Truyện Kiều
Toàn văn 3254 câu lục bát của Đoạn Trường Tân Thanh, chia thành 12 phần theo mạch truyện. Văn bản phiên âm Quốc ngữ chuẩn đối chiếu song ngữ toàn văn 3.254 câu cùng nguyên tác Chữ Nôm cổ và trọn bộ 164 trang ảnh minh họa từ Bản thảo Hoàng gia triều Nguyễn 1894 (British Library Or. 14844).
Bản Chép Tay Minh Họa Hoàng Gia (1894) — Thư Viện Quốc Gia Anh
Bản chép tay Kim Vân Kiều Tân Truyện (金雲翹新傳) hoàn thành năm Giáp Ngọ (1894) dưới triều vua Thành Thái. Điểm đặc biệt hiếm có của bản thảo này là bìa gấm thêu hình rồng năm móng — biểu tượng ngự dụng tối cao thời phong kiến chỉ dành riêng cho hoàng tộc triều Nguyễn.
Mỗi trang sách đều được vẽ tranh minh họa bằng mực nho và màu nước truyền thống ở nửa dưới, nửa trên là văn bản chữ Nôm kèm chú giải bằng tiếng Pháp của học giả Paul Pelliot (người đã sưu tầm thủ bản này vào năm 1929 tại Hà Nội).
Toàn bộ 164 trang ảnh số hóa (gồm bìa, tờ gác, gáy sách, trang mở đầu chụp đa phổ và 146 tờ minh họa nội dung) đã được tích hợp đầy đủ, liên kết trực tiếp với máy chủ IIIF chuẩn quốc tế của British Library.
Xem Các Tờ Gác & Bìa Trong Đầu Sách (Canvas 2 – 8)
Kiều thăm mộ Đạm Tiên (Câu 1-244)
𤾓𢆥𥪝𡎝𠊚些Trăm năm trong cõi người ta, 𡦂才𡦂命窖羅恄饒Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau. 𣦰戈局𣷭橷Trải qua một cuộc bể dâu, 仍調𬂙𧡊麻𤴬疸𢚸Những điều trông thấy mà đau đớn lòng. 邏之彼嗇斯豐Lạ gì bỉ sắc tư phong, 𡗶撑悁貝𦟐紅打慳Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen. 藁𦹳吝𢷣𠓀畑Cảo thơm lần giở trước đèn, 風情古錄群傳史撑Phong tình cổ lục còn truyền sử xanh.
浪𢆥嘉靖朝明Rằng năm Gia Tĩnh triều Minh, 𦊚方滂𣼽𠄩京凭鐄Bốn phương phẳng lặng, hai kinh vững vàng. 固茹員外户王Có nhà viên ngoại họ Vương, 家資擬拱常常堛中Gia tư nghĩ cũng thường thường bực trung. 𤳇𡥵次卒𢚸Một trai con thứ rốt lòng, 王觀羅𡦂𣳔儒家Vương Quan là chữ, nối dòng nho gia. 頭𢚸𠄩妸素娥Đầu lòng hai ả tố nga, 翠翹羅姉㛪羅翠雲Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân.
梅骨格雪精神Mai cốt cách, tuyết tinh thần, 𠊚𨤔𨑮分院𨑮Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười. 雲䀡莊重恪潙Vân xem trang trọng khác vời, 囷𦝄苔𠊚𦬑囊Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang. 花唭玉呐端莊Hoa cười ngọc thốt đoan trang, 𩄲輸渃𩯀雪讓牟䏢Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da. 翹強色稍漫麻Kiều càng sắc sảo, mặn mà, 搊皮才色吏羅分欣So bề tài, sắc, lại là phần hơn.
𪤍秋水濕春山Làn thu thủy, nét xuân sơn, 花慳輸𧺀柳𢤞劍撑Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh. 𠄩迎渃迎城Một, hai nghiêng nước nghiêng thành, 色停固才停和𠄩Sắc đành đòi một, tài đành họa hai. 聰明本産性𡗶Thông minh vốn sẵn tư trời, 坡藝詩畵𨇜味歌吟Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm. 宮商漏堛五音Cung thương làu bậc ngũ âm, 藝𥢆咹縆胡琹𠬠張Nghề riêng ăn đứt Hồ cầm một trương.
曲茄𢬣捛𢧚章Khúc nhà tay lựa nên chương, 宮薄命吏強人Một thiên bạc mệnh, lại càng não nhân. 風流窒默紅裙Phong lưu rất mực hồng quần, 春撑執齒細旬及筓Xuân xanh sấp xỉ tới tuần cập kê 俺腍帳𢷀幔𩂏Êm đềm trướng rủ màn che, 墻東螉𧊉𠫾𧗱默埃Tường đông ong bướm đi về mặc ai. 𣈜春昆燕迻梭Ngày xuân con én đưa thoi, 韶光𠃩𨔿㐌外𦒹𨑮Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
𦹵𡽫撑羡蹎𡗶Cỏ non xanh tận chân trời, 梗梨𤽸點𢽼花Cành lê trắng điểm một vài bông hoa. 清明𥪝節𣎃𠀧Thanh minh trong tiết tháng ba, 禮羅掃墓會羅踏青Lễ là tảo mộ, hội là đạp Thanh. 𧵆賒奴燕Gần xa nô nức yến anh, 姉㛪懺所步行制春Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân. 習燿才子佳人Dập dìu tài tử, giai nhân, 馭車如渃襖裙如𢬧Ngựa xe như nước áo quần như nêm.
衮昂塸埬𢹣𨖲Ngổn ngang gò đống kéo lên, 梭鐄鈽𫽘烣錢紙𠖤Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay. 斜斜䏾我𧗱西Tà tà bóng ngả về tây, 姉㛪他矧扛𢬣𠚢𧗱Chị em thơ thẩn dan tay ra về. 𨀈寅蹺𦰟小溪Bước dần theo ngọn tiểu khê, 𨁮䀡風景固皮清清Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh. 𣳔渃捥觥Nao nao dòng nước uốn quanh, 𡑢橋儒𡮈𡳳𡌿北昂Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang.
茌茌捻坦邊塘Sè sè nấm đất bên đàng, 油油𦰟𦹵姅鐄姅撑Dàu dàu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh. 浪牢𥪝節清明Rằng: Sao trong tiết thanh minh, 麻低香𤌋永醒世麻Mà đây hương khói vắng tanh thế mà? 王觀由引𧵆賒Vương Quan mới dẫn gần xa: 淡仙娘意𠸗羅歌兒Đạm Tiên nàng ấy xưa là ca nhi. 浽名才色𠬠期Nổi danh tài sắc một thì, 吨嗃外𬮷險之燕Xôn xao ngoài cửa hiếm gì yến anh.
刼紅顔固蒙萌Kiếp hồng nhan có mong manh, 姅澄春脱技梗天香Nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương. 固𠊚客於遠方Có người khách ở viễn phương, 賒𦖑拱㗂娘尋制Xa nghe cũng nức tiếng nàng tìm chơi. 船情𣃣𨄾旦尼Thuyền tình vừa ghé tới nơi, 𪰛它簪技𤭸淶包𣇞Thì đà trâm gẫy bình rơi bao giờ. 𢩣空冷𡴯如詞Buồng không lạnh ngắt như tờ, 𨁪車馭㐌𦼔矑𥊚撑Dấu xe ngựa đã rêu lờ mờ xanh.
哭嘆坤掣事情Khóc than khôn xiết sự tình, 窖無緣閉羅命貝些Khéo vô duyên ấy là mình với ta. 㐌空縁𠓀庒麻Đã không duyên trước chăng mà, 他之㤕的噲羅縁𡢐Thì chi chút ước gọi là duyên sau. 懺生攝梓車珠Sắm xanh nếp tử xe châu, 𡏧燶捻默油𦹵花Vùi nông một nấm mặc dầu cỏ hoa. 𣦰包兎𣵰鵶斜Trải bao thỏ lặn ác tà, 意墓無主埃麻咏𠽄Ấy mồ vô chủ, ai mà viếng thăm!
𢚸兜産䋦傷心Lòng đâu sẵn mối thương tâm, 脱𦖑翹㐌潭潭珠沙Thoắt nghe Kiều đã đầm đầm châu sa. 𤴬疸台分彈Đau đớn thay phận đàn bà! 𠳒浪薄命拱羅𠳒終Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung. 負旁之閉化工Phũ phàng chi bấy hoá công, 𣈜撑𤷱痗𦟐紅配坡Ngày xanh mòn mỏi má hồng phôi pha. 𤯩爫𡞕泣𠊚些Sống làm vợ khắp người ta, 窖台𦣰𫴋羅魔空𫯳Khéo thay thác xuống làm ma không chồng.
𠊚鳯怎鸞終Nào người phượng chạ loan chung, 𠊚惜録貪紅羅埃Nào người tích lục tham hồng là ai? 㐌空几兑𠊚懷Đã không kẻ đoái người hoài, 産低些劎𢽼香Sẵn đây ta kiếm một vài nén hương. 噲羅﨤攑𡧲塘Gọi là gặp gỡ giữa đường, 禍羅𠊚𤂬鐄别朱Họa là người dưới suối vàng biết cho. 啉𠽍哏拜𡮈𫰅Lầm rầm khấn khứa nhỏ to, 垃𡎥𬏓拮𠓀墓𨀈𠚢Sụp ngồi vài gật trước mồ bước ra.
漨𦹵曖䏾斜Một vùng cỏ áy bóng tà, 𩙍囂囂𠺙𬏓𦰟𦰤Gió hiu hiu thổi một vài bông lau. 隻簪産㩫𠃅頭Rút trâm sẵn giắt mái đầu, 拍䏧𣘃咏𦊚勾𠀧韻Vạch da cây vịnh bốn câu ba vần. 吏強迷敏心神Lại càng mê mẩn tâm thần 吏強𨅸𨁂秦銀拯𠚢Lại càng đứng lặng tần ngần chẳng ra. 吏強塢湥花Lại càng ủ dột nét hoa, 愁𣻆綏珠沙𥐆𨱽Sầu tuôn đứt nối, châu sa vắn dài.
雲浪姉拱唭Vân rằng: Chị cũng nực cười, 窖餘渃𬑉哭𠊚𠁀𠸗Khéo dư nước mắt khóc người đời xưa. 浪紅顔自𠦳𠸗Rằng: Hồng nhan tự thuở xưa, 丐調薄命固除埃兜Cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu? 浽念想典𦓡𤴬Nỗi niềm tưởng đến mà đau, 𧡊𠊚𦣰帶别𡢐世Thấy người nằm đó biết sau thế nào? 觀浪姉呐咍牢Quan rằng: Chị nói hay sao, 調羅刎𠓨苦𦖑Một lời là một vận vào khó nghe.
於低陰氣𥘀泥Ở đây âm khí nặng nề, 䏾朝㐌我𨤮𧗱群賒Bóng chiều đã ngả dậm về còn xa. 翹浪仍等才花Kiều rằng: Những đấng tài hoa, 托羅體魄群羅精英Thác là thể phách, còn là tinh anh, 易台情吏﨤情Dễ hay tình lại gặp tình, 徐䀡乙𧡊顯靈碑𣇞Chờ xem ắt thấy hiển linh bây giờ. 𠳒呐渚趿䜹Một lời nói chửa kịp thưa, 丿兜陣𩙍捲旗旦𬆄Phút đâu trận gió cuốn cờ đến ngay.
呦呦覩祿𢫝𣘃Ào ào đổ lộc rung cây, 於𥪝固香𠖤𠃣𡗉Ở trong dường có hương bay ít nhiều. 提澄𦰟𩙍𨁮蹺Đè chừng ngọn gió lần theo, 𨁪鞋曾𨀈印𦼔伶伶Dấu giày từng bước in rêu rành rành. 𩈘𥆾埃乃調驚Mắt nhìn ai nấy đều kinh, 娘浪尼寔精誠拯賒Nàng rằng: Này thực tinh thành chẳng xa. 有情些吏別些Hữu tình ta lại gặp ta, 𫽄尼幽顯買羅姉㛪Chớ nề u hiển mới là chị em.
㐌𢚸顯現朱䀡Đã lòng hiển hiện cho xem, 謝𢚸娘吏添𣀟𠳒Tạ lòng nàng lại nối thêm vài lời. 𢚸疎來𣼽徘徊Lòng thơ lai láng bồi hồi, 㭲𣘃吏拍排古詩Gốc cây lại vạch một bài cổ thi. 用𨀊𢷣於𢷣衛Dùng dằng nửa ở nửa về, 樂鐄兜俸㗂𦖑𧵆𧵆Nhạc vàng đâu đã tiếng nghe gần gần. 𬂙澄𧡊文人Trông chừng thấy một văn nhân, 挵𢭾𢬣扣𨀈𨁮𨤮Lỏng buông tay khấu bước lần dặm băng.
