, với bàn tay thứ hai của bạn ghìm cổ tay hắn thay vì khuỷu tay. Xoay cổ tay hắn lên trên và vào trong cơ thể cùng tâm điểm hắn, đồng thời xoay cổ tay kia của hắn xuống dưới và vào tâm điểm của bạn. Bằng cách xoắn theo hai hướng ngược nhau, bạn dùng cổ tay hắn làm điểm trụ với đòn bẩy đối nghịch. Từ từ tăng áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu để báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

Biến thể Nikyo 2

Nikyo được thực hiện ở tư thế gyaku-hanmi. Ghìm bàn tay bạn tập vào hốc vai hắn, rồi xoay khuỷu tay hắn và đẩy nó vào cổ tay đã bị ghìm. Từ từ tăng áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

Sankyo: Đệ tam giáo lý hay kỹ thuật ghìm khóa

Bạn tập tiến tới và tấn công ở tư thế gyaku-hanmi. Ghìm các ngón tay hắn bằng một tay bằng cách siết chúng lại với nhau, đồng thời ghìm cổ tay hắn bằng

BIẾN THỂ NIKYO 2

BIẾN THỂ SANKYO 1

SANKYO CƠ BẢN

…tay kia của bạn. Từ từ xoắn bàn tay hắn sao cho lòng bàn tay hắn hướng về trước trên đường tâm. Nâng khuỷu tay hắn lên cho đến khi chúng ngang với đường vai hắn. Động tác nâng và xoắn sẽ buộc bạn tập bù trừ bằng cách nhón gót chân lên, khởi phát sự mất thăng bằng và sự phụ thuộc vào điểm tựa. Từ từ tăng áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu để báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

Biến thể Sankyo

Từ tư thế ikkyo cơ bản, xoay khuỷu tay bạn tập về phía trước theo một đường tròn thẳng đứng về phía điểm kuzushi phía trước. Ngắt chuyển động xoay tới trước bằng cách trượt bàn tay bạn ở khuỷu tay hắn xuống cổ tay và bàn tay hắn. Khởi phát một chuyển động xoay ngang trong khi vẫn nắm chặt các ngón tay hắn. Bước lùi lại, kéo bàn tay hắn bằng đà và toàn bộ sức mạnh cơ thể từ tâm điểm. Chuyển động này khiến bạn tập đi theo, nhón gót chân lên trong nỗ lực bù trừ áp lực và sự mất thăng bằng. Bạn chính là điểm tựa duy nhất của bạn tập. Từ từ tăng áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu để báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

Yonkyo: Đệ tứ giáo lý hay kỹ thuật ghìm khóa

Từ tư thế gyaku-hanmi, hãy ghìm bàn tay bạn tập, lòng bàn tay hướng lên. Đặt bàn tay kia của hắn, lòng bàn tay hướng xuống, lên mặt trong cổ tay hắn. Giữ cổ tay hắn giữa hai ngón cái và ba ngón tay cuối của bạn. Duỗi ngón trỏ ra sao cho đốt ngón của bạn nhô lên trên ngón cái. Căn thẳng hai bàn tay hắn với đường tâm ở ngang thắt lưng. Một động tác xoay nhẹ

bàn tay hắn vào trong sẽ đẩy đốt ngón tay nhô ra của bạn vào điểm mạch hoặc huyệt đạo, gây đau. Trượt bàn chân bạn về trước và xoay cổ tay hắn về phía điểm kuzushi phía trước. Tiếp tục chuyển động xuống dưới. Từ từ tiếp tục áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

Gokyo: Đệ ngũ giáo lý hay kỹ thuật ghìm khóa

Sau khi ném và lật bạn tập nằm sấp trên chiếu, hãy vào tư thế quỳ ở bên cạnh. Ghìm cánh tay hắn tại cổ tay và khuỷu tay. Nâng khuỷu tay hắn lên, trượt cổ tay hắn, lòng bàn tay hướng lên, thẳng về phía vai hắn cho đến khi cổ tay hắn nằm ngay dưới khuỷu tay hắn ở góc 90 độ. Áp lực nhẹ xuống khuỷu tay hắn, đẩy thẳng vào cổ tay hắn để tạo đau và sự phục tùng. Xoay cổ tay hắn nhẹ trong khi ấn sẽ thêm mô-men xoắn vào kỹ thuật và khiến nó hiệu quả hơn nữa. Từ từ tăng áp lực cho đến khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công và sự phục tùng. Buông cánh tay hắn ra và shikko ra xa khỏi cơ thể hắn, tránh mọi đòn tấn công có thể có.

Khóa Hiji-Kime: Bẻ tay

Bạn tập nên tiến tới và tấn công bằng một thế nắm ai-hanmi. Hãy khởi tạo tiếp xúc và chặn cánh tay đang tấn công của hắn bằng cách nhập thân thẳng vào trong, nhưng hơi lệch về phía sau đường tấn công. Nắm quyền kiểm soát bàn tay tấn công bằng cách hướng các ngón tay hắn lên trên và xoay khuỷu tay hắn qua xuống dưới. Chuyển động xoay bẻ cong bạn tập xuống và khởi phát sự mất thăng bằng. Tiếp tục xoay khuỷu tay hắn vào tâm điểm, đồng thời nâng bàn tay hắn lên. Khi bạn nâng bàn tay hắn, hãy tạo đòn bẩy và áp lực trực tiếp vào khớp vai hắn. Áp lực lên khuỷu tay hắn khóa nó cứng lại theo một hướng mà nó không muốn đi. Khi bạn tập vỗ tay xin chịu, báo hiệu việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng, hãy buông bàn tay và cánh tay hắn ra hoặc tiếp tục sang một kỹ thuật khác.

HIJI-KIME

KHÓA NHƯ LÀ ĐÒN NÉM

Katame-waza (kỹ thuật khóa) cũng có thể được dùng như nage-waza (kỹ thuật ném).

Đòn ném Ikkyo-Nage

Sau khi ghìm cổ tay và khuỷu tay bạn tập trong thế ikkyo cơ bản, hãy di chuyển cánh tay hắn theo một đường tròn thẳng đứng về phía trước. Giữ bàn tay hắn cố định và xoay

khuỷu tay hắn qua. Bước tới từ tâm điểm để thêm toàn bộ sức mạnh và đà của cơ thể. Đưa cánh tay hắn xuống và về phía trước, giữ cổ tay và khuỷu tay hắn thẳng hàng trên đường tâm. Duỗi khuỷu tay hắn về phía trước về điểm kuzushi phía trước. Buông tay và để bạn tập lăn tròn thoát an toàn.

Đòn ném Nikyo-Nage

Sau khi ghìm cánh tay bạn tập trong thế nikyo cơ bản, hãy trượt hai bàn tay bạn theo đường viền cánh tay hắn xuống cổ tay hắn. Xoay các ngón tay hắn lên trên và cổ tay hắn xuống dưới vào tâm điểm, đẩy vào tâm điểm bạn tập để tạo đau và phá thăng bằng hắn. Bước tới trước một chút

…ra khỏi đường tấn công, dùng nikyo để hướng khuỷu tay hắn tới điểm kuzushi phía sau. Buông tay, để bạn tập ngã ra sau an toàn.

Đòn ném Sankyo-Nage

Sau khi ghìm cánh tay bạn tập trong thế sankyo cơ bản, hãy nâng cánh tay hắn lên và về phía trước theo một đường tròn thẳng đứng. Bước tới từ tâm điểm để thêm toàn bộ sức mạnh cơ thể. Duy trì áp lực lên các ngón tay và cổ tay hắn. Dẫn dắt bằng cổ tay hắn, tiếp tục quăng cánh tay và cơ thể hắn về phía trước trên đường tâm về điểm kuzushi phía trước. Buông tay sẽ tạo điều kiện cho bạn tập có thể lăn tròn thoát an toàn. Giữ chặt và tiếp tục kéo đường tròn thẳng đứng trở lại tâm điểm dọc theo đường tâm sẽ tạo điều kiện cho một cú ngã đập an toàn. Giữ hai bàn tay bạn trên đường tâm hướng về bạn tập.

KẾT LUẬN

Các kỹ thuật cao cấp trong aikido thường là sự tinh luyện các kỹ thuật nền tảng thông qua việc luyện tập tỉ mỉ và kỷ luật hơn. Ngoài các đòn đánh, đòn ném và đòn khóa, những người tập aikido cao cấp còn phải luyện tập nhiều ứng dụng, tổ hợp, phản đòn và đòn đảo ngược khác nhau.

MẸO TINH LUYỆN CÁC ĐÒN KHÓA

Giữ tư thế đứng thẳng và sự thẳng hàng cấu trúc. Thư giãn và thở. Di chuyển chậm rãi. Đừng bao giờ di chuyển nhanh hay giật. Nguy cơ chấn thương rất cao. Chỉ áp lực vừa đủ để đạt được sự phục tùng. Là uke, hãy học cách vỗ tay xin chịu, báo hiệu đã đủ áp lực và sự phục tùng. Đừng chịu đựng đau đớn. Quan sát các góc của cổ tay, khuỷu tay và vai. Học cách chuyển dòng từ đòn khóa này sang đòn khóa khác, hoặc dùng các đòn khóa như một đòn nghi binh để ngắt

1. 6.

sức kháng trước khi đi vào một tổ hợp ném. Duy trì zanshin.

như một bánh xe, với một tay cao và tay kia thấp. Bàn tay thấp của bạn nên xoay qua cổ tay hắn và kéo nó vào tâm điểm. Duỗi bàn tay bạn theo một chuyển động tròn về phía điểm kuzushi bên hông. Tiếp tục cho đến khi bạn tập bị ném hoàn toàn sang một bên.

Kokyu-Dosa Ryote-Tori Tenshin-Nage Henka-Waza

Vào tư thế khởi đầu kokyu-dosa. Một biến thể nhỏ so với kokyu-dosa tenshin-nage ở trên là kéo bàn tay dưới của bạn ra sau thay vì vào tâm điểm. Điều này tạo thêm một lực kéo cho việc phá thăng bằng. Tiếp tục cho đến khi bạn tập bị ném hoàn toàn sang một bên.

Kokyu-Dosa Nikyo

Vào tư thế khởi đầu kokyu-dosa. Đẩy nhẹ vào tâm điểm của bạn tập. Khi bạn tập đẩy lại một chút, thể hiện chút sức kháng, hãy xoay cả hai cổ tay của bạn qua cổ tay bạn tập theo một đường tròn thẳng đứng rất nhỏ, từ ngoài vào trong. Đổi hướng đường tròn và xoay hai cổ tay vào tâm điểm bằng tegatana. Cạnh bàn tay bạn nên tựa trên xương cẳng tay hắn trong khi cổ tay bạn tập xoay hoàn toàn qua và trở nên vuông góc với sàn, với hai ngón út hướng lên. Tiếp tục cho đến khi bạn tập công nhận việc thực hiện thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

Kokyu-Dosa Yonkyo

Vào tư thế khởi đầu kokyu-dosa. Đẩy

nhẹ vào tâm điểm của bạn tập. Khi

bạn tập đẩy lại để tạo chút

sức kháng, xoay hai bàn tay bạn sao cho hai cổ tay

thẳng hàng với mặt trong cổ tay của

bạn tập. Đi theo một đường tròn thẳng đứng,

đưa một tay lên cao và tay kia xuống thấp, như

thể nối với nhau trên một bánh xe, đồng thời áp dụng yonkyo

vào các điểm mạch hoặc huyệt đạo trên cả hai cổ tay.

Tiếp tục xoay bàn tay dưới của bạn vào tâm

điểm, đồng thời duỗi bàn tay trên của bạn về phía

điểm kuzushi bên hông. Tiếp tục cho đến khi bạn

tập bị ném hoàn toàn sang một bên.

Kokyu-Dosa Kote-Gaeshi

Vào tư thế khởi đầu của kokyu-dosa. Đẩy nhẹ vào trung tâm của bạn tập. Khi bạn tập đẩy trả lại, tạo chút kháng lực, hãy di chuyển tay kia của bạn để nắm chặt cổ tay hắn. Giữ cổ tay của bạn tập, xoay lòng bàn tay hướng lên, tiếp tục vòng xoay ra ngoài để giải phóng bàn tay của bạn. Hướng của cú xoắn đi theo một vòng tròn thẳng đứng về phía điểm kuzushi bên ngoài. Tiếp tục xoay bàn tay sẽ đưa bàn tay hắn trở lại vị trí trên đỉnh của bàn tay đang xoắn. Tạo thêm áp lực về phía kuzushi bên ngoài bằng te-gatana. Tiếp tục cho đến khi bạn tập bị ném hoàn toàn sang một bên.

Kokyu-Dosa Sayu-Undo

Vào tư thế khởi đầu của kokyu-dosa. Đẩy nhẹ vào trung tâm của bạn tập. Khi bạn tập đẩy trả lại, tạo chút kháng lực, hãy nhập thân và chuyển hướng năng lượng ngang qua thân hắn theo một vòng tròn thẳng đứng. Sự xoay này có xu hướng làm hạ thấp vai của bạn tập và bắt đầu phá thăng bằng của hắn. Duỗi cánh tay của bạn ra phía ngoài đường xương hàm của bạn tập, đồng thời xoay bàn tay dưới của bạn ra phía ngoài cổ tay của bạn tập. Tiếp tục vòng tròn thẳng đứng, với lực phát ra từ phía sau trên cả cổ tay lẫn đường xương hàm hướng về điểm kuzushi bên ngoài. Tiếp tục cho đến khi bạn tập bị ném hoàn toàn sang một bên.

SUWARI-WAZA: KỸ THUẬT QUỲ

Một ứng dụng luyện tập tuyệt vời là cho cả hai bạn tập ở tư thế seiza. Dù luyện tập ở tư thế quỳ rất ít ứng dụng trong xã hội ngày nay, việc luyện tập này vẫn phát triển sức mạnh và độ linh hoạt ở chân và hông, cũng như một trung tâm vững chãi và lưu động, khả năng duỗi khí tốt và kokyu. Cuối cùng, mọi kỹ thuật sẽ được thực hiện từ tư thế suwari-waza.

Ngồi trên đầu gối — quỳ — là cách ngồi truyền thống của người Nhật. Ngồi bắt chéo chân bị coi là suồng sã và là một sự xúc phạm. Vì vậy, các võ sĩ thời xưa được khuyên phải luyện tập và chiến đấu từ tư thế quỳ, dù là địa chiến hay vật lộn.

Tư thế khởi đầu Suwari-Waza

Vào tư thế seiza bằng cách ngồi trên gót chân, hai đầu gối cách nhau vài inch; tư thế của bạn nên thư giãn, lưng thẳng, các đường trục giữa thẳng hàng. Giữ hoàn toàn thư giãn, để trọng lượng của bạn lắng xuống mặt dưới của cánh tay, giữ tâm trí tập trung vào một điểm ở trung tâm, và duỗi khí về phía trước. Giữ cánh tay ở một góc lớn hơn 90 độ. Thở tự nhiên. Tĩnh lặng tâm trí. Thiết lập và duy trì metsuki cùng musubi.

nâng nó lên và qua. Giữ và xoắn cổ tay hắn theo vòng tròn thẳng đứng, đồng thời dịch chuyển trung tâm để tạo toàn lực thân người. Chuyển hướng bạn tập về phía điểm kuzushi bên ngoài. Tiếp tục đà cho đến khi bạn tập ngã. Giữ bàn tay hắn và kéo vào trung tâm giúp hắn ngã an toàn.

HANMI-HANDACHI-WAZA: MỘT NGƯỜI ĐỨNG VÀ MỘT NGƯỜI QUỲ

KỸ THUẬT QUỲ

Trong một ứng dụng luyện tập khác, uke đứng và tori quỳ. Như trong suwari-waza và seiza, ngồi trên đầu gối hay quỳ là cách truyền thống. Bên cạnh khả năng bị tấn công bởi một người khác cũng đang quỳ, còn có khả năng bị tấn công bởi một người ở tư thế đứng. Để phát triển sự nhạy cảm và kỹ năng cho tình huống cụ thể này, các kỹ thuật hanmi-handachi được luyện tập.

Tư thế khởi đầu Hanmi-Handachi-Waza

Vào tư thế seiza. Tư thế của bạn nên thư giãn, lưng thẳng, và các đường trục giữa thẳng hàng. Giữ hoàn toàn thư giãn, để trọng lượng của bạn lắng xuống mặt dưới của cánh tay, giữ tâm trí tập trung vào một điểm ở trung tâm, và duỗi khí về phía trước. Thở tự nhiên. Tĩnh lặng tâm trí. Thiết lập và duy trì metsuki và musubi.

Hanmi-Handachi Ikkyo

Bạn tập tiến đến và tấn công yokomen-uchi (một đòn đánh chéo bên hông vào cạnh đầu hoặc cổ). Nhập thân bằng cách khởi phát và đón chặn — chứ không phải ngắt — cánh tay tấn công của hắn. Đưa cả hai bàn tay của bạn thẳng lên theo đường trục giữa, một tay ở phía trong khuỷu tay tấn công của hắn và tay kia, tay phòng thủ, đánh atemi vào mặt hắn. Duỗi quá mức cánh tay của bạn tập theo một vòng tròn thẳng đứng hướng xuống sẽ chuyển hướng đòn tấn công và bắt đầu phá thăng bằng của hắn. Xoay thân hắn từ trung tâm hỗ trợ việc hòa nhập và chuyển hướng, đồng thời bổ sung toàn lực thân người và đà. Tiếp tục đi theo một vòng tròn thẳng đứng hướng lên và tới theo chiều ngược lại. Bạn tập của bạn hẳn đã dịch chuyển trọng lượng của hắn để cố lấy lại thăng bằng sau lần bị duỗi quá mức trước đó. Xoay bàn tay và khuỷu tay của bạn về phía kuzushi phía trước

điểm. Shikko sẽ hỗ trợ dịch chuyển trọng lượng của bạn ra sau các kỹ thuật và bổ sung toàn lực thân người cùng đà. Kéo bàn tay hắn ra ngoài, đồng thời hướng khuỷu tay hắn xuống điểm kuzushi, đưa bạn tập xuống thảm. Dịch chuyển trọng lượng của bạn ra sau khuỷu tay hắn sẽ khóa chặt đòn ghìm.

KOTEGAESHI

Hanmi-Handachi Kote-Gaeshi

Vào tư thế khởi đầu hanmi-handachi-waza. Bạn tập của bạn nên tiến đến và tấn công bằng yokomen-uchi. Nhập thân bằng cách khởi phát và đón chặn — chứ không phải ngắt — đòn tấn công bằng bàn tay đối diện, đồng thời dịch chuyển trọng lượng của bạn từ trung tâm vào đòn tấn công. Chuyển hướng bàn tay tấn công của hắn xuống theo một vòng tròn thẳng đứng, duỗi quá mức, và bắt đầu phá thăng bằng của bạn tập. Chặn chéo bàn tay hắn từ phía trên để kiểm soát và ngăn các đòn phản công. Tiếp tục vòng tròn thẳng đứng hướng xuống ngang qua thân bạn và dịch chuyển trọng lượng thân người của bạn từ trung tâm. Bắt đầu xoay cổ tay hắn ra ngoài. Tiếp tục đà tới và quán tính theo vòng tròn thẳng đứng, đồng thời xoay cổ tay hắn ra ngoài và dịch chuyển trọng lượng thân người của bạn từ trung tâm để bổ sung toàn lực thân người phía sau kỹ thuật. Tiếp tục khi bạn tập lật qua cổ tay của chính hắn trong kote-gaeshi. Giữ bàn tay hắn và kéo vào trung tâm giúp hắn ngã an toàn.

USHIRO-WAZA: KỸ THUẬT TỪ PHÍA SAU

Người luyện tập aikido cao cấp phải có khả năng áp dụng các kỹ thuật trong bất kỳ bối cảnh hay tình huống nào. Trước đây chúng ta đã đề cập đến các tư thế đứng, các tư thế quỳ, và việc bị tấn công khi đang quỳ bởi một đối thủ đang đứng. Một ứng dụng luyện tập khác là đòn tấn công từ phía sau, hay ushiro-waza. Ushiro-Waza Sankyo Nage Vào tư thế sẵn sàng của aikido. Bạn tập của bạn nên tiến đến và tấn công bằng ushiro ryote-dori. Lập tức nhập thân và hòa nhập với đòn tấn công bằng cách khởi phát-

nikyo. Bước vào, đảo ngược hướng, và thực hiện kote-gaeshi. Giữ bàn tay hắn và kéo về phía trung tâm để giúp hắn ngã an toàn.

KUBISHIME-WAZA: CÁC ĐÒN SIẾT CỔ

Ở mức cơ bản, aikido được luyện tập chủ yếu để đối phó với các cách tiếp cận và tấn công bằng cách nắm giữ. Người luyện tập aikido cao cấp áp dụng những kỹ thuật tinh tế hơn để đối phó với các đòn đánh và trong nhiều bối cảnh, tình huống luyện tập khác nhau. Một ứng dụng hay đòn tấn công luyện tập khác là việc dùng các kỹ thuật aikido cao cấp để đối phó với các đòn siết cổ. Kubishime-Waza Ushiro Sankyo Nage Vào tư thế sẵn sàng của aikido. Bạn tập của bạn nên tiến đến và tấn công ushiro, nắm một trong các cổ tay của bạn và thực hiện kubishime (siết cổ) bằng bàn tay kia. Nhập thân và hòa nhập với đòn tấn công bằng cách bước theo một hướng vòng tròn vào trong đòn siết cổ, đồng thời nâng bàn tay đang bị nắm của bạn lên. Bạn tập của bạn có xu hướng chờ đợi một động tác phòng thủ chống lại đòn siết cổ hơn là chống lại việc nắm cổ tay, khiến chiến lược này dễ hơn. Tiếp tục bước vòng tròn và kéo ra khỏi bạn tập. Bước xuống dưới cánh tay hắn trong khi tiếp tục chuyển động vòng tròn tạo điều kiện giải thoát khỏi đòn siết cổ, đồng thời bạn duy trì kiểm soát bạn tập của bạn

bàn tay kia của bạn tập. Xoắn cổ tay ra sau và lên thành một đòn sankyo, nâng bạn tập của bạn lên nhón gót và khiến hắn phụ thuộc vào bạn để được nâng đỡ và giữ thăng bằng. Tiếp tục xoay bạn tập của bạn vòng quanh bằng sankyo. Bước tới, và dẫn dắt bằng cổ tay hắn về phía điểm kuzushi phía trước, đưa bàn tay hắn xuống theo một vòng tròn thẳng đứng vào trung tâm. Hoàn tất cú ném.

KỸ THUẬT HAI CHỐNG MỘT VÀ BA CHỐNG MỘT

Kịch bản luyện tập aikido cơ bản là một chống một. Như đã đề cập trước đây, người luyện tập aikido cao cấp sẽ trau chuốt việc thực hiện kỹ thuật và ứng dụng khái niệm của mình thông qua luyện tập và kỷ luật bền bỉ, nhất quán với ý định và cường độ chân thành, thực sự trong nhiều tình huống khác nhau. Một trong các kịch bản ứng dụng là để hai hoặc ba người cùng nắm giữ bạn đồng thời. Người luyện tập cao cấp phải duy trì sự tĩnh lặng tinh thần và một thân thể thư giãn, và nắm quyền kiểm soát tình huống. Kiểu luyện tập này giúp phát triển sự tự tin lớn và mang lại một màn biểu diễn làm hài lòng đám đông.

Để thực hiện kỹ thuật hai chống một, vào tư thế sẵn sàng của aikido. Bạn tập của bạn nên tiến đến và tấn công bằng morote-dori. Bước tới, xoay hay trụ thân người từ trung tâm, đồng thời nâng hai bàn tay của bạn lên và đưa cả hai bạn tập vào trung tâm của kỹ thuật. Tiếp tục bước xuyên qua, trụ và bước ngược lại, ra xa trung tâm. Đưa cả hai bạn tập của bạn vào trung tâm để họ va vào nhau. Bước sang một bên, tiếp tục phá thăng bằng của cả hai bạn tập. Một bước về phía sau từ trung tâm, với toàn bộ trọng lượng thân người của bạn phía sau kỹ thuật, phá thăng bằng của cả hai bạn tập và tạo điều kiện cho họ ngã về phía điểm kuzushi (thăng bằng) chung ở phía sau của họ. Để bạn tập của bạn ngã theo nhịp độ của chính họ.