提𢹂𠦻襊𩙋𦝄Đề huề lưng túi gió trăng, 𡢐蹎蹺𠄽繩𡥵𡥵Sau chân theo một vài thằng con con. 雪印色馭𤶐Tuyết in sắc ngựa câu giòn, 𦹵坡味襖染𡽫䏧𡗶Cỏ pha màu áo nhuộm non da trời. 裊賒買𤑟𠊚Nẻo xa mới tỏ mặt người, 客它𫴋馭細尼敘情Khách đà xuống ngựa tới nơi tự tình. 鞋文𨁮𨀈𨤮撑Hài văn lần bước dặm xanh, 漨如𧡊𣘃瓊梗瑤Một vùng như thể cây quỳnh cành dao.
払王悁𠚢嘲Chàng Vương quen mặt ra chào, 𠄩翹依納𠓨花Hai Kiều e lệ nép vào dưới hoa. 原𠊚觥橘兜賒Nguyên người quanh quất đâu xa, 户金𠸜重本茹簪纓Họ Kim tên Trọng vốn nhà trâm anh. 𪤍富貴堛才名Nền phú hậu, bậc tài danh, 文章坦聰明性𡗶Văn chương nết đất, thông minh tính trời. 丰姿才貌捽潙Phong tư tài mạo tót vời, 𠓨𥪝風雅𠚢外豪花Vào trong phong nhã, ra ngoài hào hoa.
終觥刎坦渃茹Chung quanh vẫn đất nước nhà, 貝王翁𠓀刎羅相親Với Vương Quan trước vẫn là đồng thân. 刎𦖑𦹳鄕鄰Vẫn nghe thơm nức hương lân, 𪤍銅雀鎖春𠄩嬌Một nền đồng Tước khoá xuân hai Kiều. 渃𡽫隔源桃Nước non cách mấy buồng thêu, 仍羅濫唒忱夭祝蒙Những là trộm nhớ thầm yêu chốc mòng. 枚台邂逅相逢May thay giải cấu tương phùng, 趿旬妬蘿妥𢚸尋花Gặp tuần đố lá thoả lòng tìm hoa.
䏾紅𥋷𧡊裊賒Bóng hồng nhác thấy nẻo xa, 春蘭秋菊漫麻奇𠄩Xuân lan thu cúc mặn mà cả hai. 𠊚國色几天才Người quốc sắc, kẻ thiên tài, 情𥪝如㐌外群𠲖Tình trong như đã, mặt ngoài còn e. 執廛干省干迷Chập chờn cơn tỉnh cơn mê. 𡎥拯便攝衛㐱坤Rốn ngồi chẳng tiện, dứt về chỉn khôn. 䏾斜如逐干盆Bóng tà như giục cơn buồn, 客它𨖲馭𠊚群𥊘蹺Khách đà lên ngựa, người còn nghé theo.
𣳔渃沚沖Dưới cầu nước chảy trong veo, 邊梂絲柳䏾朝羅他Bên cầu tơ liễu bóng chiều thướt tha. 翹自跙𨃴帳花Kiều từ trở gót trướng hoa, 𡗶旦坦鉦㐌搜空Mặt trời gác núi chiêng đà thu không. 𤗖𦝄隻隻𥉰窻Mảnh trăng chênh chếch dòm song, 鐄招痕渃𣘃籠䏾𡑝Vàng gieo ngấn nước, cây lồng bóng sân. 海棠拖𦰟東鄰Hải đường lả ngọn đông lân, 湥霜撩𥘀梗春羅陀Giọt sương gieo nặng cành xuân la đà.
𨉟𤎜𥋴娥Một mình lặng ngắm bóng nga, 遁塘𧵆貝𡑩賒排排Rộn đường gần với nỗi xa bời bời: 𠊚麻旦世羅催Người mà đến thế thì thôi, 𠁀繁花拱羅𠁀補𠫾Đời phồn hoa cũng là đời bỏ đi! 𠊚兜﨤𫽻爫之Người đâu gặp gỡ làm chi, 𤾓𢆥別固緣之咍空Trăm năm biết có duyên gì hay không? 滚昂𤾓䋦邊𢚸Ngổn ngang trăm mối bên lòng, 𢧚勾絶句寓𥪝性情Nên câu tuyệt diệu ngụ trong tính tình.
征征䏾月熾甍Chênh chênh bóng nguyệt xế mành, 𢭸𡎢边篆𨉟燒燒Tựa nương bên triện một mình thiu thiu. 脱兜𧡊小嬌Thoắt đâu thấy một tiểu kiều, 固朝風韻固朝清新Có chiều thanh vận, có chiều thanh tân. 霜印雪坡身Sương in mặt, tuyết pha thân, 蓮鐄朗蕩如𧵆如賒Sen vàng lãng đãng như gần như xa. 逴𢜠噋𠳨𠻀羅Chào mừng đón hỏi dò la: 源桃落𡓃兜麻旦低Đào nguyên lạc lối đâu mà đến đây?
䜹浪聲氣𠸗Thưa rằng: Thanh khí xưa nay, 買拱饒𣅶班𣈜㐌悁Mới cùng nhau lúc ban ngày đã quên. 寒家於𠃅西軒Hàn gia ở mé tây thiên, 𣳔渃沚邊𨕭固橋Dưới dòng nước chảy bên trên có cầu. 𢚸下顧旦饒Mấy lòng hạ cố đến nhau, 𠳒下賜捻珠招鐄Mấy lời hạ tứ ném châu gieo vàng. 呈會主䀡詳Vâng trình hội chủ xem tường, 麻牢𥪝數斷膓固𠸜Mà sao trong sổ đoạn trường có tên.
歐停果刼因綠Âu đành quả kiếp nhân duyên, 拱𠊚會船兜賒Cùng người một hội, một thuyền đâu xa! 尼𨑮排買買𠚢Này mười bài mới mới ra, 勾神吏摱筆花𦘧潙Câu thần lại mượn bút hoa vẽ vời. 翹領意題排Kiều vâng lĩnh ý đề bài, 𢬣僊捤𨇜𨑮曲吟Tay tiên một vẫy đủ mười khúc ngâm. 䀡詩𠽋𠸦忱Xem thơ nức nở khen thầm: 價停繡口錦心恪常Giá đành tú khẩu cẩm tâm khác thường
𠓨集斷膓Ví đem vào tập Đoạn Trường 𪰛撩解一之讓朱埃Thì treo giải nhất chi nhường cho ai. 㙴花客㐌跙鞋Thềm hoa khách đã trở hài, 娘群扲吏𠄩叙情Nàng còn cầm lại một hai tự tình. 𩙍兜擲幅萌萌Gió đâu xịch bức mành mành, 醒𠚢買別浪命占包Tỉnh ra mới biết rằng mình chiêm bao. 𬂙蹺𧡊兜Trông theo nào thấy đâu nào 香乘唉𠚢𠓨兜低Hương thừa dường hãy ra vào đâu đây.
命量慮更迡Một mình lưỡng lự canh chầy, 塘賒擬浽𡢐尼麻驚Đường xa nghĩ nỗi sau này mà kinh. 花㵢䕯𣼸㐌停Hoa trôi bèo dạt đã đành, 别綠命别分命世催Biết duyên mình, biết phận mình thế thôi! 浽𥢆笠笠㳥𣼭Nỗi riêng lớp lớp sóng dồi, 擬源干吏湥洡𠾕干Nghĩ đòi cơn lại sụt sùi đòi cơn. 喠翹𡃚帳鵉Giọng Kiều rền rĩ trướng loan, 茹萱秩醒𠳨干據之Nhà Huyên chợt tỉnh hỏi: Cơn cớ gì?
據牢陳濁更𣌉Cớ sao trằn trọc canh khuya, 牟花梨唉滛湜湥𩅹Màu hoa lê hãy dầm dề giọt mưa? 疎浪𡭧分癡疎Thưa rằng: Chút phận ngây thơ, 養生堆侶𩯀絲渚填Dưỡng sinh đôi nợ tóc tơ chưa đền. 𣇜𣈜制𡏢淡僊Buổi ngày chơi mả Đạm Tiên, 𥃱𠫾脱𧡊應連占包Nhắp đi thoắt thấy ứng liền chiêm bao. 斷膓羅𢼂世Đoạn trường là số thế nào, 排𠚢世意詠𠓨世箕Bài ra thế ấy, vịnh vào thế kia.
據𥪝夢兆麻推Cứ trong mộng triệu mà suy, 身𡥵催固𠚢之𣈕𡢐Phận con thôi có ra gì mai sau! 𠰺浪夢幻據兜Dạy rằng: Mộng triệu cớ đâu, 俸空謨卓愁擬Bỗng không mua não chuốc sầu nghĩ nao. 𠳒勸解濕高Vâng lời khuyên giải thấp cao, 渚衝調擬㐌𩆍脉霜Chưa xong điều nghĩ đã dào mạch Tương. 外窻𠴡𠱈鶯鐄Ngoài song thỏ thẻ oanh vàng, 腋墻柳𠖤昂𫏾萌Nách tường bông liễu bay ngang trước mành.
軒斜擱䏾迎迎Hiên tà gác bóng chênh chênh, 浽𥢆𥢆鄭𡬷𥢆命Nỗi riêng, riêng trạnh tấc riêng một mình. 朱咍羅有情Cho hay là thói hữu tình, 妬埃𫽻䋦絲萌朱衝Đố ai gỡ mối tơ mành cho xong.
Kiều và Kim Trọng thề nguyền ước hẹn (Câu 245-572)
払金自吏書窻Chàng Kim từ lại thư song, 浽娘更更邊𢚸𠴠𢣧Nỗi nàng canh cánh bên lòng biếng khuây. 愁𢫝強𫽻強𣹓Sầu đong càng lắc càng đầy, 𠀧秋扽吏𣈜𨱽稽Ba thu dồn lại một ngày dài ghê. 𩄲秦鎖謹窻𦂛Mây Tần khóa kín song the, 𡏧紅料裊𠫾衛占包Bụi hồng lẽo đẽo đi về chiêm bao. 旬𦝄缺𥒦油耗Tuần trăng khuyết, đĩa dầu hao, 𢠩想𢚸嗷喭𢚸Mặt mơ tưởng mặt, lòng ngao ngán lòng.
𢩣文唏𬰊如銅Buồng văn hơi giá như đồng, 竹痴兎絲𦙸𪣇鸞Trúc se ngọn thỏ, tơ chùng phím loan. 萌湘拂拂𩙍彈Mành Tương phất phất gió đàn, 香𡀲味𢖵茶乾𠰩情Hương gây mùi nhớ, trà khan giọng tình. 庒綠女𠀧生Vì chăng duyên nợ ba sinh, 爫之傾城撩𤽗Thì chi đem thói khuynh thành trêu ngươi. 氷傾𢖵景𢖵𠊚Bâng khuâng nhớ cảnh, nhớ người, 𢖵尼奇遇倍移蹎𠫾Nhớ nơi kỳ ngộ vội dời chân đi.
瀾𦹵木撑荑Một vùng cỏ mọc xanh rì, 渃吟𤄯沕𧡊之汝兜Nước ngâm trong vắt, thấy gì nữa đâu! 𩙍朝如𢭮干愁Gió chiều như gợi cơn sầu, 葦𦰤囂𫤾如牟改撩Vi lô hiu hắt như màu khảy trêu. 鄭𥢆想𠃣𢖵𡗉Nghề riêng nhớ ít tưởng nhiều, 侵侵提裊藍橋𨁮𨖅Xăm xăm đè nẻo Lam Kiều lần sang. 審嚴謹槓高墙Thâm nghiêm kín cổng cao tường, 𣴓𣳔蘿𧺀𢴑塘𫚳撑Cạn dòng lá thắm dứt đường chim xanh.
盧疎絲柳萌Lơ thơ tơ liễu buông mành, 昆鶯學呐𨕭梗𠸍枚Con oanh học nói trên cành mỉa mai. 吝㨂杄掑Mấy lần cửa đóng then cài, 𣲆㙴花用别𠊚於兜Đầy thềm hoa rụng, biết người ở đâu? 秦銀𨅸椊𣇞𥹰Tần ngần đứng suốt giờ lâu, 𬧖觥秩𧡊𠃅𡢐固茹Dạo quanh chợt thấy mái sau có nhà. 羅茹吳越商家Là nhà Ngô Việt thương gia, 𢩣空底妬𠊚賒渚衛Buồng không để đó người xa chưa về.
𥙩調遊學𠳨𠾔Lấy điều du học hỏi thuê, 襊彈笈册提𢹂遁𨖅Túi đàn cặp sách đề huề dọn sang. 固𣘃固𥒥産床Có cây, có đá sẵn sàng, 固軒攬翠鐄渚派Có hiên Lãm thúy, nét vàng chưa phai. 忱𢜠准意𫳘排Mừng thầm chốn ấy chữ bài, 𠀧生歐罕綠𡗶之低Ba sinh âu hẳn duyên trời chi đây. 窻糊姅怯𦑃𩄲Song hồ nửa khép cánh mây, 墻東𥊘眜𣈜𣈜恒𬂙Tường đông ghé mắt ngày ngày hằng trông.
𡬷𡱸洞鎖原封Tấc gang đồng tỏa nguyên phong, 絶𩂟𧡊䏾紅𠓨𠚢Tuyệt mù nào thấy bóng hồng vào ra. 忍自舘客鄰羅Nhẫn từ quán khách lân la, 旬𦝄瀋脱𫢩它菭𠄩Tuần trăng thấm thoắt nay đà thèm hai. 隔墻沛𣇜淹𡗶Cách tường phải buổi êm trời, 桃固䏾𠊚切他Dưới đào dường có bóng người thướt tha. 𢭾琹襖倍𠚢Buông cầm xốc áo vội ra, 香群𦹳𠽋𠊚它永醒Hương còn thơm nức, người đà vắng tanh.
𨁮蹺墻錦𨄹觥Lần theo tường gấm dạo quanh, 𨕭桃𥋷𧡊梗金釵Trên đào nhác thấy một cành kim thoa. 拁𢬣𢭲𥙩衛茹Giơ tay với lấy về nhà: 尼𥪝閨閣兜麻典低Này trong khuê các đâu mà đến đây? 𡄎歐𠊚意寶尼Ngẫm âu người ấy báu này, 拯緣渚易𠓨𢬣埃扲Chẳng duyên chưa dễ vào tay ai cầm! 連𢬣𥋴𥊘𠴠𦣰Liền tay ngắm nghía biếng nằm, 唉群倘倘香沉渚派Hãy còn thoang thoảng hương trầm chưa phai.
散霜㐌𧡊䏾𠊚Tan sương đã thấy bóng người, 觥墻𠚢意尋頺菫魚Quanh tường ra ý tìm tòi ngẩn ngơ. 生它固意待徐Sinh đà có ý đợi chờ, 隔墻𨖲㗂賒迻厭𢚸Cách tường lên tiếng xa đưa ướm lòng, 釵尼特虚空Thoa này bắt được hư không, 別兜合浦麻蒙珠衛Biết đâu Hợp Phố mà mong châu về? 㗂翹𦖑律邊箕Tiếng Kiều nghe lọt bên kia: 恩𠊚君子詫之𧵑逨Ơn lòng quân tử sá gì của rơi.
隻釵𧵑𨑮Chiếc thoa nào của mấy mươi, 麻𢚸重義輕財掣包Mà lòng trọng nghĩa khinh tài xiết bao! 生浪鄰里𠚢𠓨Sinh rằng: Lân lý ra vào, 𧵆低沛𠊚賒吹Gần đây nào phải người nào xa xôi. 特𣈙如𡭧𦹳逨Được rày nhờ chút thơm rơi, 計它少𢚸𠊚閉Kể đà thiểu não lòng người bấy nay! 婁買特𣈜Bấy lâu mới được một ngày, 停𣵲𡭧念西噲羅Dừng chân gạn chút niềm tây gọi là.
倍衛添𥙩𧵑茹Vội về thêm lấy của nhà, 釧鐄堆隻巾纙Xuyến vàng đôi chiếc khăn là một vuông. 堛𩄲𨂚𨀈𦰟墻Bậc mây rón bước ngọn tường, 沛𠊚𣋚怒𤑟𤉜㖇Phải người hôm nọ rõ ràng chẳng nhe? 𠶤𠼾𢷣意揬提Sượng sùng giữ ý rụt rè, 几𥆾羡𠊚𠲖儈頭Kẻ nhìn rõ mặt người e cúi đầu. 浪自偶爾﨤饒Rằng: Từ ngẫu nhĩ gặp nhau. 𬂙濫𢖵閉𥹰㐌𤶐Thầm trông trộm nhớ bấy lâu đã chồn.
梅併㐌𢷀𤷱Xương mai tính đã rũ mòn, 𨁮驢埃別唉群𣋚Lần lừa ai biết hãy còn hôm nay! 𣎃𧷺如𠳚宫𩄲Tháng tròn như gởi cung mây, 陳陳分挹𣘃㐌料Trần trần một phận ấp cây đã liều! 便低嗔𠄩調Tiện đây xin một hai điều, 臺𦎛𤐝典𨁪䕯朱庒Đài gương soi đến dấu bèo cho chăng? 菫魚娘買䜹浪Ngần ngừ nàng mới thưa rằng: 𫗁茹氷雪質恒菲葑Thói nhà băng tuyết chất hằng phỉ phong,
油欺蘿𧺀𥿗紅Dù khi lá thắm chỉ hồng, 𢧚庒𪰛拱在𢚸媄吒Nên chăng thì cũng tại lòng mẹ cha. 𥘀𢚸㤕柳爲花Nặng lò xót liễu vì hoa, 𥘷䜹㐌別兜麻监𠽔Trẻ thơ đã biết đâu mà dám thưa! 生浪𣈙𩙍𣈕𩅹Sinh rằng: Rày gió mai mưa, 𣈜春㐌易情期欺Ngày xuân đã dễ tình cờ mấy khi! 油庒𥌀𬌓情癡Dù chăng xét tấm tình si 舌低麻固益之典埃Thiệt đây mà có ích gì đến ai?
𡭧之哏咘𠄩Chút chi gắn bó một hai, 朱停来仕料排䋦萌Cho đành rồi sẽ liệu bài mối manh. 囷油負𡬷誠Khuôn thiêng dù phụ tấc thành, 拱料補過春撑𠁀Cũng liều bỏ quá xuân xanh một đời. 量春油決挾徊Lượng xuân dù quyết hẹp hòi, 功㧅等拯舌催𡗋由Công đeo đuổi chẳng thiệt thòi lắm ru! 朗𦖑𠳒呐如Lặng nghe lời nói như ru, 朝春易遣秋礙顒Chiều xuân dễ khiến nét thu ngại ngùng.
浪𥪝𣇜買邏𨓡Rằng: Trong buổi mới lạ lùng, 𠰚𢚸固𨤰扲𢚸朱當Nể lòng có lẽ cầm lòng cho đang! 㐌𢚸君子多恾Đã lòng quân tử đa mang, 𠳒鑿𥒥鐄始終Một lời vàng tạc đá vàng thủy chung. 特𠳒如𢶒𡬷𢚸Được lời như cởi tấm lòng, 𢷣金釵貝巾紅𢭂𢬣Giờ kim hoàn với khăn hồng trao tay. 浪𤾓𢆥拱自低Rằng: Trăm năm cũng từ đây, 𧵑信噲𡭧尼爫𥱬Của tin gọi một chút này làm ghi.
産𢬣把𦑗花葵Sẵn tay khăn gấm quạt quỳ, 貝梗釵意卽𪰛𢷮𢭂Với cành thoa ấy tức thì đổi trao. 𠳒𣃣哏膝膠Một lời vừa gắn tất giao, 𠃅𡢐固𠮿嗃㗂𠊚Mái sau dường có xôn xao tiếng người. 𢠩恾蘿用花逨Vội vàng lá rụng hoa rơi, 払衛書院妾移樓粧Chàng về viện sách nàng dời lầu trang. 自番𥒥别歲鐄Từ phen đá biết tuổi vàng, 情強滲𤀏𢚸彊菫魚Tình càng thấm thía dạ càng ngẩn ngơ.
瀧湘解農𣻄Sông Tương một dải nông sờ, 邊𬂙頭怒邊除𡳳箕Bên trông đầu nọ bên chờ suối kia. 墙雪迍霜𩂏Một tường tuyết trở sương che. 信春兜易𠫾衛朱能Tin xuân đâu dễ đi về cho năng. 吝吝𣈜𩙍𣈘𦝄Lần lần ngày gió đêm trăng, 疎紅葚綠㐌澄春戈Thưa hồng rậm lục đã chừng xuân qua. 𣃣𣈜生日外家Ngày vừa sinh nhật ngoại gia, 𨕭𠄩堂女羅𠄩㛪Trên hai đường dưới nữa là hai em.
熷𤇊懺所襖襜Tưng bừng sắm sửa áo xiêm, 芹𤼸禮賒𢲠𡬷誠Biện dâng một lễ xa đem tấc thành. 茹蘭清永命Nhà lan thanh vắng một mình, 𡄎機會遇㐌停𣋚Ngẫm cơ hội ngộ đã dành hôm nay. 餚珍式式産排Thời trân thức thức sẵn bày, 𨃴蓮脱脱𬧖𣦍𠃅墙Gót sen thoăn thoắt dạo ngay mái tường. 隔花仕𠱆㗂鐄Cách hoa sẽ dặng tiếng vàng, 花𧡊㐌固払𨅸𬂙Dưới hoa đã thấy có chàng đứng trông:
責𢚸哬𠾿𢚸Trách lòng hờ hững với lòng, 香祝底冷𬚼閉𥹰Lửa hương chốc để lạnh lùng bấy lâu. 仍羅撘𢖵𢷮愁Những là đắp nhớ đổi sầu, 雪霜染姅𠃅頭花𦼚Tuyết sương nhuốm nửa mái đầu hoa râm. 娘浪𩙍𩅹扲Nàng rằng: Gió bắt mưa cầm, 㐌甘弊貝知音閉遲Đã cam tệ với tri âm bấy chầy. 永茹特𣇜𣋚Vắng nhà được buổi hôm nay, 𥙩𢚸噲𡭧𠚢低謝𢚸Lấy lòng gọi chút ra đây tạ lòng!
𨁮蹺𡶀假𠫾𥿺Lần theo núi giả đi vòng, 𡳳墻固裊通買樔Cuối tường dường có nẻo thông mới rào. 趂𢬣𨷑鎖洞桃Xắn tay mở khóa động đào, 𢩵𩄲𬂙𤑟𡓃𠓨天台Rẽ mây trông tỏ lối vào Thiên-thai. 𥆾強添鮮Mặt nhìn mặt càng thêm tươi, 邊𠳒萬福邊𠳒寒暄Bên lời vạn phúc bên lời hàn huyên. 𦠘衛准書軒Sánh vai về chốn thư hiên, 𠳒風月願𡽫滝Góp lời phong nguyệt nặng nguyền non sông.
𨕭案筆架書筒Trên yên bút giá thi đồng, 淡青固幅幀松撩𨖲Đạm thanh một bức tranh tùng treo trên. 風霜特𨤔天然Phong sương được vẻ thiên nhiên, 𥉬𠸦筆強𥆾強鮮Mặt khen nét bút càng nhìn càng tươi. 生浪樸畵𣃣耒Sinh rằng: Phác họa vừa rồi, 品題嗔𠄽𠳒添花Phẩm đề xin một vài lời thêm hoa. 𢬣僊𩙍匝𩅹沙Tay tiên gió táp mưa sa, 壙𨕭停筆草𢽼𦊚勾Khoảng trên dừng bút thảo và bốn câu.
𠸦才吔玉噴珠Khen: Tài nhả ngọc phun châu, 娘班妸謝拱兜世尼Nàng Ban ả Tạ cũng đâu thế này! 刼修𠸗渚𠫆Kiếp tu xưa ví chưa dày, 福𢩮特價尼朱昂Phúc nào nhắc được giá này cho ngang! 娘浪濫𥉬容光Nàng rằng: Trộm liếc dung quang, 拯𡑝玉佩拱坊金門Chẳng sân bội ngọc cũng phường kim môn. 擬命分𤘁𦑃𧋃Nghĩ mình phận mỏng cánh chuồn, 囷撑別固𧷺麻𫨩Khuôn xanh biết có vuông tròn mà hay?
𢖵自𢆥唉䜹癡Nhớ từ năm hãy thơ ngây, 據𥪝相法𪥀柴吱排Có người tướng sĩ đoán ngay một lời: 英花𤼵洩𠚢外Anh hoa phát tiết ra ngoài, 𠦳秋薄命𠁀才Nghìn thu bạc mệnh một đời tài hoa. 𬂙𠊚吏𥋴典些Trông người lại ngẫm đến ta, 𠫆𤘁別羅固𢧚Một dầy một mỏng biết là có nên? 生浪邂逅羅緣Sinh rằng: Giải cấu là duyên, 𠸗人定勝天拱𡗉Xưa nay nhân định thắng thiên cũng nhiều.
油兜解結典調Ví dù giải kết đến điều, 願鐄𥒥麻料貝身Thì đem vàng đá mà liều với thân! 𨇜調衷曲慇懃Đủ điều trung khúc ân cần, 𢚸春派派春藏藏Lòng xuân phơi phới chén xuân tàng tàng. 𣈜𢝙𥐆拯𡬼Ngày vui ngắn chẳng đầy gang, 𬂙𠚢鵶㐌吟𦎛𡽫兑Trông ra ác đã ngậm gương non đoài. 永茹拯便𡎢佳Vắng nhà chẳng tiện ngồi dai, 啫払娘買急移蔥紗Giã chàng nàng mới kíp dời song sa.
典茹𣃣𧡊信茹Đến nhà vừa thấy tin nhà, 𠄩親群𢷣席花渚衛Hai thân còn dở tiệc hoa chưa về. 𨷯外倍𢷀簾𦂛Cửa ngoài vội rủ rèm the, 駸駸氷𡓃園𣌉命Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình. 抇疎𦎛𢶒頭梗Nhặt thưa gương giọi đầu cành, 𦰟畑𬂙𢫫帳螢吃Ngọn đèn trông lọt trướng huỳnh hắt hiu. 生群𢭸案燒燒Sinh vừa tựa án thiu thiu, 𢷣朝如醒𢷣朝如迷Dở chiều như tỉnh dở chiều như mê.