KỸ THUẬT BA CHỐNG MỘT

Để thực hiện kỹ thuật ba chống một, vào tư thế sẵn sàng của aikido. Ba bạn tập nên tiến đến và tấn công. Hai người nên nắm cổ tay của bạn bằng morote-dori. Bạn tập thứ ba nên tấn công ushiro bằng kubishime. Hơi xoay hay vặn từ trung tâm để khởi phát tiếp xúc và thiết lập một số nội-

RANDORI: NHIỀU ĐÒN TẤN CÔNG

Randori là một ứng dụng luyện tập cổ điển. Tori bị nhiều uke tiến đến và tấn công. Thường thì các đòn tấn công và phản ứng được định trước để tập trung vào những kỹ thuật cụ thể. Việc luân chuyển từ bạn tập này sang bạn tập khác khiến randori trở thành một trải nghiệm và ứng dụng luyện tập độc đáo và mạnh mẽ. Khi luyện tập randori, điều quan trọng là giữ thư giãn và lưu động.

Để bắt đầu, vào tư thế sẵn sàng của aikido. Ba bạn tập nên vây quanh, tiến đến, và tấn công bạn.

Người thứ nhất nên tấn công bằng shomen-uchi. Nhập thân và hòa nhập bằng cách bước ra sau đòn tấn công, đặt một tay đánh atemi vào mặt hắn để khuyến khích đầu hắn ngửa ra sau về phía điểm kuzushi phía sau. Đồng thời, nắm ngang qua lưng hắn. Lách ra sau bạn tập của bạn, nắm qua vai hắn và dưới nách hắn. Đồng thời kéo hắn từ phía sau về phía điểm kuzushi phía sau. Khi bạn tập của bạn ngã, bắt đầu chuyển sang đòn tấn công kế tiếp.

Bạn tập thứ hai nên tiến đến và tấn công bằng yokomen-uchi. Nhập thân và hòa nhập theo hướng của đòn tấn công bằng cách bước tenkan về phía trước với một chuyển động xoay vòng tròn. Đưa cả hai bàn tay của bạn lên theo đường trục giữa để làm lệch một đòn đánh cũng như một atemi (đòn đánh hoặc đòn nghi binh) vào mặt. Đi theo đà tới và quán tính của đòn đánh bằng cách nắm cổ tay và khuỷu tay hắn trong khi kéo ngược vào trung tâm của kỹ thuật. Ném bạn tập của bạn bằng cách kéo cánh tay hắn theo một vòng tròn thẳng đứng lên và vào trung tâm. Khi bạn tập của bạn ngã, hãy tìm đối thủ kế tiếp. Bạn tập thứ ba nên tiến đến và tấn công bằng shomen-uchi (một đòn đánh từ trên xuống). Nhập thân và hòa nhập với đòn tấn công bằng cách hạ thấp xuống trong một aiki-drop, làm trống khoảng không, và di chuyển vào chân của bạn tập — đón chặn và ngắt đà của phần thân dưới của hắn trong khi khuyến khích phần thân trên của hắn tiếp tục và ném bạn tập của bạn mà không chạm vào hắn.

JIYU-WAZA: TỰ DO

Thông thường aikido được luyện tập theo các bài tập đã định trước. Cách tiếp cận và đòn tấn công được thỏa thuận, cũng như kỹ thuật phản ứng. Dù điều này giúp trau chuốt các kỹ năng nền tảng cơ bản lên một mức cao hơn, nó không dạy cho thân và tâm phản ứng tức thời và tự phát. Cách tốt nhất để tiếp tục trau chuốt việc luyện tập và kỷ luật là bắt đầu luyện tập tự do, hay jiyu-waza. Trong jiyu-waza, học viên gặp bất kỳ đòn tấn công hay cách tiếp cận nào và phản ứng bằng bất kỳ waza (kỹ thuật) nào. Hãy bắt đầu chậm rãi và thư giãn. Sau một thời gian, hãy tăng nhịp độ và cường độ.

KẾT LUẬN

Người luyện tập aikido cao cấp không ngừng trau chuốt các nền tảng của đòn đánh, cú ném, và đòn ghìm trong nhiều bối cảnh và tình huống khác ngoài tư thế đứng. Những ứng dụng theo bối cảnh và tình huống bổ sung này bao gồm kokyu-dosa, suwari-waza, hanmi-handachi, ushiro-waza, kubishime-waza, hai hay ba chống một, randori, và jiyu-waza. Người luyện tập aikido cao cấp sẽ nâng cao việc luyện tập của mình bằng cách học các tổ hợp, cùng các đòn phản công và đảo ngược.

Chương 10

Phối hợp

Kỹ thuật

Một cách khác để học viên aikido cao cấp học cách cải thiện kỹ thuật của mình là luyện tập waza để đối phó với nhiều loại đòn tấn công khác nhau nhằm cải thiện khả năng phòng thủ trước những đòn tấn công đó. Với luyện tập bền bỉ và nhất quán, học viên aikido sẽ có thể chuyển đổi kỹ thuật này sang kỹ thuật khác dựa trên kháng lực nhận được.

Các kỹ thuật phối hợp bao gồm sự hòa nhập và sự nối tiếp. Cuối cùng, người tập chuyển từ kỹ thuật này sang kỹ thuật khác mà không có khoảng ngắt rõ rệt nào. Kỹ thuật phối hợp bao gồm sự hòa nhập và những kỹ thuật như irimi-nage, kaiten-nage, kote-gaeshi, shiho-nage, juji-nage, sumi-otoshi, kokyu-nage, irimi-nage, kaiten-nage, kote-gaeshi, shiho-nage, sankyo, hay yonkyo.

Học các kỹ thuật phối hợp rất quan trọng đối với người luyện tập aikido cao cấp. Aikido thường trông rất giống khiêu vũ. Aikido có nhịp điệu và lưu động. Kiểu chuyển động này thiết yếu trong việc học cách nhập thân và hòa nhập với đối thủ. Bộ pháp của aikido tạo điều kiện cho một sự chuyển tiếp mượt mà ra khỏi đường tấn công, đồng thời tái định vị người luyện tập cao cấp để chuyển hướng và phá thăng bằng đối thủ một cách dễ dàng.

Khái niệm trung tâm về sự không kháng cự áp dụng cho mọi khía cạnh của việc luyện tập và thực hiện kỹ thuật aikido. Việc luyện tập nhấn mạnh khả năng cảm nhận kháng lực và thay đổi hướng cùng kỹ thuật để tận dụng sức mạnh và lực do sự phòng thủ và kháng cự đưa ra.

ASHI-SABAKI: BỘ PHÁP

Để cung cấp toàn lực thân người và sức mạnh cho aikido, bộ pháp là thiết yếu. Như đã giải thích trước đó trong chương về nghệ thuật di chuyển, aikido sử dụng ba mẫu bộ pháp quan trọng. Đó là hòa nhập kokyu-ho-ura, irimi-tenkan-ura, và vòng tròn tenkan-omote. Những mẫu bộ pháp này di chuyển thân người bằng cách đưa nó ra khỏi đường tấn công. Những chuyển động này rất phổ biến trong các ứng dụng aikido và nên được luyện tập lặp đi lặp lại cho đến khi chuyển động trở nên mượt mà và tự nhiên.

Mẫu ashi-sabaki thứ nhất bắt đầu ngay trước khi bàn tay thực sự tiếp xúc và nắm cổ tay; hãy nhập thân và hòa nhập kokyu-ho-ura bằng cách trượt bàn chân trước của bạn về phía trước vào thế nắm gyaku-hanmi. Để đà tới của cách tiếp cận và đòn tấn công tiếp diễn bằng cách di chuyển hơi lệch khỏi đường tấn công về phía sau, cùng với cánh tay của đối thủ, hướng theo hướng hắn đang đi, với lòng bàn tay hướng lên. Đồng thời thực hiện một bước xoay vòng tròn, tenkan 180 độ về phía sau. Bạn

sẽ kết thúc ở vị trí thẳng hàng và hơi ở phía sau đối thủ của bạn, nhìn về cùng hướng mà hắn đang nhìn. Cùng động tác này có thể được thực hiện về phía trước, omote.

Mẫu ashi-sabaki thứ hai bắt đầu khi bạn tập của bạn tiến đến và tấn công ai-hanmi; bước chéo ra phía ngoài của hắn, hơi lệch khỏi đường tấn công. Thực hiện một bước đi tự nhiên về phía trước, song song, về phía sau, của đòn tấn công. Với bàn chân mà bạn đã di chuyển ban đầu, thực hiện một bước xoay vòng tròn, tenkan, 180 độ về phía sau. Bạn sẽ kết thúc ngay phía sau và thẳng hàng với đối thủ của bạn, đối mặt cùng hướng. Nếu cách tiếp cận và đòn tấn công là gyaku-hanmi, bước ban đầu chỉ đơn giản là trượt về phía trước, lệch khỏi đường tấn công về phía sau, rồi trụ, tenkan, 180 độ.

Với mẫu thứ ba, khi bạn tập của bạn tiến đến và tấn công, hãy bước về phía trước, omote, hơi lệch khỏi đường tấn công. Đừng ngắt đà tới của bạn tập. Thực hiện một bước đi tự nhiên, tiếp theo là một bước xoay vòng tròn 180 độ, hay tenkan. Điều này đặt bạn ra sau lưng đối thủ của bạn.

Một bài tập tuyệt vời để luyện tập thời điểm và nhịp điệu là luyện tập những mẫu bộ pháp hòa nhập này theo nhạc. Chỉ cần di chuyển theo từng nhịp. Hãy chậm rãi, giữ thư giãn, chú trọng vào hình thức, và di chuyển lưu động. Đừng nhún nhảy lên xuống. Giữ đầu bạn ngang bằng. Theo thời gian, hãy tăng nhịp độ. Luân phiên bước 180 độ và 90 độ.

Một bài tập luyện khác là để bạn tập của bạn tiến đến và tấn công theo bất kỳ cách nào hắn muốn. Nhiệm vụ của bạn chỉ đơn giản là nhập thân và hòa nhập ra khỏi đường tấn công mà không tạo ra bất kỳ tiếp xúc hay kết nối nào có thể ngắt hoặc đón chặn đòn tấn công. Điều này có thể được thực hiện theo kiểu randori với nhiều đối thủ. Các kỹ thuật hòa nhập Một trong những khía cạnh đặc trưng nhất của các kỹ thuật và luyện tập aikido cao cấp là khả năng nhập thân và hòa nhập với một cách tiếp cận hay đòn tấn công. Hòa nhập đơn giản có nghĩa là di chuyển cùng với nhưng hơi lệch khỏi đường tấn công và dẫn dắt, chuyển hướng đà và quán tính của đòn tấn công. Độ mượt mà của sự hòa nhập là một cách để đánh giá mức độ hiệu quả và hiệu lực của người luyện tập aikido cao cấp. Nhiều người luyện tập cao cấp có thể nhập thân và hòa nhập đến mức không còn cần đến các ứng dụng kỹ thuật bổ sung nữa. Thời điểm của họ chính xác đến mức đối thủ mất thăng bằng đơn giản chỉ vì người phòng thủ không còn ở đó nữa.

Awase: Hòa nhập Tenkan Ura (Kokyu-ho) Ikkyo

Vào tư thế sẵn sàng của aikido. Bạn tập của bạn tiến đến và tấn công gyaku-hanmi. Lập tức nhập thân và hòa nhập với quán tính và đà của bạn tập bằng cách trượt bàn chân của bạn về phía trước cho đến khi nó ngang bằng với bàn chân trước của bạn tập. Tenkan ura cho đến khi ở bên cạnh bạn tập. Cổ tay hắn vẫn tương đối cố định như điểm trụ trong khi thân người của bạn di chuyển quanh nó. Vị trí bàn tay của bạn tập với lòng bàn tay hướng lên tạo điều kiện cho việc xoắn cổ tay hắn, uốn cong khuỷu tay hắn, sự tích hợp và thẳng hàng cấu trúc, và sự bắt đầu mất thăng bằng của hắn. Bước ngược lại trong khi xoay bạn tập của bạn về phía sau. Tiếp tục vòng tròn nằm ngang, vươn ngang qua, và nắm chắc cổ tay của bạn tập bằng bàn tay kia của bạn. Tiếp tục bước ra sau, đi theo vòng tròn nằm ngang, trượt bàn tay đang được nắm của hắn đến khuỷu tay hắn. Tiếp tục xoay vòng trong khi xoay khuỷu tay hắn qua và xuống về phía điểm kuzushi. Tiếp tục tạo áp lực lên cổ tay và khuỷu tay hắn khi thân hắn xoay từ trung tâm, khiến hắn ngã xuống thảm. Đi theo đà xuống, và ghìm bạn tập của bạn bằng một đòn ikkyo.

KOKYU-HO KOKYU-NAGE

Awase: Hòa nhập Ura Kokyu-ho Irimi-Nage Vào tư thế sẵn sàng của aikido. Bạn tập của bạn nên tiến đến và tấn công gyaku-hanmi. Lập tức trượt bàn chân trước của bạn về phía trước cho đến khi nó thẳng hàng với bàn chân trước của bạn tập. Dùng bàn chân trước của bạn và cổ tay làm các điểm trụ, tenkan ura. Xoắn sang tư thế lòng bàn tay hướng lên để buộc bạn tập phải cong khuỷu tay, hạ thấp vai, và bắt đầu mất thăng bằng. Bước ra và tiếp tục xoay bạn tập của bạn theo một vòng tròn nằm ngang về phía sau. Tiếp tục xoay, bước ra lần nữa, và nắm chắc cổ tay của bạn tập

bằng bàn tay đối diện. Trượt bàn tay kia lên theo đường cong cánh tay hắn tới cổ. Tiếp tục đường tròn với một nhịp hạ xuống nhẹ. Kéo bạn tập xoay vòng, dùng toàn bộ sức mạnh thân thể, và xoay từ trung tâm. Ghìm cổ hắn, trượt tay lên theo đường viền cánh tay hắn cho đến khi cẳng tay bạn thẳng hàng với đường xương hàm từ cằm tới tai. Đẩy một tay vào lưng dưới của hắn, đồng thời hướng đầu hắn ra sau về điểm kuzushi phía sau. Theo đà trong khi bước tới giúp thực hiện irimi-nage.

Awase: Hòa nhập Irimi-Tenkan Irimi-Nage Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới và tấn công ai-hanmi. Lập tức nhập thân và hòa nhập bằng cách đồng thời xoay hai cổ tay lên trên theo một đường tròn thẳng đứng, trong khi bước chéo và bắt đầu tenkan ura. Tay phòng thủ của bạn nên tung một atemi vào lồng sườn của bạn tập, tạo thêm mong muốn xoay vào chuyển động đổi hướng. Tiếp tục chuyển động tròn thẳng đứng với hai tay và chuyển động tròn ngang với bộ pháp về phía sau. Vươn lên và ghìm cổ hắn bằng tay phòng thủ. Tiếp tục xoay, đồng thời kéo đầu bạn tập vào trung tâm. Khi bạn tập xoay ra bên cạnh, cắt đứt đột ngột đà của phần thân trên bằng cách di chuyển cẳng tay, theo đường viền cánh tay hắn lên, để thẳng hàng với đường xương hàm từ cằm tới tai. Nâng cằm hắn lên và ra sau về điểm kuzushi phía sau, đồng thời để đà và quán tính của phần thân dưới tiếp tục tiến tới. Xoay bàn tay hắn xuống về điểm kuzushi phía sau và bước tới để thêm toàn bộ sức mạnh thân thể từ trung tâm vào việc thực hiện đòn. Theo đà cho đến khi bạn tập ngã an toàn. Awase: Yokomen-Uchi Shiho-Nage theo vòng tròn Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập tiến tới và tấn công yokomen-uchi. Nhập thân và hòa nhập với đà của đòn tấn công bằng cách trượt

CÁC ĐÒN PHỐI HỢP TUẦN TỰ

Ngoài hòa nhập, các phối hợp còn có thể mang tính tuần tự. Về mặt kỹ thuật và khái niệm, bất kỳ đòn aikido nào cũng có thể nối theo dòng chảy sang bất kỳ đòn aikido nào khác. Khi bạn tập tiến tới và tấn công, người phòng thủ sẽ nhập thân và hòa nhập bằng bộ pháp và xoay thân để thoát khỏi đường tấn công. Sau đó người phòng thủ sẽ áp dụng một đòn có thể gặp sự kháng cự. Vì aikido là không kháng cự, phản ứng thích hợp là đổi hướng và đổi đòn cho phù hợp với sự kháng cự nhận thấy. Các phối hợp tuần tự đòi hỏi luyện tập và kỷ luật để xây dựng độ nhạy cao trong thân thể và sự linh hoạt trong tư duy và phản ứng trước các yếu tố bối cảnh và tình huống luôn thay đổi.

Các bài tập luyện có thể được cố ý thực hành với đòn này dẫn sang đòn khác, để có được sự tự tin và độ trôi chảy.

Nikyo Kokyu-Nage

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới và tấn công ai-hanmi. Lập tức nhập thân và hòa nhập bằng cách khởi tạo tiếp xúc và ngắt đà cùng quán tính bằng cách xoay cổ tay hắn qua và bước hơi lệch khỏi đường tấn công. Đổi hướng đòn tấn công ra phía trước và thẳng hàng với đường trung tâm. Ghìm cổ tay hắn bằng động tác nắm của tay phòng thủ và áp dụng nikyo. Tay

Chương 11

Các đòn phản và

Đảo ngược

Phần lớn việc luyện tập và kỷ luật aikido đạt được qua việc áp dụng trực tiếp một đòn cụ thể. Khi việc luyện tập phát triển và các nền tảng được tinh luyện thêm, nhu cầu học cách phản hoặc đảo ngược một đòn một cách tự nhiên, tuần tự và phát triển dần sẽ xuất hiện, và điều này trở thành một phần của việc luyện tập. Có nhiều lợi ích từ việc học các đòn phản và đảo ngược.

Một giá trị của việc học các đòn phản nâng cao trong aikido là sự tinh luyện liên tục các đòn cơ bản. Các đòn phản và đảo ngược làm nổi rõ và làm sáng tỏ mọi điểm yếu trong cách thực hiện hoặc trong tư thế. Nếu một đòn aikido được thực hiện đúng, rất khó áp dụng một đòn phản hay đảo ngược. Do đó, việc luyện các đòn phản có thể xây dựng độ nhạy cảm về chỗ nào còn điểm yếu. Vấn đề khi luyện các đòn phản là bạn tập của bạn sẽ phải thực hiện đòn ban đầu một cách yếu ớt hoặc sai lệch để tạo sơ hở cho việc luyện tập. Điều này có thể dẫn tới một số thói quen xấu nếu luyện quá nhiều.

Một giá trị của việc học các đòn phản nâng cao trong aikido là khả năng luyện tập các đòn trôi chảy, trao đổi, đảo ngược và phản đòn trong một tình huống luyện tập. Có một khuynh hướng tự nhiên là phản ứng với các đòn từ cả hai góc nhìn cho và nhận. Qua việc luyện các đòn phản hay đảo ngược, người ta học được cách chảy khác với cách mình vẫn làm trong khuôn mẫu luyện tập thường ngày.

Bằng cách áp dụng các khái niệm aikido nâng cao vào các đòn phản, học viên cao cấp thực sự học được cách tự vệ trước việc áp dụng các đòn aikido cơ bản. Mọi tình huống luyện tập, theo thiết kế và định nghĩa, đều là nhân tạo. Khuôn mẫu luyện tập thường ngày là một đòn tấn công tiếp theo bởi một phản ứng. Trong thế giới thực, mọi hành động đều có phản ứng. Thực tế là có cho và nhận. Việc luyện đòn phản cho phép những phản ứng tự phát xuyên suốt chuỗi thực hiện kỹ thuật.

Các đòn phản tạo nên những màn trình diễn tuyệt vời. Dòng chảy từ đòn này sang đòn khác cùng với sự thay đổi ai là người tấn công và ai là người phòng thủ lôi cuốn khán giả và gây ấn tượng với họ bằng tính tự phát và sáng tạo của dòng chảy các đòn aikido.

Các đòn phản rất thú vị để luyện tập và mang lại sự đa dạng cho việc luyện tập.

KAESHI-WAZA NAGE-WAZA: CÁC ĐÒN PHẢN ĐỐI VỚI

CÁC ĐÒN NÉM

Các đòn phản hoặc đảo ngược có thể được áp dụng cho bất kỳ đòn aikido cơ bản nào. Các đòn aikido cơ bản thường là ném hoặc khóa. Luyện các đòn phản chống lại các đòn ném giúp tinh luyện các nền tảng. Kaeshi-Waza Irimi-Nage:

Đòn phản cho đòn ném nhập thân

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và bắt đầu áp dụng irimi-nage. Đi theo quán tính và đà của đòn, nhập thân và hòa nhập với nó bằng cách bước tới. Xoay hoàn toàn ra bên ngoài, nắm cổ tay bạn tập trong sankyo. Xoay bạn tập quanh bạn trên điểm trụ theo một đường tròn ngang. Đảo ngược và đổi hướng hắn ra sau, lại xoay bạn tập quanh bạn như trung tâm của đòn. Tiếp tục đưa bạn tập trở lại. Theo đà, dẫn bạn tập ra sau lưng bạn. Hạ người xuống để làm trống khoảng không.

dẫn bằng cổ tay hắn về điểm kuzushi phía trước. Tiếp tục theo đà, để bạn tập lăn đi an toàn.

Kaeshi-Waza Shiho-Nage:

Đòn phản 1 cho đòn ném bốn hướng

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và khởi phát shiho-nage omote. Bạn tập trượt xuống dưới cánh tay bạn và

COUNTER-SHIHO-NAGE 1 (TIẾP THEO)

khởi phát shiho-nage về điểm kuzushi phía sau. Xoay người dưới cánh tay hắn, lấy thăng bằng của bạn tập. Tiếp tục xoay trụ, đưa cánh tay bạn tập xuống với khuỷu tay hắn hơi bị khóa cứng ra ngoài để phá thăng bằng hắn thêm. Xoay bàn tay hắn qua, đồng thời bước ra, và áp dụng nikyo. Tiếp tục cho đến khi bạn tập vỗ tay xin hàng để báo hiệu việc thực hiện thành công đòn và sự chịu phục.

Kaeshi-Waza Shiho-Nage:

Đòn phản 2 cho đòn ném bốn hướng

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và khởi phát shiho-nage ura. Xoay người dưới cánh tay hắn theo hướng ngược lại và bước ra, kiểm soát cánh tay bạn tập. Tiếp tục bước ra trên đường tròn, ghìm cổ tay bạn tập. Xoay cổ tay hắn qua cho đến khi lòng bàn tay hắn ngửa lên. Để bạn tập đứng dậy. Xoay cổ tay hắn theo hướng ngược lại, vặn cổ tay hắn ra ngoài trong kote-gaeshi về điểm kuzushi phía sau. Tiếp tục xoay cổ tay hắn, xoay tại trung tâm để đưa toàn bộ sức mạnh thân thể và lực xoắn vào việc thực hiện đòn. Tiếp tục cho đến khi bạn tập ngã an toàn xuống thảm.

Kaeshi-Waza Kote-Gaeshi:

Đòn phản 1 cho đòn ném vặn cổ tay

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và bắt đầu áp dụng kote-gaeshi. Vươn lên bằng tay phòng thủ và ghìm cổ tay bạn tập. Bước tenkan ra sau. Đưa bàn tay hắn qua theo một đường tròn thẳng đứng về điểm kuzushi phía sau của hắn. Xoay trụ tại trung tâm để đưa

vòng xoáy cho đến khi bạn tập ngã sấp mặt xuống thảm. Tiếp tục xoay trụ, theo đường xoáy đi xuống, và ghìm bạn tập.