㗂𨖲仕動職槐Tiếng sen sẽ động giấc hòe, 䏾𦝄㐌熾花棃吏𧵆Bóng trăng đã xế hoa lê lại gần. 氷傾嵿峽𡽫神Bâng khuâng đỉnh Giáp non Thần, 群疑職夢𣈘春𢠩恾Còn ngờ giấc mộng đêm xuân mơ màng. 娘浪曠永𣎀長Nàng rằng: Khoảng vắng đêm trường, 爲花朱沛𠴗塘尋花Vì hoa nên phải đánh đường tìm hoa. 悲𣇞𤑟堆些Bây giờ rõ mặt đôi ta, 別兜耒女拯羅占包Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao?
倍𢜠爫禮連𠓨Vội mừng làm lễ rước vào, 臺蓮𦀼蠟窻桃添香Đài sen nối sáp song đào thêm hương. 箋誓共草章Tiên thề cùng thảo một chương, 𩯀𩄲䋦刀鐄𢺹𠄩Tóc mây một món dao vàng chia đôi. 彙𦝄域域𡧲𡗶Vầng trăng vằng vặc giữa trời, 丁寧𠄩𠳒雙雙Đinh ninh hai mặt một lời song song. 𩯀絲根紊𡬷𢚸Tóc tơ căn vặn tấc lòng, 𤾓𢆥鑿𫳘同典昌Trăm năm tạc một chữ đồng đến xương.
𡃹霞聘喠瓊漿Chén hà sánh giọng quỳnh tương, 𦄂羅香論屏𦎛䏾籠Dải là hương lộn bình gương bóng lồng. 生浪𩙍沫𦝄𤄯Sinh rằng: Gió mát trăng trong, 閉𥹰𡭧𢚸渚甘Bấy lâu nay một chút lòng chưa cam. 𨃉霜渚𪤍橋藍Chày sương chưa nện cầu Lam, 𢜝吝巾過𠚢所庒Sợ lần khân quá ra sàm sỡ chăng? 娘浪紅葉赤繩Nàng rằng: Hồng diệp xích thằng, 𠳒拱㐌㗂浪相知Một lời cũng đã tiếng rằng tương tri.
他調月怒花箕Đừng điều nguyệt nọ hoa kia. 群𠚢埃吏惜之貝埃Ngoài ra ai lại tiếc gì với ai. 浪𦖑浽㗂琴臺Rằng: Nghe nổi tiếng cầm đài, 渃𡽫𨻫仍𠻴𦖻鐘期Nước non luống những lắng tai Chung Kỳ. 𠽔浪賤技詫之Thưa rằng: Tiện kỹ sá chi, 㐌𢚸𠰺典敬爲沛Đã lòng dạy đến dạy thì phải vâng. 軒𡢐撩産琴𦝄Hiên sau treo sẵn cầm trăng, 倍鐄生㐌𢬣㨢昂眉Vội vàng Sinh đã tay nâng ngang mày.
娘浪藝𨳒𥢆𢬣Nàng rằng: Nghề mọn riêng tay, 爫之朱𥘀𢚸尼凜申Làm chi cho bận lòng này lắm thân! 攄寅𦀊武𦀊文So dần dây vũ dây văn, 𦊚𦀊蘇𡮈蹺韻宫商Bốn dây to nhỏ theo vần cung thương. 曲兜漢楚戰場Khúc đâu Hán Sở chiến trường, 𦖑𠚢㗂鉄㗂鐄扦饒Nghe ra tiếng sắt tiếng vàng chen nhau. 曲兜司馬鳯求Khúc đâu Tư mã Phượng cầu, 𦖑𠚢如怨如愁沛庒Nghe ra như oán như sầu phải chăng!
稽康尼曲廣陵Kê Khang này khúc Quảng lăng, 浪流水浪行雲Một rằng lưu thủy hai rằng hành vân. 過關尼曲昭君Qua quan này khúc Chiêu Quân, 姅分戀主姅分思家Nửa phần luyến chúa nửa phần tư gia. 𤄯如㗂䳽𠖤戈Trong như tiếng hạc bay qua, 濁如㗂𤂬買沙姅潙Đục như tiếng suối mới sa nửa vời. 㗂寬如𩙍倘外Tiếng khoan như gió thoảng ngoài, 㗂㕰立立如𡗶覩𩅹Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.
𦰟畑欺𤏣欺𥊚Ngọn đèn khi tỏ khi mờ, 遣𠊚𡎢妬麻魚菫愁Khiến người ngồi đó cũng ngơ ngẩn sầu. 欺𢭸𫋻欺儈頭Khi tựa gối khi cúi đầu, 欺紆𠃩曲欺珠堆眉Khi vò chín khúc khi chau đôi mày. 浪𫨩𪰛寔羅𫨩Rằng: Hay thì thật là hay, 𦖑𠚢吟䔲𠽆𠹽世Nghe ra ngậm đắng nuốt cay thế nào! 攄之仍堛蕭騷Lựa chi những bậc tiêu tao, 𢝀𢚸命共𢚸𠊚Dột lòng mình cũng nao nao lòng người?
浪悁秩𠫾耒Rằng: Quen mất nết đi rồi, 𢝙催共性𡗶别牢Tẻ vui thôi cũng tính trời biết sao! 𠳒鐄領意高Lời vàng âm lĩnh ý cao, 祸寅寅𡭧特空Họa dần dần bớt chút nào được không. 𦰟蘭強𤍊式紅Hoa hương càng tỏ thức hồng, 頭眉𡳳強濃𬌓夭Đầu mày cuối mắt càng nồng tấm yêu. 㳥情㐌漂漂Sóng tình dường đã xiêu xiêu, 䀡𥪝歐厭固調𢙲𢜞Xem trong âu yếm có chiều lả lơi.
𠽔浪停𥙩爫制Thưa rằng: đừng lấy làm chơi, 𠯇朱𠽔歇𠳒㐌Dẽ cho thưa hết một lời đã nao! 𨤔之朶桃夭Vẻ chi một đóa yêu đào, 園紅之監垠樔𪀄撑Vườn hồng chi dám ngăn rào chim xanh. 㐌朱𠓨幅布荆Đã cho vào bậc bố kinh, 道從夫𥙩𡦂貞爫頭Đạo tòng phu lấy chữ trinh làm đầu 𠚢從𨕭濮𥪝𣘛Ra tuồng trên Bộc trong dâu, 仍𡥵𠊚意埃求爫之Thì con người ấy ai cầu làm chi!
沛調咹於𪰛Phải điều ăn xổi ở thì, 節𤾓𢆥女補𠫾𣈜Tiết trăm năm nỡ bỏ đi một ngày! 𡄎綠奇遇𠸗𫢩Ngẫm duyên kỳ ngộ xưa nay, 侶堆埃吏𫅠齊崔張Lứa đôi ai đẹp lại tày Thôi Trương. 𩄲𩅹打覩𥒥鐄Mây mưa đánh đổ đá vàng, 過朝𠓀㐌𠴔燕Quá chiều nên đã chán chường yến anh. 𥪝欺𢭸𦑃連梗Trong khi chắp cánh liền cành, 麻𢚸𥜤㐌呈邊Mà lòng rẻ rúng đã dành một bên.
𠃅西底冷香願Mái tây để lạnh hương nguyền, 吹綠潭𧺀𠚢緣㤳旁Cho duyên đằm thắm ra duyên bẽ bàng. 招梭𠓀拯𪧚床Gieo thoi trước chẳng giữ giàng, 底𡢐𢧚𢢆共払𪽝埃Để sau nên thẹn cùng chàng bởi ai? 倍之柳押花奈Vội chi liễu ép hoa nài, 群身群填培固欺Còn thân ắt lại đền bồi có khi! 𧡊𠳒端正易𦖑Thấy lời đoan chính dễ nghe, 払強添𢘝添爲𨑮分Chàng càng thêm nể thêm vì mười phân.
䏾艚𣃣𤁕𨤔銀Bóng tàu vừa lạt vẻ ngân, 信兜㐌垠噲𠓨Tin đâu đã thấy cửa ngăn gọi vào. 娘連倍跙𢩣絩Nàng thì vội trở buồng thêu, 生連𨄹𨀈𡑝桃倍𠚢Sinh thì dạo gót sân đào bước ra. 𨷑䀡手筆嚴堂Cửa sài vừa ngỏ then hoa, 𠴍浪叔父賖塘命終Gia đồng vào gởi thư nhà mới sang. 唉群寄塟遼東Đem tin thúc phụ từ đường, 故鄕𣾺演𠦳重山溪Bơ vơ lữ thấn tha hương đề huề.
𣈙迻靈襯衛圭Liêu dương cách trở sơn khê, 世𡥵拱沛衛護䘮Xuân đường kíp gọi sinh về hộ tang. 𠻵信掣浽驚惶Mảng tin xiết nỗi kinh hoàng, 氷命𨇍𠓀臺粧叙情Băng mình lẻn trước đài trang tự tình. 𨃴頭每浽丁寧Gót đầu mọi nỗi đinh ninh, 浽茹䘮𩯀浽命賒吹Nỗi nhà tang tóc nỗi mình xa xôi: 事兜渚趿堆回Sự đâu chưa kịp đôi hồi, 綠兜渚趿𠳒𢭂絲Duyên đâu chưa kịp một lời trao tơ,
𦝄誓群妬猪猪Trăng thề còn đó trơ trơ, 監賒吹麻䜹撻𢚸Dám xa xôi mặt mà thưa thớt lòng. 外𠦳𨤵隔𠀧冬Ngoài nghìn dặm chốc ba đông, 䋦愁欺攑朱衝群迡Mối sầu khi gỡ cho xong còn chầy! 鐄𫳘玉朱𫨩Gìn vàng giữ ngọc cho hay, 朱停𢚸几蹎𩄲𡳳𡗶Cho đành lòng kẻ chân mây cuối trời. 𦖻𦖑𫆧浽排排Tai nghe ruột rối bời bời, 汲凝娘買𤋵𠳒𠓀𡢐Ngập ngừng nàng mới giãi lời trước sau:
翁絲𢴿掛之饒Ông tơ ghét bỏ chi nhau, 渚𢝙森合㐌愁坡𢴾Chưa vui sum họp đã sầu chia phôi! 共饒卒㐌𥘀𠳒Cùng nhau trót đã nặng lời, 酉台𠃅𩯀鍳移𢚸絲Dẫu thay mái tóc dám dời lòng tơ! 管包𣎃待𢆥徐Quản bao tháng đợi năm chờ, 擬𠊚咹𩙍𦣰𩅹㤕忱Nghĩ người ăn gió nằm mưa xót thầm. 㐌願𠄩𡦂同心Đã nguyền hai chữ đồng tâm, 𤾓𢆥誓拯揞琴船埃Trăm năm thề chẳng ôm cầm thuyền ai.
群𡽫群渃群𨱽Còn non còn nước còn dài, 群衛群𢖵典𠊚𣋚𫢩Còn về còn nhớ đến người hôm nay! 拥𥿱渚女𢯦𢬣Dùng dằng chưa nỡ rời tay, 彙東𬂙㐌𨅸𣦍茹Vầng đông trông đã đứng ngay nóc nhà. 礙𥔘𨀈賒Ngại ngùng một bước một xa, 𠳒珍重珠沙行Một lời trân trọng châu sa mấy hàng. 纀鞍𢮿梗倍鐄Buộc yên quảy gánh vội vàng, 䋦愁𢫟姅𨀈塘𢺹𠄩Mối sầu xẻ nửa bước đường chia hai.
𢞂𬂙風景圭𠊚Buồn trông phong cảnh quê người, 頭梗鵑日𡳳𡗶鴈疎Đầu cành quyên nhặt cuối trời nhạn thưa. 𠊚𬂍𩙍旬𩅹Não người cữ gió tuần mưa, 𣈜𥘀梗相思𣈜Một ngày nặng gánh tương tư một ngày. 娘群𨅸癒軒西Nàng còn đứng tựa hiên tây, 𠃩囬問曰如圍䋦絲Chín hồi vấn vít như vầy mối tơ. 𬂙澄𤌋𡴯窻疎Trông chừng khói ngất song thưa, 花㵢倬𧺀柳梌壳鐄Hoa trôi trác thắm, liễu xơ xác vàng.
Kiều bán mình chuộc cha (Câu 573-804)
秦銀𨄹𨃴樓粧Tần ngần dạo gót lầu trang, 團𢜠壽外鄕買衛Một đoàn mừng thọ ngoại hương mới về, 寒暄渚趿啫㖷Hàn huyên chưa kịp giãi dề, 差衙俸𧡊𦊚皮哰嗃Sai nha bỗng thấy bốn bề xôn xao. 𠊚腋𡱩几𢬣刀Người nách thước, kẻ tay đao; 頭𬌥馭泑泑如㵢Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi. 拁扛老𤳇Già giang một lão một trai, 𦀊無類纀𠄩深情Một dây vô lại buộc hai thâm tình.
菭茹㘇㗂𧋆撑Đầy nhà vang tiếng ruồi xanh, 扡徠椌𦄅散情𦁼Rụng rời khung dệt, tan tành gói may. 圖細軟𧵑𥢆西Đồ tế nhuyễn, của riêng tây, 瀝𥑥生撅朱菭襊貪Sạch sành sanh vét cho đầy túi tham. 調兜𠖤纀埃爫Điều đâu bay buộc ai làm? 尼埃單𫃡秩緘俸仍Này ai dan dậm, giật giàm bỗng dưng? 𠳨𠚢𡢐買别浪Hỏi ra sau mới biết rằng: 沛𠸜稱出在绳半絲Phải tên xưng xuất là thằng bán tơ.
茹恍惚菫魚Một nhà hoảng hốt ngẩn ngơ, 㗂寃𠰺坦案疑𤍶𩄲Tiếng oan dậy đất, án ngờ lòa mây. 下辭𠹚拜卒𣈜Hạ từ van lạy suốt ngày, 的𦖻憐恤負𢬣摧殘Điếc tai lân tuất, phũ tay tồi tàn. 樑高𢫫虐𦀊冤Rường cao rút ngược dây oan, 酉𠊚𥒥拱肝路𠊚Dẫu là đá cũng nát gan, lọ người. 𬂙𤴬疸𢯦Mặt trông đau đớn rụng rời, 冤尼群呌𡗶仍賒Oan này còn một kêu trời, nhưng xa.
𣈜邏𫗁差衙Một ngày lạ thói sai nha, 爫朱酷害拯戈爲錢Làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền. 牢朱骨肉院全Sao cho cốt nhục vẹn tuyền, 𥪝欺遇變從權别牢Trong khi ngộ biến tòng quyền biết sao? 綠會遇德劬勞Duyên hội ngộ, đức cù lao, 𡦂情𡦂孝邊𥘀欣Bên tình bên hiếu, bên nào nặng hơn? 底𠳒誓海盟山Để lời thệ hải minh sơn, 爫𡥵𠓀沛填恩生成Làm con trước phải đền ơn sinh thành.
決情娘買下情Quyết tình nàng mới hạ tình: 𠯇朱底妾半命贖吒Dẽ cho để thiếp bán mình chuộc cha! 户終固几吏𫅷Họ Chung có kẻ lại già, 拱𥪝衙役吏羅慈心Cũng trong nha dịch lại là từ tâm. 𧡊娘孝重情深Thấy nàng hiếu trọng tình thâm, 爲娘擬拱傷忱㤕𢠿Vì nàng nghĩ cũng thương thầm xót vay. 併排律妬𠍓低Tính bài lót đó luồn đây, 固𠀧𤾓两役尼買吹Có ba trăm lạng việc này mới xuôi.
唉衛暫付檻外Hãy về tạm phó giam ngoài, 𠸕娘規料𥪝堆𠀧𣈜Dặn nàng qui liệu trong đôi ba ngày. 傷情昆𥘷疎癡Thương tình con trẻ thơ ngây, 﨤干禍𩙍灾𠖤不期Gặp cơn vạ gió tai bay bất kỳ! 𤴬𢚸死别生離Đau lòng tử biệt sinh ly, 身群拯惜惜之典綠Thân còn chẳng tiếc, tiếc gì đến duyên! 曷𩅹詫擬分𢤞Hạt mưa sá nghĩ phận hèn, 料耽𡬷𦹵決𡊰𠀧春Liều đem tấc cỏ quyết đền ba xuân.
事𢚸吘貝水人Sự lòng ngỏ với băng nhân, 信霜吨賒𧵆㖔嗃Tin sương đồn đại xa gần xôn xao. 𧵆沔固媒Gần miền có một mụ nào, 迻𠊚遠客尋𠓨問名Đưa người viễn khách tìm vào vấn danh. 𠳨𠸜浪馬監生Hỏi tên rằng: Mã Giám sinh. 𠳨圭浪縣臨清拱𧵆Hỏi quê, rằng: Huyện Lâm Thanh cũng gần. 過年擢外𦊚旬Quá niên trạc ngoại tứ tuần, 𪵟𫙂忍隊襖裙丙包Mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao.
𠓀柴𡢐伵哰嗃Trước thầy sau tớ lao xao 茹氷迻䋦逴𠓨樓粧Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang. 㨳𨕭𡎢卒産床Ghế trên ngồi tót sỗ sàng, 𢩣𥪝䋦㐌𠽖娘急𠚢Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra. 浽命添息浽茹Nỗi mình thêm tức nỗi nhà, 㙴春𨀈淚花行Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy hàng! 礙𥔘憚𩙍𠲖霜Ngại ngùng giợn gió e sương, 䀡花䏾𢢆𬂙𦎛𠫆Nhìn hoa bóng thẹn, trông gương mặt dày.
䋦強𢵼𩅘𢬣Mối càng vén tóc bắt tay, 𢞂如菊調𤷍如梅Nét buồn như cúc, điệu gầy như mai. 旦都斤色斤才Đắn đo cân sắc cân tài, 押宮琹月此排𦑗疎Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ. 𪉽濃𨤔於Mặn nồng một vẻ một ưa, 平𢚸客買隨機迭迢Bằng lòng khách mới tùy cơ dặt dìu. 浪玉典藍橋Rằng: Mua ngọc đến Lam Kiều, 聘儀𠰺包饒朱詳Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường?
䋦浪價當𠦳鐄Mối rằng: đáng giá nghìn vàng, 汲茹洳量𠊚傷𪾋㖠Gấp nhà nhờ lượng người thương dám nài. 𪂲𤷍添𠄩Cò kè bớt một thêm hai, 徐𥹰我價𠹾外𦊚𤾓Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm. 𠳒船㐌淹潭Một lời thuyền đã êm dằm 唉迻𦑃帖𠓀擒爫𥱬Hãy đưa canh thiếp trước cầm làm ghi. 定𣈜納釆于歸Định ngày nạp thái vu qui, 錢𨉞㐌固役之拯衝Tiền lưng đã sẵn việc gì chẳng xong!
𠳒𢭄貝終公Một lời cậy với Chung công, 乞詞暫領王翁衛茹Khất từ tạm lĩnh Vương ông về nhà. 傷情昆𥘷吒𫅷Thương tình con trẻ cha già, 𥆾娘翁仍𧖱沙𫆧油Nhìn nàng ông những máu sa ruột dàu: 餒昆仍約衛𡢐Nuôi con những ước về sau, 𢭂絲沛侶招球當尼Trao tơ phải lứa, gieo cầu đáng nơi. 𡗶爫之極閉𡗶Trời làm chi cực bấy trời, 尼埃誣托朱𠊚合散Này ai vu thác cho người hợp tan!
斧刀包管身殘Búa rìu bao quản thân tàn, 女菭墮𥘷強冤酷𫅷Nỡ đầy đọa trẻ, càng oan khốc già. 吝𡢐𠓀拱羅Một lần sau trước cũng là, 催他屈拯他𢚸𤴬Thôi thì mặt khuất chẳng thà lòng đau! 蹺𠳒如沚𣳔珠Theo lời càng chảy dòng châu, 料命翁㐌招頭墙𪿙Liều mình ông rắp gieo đầu tường vôi. 倍鐄几𪧚𠊚𥋳Vội vàng kẻ giữ người coi, 𡮈蘇娘吏尋𠳒𡅳干Nhỏ to nàng lại tìm lời khuyên can:
𨤔之朶紅顔Vẻ chi một mảnh hồng nhan, 𩅘絲𡭧渚填恩生成Tóc tơ chưa chút đền ơn sinh thành. 𤼸書㐌𢢆娘鶯Dâng thư đã thẹn nàng Oanh, 吏輸妸李半命𫨩牢Lại thua ả Lý bán mình hay sao? 𦾣椿歲鶴強高Cỗi xuân tuổi hạc càng cao, 𣘃梗搏别包饒梗Một cây gánh vác biết bao nhiêu cành. 量𨕭油拯决情Lòng tơ dù chẳng dứt tình, 𩙍𩅹歐罕散情渃𡽫Gió mưa âu hẳn tan tành nưóc non.
他浪料身昆Thà rằng liều một thân con, 花油扡𦑃羅群撑𣘃Hoa dù rã cánh, lá còn xanh cây. 分牢停丕拱噅Phận sao đành vậy cũng vầy, 擒如拯杜仍𣈜群撑Cầm như chẳng đậu những ngày còn xanh. 拱停併窘算觥Cũng đừng tính quẩn lo quanh, 散茹羅舌命羅𠄩Tan nhà là một thiệt mình là hai. 沛𠳒翁拱淹𦖻Phải lời ông cũng êm tai, 𥆾饒湥𥐆湥𨱽滚昂Nhìn nhau giọt vắn giọt dài ngổn ngang.
𠃅𡢐户馬𣃣𨖅Mái ngoài họ Mã vừa sang, 詞花㐌記斤鐄買𢭂Tờ hoa đã ký, cân vàng mới trao. 𦝄𫅷毒地爫牢Trăng già độc địa làm sao? 擒𦀊𫽄捛纀𠓨自然Cầm dây chẳng lựa buộc vào tự nhiên. 𥪝𢬣㐌産銅錢Trong tay đã sẵn đồng tiền, 油𢚸𢷮𤽸台顛𧁷之Dầu lòng đổi trắng thay đen khó gì! 户終𠚢飭執爲Họ Chung ra sức giúp vì, 禮心㐌達訟期拱衝Lễ tâm đã đặt, tụng kỳ cũng xong.
役茹買暫從容Việc nhà đã tạm thong dong, 星期𠽖吔㐌蒙度衛Tinh kỳ giục giã đã mong độ về. 命𢭗𦰟畑𣌉Một mình nàng ngọn đèn khuya, 𬡢滛湥𢣃𩯀車𠃅愁Áo dầm giọt lệ, tóc xe mối sầu. 分油油丕拱油Phận dầu, dầu vậy cũng dầu, 𡭧𢚸刀等閉𥹰𠳒Xót lòng đeo đẳng bấy lâu một lời! 功程計别𨑮Công trình kể biết mấy mươi. 爲些𠻞喫朱𠊚𢷣揚Vì ta khăng khít, cho người dở dang.
誓花渚燥𡃹鐄Thề hoa chưa ráo chén vàng, 磊誓催㐌負徬貝花Lỗi thề thôi đã phụ phàng với hoa. 𡗶遼𡽫渃包賒Trời Liêu non nước bao xa. 擬兜𢩵𢺺茹自碎Nghĩ đâu rẽ cửa chia nhà tự tôi. 别包綠女誓培Biết bao duyên nợ thề bồi. 劫尼催世羅催群之Kiếp này thôi thế thì thôi còn gì. 再生渚𢴑香誓Tái sinh chưa dứt hương thề. 爫身𬌥馭填誼竹梅Làm thân trâu ngựa đền nghì trúc mai.
𡢻情渚假朱埃Nợ tình chưa trả cho ai, 塊情芒𫴋泉臺渚散Khối tình mang xuống tuyền đài chưa tan. 浽𥢆𥢆仍盘桓Nỗi riêng riêng những bàng hoàng, 油炵𤽸𥒦湥瀾渗巾Dầu chong trắng đĩa lệ tràn thấm khăn. 翠雲秩醒職春Thúy Vân chợt tỉnh giấc xuân, 畑𨄾典殷勤𠳨𠻃Dưới đèn ghé đến ân cần hỏi han: 機𡗶橷𣷭多端Cơ trời dâu bể đa đoan, 茹底姉𥢆寃命Một nhà để chị riêng oan một mình,
據之𡎢忍殘更Cớ chi ngồi nhẫn tàn canh? 浽𥢆群王䋦情之低Nỗi riêng còn mắc mối tình chi đây? 浪𢚸當忖恜菭Rằng: Lòng đương thổn thức đầy, 絲綠群王䋦尼渚衝Tơ duyên còn vướng mối này chưa xong. 𠼯𠶣𠚢拱𢢆𢝣Hở môi ra cũng thẹn thùng, 底𢚸乙負𬌓𢚸貝埃Để lòng thì phụ tấm lòng với ai. 𢭄㛪㛪拱𠹾𠳒Cậy em, em có chịu lời, 𡎥蓮朱姉𥛉耒仕疎Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.
𡧲塘縆梗相思Giữa đường đứt gánh tương tư, 膠鸞執䋦絲乘默㛪Loan giao chắp mối tơ thừa mặc em. 計自欺﨤払金Kể từ khi gặp chàng Kim, 欺𣈜𦑗約欺𣎀𡃹誓Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề. 事兜㳥𩙍不期Sự đâu sóng gió bất kỳ, 孝情坤𨤰𠄩皮院𠄩Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai! 𣈜春㛪唉群𨱽Ngày xuân em hãy còn dài, 㤕情𧖱台𠳒渃𡽫Xót tình máu mủ, thay lời nước non.