Kaeshi-Waza Tenbin-Nage:

Đòn phản cho đòn ném khóa khuỷu

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và khởi phát tenbin-nage. Khi bạn tập tạo áp lực lên khuỷu tay hắn, hãy nhập thân và hòa nhập bằng cách xoay thân ra phía trước ngang qua trước thân hắn. Tiếp tục bước ra và tenkan ra bên ngoài. Xoay cổ tay bạn lên và qua cổ tay bạn tập. Ghìm bàn tay hắn bằng tay phòng thủ. Kéo tới để phá thăng bằng hắn, áp dụng nikyo. Giảm áp lực, duỗi thẳng cánh tay, ghìm khuỷu tay hắn, và bước tenkan ra sau. Đưa bạn tập ngã sấp mặt xuống thảm theo một đường xoáy tròn bằng cách áp dụng ikkyo.

Kaeshi-Waza Koshi-Nage:

Đòn phản cho đòn ném hông

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và khởi phát koshi-nage. Khi bạn tập bắt đầu hạ trọng tâm và nâng trọng lượng về phía trước, hãy nhập thân và hòa nhập bằng cách xoay tại trung tâm và bước vòng ra phía trước. Nắm lấy thân bạn tập. Bước vòng hoàn toàn ra phía trước cho đến khi cả hai thân người thẳng hàng ở các đường trung tâm. Không để mất đà, để trung tâm bạn ngã ra sau, đưa bạn tập về phía trước. Kéo vào trung tâm, tiếp tục hạ xuống và thực hiện uke-waza.

Kaeshi-Waza Juji-Nage:

Đòn phản 1 cho đòn ném chữ thập

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và khởi phát juji-nage. Khi bạn tập đẩy tới, hòa nhập với đà nhưng đổi hướng nó lên trên và qua đầu hắn. Xoay trụ hoặc chui xuống dưới

hai cánh tay hắn và đưa chúng xuống theo một đường tròn thẳng đứng. Ghìm cả hai cổ tay hắn và bước ra. Tiếp tục đường tròn thẳng đứng của hai cánh tay hắn và bước vào, hơi lệch khỏi đường tấn công, đưa bàn tay và cánh tay hắn lên cho irimi-nage. Tiếp tục theo đà về điểm kuzushi phía sau. Theo đà, và ném bạn tập an toàn xuống thảm.

Kaeshi-Waza Juji-Nage:

Đòn phản 2 cho đòn ném chữ thập

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và khởi phát juji-nage. Khi bạn tập đẩy tới, hòa nhập và tận dụng đà của hắn bằng cách xoay người xuống dưới hai cánh tay hắn. Tiếp tục xoáy và đưa hai cánh tay hắn ra trước, dẫn bạn tập về điểm kuzushi phía trước. Đưa hai cánh tay hắn xuống, đồng thời tiếp tục xoay trụ. Đổi hoặc chuyển hướng hai cánh tay hắn vào

một hướng tròn thẳng đứng lên trên, đồng thời bước ra khỏi đường. Đưa hai cánh tay hắn lên vào irimi-nage. Bước tới và chuyển cẳng tay bạn áp vào đường xương hàm của hắn từ cằm tới tai, đồng thời kẹp hai cánh tay hắn vào mặt hắn. Xoay bàn tay hắn qua và hướng hắn về điểm kuzushi phía sau. Theo đà, và ném bạn tập xuống thảm.

KAESHI-WAZA KATAME-WAZA: CÁC ĐÒN PHẢN

ĐỐI VỚI CÁC ĐÒN KHÓA

Để không ngừng tiến bộ và phát triển trong việc thực hiện kỹ thuật và ứng dụng khái niệm của aikido, việc luyện tập và kỷ luật phải cung cấp các đòn phản và đảo ngược cho cả khóa lẫn ném.

Kaeshi-Waza Ikkyo: Đòn phản 1 cho

Đòn dạy thứ nhất hay kỹ thuật ghìm khóa

Giữ thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến tới, tấn công và khởi phát ikkyo từ thế gyaku-hanmi. Khi bạn tập nắm cổ tay và khuỷu tay bạn, hãy nhập thân và hòa nhập với đà của đòn bằng cách bước vào dòng chảy. Bắt đầu xoay cổ tay bạn theo một đường tròn thẳng đứng lên trên và bước vòng theo một đường tròn ngang từ trung tâm để đưa toàn bộ

toàn lực của thân vào việc chuyển hướng. Bước ra sau bạn tập, khống chế cổ tay và cùi chỏ của đối thủ, rồi áp dụng ikkyo. Tiếp tục vòng xoáy đi xuống, giữ tay đối thủ ở trung tâm và tạo áp lực lên cùi chỏ. Tiếp tục theo đà cho đến khi bạn tập bị khống chế nằm sấp trên chiếu.

Kaeshi-Waza Ikkyo: Đòn phản đối với

Đệ nhất Giáo pháp hay Kỹ thuật Ghìm Khóa

Vào thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến lại, tấn công và đáp lại một thế nắm ai-hanmi bằng cách khởi phát ikkyo, hòa nhập với thế nắm của bạn và bắt đầu xoay cổ tay đối thủ về phía trước. Bạn tập bước tới từ trung tâm và xoay cánh tay bạn về phía trước theo một quỹ đạo vòng tròn thẳng đứng. Khi bạn tập tiếp tục theo quỹ đạo vòng tròn đi xuống của ikkyo, hãy dồn trọng lượng về phía trước thay vì để cánh tay bạn lọt ra trước thân đối thủ và làm bạn mất thăng bằng. Bước chéo vòng ra phía trước theo một quỹ đạo vòng tròn nằm ngang, đồng thời hạ cùi chỏ xuống và xoay cổ tay theo một quỹ đạo vòng tròn thẳng đứng. Tiếp tục bộ pháp vòng tròn nằm ngang trong khi xoay trục từ trung tâm, và khống chế cổ tay cùng cùi chỏ của đối thủ. Bước về phía sau, xoay hai cánh tay xuống và ra sau. Tiếp tục chuyển động xoáy, giữ tay đối thủ ở trung tâm và tạo áp lực đi xuống

áp lực lên cùi chỏ đối thủ. Tiếp tục theo đà cho đến khi bạn tập được khống chế an toàn, nằm sấp trên chiếu.

Kaeshi-Waza Nikyo: Đòn phản đối với

Đệ nhị Giáo pháp hay Kỹ thuật Ghìm Khóa

Vào thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến lại, tấn công và khởi phát nikyo từ tư thế gyaku-hanmi. Khi bạn tập bước ra ngoài trong lúc khống chế cổ tay bạn, hãy nhập thân và hòa theo đòn bằng cách bước vào theo hướng của đà, đồng thời bắt đầu xoay trục từ trung tâm theo một quỹ đạo vòng tròn nằm ngang và xoay cổ tay bạn theo một quỹ đạo vòng tròn thẳng đứng. Đưa bàn tay phòng thủ vào trung tâm. Tiếp tục xoay cổ tay cho đến khi te-gatana nằm trên đỉnh cổ tay bạn tập, lúc này đã xoay sao cho vuông góc với chiếu với cạnh ngón út hướng lên. Khống chế bàn tay bị kẹp của đối thủ bằng bàn tay phòng thủ của bạn. Bước sang bên, đưa bàn tay bị kẹp vào ổ khớp vai của đối thủ, gập cổ tay và cùi chỏ 90 độ ngang tầm vai, rồi căn thẳng trung tâm và đường trung tâm của hai người. Trượt bàn tay bạn, theo đường viền cẳng tay đối thủ, tới cùi chỏ và áp dụng nikyo bằng cách vặn bàn tay đối thủ lên trong khi đẩy cùi chỏ xuống. Bạn tập sẽ phản ứng bằng đau đớn và

sự tuân phục. Tiếp tục cho đến khi bạn tập vỗ tay xin thua, báo hiệu đã hoàn thành tốt đòn kỹ thuật và chịu khuất phục.

Kaeshi-Waza Sankyo: Đòn phản 1 đối với

Đệ tam Giáo pháp hay Kỹ thuật Ghìm Khóa

Vào thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến lại, tấn công và khởi phát sankyo từ tư thế gyaku-hanmi. Bạn tập sẽ cố khống chế cổ tay và bàn tay bạn rồi bắt đầu chuyển động vòng tròn đi xuống, đồng thời vặn cổ tay bạn, và bước vào phía dưới cánh tay bạn để khống chế sankyo. Khi bạn tập cố đi vòng xuống dưới cánh tay bạn, hãy nhập thân và hòa theo đà của đòn bằng cách bắt đầu bước tới rồi vòng ra phía trước theo một quỹ đạo vòng tròn nằm ngang. Tiếp tục bước tenkan, với một bước xoay trục vòng tròn từ trung tâm, ra phía trước và vòng hai cánh tay quanh đầu bạn tập. Khống chế và điều khiển cùi chỏ của đối thủ bằng bàn tay phòng thủ của bạn. Bước ra ngoài, khống chế cổ tay và cùi chỏ đối thủ, rồi bắt đầu áp dụng ikkyo. Bước tới vào ikkyo, tạo áp lực đi xuống lên cổ tay và cùi chỏ đối thủ hướng về điểm kuzushi phía trước. Tiếp tục theo đà cho đến khi bạn tập được khống chế nằm sấp trên chiếu và vỗ tay xin thua, báo hiệu đã hoàn thành tốt và chịu khuất phục.

Kaeshi-Waza Sankyo: Đòn phản 2 đối với

Đệ tam Giáo pháp hay Kỹ thuật Ghìm Khóa. Vào thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến lại, tấn công và bắt đầu khởi phát sankyo. Hãy nhập thân và hòa theo đòn bằng cách lập tức chuyển hướng và nâng cùi chỏ lên, bước tới vào trung tâm. Bắt đầu xoay cổ tay theo một quỹ đạo vòng tròn hướng lên. Đưa cùi chỏ đối thủ xuống trong khi cổ tay bạn

cổ tay xoay qua, khống chế cùi chỏ đối thủ bằng bàn tay phòng thủ của bạn, và bước ra sau đòn kỹ thuật để lực phát ra từ phía sau. Tiếp tục xoay cánh tay đối thủ qua, đồng thời bước vào và căn thẳng theo đường viền cùng tư thế của bạn tập. Giữ bàn tay đối thủ ở cổ tay, tiếp tục xoay cùi chỏ đối thủ hướng về điểm kuzushi phía trước, và bước tới từ trung tâm, cộng thêm toàn lực của thân vào việc thực hiện đòn. Tiếp tục theo đà cho đến khi bạn tập nằm sấp trên chiếu, vỗ tay xin thua, báo hiệu đã hoàn thành tốt đòn kỹ thuật và chịu khuất phục.

Kaeshi-Waza Yonkyo: Đòn phản đối với

Đệ tứ Giáo pháp hay Kỹ thuật Ghìm Khóa

Vào thế thủ sẵn sàng của aikido. Bạn tập nên tiến lại, tấn công và cố khởi phát yonkyo. Hãy nhập thân và hòa theo đòn trước khi bạn tập kịp đổi tay và khống chế yonkyo từ tư thế gyaku-hanmi, sau khi đã cố thực hiện sankyo và gặp sức kháng cự. Chuyển hướng đà bằng cách bước ra phía trước trong khi hạ thấp và xoay cổ tay. Bước vòng ra phía ngoài bằng một bước tenkan, căn thẳng trung tâm và đường trung tâm của hai người. Tiếp tục

PHẢN YONKYO

Việc hạ trọng lượng vào chân bạn sẽ đẩy đầu gối của bạn tập từ trong ra ngoài, đồng thời ngăn đối thủ đổi vị trí bàn chân và lấy lại thăng bằng. Tiếp tục đưa đà đi tới từ trung tâm qua hai chân, và đẩy đầu gối phía trong của đối thủ theo hướng điểm kuzushi phía sau. Để bạn tập ngã xuống chiếu an toàn theo nhịp độ của chính mình.

KẾT LUẬN

Người hành aikido cao cấp không ngừng tinh luyện những nền tảng qua luyện tập và kỷ luật trong việc thực hiện kỹ thuật và ứng dụng khái niệm vào các đòn đánh, đòn ném và đòn khóa, trong nhiều tình huống và bối cảnh ứng dụng, tổ hợp, cùng các đòn phản và đảo thế khác nhau. Cùng với sự phát triển nội tâm từ việc hiểu biết lịch sử của aikido, xây dựng và thực thi một triết lý luyện tập, rèn luyện tâm trí, và hiểu cùng sử dụng khí, người hành aikido cao cấp hiểu và áp dụng các học thuyết cùng khái niệm về cơ học thân thể, chuyển động và giao tiếp. Phần lớn những trải nghiệm luyện tập và kỷ luật ấy diễn ra trong bốn bức tường của võ đường. Đưa luyện tập và kỷ luật lên một tầm cao mới thường có nghĩa là rời khỏi võ đường.

bước tới bằng chân phải cùng lúc bạn bật hoặc đẩy thẳng nắm đấm phải về phía trước ngay trên đường trung tâm. Vào đúng khoảnh khắc cuối của cú bật, hãy đẩy hoặc

CÁC ĐÒN ĐÁNH

Những đòn đánh khác thường gắn với quyền Anh cũng được dùng phổ biến. Chúng gồm đòn jab, cross, hook và uppercut. Các kỹ thuật aikido chống lại những đòn này được trình bày trong chương tự vệ. Đòn back-fist (mu bàn tay) cũng là một đòn đánh thông dụng.

Jab có lẽ là đòn đánh quan trọng nhất trong quyền Anh. Tuy không hẳn là đòn mạnh nhất, jab được dùng để dò đối phương và dựng đà cho những đòn khác. Bắt đầu ở thế thủ trung tính sẵn sàng, hai tay giữ cao, cùi chỏ hướng xuống, mắt nhìn ra giữa hai bàn tay. Hít vào khi thân hơi ngả ra sau. Khi thân ngả về trước, bước tới một chút và tung bàn tay trước ra bằng một động tác bật.

Đòn cross tiếp theo sau jab. Sau khi thực hiện một cú jab, trong lúc kéo bàn tay trước về bên đầu, hãy xoay thân từ eo và đẩy hoặc bật bàn tay sau ra trên đường trung tâm. Thuật ngữ cross mô tả đường đi, ngang qua

Hook là một đòn đánh nằm ngang nhắm vào bên đầu ở tai hoặc xương hàm, vào các xương sườn, hoặc vào thận. Sau tổ hợp jab-cross, xoay thân và bàn chân trước, đồng thời nâng cùi chỏ, và móc nắm đấm vào bên hông mục tiêu. Theo đà ít nhất tới đường trung tâm của mục tiêu.

Uppercut là một đòn đánh hướng thẳng lên trên, nhắm vào bụng, tim, hoặc mặt dưới của xương hàm và cằm. Nắm đấm của bạn nên xoay với lòng bàn tay hướng vào thân và cùi chỏ giữ ở phía dưới để nâng đỡ và tạo lực. Bắt đầu đòn từ thấp, thở ra khi đòn đi theo quỹ đạo hướng lên xuyên qua mục tiêu dự định.

Đòn back-fist được tung ra bằng cách dùng mu bàn tay và các khớp đốt ngón tay để đánh vào vùng mục tiêu.

CÁC ĐÒN ĐÁ

Các đòn đá không được dùng phổ biến trong aikido. Dù chúng nổi tiếng trên truyền thông và phim ảnh, chúng thường không thực tế trong giao chiến thực sự, đặc biệt là những đòn đá cao. Đòn đá chỉ để một bàn chân trên mặt đất và khiến thế đứng mất ổn định, dễ bị phá thăng bằng. Tuy vậy, biết cách tung ra và phòng chống các đòn đá vẫn là điều quan trọng.

Đòn đá trước được bật hoặc đẩy thẳng về phía trước trên đường trung tâm và có thể nhắm vào chân, bẹn, bụng, đám rối dương, tim hoặc đầu. Bắt đầu ở thế thủ trung tính sẵn sàng, hai tay thả lỏng nhưng phòng thủ trên đường trung tâm. Chân sau được đưa tới trước trên đường trung tâm bằng cách trước tiên nâng đầu gối lên rồi tiếp theo bằng một cú đẩy hoặc bật bàn chân. Một đòn đá trước kiểu bật thường được tiếp nối bằng việc đưa chân trở lại phía sau. Đòn đá kiểu đẩy đi thẳng xuyên qua mục tiêu và kết thúc bằng một bước tới. Đòn đá thấp có thể được tung bằng mu bàn chân. Đòn đá tầm trung được đẩy xuyên qua bằng gót bàn chân. Đòn đá cao thường dùng ức bàn chân bằng cách kéo các ngón chân về sau.

Đòn đá ngang cũng được đẩy hoặc bật. Bắt đầu ở thế thủ trung tính sẵn sàng, hai tay thả lỏng nhưng phòng thủ trên đường trung tâm. Như trong đòn đá trước, hãy nâng đầu gối lên trước. Khi thở ra và đẩy bàn chân ra, xoay trục trên chân trụ và lật hông qua, khiến đòn đá phát ra từ bên hông. Đòn đá ngang kiểu đẩy có thể nhắm thấp vào chân, hoặc tầm trung vào bụng, xương sườn hay thận, hoặc cao vào đầu.

Đòn đá vòng (roundhouse) đi theo một quỹ đạo vòng tròn. Bắt đầu ở thế thủ trung tính sẵn sàng, hai tay thả lỏng nhưng phòng thủ trên đường trung tâm. Xoay trục trên chân trước, đưa chân sau vòng theo một quỹ đạo vòng tròn. Đòn đá thấp có thể nhắm vào cẳng chân dưới, mặt trong hoặc mặt ngoài đùi, thường tác động bằng mu bàn chân. Đôi khi xương ống chân có thể được dùng làm vũ khí tiếp xúc. Ở tầm trung, mục tiêu có thể là bụng, đám rối dương, xương sườn hoặc thận, tác động bằng ống chân, ức bàn chân hoặc mu bàn chân. Đòn đá cao nhắm vào đầu, tác động bằng ức bàn chân hoặc mu bàn chân.

Đòn đá hình lưỡi liềm (crescent) có tên như vậy vì quỹ đạo của đòn đá là một hình lưỡi liềm. Bắt đầu ở thế thủ trung tính sẵn sàng, hai tay thả lỏng nhưng phòng thủ trên đường trung tâm. Đưa chân sau vòng ngang trước thân sang phía đối diện ở bên ngoài, quét chân lên trên rồi ngược lại ngang qua thân, tác động bằng cạnh bàn chân vào xương sườn hoặc đầu. Đòn đá lưỡi liềm phía trong quét lên trên và vào trong từ cùng bên của thân, theo một chuyển động lưỡi liềm vòng tròn.

Các đòn đá xoay đòi hỏi phải quay lưng về phía đối thủ, nên cần dùng thận trọng. Bắt đầu với thế thủ trung tính sẵn sàng thường lệ, hai tay thả lỏng nhưng phòng thủ trên đường trung tâm. Trượt bàn chân trước tới để tạo chút đà và xoay thân ra sau bằng cách đưa hông sau chuyển động. Để thực hiện đòn đá xoay lưng kiểu đẩy, hãy thu chân sau vào phía dưới bằng cách dẫn đầu bằng đầu gối nâng lên, rồi đẩy chân ra sau về phía trước trong khi xoay trục trên chân trụ. Đòn đá xoay cũng có thể tung ra một đòn đá lưỡi liềm.

Đôi khi, người ta tung bất kỳ đòn đá nào trong lúc nhảy. Tuy trông hoa mỹ, chúng không có sự ổn định, tốn thời gian để tung ra, và dễ bị né tránh và phòng chống.

KHÁC

Ngoài các đòn đánh bằng tay và các đòn đá bằng chân, đòn đánh còn có thể được tung ra bằng cẳng tay, cùi chỏ, ống chân, đầu gối và đầu.

ĐÒN GIẢ

Đòn giả rất quan trọng trong aikido. Một atemi dùng làm đòn giả hay đòn lừa sẽ gợi ra phản ứng từ đối thủ. Chuyển động thân thể của phản ứng ấy có thể đổi hướng của đòn kỹ thuật. Một ví dụ là tung một atemi hay đòn giả về phía đầu; khi đối thủ kéo người tránh đòn, hãy đi theo quỹ đạo đó và ném về hướng ấy. Một đòn giả thấp vào vùng bụng sẽ khiến đối thủ cúi người về trước, điều này cho phép bạn lợi dụng điểm thăng bằng kuzushi phía trước. Phản ứng tâm lý trước một đòn giả thường đặt sự tập trung vào một chỗ khác với đòn kỹ thuật thân thể thực sự. Ví dụ, khi gặp sức kháng cự với một đòn khóa nikyo, một đòn giả nhanh vào đầu sẽ khiến đối thủ co người lại, che đầu và buông sức kháng cự trên cánh tay bạn, và bạn có thể lập tức áp dụng lại đòn một cách thành công.

ĐÓN CHẶN VÀ CHUYỂN HƯỚNG ATEMI

Aikido không dùng các thế chặn. Chặn đứng lại đà của đòn tấn công và khiến đòn kỹ thuật trở nên tĩnh, bất động và khó khăn. Cách tiếp cận của aiki là nhẹ nhàng và tinh tế nhập thân và đón chặn đòn tấn công, rời khỏi đường tấn công, và hòa theo đòn đánh bằng cách đi theo và kéo quá đà theo quỹ đạo cùng hướng tự nhiên của nó. Đà của đòn tấn công sau đó được chuyển hướng về một điểm thăng bằng kuzushi cho đến khi đối thủ mất thăng bằng.

tiêu tốn 70 phần trăm năng lượng và luôn bị ném bởi chỉ 30 phần trăm năng lượng.

Những người hành aikido cao cấp không ngừng tinh luyện các nền tảng bằng cách học và sử dụng các đòn đánh cùng đòn giả. Họ cũng hiểu và áp dụng những kỹ thuật cao cấp của đòn ném và đòn khóa.

khiêm tốn và lòng nhún nhường. Sẽ có vài tình huống, hy vọng là rất ít, mà bạn không thể ngăn ngừa, xử lý hay giải quyết xung đột bằng lời nói. Trước tiên, hãy luôn cố bước đi và nói chuyện để thoát khỏi các cuộc đối đầu.

Hãy ý thức rằng thế giới này có thể nguy hiểm và rằng chỉ vì bạn khoan dung và từ bi với đồng loại không có nghĩa là phần còn lại của thế giới cũng cảm thấy như vậy. Một số người, do lòng tự trọng và kỹ năng đối phó kém, cảm thấy mình có quyền lấy bất cứ thứ gì họ muốn bằng bất cứ phương tiện nào họ có. Bạn là mục tiêu dễ dàng đối với họ, dù bạn nghĩ mình là vậy hay nghĩ mình không nên như vậy.

Không ai có thể ngăn ngừa những cuộc đối đầu nằm ngoài nhận thức của mình. Không cần phải sống trong sợ hãi và hoang tưởng. Rất ít người là tội phạm, chứ chưa nói đến nguy hiểm. Tuy vậy, tội phạm vẫn tồn tại, và bạn phải sẵn sàng đối phó với chúng vì chúng đã sẵn sàng đối phó với bạn.

LUYỆN TẬP ĐỂ ỨNG DỤNG TỰ VỆ

Luyện tập phụ thuộc rất nhiều vào bối cảnh và tình huống. Điều đó có nghĩa là môi trường bạn luyện tập sẽ là môi trường bạn chiến đấu giỏi nhất. Võ đường là một bối cảnh nhân tạo. Trong võ đường, có những quy tắc về lễ nghi và giao đấu, rất khác với những gì bạn có thể gặp trên đường phố. Trên đường phố, điều chào đón bạn là sự bất ngờ, chứ không phải một đòn tấn công và phản ứng phòng thủ đã được sắp đặt trước. Bạn sẽ bị bắt mất cảnh giác. Các giác quan của bạn được mài sắc rồi lại trở nên cùn đi bởi đợt adrenaline dâng lên, ùa tới và cuối cùng là xẹp xuống.