姉油䏦𤷱Chị dù thịt nát xương mòn, 唅唭𠃩𤂬唉群𦹳徠Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây. 隻鑅貝幅詞𩄲Chiếc thoa với bức tờ mây, 綠尼沛𪧚物尼𧵑終Duyên này thì giữ vật này của chung. 油㛪𢧚𡞕𢧚𫯳Dù em nên vợ nên chồng, 擬𠊚命薄乙𢚸拯𫡻Xót người mệnh bạc, ắt lòng chẳng quên. 秩𠊚群𡭧𧵑信Mất người còn chút của tin, 泛彈貝𬌓香願𣈜𠸗Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa.
枚𡢐油典包徐Mai sao dầu có bao giờ. 焠爐香意搊絲泛尼Đốt lò hương ấy, so tơ phím này. 𬂙𠚢𦰟𦹵蘿𣘃Trông ra ngọn cỏ lá cây, 𧡊囂囂𩙍浪𫨩姉衛Thấy hiu hiu gió thì hay chị về. 𩲉群恾𠳒誓Hồn còn mang nặng lời thề, 身蒲柳㨋誼竹梅Nát thân bồ liễu, đền nghì trúc mai; 夜臺隔屈𠳒Dạ đài cách mặt khuất lời, 洒填湥渃朱𠊚托寃Rẩy xin chén nước cho người thác oan.
悲徐簪技𦎛散Bây giờ trâm gẫy bình tan, 計爫牢掣𨷈萬愛恩Kể làm sao xiết muôn vàn ái ân. 𤾓𠦳𠳚𥛉情君Trăm nghìn gửi lại tình quân, 絲縁𥐆𨤔固銀意傕Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi. 分牢分泊如𪿙Phận sao phận bạc như vôi, 㐌停渃沚花㵢呂廊Đã đành nước chẩy hoa trôi lỡ làng. 喂金郎唉金郎Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang! 催催妾㐌負払自低Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!
𣴓𠳒魂𢴑𧖱醝Cạn lời hồn ngất máu say, 唏𠻴𡴯堆𢬣冷銅Một hơi lặng ngắt đôi tay giá đồng. 椿萱秩醒職燶Xuân Huyên chợt tỉnh giấc nồng, 茹㧜笠几𥪝𠊚外Một nhà tấp nập, kẻ trong người ngoài. 几湯𠊚𫊚排排Kẻ thang người thuốc bời bời, 買油千彙渚派湥紅Mới dằn cơn vựng, chưa phai giọt hồng. 𠳨牢𠚢事邏𨓡Hỏi: Sao ra sự lạ lùng? 翹強𠽋𦬑𨷑空𠚢𠳒Kiều càng nức nở mở không ra lời.
浽娘雲買𦖻Nỗi nàng Vân mới rỉ tai, 隻釵尼貝詞培於低Chiếc thoa này với tờ bồi ở đây.. 尼吒爫𦇒綠𡮠Này cha làm lỗi duyên mày, 催催浽意𡢐尼㐌㛪Thôi thì nỗi ấy sau này đã em. 爲埃𦰦徠金Vì ai rụng cải rơi kim, 底昆䕯浽𩄲沉爲埃Để con bèo nổi mây chìm vì ai. 𠳒昆𠸕吏𠄩Lời con dặn lại một hai, 𠱋𤷱碑𥒥鉴差𡬷鐄Dẫu mòn bia đá, dám sai tấc vàng.
𥛉催娘吏練呈Lậy thôi, nàng lại thưa chiềng, 洳吒㨋特義払朱吹Nhờ cha trả được nghĩa chàng cho xuôi. 詫之身分碎隊Sá chi thân phận tôi đòi, 唒浪𤽸圭𠊚管包Dẫu rằng xương trắng quê người quản đâu. 掣包計浽慘愁Xiết bao kể nỗi thảm sầu! 刻更㐌𠽖南樓回Khắc canh đã giục nam lâu mấy hồi. 轎花兜㐌典外Kiệu hoa đâu đã đến ngoài, 管弦兜㐌𠽖𠊚生離Quản huyền đâu đã giục người sinh ly.
𤴬𢚸几於𠊚𠫾Đau lòng kẻ ở người đi, 淚淶滲𥒥絲𢺺癒蠶Lệ rơi thấm đá tơ chia rũ tằm. 𡗶𣋚𩄲蹻最霪Trời hôm mây kéo tối rầm, 油油𦰟𦹵滛滛梗霜Rầu rầu ngọn cỏ đầm đầm cành sương. 逴妯衛典駐坊Rước nàng về đến trú phường, 𦊛皮春鎖娘於𥪝Bốn bề xuân khóa một nàng ở trong. 汲凝𢢆錄𠲖紅Ngập ngừng thẹn lục e hồng, 擬𢚸吏㤕車𢚸隊番Nghĩ lòng lại xót xa lòng đòi phen.
品𠎣淶典𢬣𢤞Phẩm tiên rơi đến tay hèn, 懷功𬋟𪧚𩅹貝埃Hoài công nắng giữ mưa gìn với ai: 别身典𨀈落𩔗Biết thân đến bước lạc loài, 蕊桃㐌𢯏朱𠊚情鍾Nhị đào thà bẻ cho người tình chung. 爲些垠𩙍東Vì ai ngăn đón gió đông, 舌𢚸欺於𤴬𢚸欺𠫾Thiệt lòng khi ở đau lòng khi đi. 重逢油禍固欺Trùng phùng dầu họa có khi, 身尼催固群之麻蒙Thân này thôi có còn gì mà mong.
㐌生𠚢數龍冬Đã sinh ra số long đong, 群恾𥙩刼𦟐紅特牢Còn mang lấy kiếp má hồng được sao? 𨕭案産固昆刀Trên yên sẵn có con dao, 𨁪𢶒娘㐌𢶒𠓨𧝨巾Giấu cầm nàng đã gói vào chéo khăn: 防欺渃㐌典蹎Phòng khi nước đã đến chân, 刀尼仕料貝身𡢐尼Dao này thì liệu với thân sau này. 點愁刻遲Đêm thu một khắc một chầy, 氷傾如醒如醝命Bâng khuâng như tỉnh như say một mình.
Kiều rơi vào tay Tú Bà và Mã Giám Sinh (Câu 805-1056)
拯疑妸馬監生Chẳng ngờ gã Mã Giám Sinh, 刎羅𠀲風情㐌悁Vẫn là một đứa phong tình đã quen. 戈𨔈吏﨤回顛Quá chơi lại gặp hồi đen, 悁塳吏劍咹沔月花Quen mùi lại kiếm ăn miền nguyệt hoa. 楼撑固媒秀Lầu xanh có mụ Tú Bà, 廊𨔈㐌跙衛𫅷歇綠Làng chơi đã trở về già hết duyên. 情期拯限麻𢧚Tình cờ chẳng hẹn mà nên, 𡊉鋸𦲾䔲堆邊坊Mạt cưa mướp đắng đôi bên một phường.
鍾𦝄𨷑𡾵行Chung lưng mở một ngôi hàng, 觥𢆥奔粉半香㐌例Quanh năm buôn phấn bán hương đã lề. 𨄹尋泣𢄂吏圭Dạo tìm khắp chợ thì quê, 假名侯下𠰺藝咹𨔈Giả danh hầu hạ dạy nghề ăn chơi. 𢤡歐拱事𡗶Rủi may âu cũng tại trời, 斷膓吏論𠊚無綠Đoạn trường lại chọn mặt người vô duyên. 㤕娘𡭧分婵娟Xót nàng chút phận thuyền quyên, 梗花半𠓨船俚倴Cành hoa đem bán vào thuyền lái buôn.
卯驢㐌𢹇𠓨囷Mẹo lừa đã mắc vào khuôn, 聘儀𥜤價迎婚産𣈜Sính nghi rẻ giá nghênh hôn sẵn ngày. 𢜠旗㐌典𢬣Mừng thầm: Cờ đã đến tay! 強𥆾𨤔玉強醝曲鐄Càng nhìn vẻ ngọc càng say khúc vàng. 㐌𢧚國色天香Đã nên quốc sắc thiên hương, 唭尼罕𠦳鐄拯訛Một cười này hẳn nghìn vàng chẳng ngoa. 衛低渃𠓀𢯏花Về đây nước trước bẻ hoa, 王孫貴客乙羅都饒Vương tôn quý khách ắt là đua nhau.
罕𠀧𤾓两劍Hẳn ba trăm lạng kém đâu, 拱陀𣃣群𡢐羅Cũng đà vừa vốn còn sau thì lời, 𠰘唁掑典羡尼Miếng ngon kề đến tận nơi, 茹拱惜𧵑𡗶拱貪Vốn nhà cũng tiếc của trời cũng tham. 桃僊㐌𤊰𢬣凡Đào tiên đã bén tay phàm, 𪰛楥梗橘朱甘事𠁀Thì vin cành quít cho cam sự đời! 塵廊𨔈Dưới trần mấy mặt làng chơi, 𨔈花㐌易𠊚别花Chơi hoa đã dễ mấy người biết hoa.
渃𤿭橊𧖱毷𬷤Nước vỏ lựu máu mào gà, 摱牟招集吏羅群原Mượn màu chiêu tập lại là còn nguyên. 矑𥊚打吝昆顛Mập mờ đánh lận con đen, 包饒拱閉饒錢𠅎之Bao nhiêu cũng bấy nhiêu tiền mất chi? 媒𫅷油固調之Mụ già hoặc có điều gì, 料功𠅎𣇜跪麻催Liều công mất một buổi quỳ mà thôi. 𡲤低塘詫賒吹Vả đây đường xá xa xôi, 麻些不動女𠊚生疑Mà ta bất động nữa người sinh nghi.
惜台朶𨢕醿Tiếc thay một đóa trà mi, 昆蜂㐌𨷑塘𠫾𡓃衛Con ong đã tỏ đường đi lối về. 干𩅹𩙍泥Một cơn mưa gió nặng nề, 傷洟典玉惜洟典香Thương gì đến ngọc tiếc gì đến hương. 席春職𢠩恾Đêm xuân một giấc mơ màng, 𤒘花底妬默娘𡎢猪Đuốc hoa để đó, mặc nàng nằm trơ. 淚𥢆潯瀉𣻆𩅹Giọt riêng tầm tã tuôn mưa, 分惍浽客分𦝔浽命Phần căm nỗi khách phần dơ nỗi mình:
從之羅脄腥Tuồng chi là giống hôi tanh, 身𠦳鐄底污名𦟐紅Thân nghìn vàng để ô danh má hồng. 催群之女麻蒙Thôi còn chi nữa mà mong? 𠁀𠊚催世羅衝𠁀Đời người thôi thế là xong một đời. 恨綠𢣃分排排Giận duyên tủi phận bời bời, 擒刀娘㐌算排捐生Cầm dao nàng đã toan bài quyên sinh. 擬𠫾擬吏命Nghĩ đi nghĩ lại một mình: 命𪰛𠤆𠄩情女牢Một mình thì chớ hai tình thì sao?
𡢐油生事世Sao dầu sinh sự thế nào, 追原拯矯累𠓨雙親Truy nguyên chẳng kẻo lụy vào song thân. 悴料歐沛𠡚寅Nỗi mình âu cũng giãn dần, 急遲催拱吝麻催Kíp chầy thôi cũng một lần mà thôi. 仍羅𢵋旦虐吹Những là đo đắn ngược xuôi, 㗂𬷤𦖑㐌嘅傕𠃅墙Tiếng gà nghe đã gáy sôi mái tường. 樓𣈕𣃣㗜𧥇霜Lầu mai vừa rúc còi sương, 馬生𠽖𠻛倍鐄𠚢𠫾Mã Sinh giục giã vội vàng ra đi.
断膓台𣅶臨歧Đoạn trường thay lúc phân kỳ! 𨀒駒泣警𨋣車岌𡹡Vó câu khấp khểnh bóng xe gập ghềnh. 𣃣外𨑮𨤵長亭Bề ngoài mười dặm trường đình, 王翁挭席餞行迻蹺Vương ông mở tiệc tiễn hành đưa theo. 外茹主客逸迢Ngoài thì chủ khách dập dìu, 𥪝茹萱貝翹於𥪝Một nhà huyên với một Kiều ở trong. 強𥆾強滸湥紅Nhìn càng lã chã giọt hồng, 𦖻娘買𤉒𢚸𥰊高Rỉ tai nàng mới giãi lòng thấp cao:
虎生𠚢分疎桃Hổ sinh ra phận thơ đào, 功吒義媄刼㨋衝Công cha nghĩa mẹ kiếp nào trả xong? 呂廊渃濁𣻃𤄯Lỡ làng nước đục bụi trong, 𤾓𢆥底𬌓𢚸自低Trăm năm để một tấm lòng từ đây. 䀡𦎛𥪝閉饒𣈜Xem gương trong bấy nhiêu ngày, 身昆拯矯𢹇𢬣姂𫅷Thân con chẳng kẻo mắc tay bợm già! 欺𠫾補永𥪝茹Khi về bỏ vắng trong nhà, 欺𠓨𣼭孕欺𠚢倍鐄Khi vào dùng dắng khi ra vội vàng.