Phần lớn những cách tiếp cận và đòn tấn công được trình bày và minh họa ở đây đến từ các môn võ chính thống. Kẻ đánh nhau đường phố có thể biết hoặc không biết bất kỳ điều nào trong số đó. Chúng đã xem phim và mài giũa kỹ năng trên những nạn nhân trước đó. Chúng sẽ không chiến đấu trong khuôn khổ một hệ thống. Vì vậy, sau khi bạn đã cảm thấy thoải mái với những đòn tấn công khác nhau, hãy để bạn tập trộn lẫn chúng. Hãy để một đòn tấn công được tung ra ngay giữa một cuộc trò chuyện. Có những câu chuyện kể rằng O'Sensei Morihei Ueshiba bảo học trò tấn công ông bất cứ lúc nào, trong và ngoài võ đường. Không ai tìm được điểm yếu nào. Ông luôn sẵn sàng.

Hãy luyện tập trong quần áo thường ngày. Luyện tập trong công viên, bãi đỗ xe hay con hẻm. Luyện tập trong bóng tối hoặc bị bịt mắt. Luyện tập khi đứng, khi ngồi và khi nằm ngửa. Luyện tập khi bước ra khỏi hoặc bước vào một khung cửa hay xe hơi của bạn. Luyện tập khi rẽ góc. Nhờ luyện tập trong nhiều bối cảnh và tình huống khác thường, không ngờ tới, bạn sẽ phát triển được khả năng và sự tự tin lớn hơn vào kỹ năng của mình.

CÁC ĐÒN ĐÁNH VÀ CÚ ĐẤM

Võ sĩ quyền Anh là một trong những chiến binh hiệu quả nhất ngày nay. Võ sĩ quyền Anh chiến đấu ở một khoảng cách rất đặc thù, nằm giữa người đá và người vật. Ở tầm đá, võ sĩ quyền Anh dùng bộ pháp để cắt góc và điều động hoặc xoay chuyển tình thế. Võ sĩ quyền Anh sẽ di chuyển để đưa bạn tập vào tầm lực của mình nhằm dùng những vũ khí mạnh nhất, tức đôi bàn tay. Kho vũ khí tấn công của võ sĩ quyền Anh gồm jab tay trước, cross, hook và uppercut.

Võ sĩ quyền Anh tung jab bằng cách đẩy hoặc bật bàn tay trước về phía trước theo một đường thẳng. Võ sĩ quyền Anh thường giữ bàn tay sau sát đầu để bảo vệ. Jab, thường được coi là một cú đấm mạnh, là công cụ dò xét bạn tập, thiết lập khoảng cách và nhịp độ, phản đòn tấn công và dựng đà cho các tổ hợp.

Võ sĩ quyền Anh tung cú cross thẳng từ bàn tay sau, thường được đi trước bởi jab. Được tung mạnh, đẩy từ chân sau, cross là một cú đấm mạnh có khả năng hạ gục bạn tập của võ sĩ.

Khác với jab hay cross, võ sĩ quyền Anh tung hook như một cú đấm nằm ngang theo một quỹ đạo vòng tròn khép về phía bên đầu hoặc bên thân. Việc vặn hông tạo thêm lực bằng cách đưa cả thân vào cú đấm.

Uppercut là công cụ ít được dùng nhất của võ sĩ quyền Anh và đòi hỏi tầm rất gần. Uppercut, đúng như tên gọi, đi lên từ phía dưới, gần như một cú hook hướng lên. Võ sĩ quyền Anh tung, và thường nhắm, uppercut vào cằm hoặc đám rối dương.

JAB

Thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ vững trung tâm và thăng bằng. Bạn tập nên tiến lại và tấn công bằng một cú jab tay trước. Nhập thân và hòa theo

jab bằng cách lùi lại một chút ra khỏi tầm với và rời khỏi đường tấn công. Tát chặn nhẹ

hoặc dẫn bàn tay đối thủ ra khỏi đường tấn công. Bàn tay phòng thủ của bạn nên ở trên đường trung tâm. Trượt bàn tay chặn của bạn dọc theo đường viền cánh tay đối thủ để khống chế cùi chỏ và tung atemi vào lồng sườn. Trượt bàn tay chặn của bạn lên theo đường viền cánh tay tới cổ đối thủ, và trượt cánh tay đánh của bạn xuống theo đường viền cánh tay tới cùi chỏ đối thủ. Lập tức bước ra sau bạn tập, giữ khoảng cách an toàn ngoài tầm với của bàn tay kia. Dùng một bước tenkan về phía sau để chuyển hướng và đưa bạn tập

đi vòng quanh. Chuyển động đưa qua lại đột ngột sẽ càng làm suy yếu thăng bằng của bạn tập. Bắt đầu trượt bàn tay từ cùi chỏ lên đường viền hàm của đối thủ, theo đường viền cánh tay. Tiếp tục đưa bạn tập đi vòng cho đến khi đối thủ đâm vào cánh tay bạn ở khoảng trống được tạo ra bên hông bạn. Chuyển hướng và đảo ngược hướng đầu của đối thủ bằng cẳng tay dọc theo đường viền hàm từ cằm tới tai, đồng thời khuyến khích phần thân dưới của đối thủ tiếp tục đi theo quỹ đạo vòng tròn bằng cách đặt và đẩy bàn tay kia vào lưng dưới của đối thủ. Bước tới, xoay bàn tay trên và đầu của bạn tập qua và xuống, hướng chúng về điểm kuzushi phía sau. Theo đà bằng irimi-nage cho đến khi bạn tập ngã xuống chiếu an toàn. Hãy ở gần để ngăn ngừa và đối phó với bất kỳ ý định tấn công lần nữa.

Jab-Cross

Thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ vững trung tâm và thăng bằng. Bạn tập nên tiến lại và tấn công bằng một tổ hợp jab-cross điển hình. Nhập thân và hòa theo cú jab bằng cách ngả người ra sau một chút, rời khỏi đường và dẫn cú jab ra khỏi đường tấn công. Bạn tập nên tiếp tục tấn công bằng cú

cross. Hòa theo đòn tấn công bằng cách xoay thân từ trung tâm, đồng thời làm lệch và chuyển hướng cú cross ra khỏi đường tấn công và ra xa thân bạn. Đi theo hoặc hòa theo đà của đòn tấn công, bước ra phía trước, mang theo cánh tay tấn công, đồng thời khóa cùi chỏ kia của bạn tập bằng bàn tay phòng thủ của bạn. Khóa cánh tay cross của bạn tập ở cùi chỏ, đồng thời dẫn bàn tay kia của đối thủ về điểm kuzushi phía sau. Việc xoay thân từ trung tâm tạo nên một cú xoay trục nhỏ và nhiều toàn lực của thân hơn phía sau khi thực hiện đòn. Tiếp tục đưa cánh tay bị khóa của đối thủ vào, và xoay cánh tay trên của đối thủ về phía điểm kuzushi trong khi bước tới để cộng thêm toàn lực của thân từ phía sau đòn kỹ thuật. Tiếp tục theo đà cho đến khi bạn tập xin thua hoặc ngã xuống chiếu an toàn. Hãy ở gần để ngăn ngừa và đối phó với bất kỳ ý định tấn công nào thêm.

Jab-Cross-Hook

Thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ vững trung tâm và thăng bằng. Bạn tập nên tiến lại và tấn công bằng một cú jab tay trước. Nhập thân và hòa theo cú jab bằng cách trượt lùi một chút ra khỏi đường tấn công và nhẹ nhàng tát hoặc dẫn cú jab ra xa. Bạn tập nên tiếp nối bằng cú cross. Hòa theo cú cross bằng cách xoay từ trung tâm theo hướng của cú cross, đồng thời nhẹ nhàng tát

…gạt hoặc dẫn nó ra khỏi đường tấn công. Bạn tập của bạn sau đó sẽ cố tung ra cú móc trước. Trong khi chuyển hướng bàn tay vừa thực hiện cú đấm thẳng chéo, hãy nhập thân và hòa nhập với cú móc bằng cách bước vào trong đó và đưa tay phòng thủ lên trên đường trung tâm. Xoay từ trung tâm, đón đỡ cú móc bằng cả hai tay, khống chế cùi chỏ của đối thủ. Tiếp tục tận dụng đà và quán tính của cú móc, đồng thời dẫn đối thủ xuống dưới và kéo trung tâm trở lại hoặc để cú đánh đi qua. Tiếp theo bằng irimi-nage, sayu-undo, kote-gaeshi, hoặc shiho-nage.

Cú đấm móc dưới (Uppercut)

Một tổ hợp quyền anh điển hình là jab-cross-hook (đấm thẳng tay trước – đấm thẳng tay sau – đấm móc). Một cú đấm móc dưới thường được thêm vào. Bám theo đà và quỹ đạo vòng cung phía trên của đòn tấn công cho thấy shiho-nage sẽ là một phản đòn thích hợp và hiệu quả.

CÁC CÚ ĐÁ

Dùng các cú đá để tiếp cận và tấn công đòi hỏi khoảng cách ma-ai xa hơn nhiều so với một võ sĩ quyền anh dùng tay làm công cụ tấn công chính. Mọi môn võ đối kháng đều có những biến thể khác nhau của các cú đá tương tự.

Cú đá trước cơ bản

Để thực hiện một cú đá trước, hãy dùng chân trước hoặc chân sau. Vào thế thủ sẵn sàng trung tính với bàn tay thả lỏng nhưng phòng thủ trên đường trung tâm trước cơ thể. Giữ thăng bằng và nâng đầu gối lên trước cơ thể. Bật hoặc đẩy chân ra phía trước. Điểm chạm có thể là phần trên hoặc phần ức bàn chân. Cú đá trước nhắm vào háng, đám rối dương, bụng hoặc đầu.

Bài tập đá trước

Thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ trung tâm và thăng bằng. Bạn tập của bạn sẽ tiếp cận và tấn công bằng cách mô phỏng một cú đá trước. Luôn di chuyển để phát hiện và định vị trung tâm của đòn tấn công. Khi bạn tập thực hiện cú đá trước, hãy nhập thân và hòa nhập với kỹ thuật bằng cách bước vào trong đó, hơi lệch khỏi đường tấn công, và đưa cả hai tay lên phòng thủ trên đường trung tâm để chuyển hướng chân đá của đối thủ và bảo vệ trung tâm. Quấn cánh tay đỡ của bạn quanh chân đối thủ, khóa

…đầu gối của đối thủ trong khi trượt bàn tay phòng thủ của bạn xuống theo đường viền cơ thể và chân đối thủ đến đầu gối. Tạo áp lực hướng ra ngoài lên mặt trong đầu gối đối thủ, về phía điểm kuzushi bên ngoài. Dịch chuyển trọng lượng từ trung tâm để tạo toàn lực cơ thể phía sau kỹ thuật. Tiếp tục cho đến khi bạn tập của bạn ngã ngửa trên lưng. Giữ móc dưới cổ chân và trên đầu gối đối thủ. Trượt bàn tay, theo đường viền chân đối thủ, lên đến cổ chân, và kẹp chặt bàn chân đối thủ bằng cơ thể bạn. Ngả người đối thủ ra sau và nâng chân đối thủ lên để áp dụng một đòn khóa chân buộc phục tùng. Tiếp tục cho đến khi bạn tập gõ tay xin tha, biểu thị việc hoàn thành và thực hiện thành công kỹ thuật.

Cú đá ngang cơ bản

Để thực hiện cú đá ngang, hãy dùng chân trước hoặc chân sau. Nâng đầu gối lên, rồi bật đẩy, hoặc đẩy bàn chân ra theo chiều ngang trong khi hông xoay, dồn thêm lực vào cú đá.

Bài tập đá ngang 1

Thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ trung tâm và thăng bằng. Bạn tập của bạn tiếp cận và tấn công bằng một cú đá ngang chân sau. Nhập thân và hòa nhập với

ĐÁ NGANG 1 (TIẾP THEO Ở TRANG SAU)

…với kỹ thuật bằng cách cắt thẳng vào trung tâm của đòn, và chặn đường đi vòng cung của cú đá. Giữ một tay thấp để chặn cú đá trong khi tay kia nâng lên phòng thủ hướng về đầu đối thủ để atemi hoặc chặn bất kỳ đòn tay nào tiếp theo. Đưa cánh tay chặn thấp của bạn lên bên dưới chân đá của đối thủ trong khi đẩy bàn tay kia vào mặt đối thủ. Bước tới từ trung tâm, phối hợp cả hai tay, như thể hai tay bạn ở trên một bánh xe, theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng về phía điểm kuzushi. Bước ra khỏi đường và để bạn tập của bạn lăn

để tấn công

Bài tập đá vòng (Roundhouse) 2

Thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ trung tâm và thăng bằng. Bạn tập của bạn sẽ tiếp cận và tấn công bằng một cú đấm thẳng tay trước (lead jab) và tiếp theo bằng một cú đá vòng chân sau. Lập tức nhập thân và hòa nhập với kỹ thuật bằng cách bước thẳng vào, thu hẹp ma-ai vào trung tâm đòn của đối thủ. Hành động này cắt đứt và chặn đứng đường đi của cú đá vòng. Giữ một tay thấp để chặn chân đối thủ, trong khi nâng tay phòng thủ lên theo đường trung tâm vào mặt đối thủ. Nâng chân đối thủ lên và đẩy vào ngực đối thủ. Không bước tới, xoay bàn tay, như một bánh xe, về phía điểm kuzushi ngay bên dưới bạn tập của bạn.

Để đối thủ ngã xuống thảm dưới chân bạn. Ở gần để ngăn chặn và đối phó với bất kỳ ý định tấn công nào thêm.

Cú đá lưỡi liềm cơ bản

Để thực hiện cú đá lưỡi liềm, hãy dùng chân trước hoặc chân sau và đi theo một quỹ đạo tròn thẳng đứng. Tung cú đá lưỡi liềm từ trong ra ngoài hoặc từ ngoài vào trong.

Cú đá xoay cơ bản

Cú đá xoay có thể tung ra nhiều loại đá khác nhau. Cơ thể có thể xoay vào một cú đá ngang hoặc đá lưỡi liềm một cách dễ dàng. Việc thực hiện thường là xoay người nhanh để tăng thêm đà và sự bất ngờ cho cú ra đòn. Tuy các cú đá xoay rất ấn tượng, chúng không mấy khôn ngoan và ít khi được dùng trong một trận đánh thực sự, vì bạn phải quay lưng lại để xoay người tấn công đối thủ. Cú xoay báo trước ý định của bạn và tốn thời gian quý giá. Tốt hơn là dùng thời gian đó cho những biện pháp trực tiếp và nhanh hơn.

VẬT LỘN (GRAPPLING)

Nhiều người cho rằng hầu hết các cuộc đánh nhau đều kết thúc trên mặt đất. Do đó, một môn võ chiến đấu ra đời đặt trọng tâm lớn vào lối đánh trên mặt đất hay vật lộn. Quá trình chuyển từ tư thế đứng sang lối đánh dưới đất bao gồm việc thu hẹp khoảng cách, tóm giữ, và quật ngã bạn tập.

Đòn quật ngã phổ biến trong kho vũ khí của một võ sĩ vật lộn chỉ đơn giản là lao tới, cúi xuống, và tóm cả hai chân. Võ sĩ vật lộn sau đó sẽ nhấc chân bạn lên, khiến bạn mất thăng bằng và bị ném hoặc ngã xuống với lực rất mạnh. Võ sĩ vật lộn sau đó sẽ cố gắng đè lên trên. Từ vị trí này, bạn tập của bạn sẽ cưỡi lên và đấm bạn dữ dội trong lối đánh “ground-and-pound”. Võ sĩ vật lộn cũng có thể cố khóa một tay hoặc chân trong thế buộc phục tùng. Những người vật lộn là những chiến binh xuất sắc ngay cả khi họ là người ở dưới.

Võ sĩ vật lộn sẽ có xu hướng bị cuốn vào chỉ một bạn tập và có thể trở thành mục tiêu cho bạn bè của người mà họ đã quật ngã. Đây là một trong số ít điểm yếu của một môn võ vật lộn.

ĐÒN QUẬT NGÃ CƠ BẢN

Thiết lập thế thủ sẵn sàng của aikido bằng cách giữ trung tâm và thăng bằng. Bạn tập của bạn sẽ tiếp cận, giả đánh cao, và tấn công bằng một đòn quật hai chân tầm thấp. Đối thủ sau đó sẽ quấn cả hai cánh tay quanh phía ngoài

…đầu gối và bước vào giữa hai chân bạn để có đòn bẩy tối đa. Ngả người về phía trước lên lưng đối thủ, trong khi duỗi chân ra xa khỏi trung tâm. Ép đầu bạn tập của bạn về phía điểm kuzushi phía trước để giúp chuyển hướng trọng tâm và ưu tiên của kỹ thuật. Với tay quanh và tóm đầu cùng cổ đối thủ trong một thế siết cổ hoặc vặn cổ. Khi bạn tập của bạn cố gắng thoát khỏi thế vặn cổ và điểm kuzushi phía trước, cố lấy lại kiểm soát và thăng bằng, hãy hòa nhập và đi theo sự kháng cự về phía điểm kuzushi phía sau của đối thủ. Không bao giờ buông thế vặn cổ. Với tay ra để hỗ trợ phần nào cho cú ngã và ngăn ngừa chấn thương nghiêm trọng. Đi theo đà của cú ngã và lăn lên trên bạn tập của bạn. Cưỡi lên đối thủ trong khi vẫn giữ thế vặn cổ. Giữ trọng lượng về phía trước. Nâng cổ đối thủ lên cho đến khi bạn tập gõ tay xin tha, biểu thị việc hoàn thành thành công kỹ thuật và sự phục tùng.

KẾT LUẬN

Aikido là một môn võ thuật hiệu quả và hiệu năng, áp dụng được cho các tình huống tự vệ. Tự vệ không chỉ là việc luyện tập các kỹ thuật trong một trận đánh. Tự vệ bao gồm việc phát triển một tư duy đúng đắn, nhận thức và phòng ngừa tấn công, cùng việc luyện tập chống lại nhiều loại đòn đánh, cú đá và đòn quật ngã phi truyền thống khác nhau.

Chương 14

Biểu diễn,

Thi đấu,

và Hội thảo

Dần dần, người tập aikido cao cấp sẽ rời khỏi thảm võ đường của mình và tham dự hoặc tham gia các buổi biểu diễn, thi đấu và hội thảo. Đây đều là những con đường giúp đưa việc luyện tập aikido lên một tầm cao mới.

BIỂU DIỄN

Trong bất kỳ buổi biểu diễn hay trình diễn aikido nào, điều quan trọng nhất luôn là phải luôn ý thức được những người mà bạn đang trình diễn hay biểu diễn cho họ là ai và mục đích của buổi trình diễn hay biểu diễn đó là gì.

Những người ở các mức độ nhận thức và am hiểu aikido khác nhau sẽ đòi hỏi những mức độ trình diễn và biểu diễn khác nhau. Công chúng biết điều họ đang xem. Công chúng sẽ thích vòng tròn lớn của aikido, trong khi những người tập aikido am hiểu và cao cấp hơn sẽ thích những ứng dụng nhỏ và tinh tế của các khái niệm. Một số người chỉ bị hấp dẫn bởi các khía cạnh võ thuật hoặc tự vệ của aikido. Những góc nhìn tâm linh hay triết học của môn võ này sẽ chỉ thu hút những người khác. Trẻ em sẽ có khoảng chú ý ngắn hơn người lớn. Bạn cũng có thể muốn quyết định xem mình đang trình diễn cho trẻ em hay cho các bậc phụ huynh.

Mục đích của một buổi trình diễn và biểu diễn sẽ quyết định và định hướng phần lớn nội dung và thời lượng của nó. Nếu mục đích là giáo dục công chúng, nó có thể tập trung vào các ứng dụng tự vệ, vì đó là điều thu hút nhiều người đến với võ thuật nói chung. Nếu mục đích là giáo dục và khai sáng, những kỹ thuật hòa nhập chậm rãi hơn có thể thích hợp và hiệu quả hơn. Nếu bạn đang giảng dạy một hội thảo, phần trình diễn và biểu diễn có thể bắt đầu bằng một kỹ thuật tổng quát rồi tiến triển thành nhiều biến thể, tổ hợp và phản đòn.

Luôn ghi nhớ bạn đang trình diễn và biểu diễn cho khán giả nào và mục đích là gì. Tiếp thị tốt và hiệu quả đòi hỏi việc thu thập thông tin tốt và lập kế hoạch trước.

THI ĐẤU

O'Sensei Morihei Ueshiba đặc biệt không muốn aikido phát triển thành một môn thể thao. Vì lý do đó, ông không khuyến khích thi đấu. Ông cảm thấy rằng thi đấu áp đặt một bối cảnh và luật lệ nhân tạo, làm giảm đi tính ứng dụng của aikido như một môn võ thuật được áp dụng một cách chính đáng. Ông cũng tin rằng thi đấu và sự phấn đấu

…giành lấy vị trí vô địch sẽ chỉ càng khuyến khích, phát triển và thổi phồng cái bản ngã tự cho mình là trung tâm. Cái bản ngã đồng nhất đã học được, trong tư tưởng phương Đông, là một trong những rào cản lớn đối với tâm linh.

Thể thao được thực hành rộng rãi ngày nay, và chúng tốt cho việc

rèn luyện thể chất. Các võ sĩ cũng vậy, họ rèn luyện cơ thể nhưng họ cũng dùng cơ thể

để rèn luyện tâm trí, làm tĩnh lặng tinh thần, và tìm thấy sự hài hòa

và nhiều chiều kích rộng lớn hơn mà thể thao còn thiếu. (UESHIBA, M. 1991, tr. 32)

O'Sensei Morihei Ueshiba, với tư cách là người sáng lập aikido, đã không khuyến khích thi đấu. Ông cảm thấy rằng các kỹ thuật của aikido quá nguy hiểm để áp dụng trong một bối cảnh thi đấu nhân tạo và rằng thi đấu sẽ tạo ra những rào cản bản ngã đối với tâm linh. “Aikido là để phát triển tâm linh của toàn bộ con người,” Doshu Moriteru Ueshiba phát biểu (Ueshiba, M. 2002, tr. 14). Aikido không khuyến khích việc dùng mánh khóe, sự lừa dối, vũ lực quá mức, hay thậm chí cả khái niệm thắng và thua. Qua thi đấu, trọng tâm của thể thao, các thí sinh coi thắng lợi là tất cả. Kỷ luật tinh thần của aikido là vượt qua bản ngã của chính mình vì sự phát triển tâm linh, trái ngược với việc sử dụng aikido phục vụ cái bản ngã đồng nhất đã học được, để đánh bại người khác, từ đó củng cố chính điều mà aikido đang cố gắng giảm thiểu.

Tuy nhiên, một số người cảm thấy rằng thi đấu sẽ là điều tốt và cần thiết cho môn aikido và những người tập nó. Các nhánh Shodokan hay Tomiki của aikido đã phát triển aikido thành một môn thi đấu thể thao nhằm cố gắng chính thức hóa việc huấn luyện, kiểm tra tính hiệu quả một cách nhân tạo, và truyền bá aikido đến công chúng nói chung. Nhiều người thấy điều này rất phù hợp và thích đáng vì lợi ích tốt nhất của aikido theo cách họ nhìn nhận sự tiến hóa của nó. Những người khác lại thấy thi đấu đi ngược với tầm nhìn đã được bày tỏ của O'Sensei Morihei Ueshiba. Ông tin rằng thi đấu nuôi dưỡng cái bản ngã tâm lý thông qua mục tiêu thắng lợi trước người khác. Mục tiêu này làm suy giảm việc huấn luyện và luyện tập aikido như việc ứng dụng những chân lý tâm linh sâu sắc.

Aikido kyogi, hay aikido thi đấu, là đặc trưng của Shodokan aikido, được phát triển bởi Kenji Tomiki, người cũng từng dạy Judo tại Đại học Waseda. Nhiều người thường gọi Shodokan aikido bằng tên người sáng lập, aikido Tomiki. Ông cảm thấy rằng để thích nghi với một thời đại và bối cảnh mới, các trận đánh thực sự nên trở thành những cuộc thi đấu giống như các môn võ khác, chẳng hạn như kendo và judo. Tomiki Sensei muốn giới thiệu aikido, trong bối cảnh võ đạo Nhật Bản truyền thống, như một hệ thống huấn luyện quan trọng của giáo dục thể chất để được nhìn nhận ở tầm quốc tế. Vì những lý do đó, ông đã tạo ra aikido thi đấu.

Shodokan, hay Tomiki, aikido, đặt nền tảng thi đấu trên các nguyên lý shizen-tai (tư thế tự nhiên), uke (phòng thủ), và kuzushi (phá thăng bằng). Mọi nguyên lý và khái niệm đều quan trọng trong mọi khía cạnh của aikido nhưng không được đánh giá hay cho điểm vì mục đích thắng lợi. Các kỹ thuật bao gồm cả atemi-waza (đòn đánh) và kansetsu-waza (kỹ thuật khớp để ném hoặc ghìm).

Có ba loại thi đấu chính: randori, embu, và kata, cộng thêm các đội hỗn hợp. Randori cho hai đấu thủ đối đầu nhau, sử dụng các kỹ thuật được phép và tuân theo những luật lệ cụ thể. Randori có thể là tay không đối tay không hoặc tay không đối tanto (dao). Embu hay kata là khi các cặp đấu thủ thực hiện những kỹ thuật cụ thể và được cho điểm, đánh giá so với các cặp khác. Có những kỹ thuật bắt buộc được quyết định trước và embu tự do. Thi đấu đội hỗn hợp kết hợp randori và kata, được cho điểm và đánh giá so với các đội khác.

Có những quy tắc nghiêm ngặt về lễ nghi trong thi đấu dành cho đấu thủ và trọng tài. Điểm thi đấu dựa trên tính hiệu quả và tính hợp lệ của kỹ thuật.

kaeshi-waza (kỹ thuật phản đòn), số lần phạt cho các kỹ thuật phạm luật hoặc chấn thương, tư thế, tính tích cực, và tinh thần thể thao.

THAM DỰ HỘI THẢO

Lúc ban đầu, học viên thường dành phần lớn thời gian, một cách hợp lý, để học những điều cơ bản từ một người thầy. Đây là điều khôn ngoan. Quá nhiều thông tin, quá sớm, thì rất dễ gây bối rối. Mỗi phong cách và mỗi người thầy sẽ có những khác biệt tinh tế mà học viên mới sẽ không thể nào hòa nhập hay thấu hiểu.

Hầu hết các thầy (sensei) đều mong đợi và khuyến khích học viên aikido cao cấp tham dự các hội thảo. Bản thân O'Sensei Morihei Ueshiba đã học nhiều phong cách võ thuật khác nhau trước khi phát triển aikido. Ngay cả aikido của ông cũng tiến hóa khi ông luyện tập với nó. Trải nghiệm những người thầy và phong cách khác nhau có thể mở rộng góc nhìn của học viên aikido. Việc nhìn và cảm nhận aikido từ nhiều góc độ khác nhau cho phép học viên cao cấp thấu hiểu và hòa nhập những điểm chung. Họ học được điều gì làm cho kỹ thuật vận hành cả về mặt kỹ thuật lẫn khái niệm. Họ cũng nhìn thấy và học hỏi từ những nét riêng của phong cách và cá tính của từng người thầy.

Dù trong aikido có một số chia rẽ và tổ chức mang tính chính trị, nền tảng của nó vẫn là sự hòa nhập và hài hòa. Học viên aikido cao cấp phải vượt qua những khác biệt triết học về góc nhìn và ứng dụng. Hội thảo là một cách tuyệt vời để gặp gỡ và luyện tập cùng những người tập aikido khác, những người đang đi trên cùng một hành trình nhưng theo một con đường hơi khác để đến cùng một mục tiêu và đích đến. Việc trân trọng những khác biệt và tương đồng trong các phong cách aikido khác nhau cho phép aikido trở thành một môn nghệ thuật biểu cảm của sự hài hòa và thống nhất cho mọi người tập. Đây chính là điều mà O'Sensei Morihei Ueshiba mong muốn.

KẾT LUẬN

Dần dần, những người tập aikido cao cấp sẽ bước ra khỏi võ đường của mình và tham dự các buổi biểu diễn, thi đấu và hội thảo. Điều này giúp họ đưa việc luyện tập của mình lên một tầm cao mới. Tiếp theo, những người tập aikido cao cấp sẽ chia sẻ kiến thức của mình với kohai, những học viên đàn em, và bắt đầu giảng dạy hoặc thậm chí mở trường riêng.

…tất cả tuyên bố sứ mệnh và triết lý gắn kết tất cả lại với nhau. Cần có một đánh giá thực tế về tình hình hiện tại và các nguồn lực. Các kế hoạch kinh doanh nên bao gồm một phần về thị trường, khách hàng của bạn là ai, đối thủ cạnh tranh của bạn là ai, và điều gì làm cho dịch vụ và lợi ích của bạn trở nên độc đáo và khác biệt trong thị trường ngách nhỏ hơn của bạn. Bạn sẽ đặt trường của mình ở đâu trong thị trường ngách đó? Nó phải dễ thấy và sẵn có để thu hút học viên mới. Điều quan trọng là biết cách tiếp cận những học viên tiềm năng mới thông qua quảng cáo, khuyến mãi, và một kế hoạch tiếp thị tốt. Có nhiều cách để có quảng cáo và sự hiện diện miễn phí thông qua các thông cáo báo chí, sự kiện đặc biệt, bài viết, và tham gia vào cộng đồng. Kinh doanh là kinh doanh và điều này ngụ ý rằng bạn phải có một kế hoạch tài chính cho thu nhập, chi phí và trách nhiệm giải trình.

Để theo đuổi đến cùng một ý tưởng kinh doanh tốt và một kế hoạch kinh doanh toàn diện, người ta phải sẵn lòng làm những công việc cần thiết. Điều này có nghĩa là đưa ra một đánh giá thực tế về khả năng làm việc một mình của bản thân với tư cách một doanh nhân. Ngoài ra, nhiều người phải đối mặt với những vấn đề riêng của họ về tiền bạc. Vì aikido được coi là một môn nghệ thuật tâm linh, vấn đề thanh toán và giá trị có thể gây bối rối và mâu thuẫn. Người ta phải có khả năng thừa nhận giá trị về mặt tài chính của những gì mình cung cấp và cảm thấy xứng đáng để đón nhận sự sung túc đó vào cuộc sống của mình.

NHỮNG PHẨM CHẤT CỦA NGƯỜI THẦY

Những người thầy aikido cần có nhiều phẩm chất. Những phẩm chất này thu hút học viên mới, duy trì sự quan tâm và tham gia của học viên, và khích lệ những người tập cao cấp.

Người thầy cần có đầu óc kinh doanh tốt để có thể duy trì một võ đường hoặc một lớp học. Không có đầu óc kinh doanh thì không có lớp học.

Người thầy cần có và thể hiện một mức độ đạo đức và luân lý cao. Vì aikido là một môn nghệ thuật tâm linh cũng như võ thuật, điều rất quan trọng là người thầy phải có một quy tắc ứng xử cho chính mình cả trong lẫn ngoài võ đường. Người thầy đại diện cho aikido trước học viên, gia đình họ và cộng đồng.

Người thầy phải sở hữu một trình độ cao trong việc thực hiện kỹ thuật và ứng dụng khái niệm các kỹ thuật aikido. Học viên sẽ bắt chước sự chính xác trong các màn trình diễn của người thầy. Do đó, khả năng trình diễn và minh họa kỹ thuật của người thầy càng rõ ràng, thì học viên càng dễ bắt chước và tiến bộ lên các giai đoạn cao cấp.

Người thầy không chỉ phải có khả năng trình diễn mà còn phải truyền đạt được tinh túy và những chi tiết của aikido. Có thể có một số rào cản ngôn ngữ và khó khăn, nhưng người thầy phải có khả năng truyền đạt quan điểm của mình một cách rõ ràng. Người thầy nên khuyến khích và thấu hiểu những câu hỏi học viên đặt ra và có khả năng đưa ra những câu trả lời rõ ràng và thích đáng.

Người thầy nên có uy tín và tính chính danh. Thật dễ để lừa dối công chúng khiến họ nghĩ rằng ai đó có một nền tảng võ thuật vững mạnh. Việc có một dòng truyền trực tiếp và sự tôn trọng đối với các bậc thầy của mình là hình mẫu cho thái độ đúng đắn đối với việc luyện tập, kỷ luật, trách nhiệm giải trình và trách nhiệm. Do đó, người thầy nên sẵn lòng cung cấp tài liệu chứng minh cho mọi cấp đai đạt được. Người thầy cũng nên liên tục tôn vinh các bậc thầy trong quá khứ và duy trì mối liên hệ phù hợp và có trách nhiệm nếu họ vẫn là thành viên tích cực hoặc quảng bá tên tuổi, phong cách hay liên đoàn của người thầy cũ.

Người thầy, vì là con người, sẽ có tính cách và cá tính riêng của mình. Là con người, không ai hoàn hảo. Do đó, người thầy nên hành xử với sự khiêm nhường và có những biện pháp để bảo vệ học viên khỏi những khiếm khuyết của mình. Những

…người thầy cũng cần thể hiện và làm gương về một mức độ cao của sự chính trực, khiêm tốn, tự tin, trung thực, kiên nhẫn và nhất quán.

Người thầy nên có sự nhất quán đồng đều trong chương trình giảng dạy và tiêu chí chấm điểm. Người thầy cần tránh thiên vị hoặc tùy tiện trong các chính sách thăng cấp của mình.

Người thầy cần không ngừng luyện tập, tiến bộ và trau dồi aikido của chính mình.

KẾT LUẬN

Người dạy aikido phải dạy những động tác lăn cơ bản, ngã, tóm giữ, đòn đánh và khóa.

Người thầy của một người tập aikido cao cấp có một công việc khó khăn hơn nhiều. Thầy phải dạy và làm gương về một trình độ cao trong việc thực hiện kỹ thuật và ứng dụng khái niệm. Người tập aikido cao cấp sẽ rèn luyện sự phát triển nội tâm của mình thông qua việc hiểu được ảnh hưởng của Omoto đối với O'Sensei Morihei Ueshiba và aikido, có một triết lý luyện tập, rèn luyện tâm trí, và hiểu cũng như sử dụng khí (ki). Các lý thuyết và khái niệm dành cho người tập aikido cao cấp bao gồm nghệ thuật cơ học cơ thể, sự di chuyển và sự giao kết. Người tập aikido cao cấp sẽ không ngừng trau dồi những nền tảng của đòn đánh, đòn ném và khóa, ứng dụng, tổ hợp, phản đòn và đảo đòn. Đưa việc luyện tập lên một tầm cao mới, người tập aikido cao cấp học các kỹ thuật tự vệ, và tham gia vào các buổi biểu diễn, thi đấu, hội thảo và giảng dạy. Người tập aikido cao cấp không ngừng trau dồi những nền tảng của mình thông qua việc luyện tập và kỷ luật nhất quán và bền bỉ với ý chí và cường độ chân thành và thực sự trong nhiều bối cảnh và tình huống khác nhau.

Suy cho cùng, không có aikido cơ bản hay cao cấp. Chỉ có việc luyện tập. Hãy luyện tập khôn ngoan và luyện tập tốt.

Phụ lục A

Phỏng vấn

Sensei Phong

Thong Dang

Hai cuộc phỏng vấn rất quan trọng cho thấy chiều sâu của lòng dũng cảm và kiến thức của Sensei Phong Thong Dang. Cuộc đầu tiên xuất hiện trên Aikido Journal năm 1994, và cuộc thứ hai trên Aikido Today Magazine năm 2001. Hai cuộc phỏng vấn này được trình bày ở đây nguyên vẹn với sự cho phép rõ ràng của các biên tập viên của những tạp chí đó.

PHỎNG VẤN AIKIDO JOURNAL #101 (1994)

VỚI SENSEI DANG THONG PHONG

Bởi Stanley Pranin (AJ/SP: Aikido Journal/Stanley Pranin)

(Dang Thong Phong: Sinh ngày 10 tháng 2 năm 1935 tại tỉnh Thừa Thiên, miền Trung Việt Nam. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông được tuyển vào Trường Sĩ quan Quân đội Thủ Đức. Từng giữ chức giám đốc Hiệp hội Võ thuật và Thể dục Trường Quân đội Thủ Đức của Lực lượng Vũ trang Việt Nam Cộng hòa. Năm 1968, sáng lập Liên đoàn Aikido Tenshinkai và giữ chức chủ tịch. Có nhiều kinh nghiệm trong Thiếu Lâm Kung-fu Hàn Bái Đường, đạt đẳng 5 dan aikido, 6 dan taekwondo, và 5 dan judo. Chuyển đến California năm 1986, nơi ông hiện điều hành Võ đường Tenshinkai của mình.) AJ/SP: Tôi muốn cảm ơn thầy rất nhiều vì đã mời tôi đến hôm nay. Tôi trở nên rất quan tâm đến việc tìm hiểu thêm về lai lịch của thầy khi tôi đọc bản tin mà thầy gửi cho tôi mô tả những khởi đầu của thầy trong aikido. Để bắt đầu, tôi muốn hỏi thầy rằng…

Sensei Phong: Có vẻ đó là nghiệp của tôi. Sau hơn bốn mươi năm học hỏi, luyện tập và dạy nhiều môn võ thuật khác nhau, tinh thần của chúng đã thấm vào máu thịt tôi. Sau ngần ấy năm, tôi như bị nghiện các môn võ. Trong ba mươi năm qua, tôi đã cố gắng lập các võ đường bất cứ khi nào và ở đâu có thể. Bốn tháng sau khi định cư ở California, chúng tôi chuyển đến thành phố Garden Grove ở Quận Cam, và khi tôi nhận thấy không có võ đường aikido nào, tôi quyết định mở một võ đường. AJ/SP: Thầy đã sống ở đâu tại Việt Nam?

Sensei Phong: Sài Gòn.

AJ/SP: Tôi tin rằng thầy bắt đầu luyện tập aikido rất sớm, có lẽ vào cuối những năm 1950… Sensei Phong: Tôi bắt đầu luyện judo và Thiếu Lâm Kung-fu vào đầu những năm năm mươi. Tuy nhiên, năm 1958, anh trai tôi là Tri Thong Dang Sensei trở về Việt Nam từ Pháp và bắt đầu dạy aikido. Tôi đã luyện tập môn nghệ thuật tuyệt vời này từ đó. Nhưng vào thời điểm đó, tôi không thể dành trọn mình cho aikido vì trách nhiệm gia đình. Cha tôi qua đời khi tôi còn rất nhỏ. Mẹ tôi phải làm việc vất vả để nuôi ba đứa con còn lại ở nhà. Do đó, ngoài việc đi học, tôi phải dành thời gian rảnh để làm việc giúp mẹ. Tôi cũng phụ giúp dạy Thiếu Lâm Kung-fu và judo tại Trường Võ thuật Hàn Bái Đường, một trong những trường võ thuật nổi tiếng nhất ở Sài Gòn, do cố Tiến sĩ Nguyễn Anh Tài sáng lập. Võ sư chính là thầy của chính tôi, Vu Ba Oai Sensei.

Mãi đến năm 1961 hoặc 1962, khi một đại diện từ Hombu Dojo, Mutsuro Nakazono Sensei, đến Việt Nam để bắt đầu đặt nền móng cho aikido ở đó, tôi mới có thể dành nhiều thời gian hơn để luyện tập môn nghệ thuật này. Nhờ mười năm luyện judo, tôi có thể tiếp thu tinh túy của aikido mà không gặp nhiều khó khăn, và tôi tiến bộ nhanh chóng. Nakazono Sensei dạy cả aikido và judo tại Hiệp hội Judo và Aikido, do Tri Thong Dang sáng lập. Vì tôi thường có thể tháp tùng Nakazono Sensei trong nhiều hội thảo của ông tại các trung tâm huấn luyện lính nhảy dù và cảnh sát, tôi đã học được nhiều kỹ thuật đặc biệt của ông. AJ/SP: Nakazono Sensei là một người rất thú vị. Tôi đã gặp ông một lần ở Paris năm 1970. Tôi tin rằng ông có một nền tảng judo vững mạnh và rằng ông đã bắt đầu học aikido ở Mãn Châu.

Sensei Phong: Đúng là ông rất giỏi cả judo lẫn aikido, nhưng ông cũng giữ các đẳng cấp cao trong các môn võ khác, bao gồm cả kendo. Ông có tổng cộng hai mươi bảy đẳng dan. AJ/SP: Nakazono Sensei học aikido khi nào? Sensei Phong: Tôi không chắc, nhưng anh trai tôi có lẽ biết. AJ/SP: Nakazono Sensei ở lại Việt Nam bao lâu? Sensei Phong: Khoảng hai năm. AJ/SP: Tôi tin rằng anh trai thầy rời Việt Nam vào những năm 1960. Sensei Phong: Đúng, ông ấy rời đi năm 1964.

Sensei Phong: Khi Tri Thong Dang Sensei rời đi năm 1964, tôi chịu trách nhiệm trông coi trường aikido và judo địa phương. Vào thời điểm đó chưa có liên đoàn nào. Sau đó, tôi bắt đầu thành lập một số võ đường, cả dân sự lẫn quân sự, khắp cả nước. Vì tôi hy vọng thành lập một liên đoàn aikido, tôi đã làm việc rất chăm chỉ trong hai năm để tiết kiệm đủ tiền thực hiện một chuyến đi đến Hombu Dojo

…để tiếp tục việc luyện tập aikido của mình. Ở đó tôi đã dự kỳ thi lên sandan, một đẳng cấp đủ cao để tôi lãnh đạo liên đoàn mới. Sau đó tôi trở về Việt Nam và bắt đầu tiến trình chính thức thành lập liên đoàn aikido vào đầu năm 1968. AJ/SP: Những người luyện aikido ở Hoa Kỳ hay thậm chí ở Nhật đã quen với một mô hình luyện tập cơ bản bao gồm khởi động, kỹ thuật cơ bản, vân vân. Có sự khác biệt nào trong cách aikido được dạy ở Việt Nam không, hay nó ít nhiều giống như cách dạy trong các võ đường trên khắp thế giới? Sensei Phong: Vì nền tảng judo sâu rộng của tôi, tôi đặt rất nhiều trọng tâm vào việc khởi động, bao gồm aiki taiso, vận động các khớp, và luyện tập các kỹ thuật lăn và ngã. Những điều này rất quan trọng. Theo truyền thống, các lớp của tôi luôn kéo dài một tiếng rưỡi, trong đó khoảng ba mươi phút dành cho việc khởi động. AJ/SP: Điều đó rất quan trọng. Cá nhân tôi cảm thấy rằng việc luyện tập mà chúng ta có được chỉ đơn thuần để rèn luyện cơ thể và giữ cho nó dẻo dai cũng quan trọng như việc luyện tập kỹ thuật.

Sensei Phong: Điều đó đúng. Một người khởi động tốt sẽ đạt được kết quả tốt trong phần còn lại của buổi luyện tập của mình. AJ/SP: Tôi bắt đầu aikido khoảng ba mươi mấy năm nay. Những người thầy ở độ tuổi bốn mươi khi bắt đầu giờ đã ở tuổi bảy mươi, và tôi nhận thấy rằng trong khi một số người vẫn duy trì thể trạng rất tốt, những người khác thì không. Họ vẫn dạy, nhưng hiếm khi tự mình luyện tập, và tôi không nghĩ họ đã tập các bài giãn cơ. Giờ đây khi đã lớn tuổi, thật khó để họ thực hiện aikido một cách nghiêm ngặt. Sensei Phong: Nhận xét của bạn khá đúng. Luyện tập hằng ngày là điều cần thiết. Khi dạy một kỹ thuật, một người thầy giỏi phải trình diễn không chỉ những chi tiết của động tác và tinh túy của chúng, mà còn cả nội lực nội tại của những kỹ thuật đó. Luyện tập hằng ngày sẽ giúp phát triển và duy trì khí (ki) đó, tôi tin vậy, cho đến tận tuổi già. AJ/SP: Khi thầy điều hành võ đường ở Việt Nam, tôi tưởng tượng các điều kiện chính trị khá khắc nghiệt. Chính phủ có áp đặt những hạn chế đối với việc luyện tập aikido vào thời điểm đó không? Sensei Phong: Ở Việt Nam, hầu hết các phong cách đều có sự hiện diện mạnh mẽ vì người Việt Nam yêu thích võ thuật. Bất cứ ai muốn điều hành một võ đường trước tiên phải chứng minh rằng họ thành thạo chuyên môn của mình. Sau khi được Bộ Thanh niên và Thể thao xem xét, một đơn xin được gửi đến Bộ Nội vụ, nơi lý lịch chính trị và công dân của người nộp đơn được điều tra. Bất cứ ai từng có tiền án sẽ không được cấp phép dạy học.

Năm 1975, sau khi những người Cộng sản tiếp quản miền Nam, mọi hình thức luyện tập võ thuật đều bị cấm. Chính phủ Cộng sản không cho phép các hoạt động võ thuật cho đến năm 1979. Mọi phong cách võ thuật đều chịu sự quản lý, ở cấp hành chính thấp nhất, của Cơ quan Thể thao và Trò chơi Nhà nước. Hiện nay các võ đường tư nhân không được phép. Tuy nhiên, tôi tin rằng trong tương lai gần, chính phủ sẽ khoan dung hơn đối với việc mở các võ đường tư nhân.

AJ/SP: Có vẻ như ở Việt Nam có một nền võ thuật rất phong phú, bao gồm cả các phong cách Trung Hoa và Nhật Bản, cùng những phong cách bản địa. Tôi biết rằng cho đến tận ngày nay, ở phần lớn Đông Nam Á vẫn còn chút oán giận đối với người Nhật vì những gì đã xảy ra trong Thế chiến thứ hai. Vậy có còn những cảm xúc mạnh mẽ ấy không, và ông có bao giờ gặp sự phản kháng đối với những thứ Nhật Bản nơi học trò của mình không? Thầy Phong: Thật ra không có nhiều oán giận đối với người Nhật, cũng không có thái độ chống lại võ thuật Nhật Bản nói riêng, dưới cả chính quyền Nam Việt Nam trước đây lẫn chính quyền hiện tại. Thực tế, võ thuật Nhật Bản còn được ưa chuộng hơn võ thuật Hàn Quốc. Nhiều phong cách võ thuật Nhật Bản khác nhau rất phổ biến trong người Việt. AJ/SP: Vì sao lại như vậy? Thầy Phong: Đó là nhờ một làn sóng phim Nhật Bản mô tả tinh thần dân tộc Nhật Bản ở mức cao. Đó là lý do của sự ưa chuộng ấy. Một học trò có thể vâng lời thầy dạy võ của mình hơn cả thầy giáo ở trường. Nếu thầy dạy võ bảo anh ta chết, thì anh ta sẽ chết. Mặt khác, phim Hàn Quốc hiếm khi được chiếu ở Việt Nam và không nhiều người biết đến tinh thần yêu nước của người Hàn, vốn cũng chẳng kém gì người Nhật. AJ/SP: Ông có mối liên hệ nào với Nhật Bản khi được phép dạy học trở lại vào thập niên 1980 không? Có vị thầy người Nhật nào đến thăm, hay học trò nào của ông có thể đi lại không? Thầy Phong: Vào thời điểm đó, thường dân bị cấm liên lạc với người nước ngoài, nên tôi không thể liên lạc với bất kỳ vị thầy nào ở Nhật. Mãi sau khi tôi trốn thoát sang Mỹ thành công, ở lần thử thứ mười tám, tôi mới có thể liên lạc lại với những người ấy. AJ/SP: Đọc bài phỏng vấn trên bản tin của ông, tôi hiểu rằng ông đã trải qua những kinh nghiệm vô cùng đáng nhớ và nguy hiểm. Ngoài ra, ông còn có nền tảng ở những môn võ khác ngoài aikido và judo, kể cả một số môn thiên về chiến đấu. Trong những tình huống nguy hiểm đến tính mạng, ông thấy kỹ thuật hay sự luyện tập nào là quan trọng nhất để sống sót? Thầy Phong: Từ năm 1975, tôi đã đối mặt với nhiều tình huống nguy hiểm, nhưng điều giúp tôi nhiều nhất chính là khả năng giữ bình tĩnh. Điều đó đã giúp tôi thoát khỏi rất nhiều tình huống hiểm nguy. AJ/SP: Thật thú vị. Những người mới học võ – đặc biệt là người lớn tuổi – thường tự hỏi liệu mình có thể áp dụng các đòn thế ngoài đường phố hay không. Thầy Phong: Tôi đã luyện võ tổng cộng khoảng bốn mươi ba năm, nhưng chưa bao giờ phải áp dụng đòn thế lên bất kỳ ai. Trong hầu hết các trường hợp, khi có người tìm cách gây sự đánh nhau với tôi, tôi đều đáp lại bằng sự bình tĩnh để tránh một tình huống đáng xấu hổ.