欺咹欺呐呂廊Khi ăn khi nói lỡ làng, 欺柴欺伵䀡常䀡輕Khi thầy khi tớ xem thường xem khinh. 恪牟几貴𠊚清Khác màu kẻ quý người thanh, 𥋴𠚢朱技如形昆奔Ngẫm ra cho kỹ như hình con buôn. 傕昆群呐之昆Thôi con còn nói chi con? 𤯩洳坦客托墫圭𠊚Sống nhờ đất khách thác chôn quê người! 王𦖑閉饒𠳒Vương bà nghe bấy nhiêu lời, 㗂冤㐌悶拍𡗶呌𨖲Tiếng oan đã muốn vạch trời kêu lên.
𠄽旬渚𣴓𡃹𡅳Vài tuần chưa cạn chén khuyên. 𠃅外儗㐌𠽖連𨇒車Mái ngoài nghỉ đã giục liền ruổi xe. 㤕昆𢚸遲遲Xót con lòng nặng trì trì, 𠓀鞍翁吏𡅧呢𥰊高Trước yên ông đã nằn nì thấp cao: 㤕身要柳疎桃Chút thân yếu liễu tơ đào, 極茄典浽𤄱𠓨碎𤽗Rớp nhà đến nỗi giấn vào tôi ngươi. 自低𧣳𣷭邊𡗶Từ đây góc bể bên trời, 𬋟𩅹退退圭𠊚身Nắng mưa thui thủi quê người một thân.
𠦳尋洳䏾松筠Nghìn tầm nhờ bóng tùng quân, 雪霜𩂏𨔾朱身葛藤Tuyết sương che chở cho thân cát đằng. 𣴓𠳒客買𠽔浪Cạn lời khách mới thưa rằng: 纀蹎傕拱赤绳冉𢭂Buộc chân thôi cũng xích thằng nhiệm trao. 𣈕𡢐油典世Mai sau dầu đến thế nào, 箕𦎛日月怒刀鬼神Kìa gương nhật nguyệt nọ dao quỉ thần! 同同𩙍𠽖𩄲運Đùng đùng gió giục mây vần, 車𥪝𡎝紅塵如𠖤Một xe trong cõi hồng trần như bay.
𬂙潙拔淚𢺹𢬣Trông vời gạt lệ chia tay, 𧣳𡗶瀋瀋𣈜𣈜Góc trời thăm thẳm đêm ngày đăm đăm. 傷娘𨤵客賒駸Nàng thì dặm khách xa xăm, 泊抛橋這顛霪岸𩄲Bạc phau cầu giá đen rầm ngàn mây. 葦𦰤察察唏𩘄Vi lô san sát hơi may, 𡗶秋底𥢆癡𠊚Một trời thu để riêng ai một người. 𨤵𣌉𩁶凈𩂟𣾺Dặm khuya ngất tạnh mù khơi, 𧡊𦝄麻𢢆仍𠳒𡽫滝Thấy trăng mà thẹn những lời non sông.
棱秋層碧杆紅Rừng thu từng biếc xen hồng, 𦖑𪀄如𠯅𢚸晨昏Nghe chim như nhắc tấm lòng thần hôn. 仍羅邏渃邏𡽫Những là lạ nước lạ non, 臨緇𣃣𣎃𧷺典尼Lâm Truy vừa một tháng tròn tới nơi. 車珠仃𨋣𨷶外Xe châu dừng bánh cửa ngoài, 簾𥪝㐌𧡊𠊚𨀈𠚢Rèm trong đã thấy một người bước ra. 脱𬂙辣辣牟䏧Thoắt trông nhờn nhợt màu da, 咹之高𢀲悌它爫牢Ăn gì cao lớn đẫy đà làm sao!
𠓀車雷𪡗嘲Trước xe lơi lả han chào, 𠳒娘買蹺𠓨羡尼Vâng lời nàng mới bước vào tận nơi. 邊尼妸𪵟𧍋Bên thì mấy ả mày ngài, 邊箕𡎢𦊚𢆥𠊚廊𨔈Bên thì ngồi bốn năm người làng chơi. 𡧲排香篆罕灰Giữa thì hương án hẳn hoi, 𨕭撩像𤽸堆𪵟Trên treo một tượng trắng đôi lông mày. 樓撑悁𡓃𠸗Lầu xanh quen lối xưa nay, 藝尼沛𥙩翁尼先師Nghề này thì lấy ông này tiên sư,
香花𣋚𣌋奉蜍Hương hôm hoa sớm phụng thờ. 姑醜𩴬固疎䋦行Cô nào xấu vía có thưa mối hàng, 𢶒袩𢯰襖𢥇悜Cởi xiêm lột áo sỗ sàng, 𠓀晨仕願𤗖香惏𠽍Trước thần sẽ nguyện mảnh hương lầm rầm. 對花𢯰𫴋詔𦣰Đổi hoa lót xuống chiếu nằm, 𧊉蜂𠫾吏喑喑四圍Bướm hoa bay lại ầm ầm tứ vi! 娘群𠳝𡂂別之Kiều còn ngơ ngẩn biết gì, 據𠳒𥛉𫴋媒𪰛𡄩𣦍Cứ lời lạy xuống mụ thì khấn ngay:
𨷑行奔半朱埋Cửa hàng buôn bán cho may, 𣎀𣎀寒食𣈜𣈜元宵Đêm đêm Hàn thực ngày ngày Nguyên tiêu. 𨷈萬𠊚𧡊拱腰Muôn nghìn người thấy cũng yêu, 𠮿嗃燕熠燿竹梅Xôn xao oanh yến rập rìu trúc mai. 信鴈刎蘿詩排Tin nhạn vẩn lá thư bài, 迻𠊚𨷶𠓀逴𠊚𨷶𡢐Đưa người cửa trước rước người cửa sau. 邏𦖻𦖑渚別Lạ tai nghe chửa biết đâu, 䀡情羅拱仍牟𢷣揚Xem tình ra cũng những màu dở dang.
禮衝香火家堂Lễ xong hương hỏa gia đường, 秀𢪱蓐𨖲床𡎢𣦍Tú Bà vắt nóc lên giường ngồi ngay. 𠰺浪昆𥛉媄低Dạy rằng: Con lạy mẹ đây, 𥛉耒𨖅𥛉舅𡮠邊箕Lạy rồi sang lạy cậu mày bên kia. 娘浪沛𨀈流離Nàng rằng: Phải bước lưu ly, 分𪬡㐌甘皮小星Phận hèn vâng đã cam bề tiểu tinh. 調兜𥙩燕爫Điều đâu lấy yến làm oanh, 癡疎渚別羅名分之Ngây thơ chẳng biết là danh phận gì?
𨇜調納采于歸Đủ điều nạp thái vu qui, 㐌欺悰吏欺𨅸𡎢Đã khi chung chạ lại khi đứng ngồi. 除𠚢台堛𢷮𡾵Giờ ra thay mặt đổi ngôi, 鉴嗔𠳚吏𠳒朱明Dám xin gửi lại một lời cho minh. 媒𦖑娘呐𫨩情Mụ nghe nàng nói hay tình, 閉𣇞買浽三彭媒𨖲Bấy giờ mới nổi tam bành mụ lên: 尼尼事㐌果然Này này sự đã quả nhiên, 催㐌刼𤯩𫯳綿𠫾耒Thôi đà cướp sống chồng min đi rồi.
保浪𠫾𨄹𥙩𠊚Bảo rằng đi dạo lấy người, 衛逴客劍利麻咹Đem về rước khách kiếm lời mà ăn. 徒無義於不仁Tuồng vô nghĩa ở bất nhân, 𢞂命𠓀㐌秦緡此𨔈Buồn mình trước đã tần mần thử chơi. 牟糊㐌𠅎𠫾耒Màu hồ đã mất đi rồi, 催催𠫾𠁀茹魔Thôi thôi vốn liếng đi đời nhà ma! 昆箕㐌朱些Con kia đã bán cho ta, 𠓨茹沛據法茹蚤低Nhập ra phải cứ phép nhà tao đây.
老箕固𢷣排碑Lão kia có giở bài bây, 拯𠻵𠓨麻𡮠吏𦖑Chẳng văng vào mặt mà mày lại nghe. 據牢𠹾卒皮Cớ sao chịu tốt một bề, 𡛔絲麻㐌語藝𣋽牢Gái tơ mà đã ngứa nghề sớm sao? 沛爫朱別法蚤Phải làm cho biết phép tao! 𪮞皮鞭拉𪮭𠓨𠚢𢬣Chập bì tiên rắp sấn vào ra tay. 娘浪𡗶瀋坦𠫆Nàng rằng: Trời thẳm đất dày! 身尼㐌補仍𣈜𠚢𠫾Thân này đã bỏ những ngày ra đi.
催催群固惜之Thôi thì thôi có tiếc gì! 産刀𢬣襖即𪰛𢷣𠚢Sẵn dao tay áo tức thì giở ra. 𢜝肝玉料花Sợ gan nát ngọc liều hoa! 媒群𬂙娘它過𢬣Mụ còn trông mặt nàng đà quá tay. 傷喂才色墨尼Thương ôi tài sắc bậc này, 刀冤孽𢴑𦀊風塵Một dao oan nghiệt đứt dây phong trần. 浽冤𫮒賒𧵆Nỗi oan vỡ lở xa gần, 𥪝茹𠊚躓吝如𢬧Trong nhà người chật một lần như nêm.
娘𣃣弼弼職僊Nàng thì bằn bặt giấc tiên, 媒𪰛岌岌𥆾魂𠖤Mụ thì cầm cập mặt nhìn hồn bay. 域娘𠓨准軒西Vực nàng vào chốn hiên tây, 割𠊚䀡朔逴柴𫊚湯Cắt người coi sóc chạy thầy thuốc thang. 𫨩渚歇塵緣Nào hay chưa hết trần duyên, 𥪝迷𬂙𧡊淡仙𤑟𤉜Trong mê dường đã đứng bên một nàng. 浪因果𢷣揚Rỉ rằng: Nhân quả dở dang, 㐌算遁𧴱断膓特牢Đã toan trốn nợ đoạn trường được sao?
數群業𦟐桃Số còn nặng nợ má đào, 𠊚油悶決𡗶㐌朱Người dầu muốn quyết trời nào đã cho. 𠹾𠳒朱院刼修Hãy xin hết kiếp liễu bồ, 瀧錢塘仕限㗅衛𡢐Sông Tiền đường sẽ hẹn hò về sau. 𬟥湯卒𣈜偷Thuốc thang suốt một ngày thâu, 職僊𦖑㐌油油𣃣散Giấc mê nghe đã dàu dàu vừa tan. 秀直産邊幔Tú bà chực sẵn bên màn, 劍𠳒𡅳解綿蛮𫽻寅Lựa lời khuyên giải mơn man gỡ dần:
𠊚易固身Một người dễ có mấy thân! 花春當蕊𣈜春群𨱽Hoa xuân đương nhụy, ngày xuân còn dài. 拱羅𢙲惏𠄩Cũng là lỡ một lầm hai, 𥒥鐄牢女押奈𩅹𩄲Đá vàng sao nỡ ép nài mưa mây! 𢙲㐌卒𠓨低Lỡ chưn trót đã vào đây, 銙𢩣春底徐𣈜桃𡽫Khóa buồng xuân để đợi ngày đào non. 𠊚群意𧵑拱群Người còn thì của hãy còn, 尋尼稱當羅昆丐茹Tìm nơi xứng đáng là con cái nhà.
爫之罪報冤家Làm chi tội báo oán gia, 舌命麻害典些益之Thiệt mình mà hại đến ta hay gì? 掑𦖻浽𡅧呢Kề tai mấy mỗi nằn nì, 娘𦖑拱是非攊𢬗Nàng nghe dường cũng thị phi rạch ròi. 𡲤推神夢𠳒Vả suy thần mộng mấy lời, 夙因歐拱固𡗶於𥪝Túc nhân âu cũng có trời ở trong. 刼尼𡢻㨋渚衝Kiếp này nợ trả chưa xong, 爫之吏拱𫯳刼𡢐Làm chi thêm một nợ chồng kiếp sau!
朗𦖑浸噤𡳳頭Lặng nghe, thấm thía gót đầu, 𠽔浪埃固悶兜世尼Thưa rằng: Ai có muốn đâu thế này? 特如𠳒世羅埋Được như lời, thế là may, 罕浪𣈕固如𠳒朱庒Hẳn rằng mai có như rày cho chăng! 𠲖欺蜂𧊉待騰Sợ khi ong bướm đãi đằng, 典調𤯩濁牢朋托𤄯Đến điều sống đục, sao bằng thác trong! 媒浪昆唉從容Mụ rằng: Con hãy thong dong, 沛調𢚸吏𢷮𢚸麻𨔈Phải điều lòng lại dối lòng mà chơi!