AJ/SP: Thật đáng kinh ngạc khi nghe điều đó, nhất là khi xét đến xuất thân thời chiến của ông. Tôi cho rằng đó là niềm vinh dự cho cả sự luyện tập của chính ông lẫn khả năng của môn võ thuật trong việc tạo nên ít nhất một cảm giác bình tĩnh nơi con người. Thầy Phong: Năm 1967, Liên đoàn Taekwondo Quốc tế mời tôi sang Hàn Quốc thăm và tìm hiểu thêm về tổ chức của Liên đoàn. Vào cuối chuyến thăm kéo dài hai tuần, tôi bày tỏ mong muốn được đến Nhật Bản và Hồng Kông. Một số võ sư Hàn Quốc khuyên tôi đừng đến Hồng Kông, nói rằng nơi đó không an toàn, chủ yếu vì tôi là người nước ngoài và là mục tiêu dễ dàng cho nạn cướp bóc. Nhưng tôi quyết định thực hiện chuyến đi, không phải vì tôi thích mạo hiểm, mà vì tôi thực sự tin vào khả năng giữ bình tĩnh và tự chủ của mình. AJ/SP: Gần đây tôi có dịp phỏng vấn một vị thầy karate người Okinawa. Ông không đặc biệt nổi tiếng nhưng vẫn được rất kính trọng. Ông kể lại cảm giác khi lớn lên ở Okinawa giữa những điều kiện nguy hiểm. Anh trai ông là một võ sĩ karate Goju-ryu rất tài giỏi và thường được nhờ đến để dàn xếp những tranh chấp hay những cuộc ẩu đả. Tôi hỏi ông rằng anh trai ông dùng kỹ thuật hay cách tiếp cận nào để dàn xếp những tranh chấp như vậy. Ông trả lời rằng anh trai ông mạnh mẽ và điêu luyện đến mức chỉ cần xuất hiện là mọi người đều bình tĩnh lại và không còn đánh nhau nữa.

Tôi biết rằng việc rời khỏi Việt Nam dưới chính quyền hiện nay là vô cùng khó khăn đối với ông, và rằng ông đã nhiều lần tìm cách trốn đi. Ông có thể kể lại câu chuyện về cuộc trốn thoát thành công của mình, khi cuối cùng ông đã có thể rời Việt Nam sang Hoa Kỳ không? Thầy Phong: Mười lăm trong mười tám lần trốn thoát của tôi là đi đường biển, ba lần còn lại là đi đường bộ. Trong năm lần, tôi bị các toán tuần tra hoặc cảnh sát Cộng sản truy đuổi. Tôi bị bắt hai lần và bị giam tám tháng lần đầu, ba mươi bảy tháng lần thứ hai. Trong suốt ba mươi bảy tháng đó, tôi lúc thì bị giam trong tù, lúc lại bị đưa ra đồng làm lao động khổ sai, một chu kỳ lặp đi lặp lại hết lần này đến lần khác.

Một người bạn của tôi đã trốn khỏi Việt Nam đã viết thư về cho mẹ anh ấy rằng chuyến đi đã được sắp xếp rất chu đáo. Mẹ anh ta liên lạc với tôi và bảo tôi hãy dùng một cách tương tự. Lúc đó tôi không muốn đi vì lần cuối cùng bị bắt, gia đình tôi không có tin tức gì về tôi suốt hơn một năm. Nên tôi rất miễn cưỡng. Vào thời điểm đó, người ta bắt đầu được phép ra đi hợp pháp nên tôi hy vọng đi theo con đường hợp pháp. Tuy nhiên, điều đó là không thể đối với tôi vì những lần vượt ngục trước đây của mình.

Nhờ cương vị sĩ quan trong Quân lực Nam Việt Nam, dạy aikido cho một số nhân viên Đại sứ quán Mỹ, tôi đã có thể đưa gia đình mình di tản vào phút chót nhờ Đại sứ quán Mỹ. Tuy nhiên, tôi phải chờ một chuyến bay di tản khác mà cuối cùng không bao giờ thành hiện thực, và buộc phải ở lại phía sau.

Cuộc trốn thoát của tôi được thực hiện bằng đường biển. Chúng tôi mất khoảng hai tháng đi từ đảo này sang đảo khác, tổng cộng qua khoảng năm đảo, trước khi đến đảo Galang ở Indonesia, nơi có một trong những trại của Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn. Cuối cùng, tôi đến Sân bay Quốc tế San Francisco vào ngày 25 tháng 2 năm 1986, và được vợ cùng hai con trai đón, sau hơn mười một năm xa cách.

Đầu tiên chúng tôi định cư ở Sacramento, nhưng tôi khó tìm được việc làm ở đó. Tôi ở đó bốn tháng, rồi được một số học trò cũ mời đến thăm Quận Cam. Tôi xuống xem xét khu vực này và quyết định trở về San Francisco để đón gia đình. Sau khi chuyển đến Quận Cam, tôi

không đủ tiền để mở võ đường ngay, nên tôi nhận một công việc với mức lương năm đô-la một giờ, làm mười đến mười hai tiếng mỗi ngày. Tôi làm như vậy khoảng một năm rưỡi rồi vay ít tiền để mở võ đường. Sau một tháng rưỡi ở võ đường đầu tiên ấy, nằm trên đường Brookhurst Way ở Garden Grove, chủ nhà lấy lại mặt bằng để đập bỏ và bán đất, nên tôi mất tất cả. Tôi lập tức bắt đầu tìm chỗ khác, và hai tháng sau ký hợp đồng thuê năm năm cho võ đường hiện tại rộng 3.000 bộ vuông của mình.

Ban đầu, tôi gặp những vấn đề tài chính nghiêm trọng vì võ đường còn quá mới và không ai biết đến nó. Trong một năm rưỡi đầu, tôi làm việc không công và phải đổ rất nhiều tiền vào võ đường. Dần dần, số học trò tăng lên đến mức tôi có thể trang trải chi phí. AJ/SP: Nhiều năm qua tôi đã đến hàng trăm võ đường và tôi luôn có thể nhận ra khi ai đó có ý thức chuyên nghiệp tốt. Ví dụ, tôi thấy sự sạch sẽ của võ đường này và những tấm bằng treo ở đây. Tôi biết ông rất tận tâm trong việc dạy học, và tôi cũng nghĩ ông rất hiểu cách giới thiệu môn võ của mình với công chúng một cách hết sức hấp dẫn. Thầy Phong: Cảm ơn ông rất nhiều. AJ/SP: Ông chưa có nhiều kinh nghiệm với văn hóa Mỹ hay với việc kinh doanh ở đây, nhưng điều đó khiến tôi nghĩ rằng một số nguyên tắc quan trọng hơn của việc điều hành một võ đường chính là lẽ thường và sự chăm chỉ, ở bất cứ đâu. Thầy Phong: Tôi đã có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức và giảng dạy suốt ba mươi năm qua. Trước năm 1975, tôi là người đứng đầu một liên đoàn ở Nam Việt Nam gồm hơn ba mươi võ đường và mười nghìn hội viên. Tôi cũng là Tổng Thư ký của cả liên đoàn judo lẫn taekwondo. Tôi bắt đầu dạy học từ hơn ba mươi năm trước. Qua kinh nghiệm, tôi học được rằng người ta phải hy sinh ở hiện tại, lúc khởi đầu, nếu muốn đạt được mục tiêu về sau, trong tương lai. Tôi khám phá ra rằng ở Mỹ, chỉ kỹ năng là không đủ — kiến thức và kinh nghiệm về tổ chức đôi khi còn quan trọng hơn để đạt được thành công.

Hiện nay, ngoài trách nhiệm giảng dạy và việc điều hành liên đoàn hằng ngày, tôi đang chuẩn bị viết một cuốn sách, và nếu có thể, sản xuất một băng video về các kỹ thuật aikido cho những ai muốn tìm hiểu thêm về Tenshinkai Aikido. Đó cũng sẽ là món quà của tôi dành cho các thế hệ tương lai. AJ/SP: Ví dụ, nếu một người Mỹ tra danh bạ điện thoại và thấy một người Mỹ dạy một môn võ nào đó, tôi không nghĩ anh ta sẽ gặp trở ngại gì khi tập với người thầy đó. Nhưng một người Mỹ ở Hoa Kỳ có thể xem việc học một môn võ Nhật Bản từ một người thầy Việt Nam là điều khác thường. Ông có từng phải đối mặt với tình huống như vậy không, và nếu có thì ông đã đáp lại thế nào? Thầy Phong: Điều ông nói rất đúng. Một người Mỹ đến võ đường này để học một môn võ Nhật Bản từ một người Việt Nam — nhất là từ một người Việt Nam rất nhỏ con — ắt phải có không ít hoài nghi. Tuy nhiên, nhiều người đã từng đến một số võ đường khác trước khi đến đây lại thích cách tôi dạy aikido vì phong cách của tôi mềm mại hơn một số người khác, với nhiều động tác nhẹ nhàng—

…việc luyện tập aikido. Những chuyện như thế khiến tôi bận lòng vì nó không phải là chuyện cá biệt, và nó không do người ngoài làm mà do một số vị thầy cao cấp gây ra. Thầy Phong: Vâng, tôi đồng ý. AJ/SP: Có vẻ như có một ranh giới rất mong manh giữa việc học một môn võ hữu hiệu và khả năng áp dụng nó một cách nhân đạo, luôn kiểm soát hoàn toàn. Thầy ạ, để kết lại, có lĩnh vực nào thầy muốn nói đến hoặc nhấn mạnh không? Thầy Phong: Là một người Việt xa xứ, tâm trí tôi luôn hướng về Việt Nam và mục tiêu của tôi là một ngày nào đó trở về đó để dạy những học trò khác. Một số người trong số họ đã không học được gì mới suốt mười tám năm qua và họ đang chờ tôi. Đó là giấc mơ ấp ủ nhất của tôi. Học trò của tôi hiện đang điều hành tất cả các võ đường ở Việt Nam, và họ đang mong mỏi chờ tôi trở về. Hệ thống aikido ở Việt Nam thuộc Liên đoàn Tenshinkai Aikido và khi trở về, tôi sẽ cấp bằng dưới danh nghĩa Liên đoàn Tenshinkai Aikido. AJ/SP: Thầy có dự định nào cho một chuyến đi Nhật Bản trong tương lai không? Thầy Phong: Nếu có cơ hội, tôi muốn trở lại Nhật Bản để học thêm và mở rộng kinh nghiệm của mình, để trở thành một người thầy giỏi hơn.

Dù phần lớn thời gian tôi vẫn gặp khó khăn về tài chính, tôi luôn nhấn mạnh đến kỹ thuật và không bao giờ cấp bằng hay đẳng cấp cho những người chưa đạt đến một trình độ nhất định. Cảm ơn lời mời đến thăm, bất chấp khoảng cách xa xôi. Thay mặt Liên đoàn Tenshinkai Aikido, tôi chúc ông sức khỏe dồi dào và thành công trong việc tiếp tục biên tập một trong những tạp chí võ thuật chuyên nghiệp nhất thế giới hiện nay.

Bài phỏng vấn sau đây được đăng lần đầu trên tạp chí Aikido Today Magazine. Bài phỏng vấn được in lại ở đây với sự cho phép rõ ràng của hai biên tập viên Susan Perry và Ronald Rubin.

AIKIDO TODAY MAGAZINE #75, VOL. 15, NO. 3:

THÁNG 5/6 NĂM 2001, TRANG 11-15.

Phỏng vấn — Dang Thong Phong Sensei

Lynn Seiser và John Tran thực hiện

Dang Thong Phong Sensei, người sáng lập và chủ tịch Liên đoàn Tenshinkai Aikido Quốc tế, giữ đẳng cấp 6 dan aikido, huyền đai 6 đẳng taekwondo, 5 dan judo và huyền đai 8 đẳng han bai duong (Thiếu Lâm kung fu Việt Nam). Sau năm mươi năm cống hiến cho võ thuật, ông vẫn dạy học hằng ngày tại võ đường của mình ở thành phố Westminster, Quận Cam, California.

Là con thứ hai trong ba người con trai của một người cha cách mạng, thầy Phong sinh ngày 10 tháng 2 năm 1935 tại Phu Le, một cố đô ở miền Trung Việt Nam. Ông lớn lên trong thời kỳ người Việt nổi dậy chống lại ách chiếm đóng của Pháp. ATM: Thầy ơi, nền tảng aikido của thầy như thế nào?

họ đã có Ban Quản trị riêng. Hombu Dojo cử các võ sư đến dạy ở đó hằng năm.

Năm 2001, tôi sẽ cùng Tenshinkai aikido Việt Nam mời Doshu Moriteru Ueshiba và Fujita Sensei đến thăm Việt Nam. Đó sẽ là một vinh dự vô cùng lớn. Chúng tôi hy vọng các hội viên châu Á, Mỹ, Pháp và Canada của mình có thể cùng tham gia với chúng tôi tại Việt Nam. ATM: Sang một chủ đề khác, thầy có gia đình không? Nếu có, thầy lôi cuốn họ vào aikido như thế nào? Thầy có nghĩ việc lôi cuốn gia đình của học trò vào võ đường là quan trọng không? Thầy Phong: Tôi đến Sacramento, California, từ Việt Nam vào năm 1986. Ở đó tôi đoàn tụ với gia đình mình. Vợ và hai con trai tôi đã sống ở Mỹ được mười năm.

Ban đầu tôi dạy các con trai mình Thiếu Lâm kung fu và taekwondo, vì chúng tôi không có thảm để tập. Khi chuyển đến Quận Cam, California, và mở một võ đường, chúng tôi đã có thảm. Thế nên tôi dạy cả hai môn aikido. Con trai lớn của tôi lấy được huyền đai. Con trai út của tôi đạt đai nâu khi còn học trung học. Giờ chúng đã 25 và 26 tuổi. Tôi vẫn còn giữ một bức ảnh hai đứa ném nhau treo trên tường võ đường.

Khoảng hai phần ba học trò của tôi là trẻ em. Tôi tin rằng việc cha mẹ tham gia vào các hoạt động ở võ đường giúp giữ chân học trò. Tôi cố gắng để cha mẹ luôn được biết về hoạt động và sự tiến bộ của con mình, và tôi cố tổ chức nhiều hoạt động cộng đồng tại võ đường.

Khi cha mẹ quyết định gửi con đến với tôi, tôi nói chuyện với họ và giải thích triết lý của aikido. Thường thì, vì aikido là một môn võ phi bạo lực, nó rất hợp với mong muốn của họ. Hiểu được triết lý ấy, họ đưa con đến đây và khuyến khích con ở lại luyện tập. Họ biết con mình sẽ không ra đường gây gổ đánh nhau.

Giúp các thành viên trong gia đình hiểu về aikido cũng quan trọng đối với học trò người lớn. Hai học trò của tôi dấn thân vào việc luyện tập đến mức bạn đời của họ buộc tội họ dành nhiều thời gian cho tôi hơn là cho họ. Cả hai đều phải bỏ tập sau khi lấy được huyền đai vì không có sự ủng hộ của gia đình. Vì vậy, đôi khi tôi gặp gỡ các thành viên gia đình để giải thích những ích lợi và thuận lợi của việc luyện tập aikido và để có được sự ủng hộ của họ. ATM: Theo thầy, những ích lợi đó là gì? Thầy Phong: Từ aikido, người ta học được triết lý sống hòa hợp và tha thứ. Tôi đã áp dụng những bài học này vào chính cuộc đời mình.

Khoảng mười bốn tháng sau khi kết hôn, tôi bị chia cắt khỏi gia đình. Tôi là sĩ quan ở quê hương Việt Nam của mình, và khi chiến tranh ở đó kết thúc, tôi bị giam bảy năm rưỡi. Vợ tôi và hai đứa con trai nhỏ sang Mỹ. Chúng tôi bị xa cách khoảng mười năm.

Lúc đầu, vì xa cách lâu ngày, có những khác biệt về kỳ vọng và những vấn đề trong giao tiếp. Tôi đã ở trong các trại tù cải tạo cùng những người Cộng sản quá lâu và chịu đựng quá nhiều gian khổ đến mức cuộc đời tôi đã thay đổi, cả cách suy nghĩ của tôi cũng vậy. Trong khi đó vợ và các con trai tôi đã sống trong một xã hội tự do. Vậy nên những kỳ vọng của chúng tôi rất khác nhau. Có rất nhiều điều phải vượt qua và thật khó để hòa hợp với nhau.

Việc luyện tập aikido đã dạy tôi làm việc chăm chỉ và giữ gia đình mình bên nhau.

Nhờ dựa vào sự luyện tập aikido của mình, tôi đã có thể giải quyết những xung đột trong gia đình. Giờ đây, vợ tôi luôn tham dự và ủng hộ các hoạt động của võ đường chúng tôi — luôn giúp đỡ mọi việc.

Aikido giờ là lối sống của tôi. Tôi đến võ đường để dạy, rồi về nhà chăm sóc gia đình. Không có gì khác. Đó là cuộc đời tôi, võ đường và gia đình tôi. ATM: Năm 1999, thầy được ghi danh vào Đại sảnh Danh vọng Võ thuật. Điều đó có ý nghĩa thế nào với thầy? Thầy Phong: Đại sảnh Danh vọng Võ thuật Thế giới đã công nhận những thành tựu của tôi. Cá nhân tôi rất vinh dự khi được rất nhiều bậc thầy và võ sư công nhận. Tôi vui vì đó đã là một thành tựu thực sự trong cuộc đời mình. ATM: Thầy được mời biểu diễn tại Buổi Biểu diễn aikido Toàn Nhật Bản năm 1999 ở Tokyo. Trải nghiệm đó như thế nào? Thầy Phong: Tôi không hiểu vì sao chúng tôi được mời. Có rất ít lời mời và số buổi biểu diễn còn ít hơn nữa. Có lẽ chúng tôi được mời vì Fujita Sensei đã đến thăm võ đường của chúng tôi và thấy được kỹ năng của học trò chúng tôi. Tôi cảm thấy rất vinh dự khi được có mặt ở đó.

Chỉ có một võ đường Mỹ khác: Hiệp hội Aikido Hoa Kỳ dưới sự dẫn dắt của Toyoda Sensei cũng biểu diễn.

Vào ngày biểu diễn, người thông báo chỉ nói tiếng Nhật. Đến khi chúng tôi hiểu ra lúc nào mình sẽ được gọi, chúng tôi chỉ còn bốn đến năm phút để chuẩn bị. Thật sự phải tập trung cao độ. Tôi không cảm thấy mình đã làm hết sức, nhưng buổi biểu diễn cũng không đến nỗi tệ. Nó chỉ kéo dài một phút rưỡi. ATM: Năm 2000, thầy kỷ niệm năm mươi năm gắn bó với võ thuật. Năm mươi năm ấy có ý nghĩa gì với thầy? Thầy Phong: Tôi rất biết ơn Tenshinkai Aikido Foundation và tất cả học trò đã giúp biến ngày hôm đó thành một ngày đặc biệt đối với tôi. Tôi rất tự hào vì rất nhiều quan chức chính phủ và nhân vật có uy tín ở địa phương đã cùng chúng tôi chúc mừng. Đó là một ngày quan trọng.

Một trong những thành tựu lớn nhất mà tôi có được trong 50 năm qua chính là cơ hội được dạy học. Trước đây, các bậc thầy chỉ truyền bí quyết của mình cho gia đình và người thân. Nhưng theo cách đó, dần dần môn võ bị mai một. Giờ đây mọi thứ đang thay đổi. Kinh nghiệm nên được chia sẻ tự do để môn võ có thể lan rộng. Tôi dạy những gì tôi biết cho mọi học trò mình có. Tôi rất vui vì đã có thể lập nên một tổ chức để truyền bá aikido.

Khi tôi dạy một lớp, không có kỹ thuật ấn định cho ngày hôm đó. Tôi không làm việc theo cách ấy. Buổi tập dựa trên kỹ thuật nào chợt đến trong đầu. Đôi khi tôi chỉ nhớ ra một kỹ thuật hoặc tự nghĩ ra một kỹ thuật. Tôi luôn hy vọng một học trò nào đó sẽ để ý và tiếp thu nó. Như thế môn võ sẽ không bị mai một. Triết lý của tôi là trình bày càng nhiều càng tốt để môn võ không bị mai một. ATM: Thầy có huyền đai đẳng cấp cao ở một số môn võ khác. Việc luyện tập những môn đó đã ảnh hưởng đến aikido của thầy như thế nào? Thầy Phong: Những môn võ khác đã làm phong phú thêm aikido của tôi, khiến nó đầy đủ hơn. Ví dụ, trong các môn Thiếu Lâm, người ta chú trọng đến thế đứng. Nên tôi có xu hướng giữ

lưng thẳng và trung tâm thấp để duy trì thăng bằng.

Ngay cả O'Sensei cũng đã chuyển hóa những gì ông học được từ các môn võ khác vào aikido. Đó chính là điều tôi muốn làm. ATM: Việc luyện tập ở Mỹ khác với luyện tập ở Việt Nam hay Nhật Bản như thế nào? Thầy Phong: Ở Mỹ, người ta to lớn hơn. Nên các kỹ thuật của tôi phải năng động hơn. Tôi phải ý thức hơn về sự kháng cự để có thể đổi hướng. Khi tôi lớn tuổi hơn, tôi nhận thấy kỹ thuật của mình trở nên mạnh mẽ hơn. Trước đây không có được sức mạnh ấy, nhưng theo tuổi tác, kỹ thuật của tôi ngày càng mượt mà và mạnh mẽ hơn. Tôi nghĩ mình đã phát triển được nhiều khí hơn. ATM: Thầy muốn khuyên gì cho học trò? Thầy Phong: Tôi muốn nhắc nhở những học trò mới rằng aikido là một môn võ không có tính cạnh tranh.

Lúc mới bắt đầu, người ta luyện rất nhiều các động tác cơ bản. Cần phải luyện những động tác cơ bản để có một nền tảng vững chắc cho những kỹ thuật cao hơn. Người mới bắt đầu cần có những kỳ vọng thực tế đối với bản thân và đối với môn aikido.

Mỗi lần Steven Seagal ra mắt một bộ phim mới, số học trò mới lại tăng lên. Trong vòng vài tháng, phần lớn trong số họ đã bỏ tập vì môn võ không giống như họ kỳ vọng. Cần có sự thấu hiểu mới luyện được các động tác aikido. Những kiểu chuyển động chúng ta dùng trong aikido rất khác với những kiểu dùng trong các môn võ khác như karate hay taekwondo. Người mới bắt đầu cần hiểu ý nghĩa và triết lý của việc luyện tập—

Lời khuyên của tôi cho những học trò trung cấp là hãy quay về với những điều cơ bản. Những điều cơ bản là nền tảng cho các kỹ thuật cao hơn. Những điều cơ bản phải vững chắc. Biết quá nhiều kỹ thuật cũng không ích gì. Hãy luôn quay về với những điều cơ bản. Điều hay của việc luyện cơ bản trong thời gian dài là nó xây dựng nên những phản xạ tự động. Không có gì khác tạo nên những phản xạ ấy. Nhưng nếu không có chúng, học trò sẽ không thể thực hiện các đòn phản công một cách hiệu quả.

Tôi cũng muốn nói điều tương tự với những học trò cao cấp. Hãy quay về với những điều cơ bản để xây dựng những phản xạ tự nhiên, tự động. Nhờ quay về với những điều cơ bản, học trò học được cách chuyển từ kỹ thuật này sang kỹ thuật khác một cách uyển chuyển hơn. Ngoài ra, những điều cơ bản còn giúp ích cho việc di chuyển thân thể: ngay cả những người đai cao cũng cần được nhắc nhở giữ lưng thẳng và giữ trọng tâm gần lại và cân bằng.

Tôi khuyên những người đai cao, từ shoden trở lên, hãy giúp huấn luyện những học trò cấp thấp hơn. Đó là cách tốt nhất để tự rèn luyện lại mình trong các kỹ thuật cơ bản. Thực tế, nhờ việc giúp đỡ người khác, tất cả các võ sư ở đây đều hiểu rất rõ về các kỹ thuật nền tảng. ATM: Những đặc điểm tính cách hay niềm tin nào cho thấy một người sẽ là học trò giỏi, hay có lẽ là một võ sư Tenshinkai aikido trong tương lai? Thầy Phong: Việc người ta luyện aikido để cải thiện sức khỏe, để tập thể dục hay để giải tỏa căng thẳng là chưa đủ. Họ còn cần có động lực và lòng nhiệt huyết để luyện tập. Việc có được sự ủng hộ và thấu hiểu từ gia đình cũng rất hữu ích. Điều đó cho phép họ giữ sự tập trung vào việc luyện tập của mình.

Một yếu tố khác giúp học trò trở thành những võ sư giỏi là sự trung thực với chính mình. Những võ sư giỏi thì trung thực và chân thành.

Ngoài ra, những võ sư giỏi rất kiên nhẫn. Sự kiên nhẫn rất quan trọng vì có nhiều thử thách phải đối mặt. Chẳng hạn, phần lớn học trò ở đây là trẻ em. Các em thường thiếu tập trung, khả năng chú ý ngắn, và thậm chí còn cãi lại. Võ sư cần kiên nhẫn để xử lý những hành vi này. Võ sư cần biết cách xử lý trẻ em ở nhiều độ tuổi và hoàn cảnh khác nhau. Họ cần có khả năng làm việc với tất cả các em.

Võ sư phải dạy đi dạy lại những kỹ thuật cơ bản. Ở đây cũng vậy, sẽ rất hữu ích nếu họ có lòng kiên nhẫn.

Những võ sư duy trì được những phẩm chất ấy sẽ rất giỏi. Khi họ luyện tập và dạy học, họ sẽ thay đổi. Ngay cả khi đã vượt qua cấp huyền đai, họ vẫn tiếp tục trưởng thành. Khi được hỏi về một kỹ thuật nào đó, họ phải suy nghĩ và xem lại để dạy. Việc dạy học giúp họ trở nên giỏi hơn nữa. Dạy học là một cách tuyệt vời để cải thiện kỹ thuật của chính mình. ATM: Thầy có nhắc đến việc thầy đã lập Tenshinkai Aikido Foundation, một công ty phi lợi nhuận vì lợi ích công cộng. Thầy hy vọng tổ chức này sẽ đạt được điều gì? Thầy Phong: Cho đến vài năm trước, Tenshinkai aikido do tôi tổ chức và dạy. Tenshinkai Aikido Foundation được thành lập để mở rộng aikido. Liên đoàn sẽ huấn luyện các võ sư để họ có trường riêng hoặc dạy ở những địa điểm khác nhau như cao đẳng hay đại học. Trước đây chúng tôi từng có những học trò muốn dạy nhưng ngân sách là một vấn đề lớn. Quỹ có thể hỗ trợ việc truyền bá môn võ. Đó là mục đích của quỹ, để giúp lan tỏa môn aikido.

Tenshinkai Aikido Foundation là một tổ chức công. Nó mở cửa cho tất cả những ai muốn tham gia và giúp điều hành. Hiện tại, tôi là chủ tịch. Do khối lượng công việc của Liên đoàn Aikido Quốc tế, tôi hy vọng tìm được người giúp điều hành quỹ. Ý tưởng là liên đoàn sẽ phụ trách các khía cạnh kỹ thuật của môn võ còn quỹ sẽ phụ trách việc mở rộng môn võ.

Giả sử, chẳng hạn, một học trò chuyển đến một tiểu bang khác và muốn mở một trường mới. Điều đó có thể rất khó khăn nếu chưa có danh tiếng được xác lập. Quỹ có thể giúp bằng lời khuyên, các mối liên hệ, và — chúng tôi hy vọng — cả tài chính. ATM: Thầy thấy tương lai của aikido sẽ như thế nào? Thầy Phong: Aikido khởi nguồn từ O'Sensei. Dù aikido phát triển thành bao nhiêu nhánh hay phong cách, vẫn luôn có một sợi dây nối với aikikai nguyên thủy. Dù người ta chọn tên gì cho tổ chức và phong cách của mình, tất cả chúng ta đều liên kết với Hombu Dojo aikido nguyên thủy của O'Sensei.

Nhiều lần tôi được mời dạy ở những võ đường không chính thức liên kết với Trụ sở Aikikai. Tôi muốn tất cả chúng ta đoàn kết lại. Tất cả chúng ta đều luyện aikido và các môn võ của chúng ta có cùng một nguồn gốc. Ai nghĩa là hòa hợp.

Aikido sẽ tiếp tục phát triển chậm vì nó không phải là một môn võ có tính cạnh tranh. Một cách để đảm bảo nó lan tỏa nhanh hơn là tổ chức nhiều buổi biểu diễn hơn để nhiều người được thấy môn võ này.

Không khí trong võ đường aikido thì thân thiện và không cạnh tranh; chúng tôi đến với nhau để giúp đỡ lẫn nhau. Đó là điều khách đến thăm quan sát được và đó là điều sẽ giúp môn võ tồn tại lâu dài.

Aikido cần nhiều võ sư tận tâm hơn. Thật khó tìm được những người thầy thực sự yêu việc dạy học, những người thầy tận tâm. Một người có huyền đai không hẳn đã sẵn sàng mở

luyện aikido đều đặn trong ít nhất

một võ đường.

Người ta

nhất mười

phải có đủ

NĂM

đủ kinh nghiệm để mở một võ đường. Ngoài ra, người ta cũng nên đã có chút kinh nghiệm giảng dạy. Đó là một trong những thuận lợi ở võ đường của tôi. Tôi có thể giúp người ta bằng cách quan sát họ dạy và đưa ra lời khuyên. Tôi bắt đầu dạy chỉ sau hai năm học. Điều đó thật khó khăn, vì còn quá sớm. Học trò của tôi không phải trải qua điều đó. Tôi có thể giúp họ trở thành những võ sư giỏi.

Ngoài ra, những người thầy tận tâm phải có khả năng chấp nhận học trò từ nhiều hoàn cảnh khác nhau. Họ phải rộng mở vòng tay — phải yêu thương và quan tâm. Aikido không chỉ là học kỹ thuật. Đó là học cách trở thành một người tốt hơn và sống hòa hợp với mọi người. ATM: Tương lai của Tenshinkai aikido là gì? Thầy Phong: Tôi nhận thấy Tenshinkai chưa được phổ biến rộng rãi hay nổi tiếng lắm. Phần lớn hội viên của nó ở Nam California, vì đó là nơi tôi ở. Điều chúng tôi cần là thiết lập liên lạc với các võ đường khác. Tôi nên đến các võ đường khác, và người khác cần có cơ hội đến đây. Điều đó sẽ giúp Tenshinkai trở nên phổ biến hơn.

Nhiều võ đường mở ra, hoạt động được một thời gian rồi đóng cửa. Tôi nghĩ thường thì chúng đóng cửa vì các võ sư không được huấn luyện đầy đủ. Họ cần kỹ năng xuất sắc trong việc giảng dạy và thực hiện kỹ thuật cũng như khả năng tổ chức và quản lý công việc kinh doanh của võ đường. Tôi nghĩ liên đoàn có thể giúp bằng cách cung cấp huấn luyện và hỗ trợ xây dựng các võ đường mới. Chúng tôi cũng sẽ tổ chức nhiều buổi hội thảo hơn ở đây. Việc liên tục nâng cao kỹ thuật là điều quan trọng.

Tôi cũng mong được thực hiện các băng video huấn luyện và xuất bản sách. Những thứ đó sẽ mở ra thêm nhiều con đường để lan tỏa và gìn giữ Tenshinkai aikido. ATM: Thầy có suy nghĩ cuối nào không? Thầy Phong: Tenshinkai, nghĩa là “từ trái tim của thiên đường”, là cái tên mà chính O'Sensei đã đặt cho môn aikido này. Tôi muốn giữ Tenshinkai đúng như ý định ban đầu của nó — không thiên vị chính trị hay đứng về phe nào. Tôi muốn giữ nó rộng mở với tất cả những ai muốn luyện tập và hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Tôi ước mọi người đều có thể luyện tập để sống hòa hợp với tình yêu thương và sự thấu hiểu.

LỜI BẠT

Tháng 9 năm 2001, một vụ hỏa hoạn đã thiêu rụi trụ sở và võ đường của Liên đoàn Tenshinkai Aikido Quốc tế ở Westminster, California. Trong vòng một tuần, nhờ sự tận tâm của thầy Phong và học trò cùng sự ủng hộ và lòng trắc ẩn mạnh mẽ của cộng đồng, họ lại tập luyện trong phòng kho phía sau của một trung tâm y tế địa phương. Thầy Phong và học trò vô cùng trân trọng tấm lòng hào hiệp của trung tâm và cộng đồng.

Võ đường và trụ sở lại chuyển đến địa điểm hiện tại vào tháng Sáu

1. năm 2002. Thầy Phong lập tức trở lại dạy các lớp hằng ngày và học trò của thầy cũng

trở lại luyện tập như thường lệ.

…về việc sống sót, trưởng thành và phát triển qua bao năm tháng luyện tập không kể xiết mà việc đó đòi hỏi.”

Stan Pranin kể lại: “Tôi cho rằng học trò cao cấp nên luyện tập với mức độ tập trung và nghiêm khắc đủ để đảm bảo rằng họ trải qua một sự thay đổi trong nhận thức và ý thức chung của mình về những gì xung quanh.”

Shihan Bill Witt kể lại: “Khi tôi được Saito Sensei phong 4 dan, ông bảo tôi rằng tôi không còn là thành viên của võ đường của ông nữa, và tôi nên ra ngoài tìm lấy aikido của riêng mình. Ông xem cấp bậc này là ranh giới giữa trình độ cơ bản và trình độ cao của môn võ. Ông cũng nói rằng cho đến 4 dan, học trò luyện tập thân thể mình. Sau mốc đó, họ luyện tập tâm trí mình. Aikido là một môn võ rất riêng tư, vì nó liên quan đến việc dùng chính thân thể mình một cách điêu luyện. Những thay đổi trong động tác của một người được xây dựng dần theo thời gian, và dù không có sự giác ngộ đột ngột hay bước nhảy vọt về nhận thức hay phát triển cá nhân, cấp 4 dan vẫn là một phép tự kiểm tra tốt về sự trưởng thành cá nhân trong aikido.”

Shihan Hiroshi Ikeda kể lại: “Thiên tài của O'Sensei là tạo ra một môn võ của hòa bình — một môn võ có thể thuần hóa sức mạnh võ thuật và truyền cảm hứng, làm sống động con người bằng tình yêu thương. Cũng như bậc kiếm sư có thể biến ‘thanh gươm giết người’ thành ‘thanh gươm ban sự sống’, chúng ta, những người tập aikido, cũng có quyền chọn cách mình sẽ dùng môn võ của mình và cách mình sẽ sống cuộc đời mình. Trở nên điêu luyện trong các kỹ thuật aikido chắc chắn là một mục tiêu thiết yếu và quan trọng của việc luyện tập (shugyo). Tuy nhiên, shugyo cũng rất nhiều phần là trở thành một kỹ thuật viên tài giỏi, người đồng thời cũng tài giỏi về nhân cách và tâm linh trong việc xây dựng những mối quan hệ ý nghĩa với người khác. Khi cố gắng vươn lên cấp bậc hay đẳng cấp kế tiếp, người tập có thể đánh mất tầm nhìn về những khía cạnh khác của sự trưởng thành tâm linh mà O'Sensei hằng mong muốn. Tôi tin rằng tinh túy của aikido không chỉ là waza, mà còn là sự giao tiếp và tương tác diễn ra giữa con người với nhau, dựa trên aiki — tình yêu thương, lòng trắc ẩn, sự tôn trọng và lòng tốt. Tôi mong rằng những người tập sẽ luyện tập siêng năng trong khi luôn ghi nhớ rằng aikido, đến cùng, là một môn võ không chỉ ôm trọn việc luyện tập kỹ thuật mà còn cả sự giao tiếp đầy lòng trắc ẩn giữa con người. Thầy xem đâu là những khái niệm cơ bản và cao cấp của aikido? Shihan Francis Takahashi đưa ra ý kiến: Cá nhân tôi không thấy có sự khác biệt thực sự giữa khái niệm ‘cơ bản’ và ‘cao cấp’ của aikido. Đúng hơn, tôi thấy có một loạt cách diễn giải rộng lớn về các nguyên lý aiki, từ đó dẫn đến vô số phong cách và hình thức biểu hiện của kỹ thuật cũng như cách giải thích aikido. Tinh túy đích thực của aikido nơi Ueshiba Sensei vẫn không thay đổi và nguyên vẹn, chỉ đòi hỏi chúng ta trả giá để hiểu và ôm trọn chúng.”

Stan Pranin đưa ra ý kiến: “Với tôi, khái niệm cơ bản bao gồm việc nhận diện một

đòn tấn công và học cách tạo ra sự hòa trộn thể chất/năng lượng với động tác tấn công. Ở trình độ cao cấp, kỹ năng cơ bản này được tinh luyện để vận hành ở những mức độ tinh tế và vi diệu ngày càng cao. Khả năng nhận biết phát triển đến mức vượt ra ngoài môi trường luyện tập và thấm vào mọi khía cạnh cuộc sống của người tập.”

Shihan Bill Witt đưa ra ý kiến: “O'Sensei cảm nhận rằng aikido có bốn trình độ: cơ bản, uyển chuyển, khí lưu (ki-flow) và takemusu aiki. Có lần thầy tôi bảo tôi rằng những kỹ thuật cơ bản chúng ta học trong võ đường không phải là aikido. Tôi đã sửng sốt. Thầy giải thích tiếp rằng học trò cần có cấu trúc. Lúc ban đầu — để xây dựng thân thể họ và phát triển một vốn động tác nòng cốt. Đó là chức năng của kỹ thuật cơ bản, và tôi có thể nói thêm, cả của kỹ thuật uyển chuyển nữa. Khi việc luyện tập của một người tiến qua hai giai đoạn đầu này, nền tảng được đặt ra cho ki-flow và takemusu aiki. Còn

…kỳ thi chỉ qua cách họ bước lên thảm và cúi chào. Ngay cả khi tính đến những khác biệt về vóc dáng và tính cách, chính nhân cách là thứ bắt đầu tỏa sáng. Tuy nhiên, sẽ là sai nếu nói rằng phẩm chất ấy xuất hiện nơi tất cả mọi người ở kỳ thi shodan. Người ta học với tốc độ khác nhau, và có quá nhiều yếu tố liên quan đến việc học aikido đến mức một số người vươn lên đáp ứng thử thách muộn hơn những người khác. Nhưng nếu aikido là một sự học tập suốt đời, thì việc nhân cách của một người bộc lộ sớm hay muộn cũng chỉ là một khoảnh khắc trong thời gian. …kỹ thuật, trước hết một học trò cao cấp sẽ thể hiện sự tôn trọng đối với trình độ khả năng của bạn tập mình. Người ấy sẽ tập trung và thực hiện một kỹ thuật trôi chảy, chính xác, điều chỉnh theo bản năng để thích ứng với kích thước và tốc độ của bạn tập. Suốt kỹ thuật, học trò cao cấp sẽ không để lộ bất kỳ sơ hở hay cơ hội nào để bạn tập có thể giành lợi thế. Động tác theo hết đà sẽ trọn vẹn. Hơn nữa, trong một tình huống randori hay ngoài đường phố, nơi không có gì được quy định trước hay dàn dựng, một người tập aikido cao cấp sẽ chấp nhận tính ngẫu nhiên của tình huống và sẽ không bối rối trước những diễn biến bất ngờ. Người ấy sẽ đón nhận các đòn tấn công bằng những phản ứng tự phát, chính xác, duy trì kiểm soát tình huống khi động thái của sự việc diễn tiến. Có thể đôi khi học trò cao cấp sẽ trải nghiệm ‘dòng chảy’. Giống như mối quan hệ giữa một nhạc sĩ và nhạc cụ của anh ta, người ta có thể nhận ra liệu âm nhạc chỉ đơn thuần phát ra từ nhạc cụ khi nó đang được chơi, hay liệu người biểu diễn đang tạo ra âm nhạc bằng cả thân thể và tâm hồn mình, hòa làm một với nhạc cụ. Trong aikido, trạng thái dòng chảy này sẽ chuyển thành việc duy trì sự kiểm soát hoàn hảo đối với đối thủ và chính bản thân mình trong bất kỳ tình huống nào. Thầy sẽ yêu cầu gì ở những học trò cao cấp về tương lai của aikido? Shihan Francis Takahashi nói: ‘Tương lai của aikido sẽ luôn nằm trong tay những ai sẵn lòng kiên trì với chính trực, tận tụy với những điều nền tảng, và không ngừng trau dồi tầm nhìn khai sáng của mình về cách thích ứng các nguyên lý aiki với một xã hội luôn biến đổi. Theo thời gian, chúng ta sẽ cần cả những người gìn giữ aiki của Ueshiba có kỹ năng lẫn chưa có kỹ năng. Chúng ta sẽ cần những kỹ thuật viên, những sử gia, những nhà hảo tâm, và những dòng tài năng luôn mới mẻ.’

Stan Pranin nói: “Tôi muốn yêu cầu những học trò cao cấp hãy liên tục quay về với những khái niệm nguyên bản của Người Sáng Lập Morihei Ueshiba để hiểu tường tận những ý tưởng cốt lõi của môn võ, gồm sự hòa giải trong hòa bình và sự sẵn sàng.”

Shihan Bill Witt nói: “Qua nhiều năm, những học trò giỏi nhất mà tôi từng thấy là những người gắn bó với một vị thầy duy nhất. Họ học không chỉ một phong cách kỹ thuật cụ thể mà cả triết lý của vị thầy ấy nữa. Khi hai học trò của hai vị thầy khác nhau gặp nhau, đôi khi thật khó để đồng ý với nhau về những chi tiết trong việc dạy hay luyện tập, nhưng không khó để tôn trọng lẫn nhau. Những người 4 dan hôm nay sẽ là những nhà lãnh đạo aikido của ngày mai. Trong ba mươi năm qua, aikido đã trải qua một sự mở rộng to lớn trên khắp thế giới. Tôi không thể không tin rằng sự mở rộng ấy gần như theo cấp số nhân. Nói theo cách thực tế, điều đó có nghĩa là một người dấn thân vào việc dạy học có thể một ngày nào đó sẽ phải đối mặt với một môi trường kinh doanh khó khăn hơn. Mọi thứ khác đều như nhau, điều duy nhất khiến một người nổi bật giữa những người khác sẽ là nhân cách. Aikido cần hai kiểu học trò cao cấp — những người muốn trở thành võ sư và những người thực hành tashinama, tức sự sẵn lòng làm một việc đơn thuần vì muốn làm nó cho tốt mà không màng đến sự công nhận. Aikido cần kiểu người muốn dạy học và mở võ đường. Aikido cần kiểu người thứ hai nhiều hơn.”

người nêu tấm gương lặng lẽ về một mối quan hệ cá nhân qua việc luyện tập và khơi dậy lòng nhiệt tình nơi những học trò mới hơn.

Shihan Hiroshi Ikeda nói: “Aikido là một môn võ sống động, và như vậy nó tự nhiên, tất yếu tiến hóa. Như O'Sensei đã tạo ra nó, aikido là một budo. Tôi tin chúng ta nên học theo tấm gương lỗi lạc của ông, tìm kiếm và ôm trọn tri thức như ông đã làm, không ngừng tiến hóa như thể chính cuộc đời mình phụ thuộc vào điều đó. Bằng cách ấy, chúng ta có thể khám phá ít nhất một phần nhỏ những gì ông biết, và việc luyện tập của chúng ta sẽ chân thật, thực chất và trung thực. Trong budo, tri thức là sức mạnh, sức mạnh là sự sống còn. Một nền tảng tri thức rộng lớn là thiết yếu, nên tôi khuyến khích học trò cao cấp hãy lên đường tìm kiếm tri thức và đừng bao giờ tự tước đi cơ hội học điều gì đó mới. Hãy tò mò, hãy sáng tạo! Hãy giữ tâm trí rộng mở. Hãy nhìn vào võ đường của mình, nhưng đừng dừng lại ở đó — hãy nhìn đến tất cả các võ đường aikido trên thế giới và nhìn đến những môn võ khác. Hãy sàng lọc, thử nghiệm, thực nghiệm, rồi lưu giữ và áp dụng những thông tin bạn thấy hữu ích. Hãy liên tục làm mới cách nhìn của mình. Aikido của bạn sẽ thay đổi, bạn sẽ trưởng thành, aikido sẽ trưởng thành.”

Thầy Frank McGourick đưa ra những nhận xét sau: “Vị thầy dạy kung fu cuối cùng của tôi, Thiền sư Ji Bong Sa Nim, nhấn mạnh rằng có chín cấp độ tinh thông võ thuật. (1) Cấp độ thứ nhất là phát triển năng lượng để đến võ đường ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác và cam kết với con đường. (2) Cấp thứ hai là phát triển ý chí, hay trong tiếng Trung là ‘I’. Thân thể học trò bắt đầu đáp ứng và sự phối hợp được cải thiện. (3) Cấp thứ ba là cấp của jing (tinh túy hay sức mạnh). Ở đây học trò phát triển những khía cạnh của môn võ như luyện tập binh khí và các kỹ năng giao đấu cùng tự vệ. Với nhiều cá nhân, đây là giai đoạn phát triển cuối cùng của họ và nhiều vị thầy, ngay cả ở những đẳng cấp cao, cũng chỉ nhấn mạnh đến những khía cạnh này của môn võ mình. (4) Cấp yondan trong aikido là cấp được chỉ định làm Sensei. Ở giai đoạn này, ‘hệ thống nội tại’ trở nên quan trọng. Phần lớn học trò sẽ mất hứng thú khi việc luyện tập trở nên thiên về nội tại hơn và ít vận động hơn. Trọng tâm giờ đây là việc luyện tập ‘nei kung’ sơ cấp và học trò sẽ phát triển nội lực và cảm nhận được khí vận động trong thân thể. (5) Trên cấp bốn bắt đầu lĩnh vực luyện tập ‘hsin’ hay tâm và thần. Cấp năm nghĩa là dùng việc luyện tập võ thuật để phát triển một tâm trí trở nên hoàn toàn tĩnh lặng. Đây là sự thực hành nghiêm túc các kỹ thuật thiền định của Đạo giáo và Phật giáo. Những bậc thầy nei kung điêu luyện có thể khống chế kẻ tấn công mà không thực sự chạm vào họ hay chỉ đánh nhẹ vào họ, gây ra phản ứng chậm với tổn thương nội tạng hoặc bệnh tật. (6) Khả năng phát chi này là cốt lõi của cấp sáu. (7) Giờ đây học trò phải nghiên cứu toàn bộ hệ thống ‘ien hsueh’ về chữa bệnh và tự chữa bệnh. Kiến thức về dược thảo, xoa bóp, châm cứu và khí công là tinh túy của cấp thứ bảy. (8) Đây là cấp đạt được tâm thường nhật. Vặn chìa khóa trong ổ khóa cũng giống như một đường xoắn aikido, xoay vô-lăng xe của mình để rẽ trái cũng giống như một đòn ném hơi thở, v.v. (9) Thầy tôi gọi đây là ‘thế giới khoảnh khắc’. Đó là cõi của tâm trí khai sáng, nhận biết tình trạng và hoàn cảnh không ngừng thay đổi của mình để hành động với lòng can đảm và trực giác trong từng khoảnh khắc trôi qua. Đạt được cấp độ này nghĩa là học trò sẽ phát triển một tâm trí từ bi, luôn quan tâm đến việc cứu mọi chúng sinh khỏi khổ đau. Đây là mục tiêu tối hậu của việc luyện tập võ thuật và là phong thái của một chiến binh đích thực, vị chiến binh đã đạt được trí tuệ.” Thầy McGourick hỏi, theo kiểu Công án Thiền điển hình: “Học trò mới, học trò cao cấp, các bậc thầy — Giống hay khác? . . KWAATZ!” Câu trả lời là: “Như bạn biết đấy, không có học trò mới, học trò cao cấp hay các bậc thầy. Không có giống hay khác. Chỉ có việc luyện tập.”

Thầy Daniel Mizukami, 6 đẳng, Tổng Huấn luyện viên của Los Angeles Aikikai, ban đầu đã từ chối lời mời đóng góp cho cuốn sách này. Cuối cùng ông được thuyết phục cho phép đưa lá thư của mình vào vì các tác giả tin rằng nó thể hiện

sự khiêm nhường cá nhân và những hiểu biết sâu sắc, quý giá từ kinh nghiệm. “Xin chân thành cảm ơn lời mời hào hiệp của quý vị để đóng góp cho cuốn sách Aikido Basics tiếp theo. Được thầy Phong xem xét cho việc này là một vinh dự. Tuy nhiên, tôi phải kính trọng từ chối cơ hội này. Dù tôi đã luyện tập aikido nhiều năm, cá nhân tôi cảm thấy mình vẫn còn là một ‘người mới’ trong môn võ này. Tôi cũng cảm thấy aikido, có lẽ hơn bất kỳ môn võ nào khác, là một nỗ lực mang tính cá nhân. Trong khi mọi môn võ đều có sự kết nối tâm linh với một điều gì đó, thì theo ý kiến đã cân nhắc của tôi, cách O'Sensei hình dung về aikido khiến sự kết nối cá nhân càng mạnh mẽ hơn. Tôi cảm thấy mỗi học trò luyện tập aikido cần tự tìm ra những kết nối tâm linh của riêng mình với chính bản thân, với người khác và với thế giới rộng lớn. Chúng tôi, những người thầy, có thể đưa ra sự hướng dẫn, nhưng những câu hỏi của quý vị đề cập đến những khái niệm mà tôi cho rằng mỗi học trò nên tự mình đạt tới. Cảm ơn quý vị đã quan tâm. Chúc may mắn trong mọi nỗ lực của quý vị.”

“Domo arigato gozaimashita, Sensei.”

TRÌNH ĐỘ CAO (TIẾP THEO) Kokyu: hơi thở

Giữ tâm điểm một điểm Thư giãn hoàn toàn Trọng lượng dồn xuống mặt dưới Mở rộng khí Zanshin: tâm lưu niệm Shugyo: luyện tập nghiêm ngặt hằng ngày Misogi: kỹ thuật thanh tẩy Takemusu-aiki: thực hiện tự phát Sumikiri: sự trong sáng hoàn toàn của thân và tâm Tashinamu: luyện tập vì chính việc luyện tập

không vì danh tiếng hay thăng cấp

Các khái niệm khác: Không kháng cự Tư thế đúng và thân thư giãn Đường tấn công và đường trục giữa Thời điểm và nhịp điệu (không phải tốc độ) Trung tâm (duy trì nó, di chuyển từ nó và trở thành nó) Tiếp xúc (khởi phát, chặn bắt, ý định) Căn chỉnh cấu trúc Đường bao (đi theo nó) Sức mạnh từ phía sau và phía dưới Chuyển động tròn và lực (ly tâm

và hướng tâm) Chuyển động, động lượng và quán tính Tối giản Đòn bẩy và các điểm trụ Chuyển động dạng sóng Hạ trọng lượng Tự tin khiêm nhường Tôn trọng và bảo vệ yêu thương người khác Trách nhiệm: Trách nhiệm cá nhân: danh dự và đạo đức Trách nhiệm xã hội: lòng trắc ẩn Biểu đạt tinh thần: đức tin Budo/bushido: đạo của võ sĩ Vũ khí: Aiki-ken: mộc kiếm Aiki-jo: gậy gỗ Aiki-tanto: dao gỗ

Tài liệu có bản quyền

Gomeni-nasai

Xin lỗi, tôi thành thật xin lỗi.

Gono-sen

Khởi phát phản ứng tức thì, phản công

Gyaku

Ngược, đối lập, đảo ngược

Gyaku-hanmi

Tư thế nghịch

Gyaku-uchi

Đòn đánh ngược

Gyaku-zuki

Đấm bằng tay sau, đấm thẳng chéo

Hachidan

Đai đen đệ bát đẳng Hai: Giai đoạn học tập thoát khỏi khuôn mẫu hoặc biến hóa

Hai

Vâng.

Hajime

Bắt đầu.

Hakamia

Váy hoặc quần xếp ly truyền thống xẻ hai ống

Hanmi

Tư thế nửa hướng trước, tư thế chéo

Hanmi-handachi

Đối thủ đứng còn người phòng thủ quỳ hoặc ngồi

Happo-baraki

Hoàn toàn ý thức về môi trường xung quanh

Hara

Bụng, dạ dày, trung tâm

Hayaku

Nhanh lên

Henka-waza

Kỹ thuật biến hóa

Hidari

Trái

Hiji

Cùi chỏ

Hiji-dori

Nắm cùi chỏ

Hiji-gime

Khóa cùi chỏ/bẻ khớp tay

Hitoemi

Tư thế cân bằng với hai bàn chân song song

Hombu

Nhà hoặc trường học trụ sở chính Iaido: Rút kiếm

Iai-goshi

Hạ hông ở vị trí vững chắc

Ialjutsu

Lối đánh rút kiếm phòng thủ

Iie

Không.

Ikkyo

Kỹ thuật ghìm thứ nhất

Irimi

Nhập thân

Irimi-nage

Ném nhập thân

Irimi-tenkan

Nhập thân và xoay

Iwama-ryu

Trường phái ở Iwama, Nhật Bản, dưới sự dẫn dắt của Saito Sensei, chú trọng luyện tập vũ khí

Jiyu-waza

Kỹ thuật tự do

Jo

Gậy ngắn

Jodan

Thượng, vũ khí giữ hướng lên trên hoặc trên đầu

Jodan-zuki

Đòn đánh thượng

Jo-jutsu

Đánh gậy ngắn

Judan

Đai đen đệ thập đẳng

Juken-jutsu

Đánh lưỡi lê

Junbi-taiso

Bài tập khởi động

Juji-nage

Ném chữ thập

Juken

Lưỡi lê và súng trường

Jutsu

Hệ thống chiến đấu đối kháng.

Jutte-juts

Đánh dùi cui kim loại

Kaeshi

Phản đòn, đảo ngược

Kaeshi-waza

Kỹ thuật phản đòn

Kaeshi-zuki

Đâm phản đòn

Kaiten

Xoay

Kaiten-nage

Ném xoay

Kamae

Tư thế, thế thủ

Kami/kamisama

Các linh thần

Kan

Trực giác Kashima Shinto-ryu kenjutsu Nhánh của Katori Shinto-ryu, có ảnh hưởng tới aiki-ken

Kata

Bài quyền hay khuôn mẫu luyện tập được định sẵn

Kata-dori

Nắm vai

Katate-dori

Bị giữ bằng một tay

Katate-uchi

Đòn đánh một tay Katori Shinto-ryu kenjutsu: Trường phái đánh kiếm thời kỳ đầu

Keiko

Luyện tập

Kendo

Môn thể thao kiếm

Kenjutsu

Đánh kiếm tấn công

Ki

Sinh khí

Kihon

Cơ bản

Kiyotsukete

Hãy cẩn thận.

Kiza

Quỳ trên các ngón chân

Kohai

Học trò cấp dưới

Kokoichi

Tấn công và phòng thủ trở thành một

Kokyu

Hơi thở sống động

Kokyu-dosa

Động tác lực hơi thở, kỹ thuật bài tập từ tư thế quỳ

Kolkyu-ho

Bước xoay kèm hơi thở và mở rộng khí

Kokyu-nage

Ném theo hơi thở hoặc thời điểm

Kosa-dori

Nắm tay

Koshi

Hông

Koshi-nage

Ném hông

Koshita

Miếng lưng cứng trên hakama

Koshukai

Các lớp giảng lý thuyết Kote: Cổ tay

Kote-gaeshi-nage

Ném bẻ ngược cổ tay

Koutai

Thay đổi Kubi: Cổ

Kubishime

Các đòn siết cổ

Kudan

Đai đen đệ cửu đẳng

Kuzushi

Phá thăng bằng

KWATZI

Tiếng hét (kiai) của một thiền sư để đánh thức học trò khỏi sự ám ảnh nội tâm và đưa họ vào nhận thức hiện tại bên ngoài

Kyu

Các cấp bậc trước đai đen

Kyu-jutsu

Đánh cung tên

Ma-ai

Khoảng cách

Mae

Phía trước

Mate

Chờ đã.

Mawashi

Bẻ khớp tay ghìm xuống đất, xoay, một vòng xoay

Mawatte

Hãy xoay người.

Men

Đầu

Me-tsuki

Điểm nhìn mắt mềm

Men-uchi

Đòn đánh vào đầu

Migi

Phải

Misogi

Các nghi lễ hoặc thực hành thanh tẩy

Mokuso

Thiền nhắm mắt

Morote

Hai tay

Morote-dori

Hai tay nắm một tay

Mudansha

Các cấp kyu, dưới đai đen

Mune

Ngực

Mune-dori

Nắm ve áo bằng một hoặc hai tay

Mune-tsuki

Đòn đánh vào bụng ngay nút thắt đai

Mushin

Tâm (shin) trống rỗng (mu)

Musubi

Kết nối

Nagashi

Dòng chảy

Nagashi-waza

Kỹ thuật dòng chảy hoặc phối hợp

Nage

Ném

Nage

Chỉ người thực hiện kỹ thuật ném

Nage-waza

Kỹ thuật ném

Nanadan

Đai đen đệ thất đẳng

Nidan

Đai đen đệ nhị đẳng

Nikyo

Kỹ thuật ghìm thứ hai

Obi

Đai

Oi-zuki

Đấm kèm bước tới

Omote

Nhập thân ra trước

Omoto

Giáo phái Shinto đã ảnh hưởng tới O'Sensei

Onegaishimasu

Xin vui lòng. (khi nhờ vả điều gì)

O'Sensei

Đại sư, chỉ Morihei Ueshiba

Otagai-ni-rei

Cúi chào nhau

Otoshi

Thả Randori: Nhiều người, dòng chảy — học trò và bạn tập luyện tập

Rei

Cúi chào

Reigi

Lễ nghi

Renshu

Khổ luyện những điều cơ bản

Ri

Giai đoạn luyện tập

Rokkyo

Kỹ thuật ghìm hoặc khống chế thứ sáu, hiji-kime-osae

Rokudan

Đai đen đệ lục đẳng

Ronin

Võ sĩ samurai không có chủ

Ryote-dori

Hai tay nắm cả hai tay

Ryokata-dori

Nắm cả hai vai

Sabaki

Chuyển động thân Samurai: Phụng sự, võ sĩ phong kiến Nhật Bản phục vụ một chủ nhân

Sandan

Đai đen đệ tam đẳng

Sankyo

Kỹ thuật ghìm thứ ba

Sasumata-jutsu

Đánh gậy chạc ba

Seidan

Vũ khí giữ hướng vào mắt

Seiza

Tư thế ngồi, quỳ trên cả hai bắp chân

Sempai

Học trò cấp trên, đẳng cấp cao hơn

Sen

Khởi phát phản ứng sau khi phân tích

Sen-no-sen

Khởi phát phản ứng hoặc ý định

Sensei

Thầy/người hướng dẫn

Sensei-ni-rei

Cúi chào thầy/người hướng dẫn

Shihan

Bậc thầy

Shiho-nage

Ném bốn hướng

Shinai

Kiếm tre chẻ

Shikko

Đi bằng đầu gối, quỳ trên đầu gối

Shinshin

Thân và tâm Shinton: Tôn giáo tin vào các linh thần, thiên nhiên và thờ cúng tổ tiên, rất có ảnh hưởng tới O'Sensei Morihei Ueshiba

Wakarimasu

Tôi hiểu.

Yame

Dừng lại.

Yodan

Đai đen đệ tứ đẳng

Yoi

Sẵn sàng Yokoe: Ngang, sang bên

Yoko-uchi

Đòn đánh ngang

Yokomen-uchi

Đòn đánh chéo vào đầu hoặc cổ

Yonkyo

Kỹ thuật ghìm thứ tư

Yudansha

Những người mang đẳng cấp đai đen dan

Yukuri

Chậm Yuru-yaka ni: Mượt mà

Zanshin

Tâm, tinh thần hoặc sự kết nối còn lưu lại

Zenpos

Phía trước

REFERENCESANDRESOURCES

BOOKS

Csikszentimihalyi, M. Flou: 7he Pychology of Optimal Exprrienra, New York.

Harper &c Row, 1990. Dang. Thong Phong and Seiser, Lynn. Aikide Barics. Boston: Tutle Publishing.

2003.

Dang. Tri Thong. Bgond rhe Knoun: The Ulhimate Goaf of rbe Martial Art.

Boston: Charles E. Tuttle Publishing Company, Inc., 1993. Dang, Tri Thong. Tavrds thr Uhkown Martial Artir, Whar Suaff You Become?

Boston: Charles E. Turtle Publishing Company, Inc., 1993. Deguchi, Hidemaru. The Creatiox of Meaing- Kameoko, Japan: The Omoto

Foundation. Deguchi, Onisaburo. The Diine Signpost. Kamcoka, Japan: The Omoto

Foundation, 1904. Dobson, Terry and Miller, Victot. Alikido in Eaenydey Lijfe: Giwing in to Get Your

Wry. Berkeley: North Atlantic Books, 1993.

Fujita, Masatake, Aikido Kriki Ho: Aikido Training Mfebod, The Haguc.

Holland: Stitching Promotie Aikido Nederland, 1997. Jackson, S, and M. Csikszentmihalyi. Flow in Sporte: The Ko to Optimaf

Egperiences and Performance. Champaign, Illinois: Human Kinetics. Leonard, G. Aasrer: The Kes to Success and Long-Term Fugillment. New York:

Plume Books, 1992. Murphy, M. and R. A. White. The Pychic Side ofSpartr. Menlo Park, CA:

Addison-Wesley Publishing, 1978.

. I The Zenr: Tricrnd Egperiences in Sportr. New York- Penguin

Books, 1995. O'Conner, Greg. The Aikido Srudenr Handbook. Berkeley, CA: Frog Ltd., 1993. Pranin, Stanley A. The Aie Newr Eugclopedia of Aikido. Tokyo: Aiki News.

1991.

Tohei, Koichi. Aikido: The Co-ordination of Mind and Body for Sej-Defeme.

London: Souvenir Press, 1961.

. Ki Derlopment Methode: Coordinatior of Mfind and Bady. Tokyo: Ki

No Kenkyukai Headquarters, 1973.

Book of Ki: Coondindting Mind and Body in Daily Lijfe. Tokyo: Japan

Publications, 1976.

. Ri tr Daity Life. Tokyo: Ki No Kenkyukai Headquarters, 1978.

Ueshiba, Kisshomaru. The Spirit of Aikido. New York: Kodansha America.

1984.

Aikido, Tokyo: Hozansha Publications, 1985.

The Art of Aikido: Principles amd Esential Trbwigues. New York:

Kodansha America, 2004. Ueshiba, Kisshomaru and Moriteru Ueshiba. Besr Aikida: The Fundawmewtak.

New York: Kodansha America, 2002. Ueshiba, Morihei. Bado Teachings of'rhe Fonder of Ailkida New York:

Kodansha International, 1991.

Budo Training in Aikido. New York: Kodansha America, 1997.

Ueshiba, Moriteru. 7hr Aitido Marter Course Bot Aikido 2. New York:

Kodansha America, 2003.

Westbrook, A. and O. Ratti. Aikide ad the Dymamic Sphen. Rurland,Vermont:

Charles E. Tuttle Company, Ine., 1970.

VIDEOS/DVD

Aikido Joual. Aiki Expo 2002-Friendbip Demonstration Part One and Tive.

2002.

Aikido JourmalAiki Expe 2003Frirndobip Demmonstration Part Onr ad Tung

2003.

Aikikai Hombu Dojo. Aikido, Vo, I-7. Tokyos World Aikikai Foundation.

INTERNET

www.AikiWeb.com www.AikidoJournal.com

MAGAZINES

Aikide Tadoy Magazine by Arete Press, 1420 N, Claremont Blvd, w204C-D

Claremont, CA 91711.Telephone: 909-624-7770, Fax: 909-398-1840.

www.aiki.com, Editor Sensei Susan Perry.

VỀ CÁC TÁC GIẢ

Sensei Phong Thong Dang giữ đẳng cấp Rokudan (đai đen đệ lục đẳng) trong môn aikido

lục đẳng taekwondo, ngũ đẳng judo và bát đẳng Thiếu Lâm Kung Fu Việt Nam. Đại sảnh Danh vọng Võ thuật Thế giới đã hai lần vinh danh Phong Sensei, một lần cho chuyên môn aikido của ông và một lần nữa cho sự cống hiến trọn đời của ông cho võ thuật trong hơn năm mươi năm. Phong Sensei nhận đai đen đệ tam đẳng/Sandan trực tiếp từ Aikikai Hombu Dojo cùng người sáng lập aikido, O'Sensei Morihei Ueshiba, và con trai ông là Doshu Kisshomaru Ueshiba. O'Sensei Morihei Ueshiba đã đặt tên Tenshinkai, nghĩa là từ sự hòa hợp của những trái tim thiên giới hay thiên đường trên mặt đất, cho phong cách aikido độc đáo, uyển chuyển và mạnh mẽ đến từ Việt Nam. O'Sensei Morihei Ueshiba đích thân trao vinh dự và trách nhiệm truyền bá tenshinkai aikido trực tiếp cho Phong Sensei. Phong Sensei đã được giới thiệu trên Aikido Today Magazine, Aikido Journal, Karate Illustrated, Martial Arts and Combat Sports, Martial Arts Traditions và Black Belt Magazine. Phong Sensei giảng dạy hằng ngày tại trụ sở và võ đường chính của Liên đoàn Tenshinkai Aikido Quốc tế ở Westminster, California. Lynn Seiser, Ph.D., MFT, là một học trò bền bỉ của võ thuật. Ông đã luyện tập võ thuật nhiều năm. Hiện ông học và giữ đẳng cấp Sandan (đai đen đệ tam đẳng) trong Tenshinkai aikido dưới sự hướng dẫn của Phong Sensei tại võ đường Westminster Aikikai ở Westminster, California. Tiến sĩ Seiser có các bằng cấp về tâm lý học, triết học và tư vấn hôn nhân, gia đình và trẻ em. Tiến sĩ Seiser là một nhà trị liệu tâm lý, nhà tư vấn hôn nhân, gia đình và trẻ em được kính trọng trên toàn thế giới, với hơn hai mươi lăm năm kinh nghiệm lâm sàng trực tiếp trong việc điều trị người phạm tội và nạn nhân của bạo lực, chấn thương và lạm dụng. Tiến sĩ Seiser đã đồng tác giả nhiều cuốn sách về võ thuật, các can thiệp và kỹ thuật tâm lý trị liệu lâm sàng, và một chương về hình dung tưởng tượng trong tâm lý học thể thao. Ông có các chuyên mục thường kỳ ở Nam California trên một tờ báo và tạp chí địa phương. Các tác phẩm của ông đã xuất hiện trên Black Belt Magazine, Martial Arts and Combat Sports và Aikido Today Magazine. Tiến sĩ Seiser thành lập AikiSolutions để cung cấp dịch vụ tư vấn và huấn luyện về tâm lý học thể thao và thành tích cũng như phòng ngừa, quản lý và giải quyết xung đột. Ông duy trì hoạt động tư vấn và thực hành tư vấn của mình ở Long Beach và Tustin, California. Ông sống cùng vợ ở Irvine, California.

TRÌNH ĐỘ CAO

aikido

Aikido, tuy đẹp một cách độc đáo giữa các môn võ thuật, lại cũng mạnh mẽ, hiệu quả và tinh gọn đến mức khó ngờ. Những người luyện tập tận tụy biết rằng luyện tập ở trình độ cao không chỉ là nỗ lực nắm vững kỹ thuật, mà còn là phát triển sự hiểu biết sâu sắc hơn về lịch sử, triết lý và các khái niệm cốt lõi của môn võ này. Trong Advanced Aikido, Phong Thong Dang và Lynn Seiser trình bày một cái nhìn chuyên sâu về toàn bộ nghệ thuật Aikido — từ những lý thuyết nền tảng dẫn dắt các kỹ thuật và chiến lược, cho tới lời khuyên để nắm vững các đòn ném và đòn khóa căn bản của môn võ. Các chương bao gồm: Cái nhìn chuyên sâu về nguồn gốc và các triết lý của Aikido. Thảo luận về việc vận dụng khí để nâng cao hiệu quả. Khảo sát những lý thuyết và khái niệm nền tảng thiết yếu để hiểu Aikido. Các kỹ thuật cao cấp gồm đòn ném và đòn khóa, phản đòn và đảo đòn, cùng các phối hợp. Những chiến lược và kỹ năng tự vệ hiệu quả. Với hơn 400 hình minh họa và chỉ dẫn chi tiết từ một trong những bậc thầy hàng đầu trong lĩnh vực, ngay cả những người luyện tập dày dạn nhất cũng có thể học hỏi từ những bài học trong cuốn sách này.

Phong Thong Dang giữ đai đen lục đẳng trong môn Aikido, đai đen lục đẳng Tae Kwon Do, đai đen ngũ đẳng Judo và đai đen bát đẳng Thiếu Lâm Kung Fu Việt Nam. Đại sảnh Danh vọng Võ thuật Thế giới đã hai lần vinh danh Phong: một lần cho chuyên môn Aikido của ông và một lần nữa cho sự cống hiến trọn đời của ông cho võ thuật. Ông đã xuất hiện trên Karate Illustrated, Aikido Journal, Aikido Today, Martial Arts and Combat Sports và Black Belt. Ông đã luyện tập võ thuật hơn năm mươi năm và hiện đang giảng dạy ở miền nam California. Lynn Seiser là một nhà trị liệu tâm lý, cố vấn và huấn luyện viên được kính trọng trên toàn thế giới. Seiser có hơn ba thập kỷ luyện tập và trải nghiệm võ thuật. Hiện ông giữ đẳng cấp Sandan (đai đen đệ tam đẳng) trong Tenshinkai Aikido dưới sự hướng dẫn của Sensei Dang Thong Phong.

TUTTLE PUBLISHING

US $24,95

Được phân phối bởi

ISBN

1. 2405

www.tuttlepublishing.com

Thiết kế bìa

In tại Hoa Kỳ

7675103785