𣈕𡢐於拯如𠳒Mai sau ở chẳng như lời, 𨕭頭固䏾𡗶𤎜𤐝Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi. 𧡊𠳒决断罕脄Thấy lời quyết đoán hẳn hoi, 停𢚸娘拱仕𢢯𢢯寅Đành lòng, nàng cũng sẽ nguôi nguôi dần. 𠓀𡢐凝碧鎖春Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân, 𤵖𡽫賒𦝄𧵆於終Vẻ non xa, tấm trăng gần, ở chung. 𦊚皮八𠯪賒𬂙Bốn bề bát ngát xa trông, 吉鐄𡑱怒𡏧紅𨤵箕Cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia.
彼傍𩄲𣋽畑𣌉Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, 姅情姅景如𢺺𢚸Nửa tình, nửa cảnh như chia tấm lòng. 想𠊚月同Tưởng người dưới nguyệt chén đồng, 信霜𨻫唉𣈙𬂙𣈕徐Tin sương luống những rày trông mai chờ. 邊𡗶𧣳𣷭巴爲Bên trời góc bể bơ vơ, 𣘈滑典包𣇞朱派Tấm son gột rửa bao giờ cho phai. 㤕𠊚𢭸𫔸𣋚𣈕Xót người tựa cửa hôm mai, 𦑗燶撘冷仍埃妬𣇞Quạt nồng ấp lạnh, những ai đó giờ?
庭萊隔𬋟𩅹Sân Lai cách mấy nắng mưa, 固欺㭲梓㐌𣃣𠊚揞Có khi gốc tử đã vừa người ôm? 𢞂𬂙𨷶𣷭𧵆𣋚Buồn trông cửa bể chiều hôm, 船埃𥰊倘𦑃帆賒賒Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa? 𢞂𬂙𦰟渃買沙Buồn trông ngọn nước mới sa, 花㵢蠻漠別羅衛Hoa trôi man mác, biết là về đâu? 𢞂𬂙𦰟𦹵油油Buồn trông nội cỏ dàu dàu, 𩄲坦牟撑撑Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.
𢞂𬂙𩙍捲溋Buồn trông gió cuốn mặt ghềnh 喑㗂㳥呌觥槣𡎢Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi 終觥仍渃𡽫𠊚Chung quanh những nước non người, 𤴬𢚸流落𢧚𠄽𦊚勾Đau lòng lưu lạc, nên vài bốn câu.
Kiều mắc lừa Sở Khanh (Câu 1057-1274)
唅𠿯𢷀幅簾珠Ngậm ngùi rủ bước rèm châu, 隔楼𦖑固㗂兜和韻Cách tường, nghe có tiếng đâu họa vần. 払𣃣擢青春Một chàng vừa trạc thanh xuân, 形殊沚淬襖巾衮強Hình dong chải chuốt, áo khăn dịu dàng. 擬浪拱脉書香Nghĩ rằng cũng mạch thư hương, 𠳨𫥨買別浪払楚卿Hỏi ra mới biết rằng chàng Sở Khanh. 䏾娥濕倘萌Bóng Nga thấp thoáng dưới mành, 𬂙娘払拱𠚢情刀帶Trông nàng, chàng cũng ra tình đeo đai.
嘆喂色渃香𡗶Than ôi! sắc nước hương trời, 惜朱兜俸落類典低Tiếc cho đâu bỗng lạc loài đến đây? 價停𥪝月𨕭𩄲Giá đành trong nguyệt trên mây, 花牢花窖也苔閉花Hoa sao, hoa khéo đọa đày bấy hoa? 浽肝𥢆恨𡗶𫅷Tức gan riêng giận trời già, 𢚸尼埃𤏣朱些唉𢚸Lòng này ai tỏ cho ta, hỡi lòng? 嬋娟別英雄Thuyền quyên ví biết anh hùng, 𠚢𢬣操櫃數籠如𨔈Ra tay tháo cũi, sổ lồng như chơi!
窻秋㐌怯𦑃外Song thu đã khép cánh ngoài, 𦖻群同望𠳒𨫊釘Tai còn đồng vọng mấy lời sắt đanh. 擬𠊚催吏擬命Nghĩ người thôi lại nghĩ mình, 感𢚸洙悴𤁕情諸撝Cám lòng chua xót, nhạt tình chơ vơ. 仍羅𨁮𢙲𪱆𩅹Những là lần lữa nắng mưa, 刼風塵別包𣇞羅催Kiếp phong trần biết bao giờ mới thôi? 打料𠴍𠄩𠳒Đánh liều nhắn một hai lời, 洳𢬣濟渡𢵼𠊚沉淪Nhờ tay tế độ vớt người trầm luân.
𤗖牋計歇賒𧵆Mảnh tiên kể hết xa gần, 浽茹報答浽身落類Nỗi nhà báo đáp, nỗi thân lạc loài. 散霜𣃣𠓇𣈜𣈕Tan sương vừa rạng ngày mai, 便鴻娘買𠴍𠳒𠳚𨖅Tiện hồng nàng mới nhắn lời gửi sang. 𡗶西朗蕩䏾鐄Trời tây lãng đãng bóng vàng, 復書㐌𧡊信払典尼Phúc thư đã thấy tin chàng đến nơi. 𨷑䀡幅箋枚Mở xem một bức tiên mai, 伶伶昔越固𠄩𡦂題Rành rành tích việt có hai chữ đề.
𥙩𥪝意思麻推Lấy trong ý tứ mà suy: 𣈜𠄩𨑮戌𪰛沛庒Ngày hai mươi mốt, tuất thì phải chăng? 𪀄𣋚催脱衛棱Chim hôm thoi thót về rừng, 架𨢕醿㐌唅𦝄姅萌Đóa trà mi đã ngậm trăng nửa vành. 墻東𢯦動䏾梗Tường đông lay động bóng cành, 𢩵窻㐌𧡊楚卿𨀈𠓨Rẽ song, đã thấy Sở Khanh lẻn vào. 𠶤崇打憚𠚢嘲Sượng sùng đánh dạn ra chào, 𥛉催娘買𢭂殷勤Lạy thôi, nàng mới rỉ tai ân cần.
浪碎䕯浡𡮍身Rằng: Tôi bèo bọt chút thân, 落塘恾𥙩𡢻𫱞燕Lạc đàn mang lấy nợ nần yến anh. 鉴洳骨肉死生Dám nhờ cốt nhục tử sinh, 群𡗉結𦹵唅鑅衛𡢐Còn nhiều kết cỏ ngậm vành về sau! 朗𡎢渗𡴯頭Lặng nghe, lẩm nhẩm gật đầu: 些低沛摱埃兜麻浪Ta đây phải mượn ai đâu mà rằng! 娘陀別典些庒Nàng đà biết đến ta chăng, 𣷭沉淪垃朱平買催Bể trầm luân, lấp cho bằng mới thôi!
娘浪𨷈事恩𠊚Nàng rằng: Muôn sự ơn người, 世嗔决排朱衝Thế nào xin quyết một bài cho xong. 浪些固馭追風Rằng: Ta có ngựa truy phong, 固𠸜帳本𣳔健兒Có tên dưới trướng, vốn dòng kiện nhi. 乘機𨇍𨀈𠚢𠫾Thừa cơ lẻn bước ra đi, 𠀧𨑮𦒹斫斫之吏欣Ba mươi sáu chước, chước gì là hơn. 油欺𩙍𬒱𩅹單Dù khi gió kép, mưa đơn, 固些低拱拯干據之Có ta đây cũng chẳng cơn cớ gì!
𦖑𠳒娘㐌生疑Nghe lời nàng đã sinh nghi, 雙陀過坦管之特身Song đà quá đỗi, quản gì được thân. 拱料𥄮𬑉迻蹎Cũng liều nhắm mắt đưa chân, 麻䀡昆造磋運典Mà xem con Tạo xoay vần đến đâu! 拱饒𨇍𨀈樓Cùng nhau lẻn bước xuống lầu, 雙雙馭𫏾馭𨍦團Song song ngựa trước, ngựa sau một đoàn. 𣎀秋刻漏更殘Đêm thâu khắc lậu canh tàn, 𩙍𣘃律蘿𦝄岸唅𦎛Gió cây trút lá, trăng ngàn ngậm gương.
𡓃𤷱洌𠖾唏霜Lối mòn cỏ nhợt mù sương, 𢚸圭𠫾𨀈塘𤴬Lòng quê đi một bước đường, một đau. 㗂𬷤嗃𠳗嘅㕰Tiếng gà xao xác gáy mau, 㗂𠊚兜㐌𠃅𡢐𠰺揚Tiếng người đâu đã mái sau dậy dàng. 娘強忖式肝鐄Nàng càng thổn thức gan vàng, 楚卿㐌𢶾𦀊綱𡓃Sở Khanh đã rẽ dây cương lối nào! 命坤別爫牢Một mình khôn biết làm sao, 𨤵棱𨀈𥰊𨀈高駭雄Dặm rừng bước thấp, bước cao hãi hùng.
化兒舌固女𢚸Hóa nhi thật có nỡ lòng, 爫之𨃐紫紆紅𡗋Làm chi dày tía, vò hồng, lắm nau! 命𢵋捵𫏾𨍦Một đoàn đổ đến trước sau, 𤢇兜𫴋坦𦑃兜𨖲𡗶Vuốt đâu xuống đất, cánh đâu lên trời. 秀速𥊣細尼Tú bà tốc thẳng đến nơi, 𢣇𢣇押調唏吏茹Hầm hầm áp điệu một hơi lại nhà. 興行拯𠳨拯查Hung hăng chẳng nói chẳng tra, 當𢬣柳垃花𥯒排Đang tay vùi liễu, giập hoa tơi bời.
𬚸䏧埃拱羅𠊚Thịt da ai cũng là người, 𢚸紅𧺀𢯦拯𤴬Lòng nào hồng rụng, thắm rời chẳng đau. 歇𠳒首服懇求Hết lời thú phục, khẩn cầu, 捥𨉞𡶀覩拮頭𧖱沙Uốn lưng thịt đổ, cất đầu máu sa. 浪碎㤕分彈Rằng: Tôi chút phận đàn bà, 渃𡽫離𨷶離茹典低Nước non lìa cửa, lìa nhà, đến đây. 悲𣇞𤯩托於𢬣Bây giờ sống chết ở tay, 身尼㐌典世尼拱傕Thân này đã đến thế này thì thôi!
仍碎固詫之碎Nhưng tôi có sá chi tôi, 分碎停丕本𠊚低Phận tôi đành vậy, vốn người để đâu? 身𧐖包管𡓔頭Thân lươn bao quản lấm đầu, 𡮍𢚸貞白自𡢐拱除Chút lòng trinh bạch từ sau xin chừa! 特𠳒媒買隨機Được lời mụ mới tùy cơ, 𠊚保領爫詞供招Bắt người bảo lĩnh làm tờ cung chiêu. 排𦢳固妸馬嬌Bày vai có ả Mã Kiều, 悴娘𠚢買打料𠹾端Xót nàng, ra mới đánh liều chịu đoan.
媒強計日計寬Mụ càng kể nhặt, kể khoan, 頓樔典墨燶買他Gạn gùng đến mực, nồng nàn mới tha. 域娘𠓨擬𥪝茹Vực nàng vào nghỉ trong nhà, 馬嬌吏𠼯意𠚢吲𠳒Mã Kiều lại ngỏ ý ra dặn lời: 催㐌默吝𪰛傕Thôi đà mắc lận thì thôi! 𠫾兜拯別昆𠊚楚卿Đi đâu chẳng biết con người Sở Khanh? 薄情浽㗂樓撑Bạc tình, nổi tiếng lầu xanh, 𢬣墫別梗芙蓉Một tay chôn biết mấy cành phù dung!
拖刀立産斫用Đà đao lập sẵn chước dùng, 邏之骨童𠸗Lạ gì một cốt một đồng xưa nay! 固𠀧𤾓两𢭂𢬣Có ba mươi lạng trao tay, 空仍之固𡀯尼𠻀箕Không dưng chi có chuyện này, trò kia! 耒𠚢跙即𪰛Rồi ra trở mặt tức thì, 叭𠳒料渚顛癡舌𠁀Bớt lời, liệu chớ sân si, thiệt đời! 娘浪誓説𠳒Nàng rằng: Thề thốt nặng lời, 固兜麻吏𠚢𠊚險溇Có đâu mà lại ra người hiểm sâu!
群當推𠓀擬𡢐Còn đương suy trước, nghĩ sau, 㐌𧡊於兜引𠓨Mặt mo đã thấy ở đâu dẫn vào. 楚卿𨖲㗂嘹哰Sở Khanh lên tiếng rêu rao: 怒𦖑娘固昆於低Rằng nghe mới có con nào ở đây. 抛朱眷𩙍𫫵𩄲Phao cho quyến gió rủ mây, 唉䀡朱別尼羅埃Hãy xem có biết mặt này là ai 娘浪催世𪰛傕Nàng rằng: Thôi thế thì thôi! 浪空意拱𠳒浪空Rằng không, thì cũng vâng lời là không!
楚卿咶𠻵哃哃Sở Khanh quát mắng đùng đùng, 𨀈𠓨𣃣㕸恃雄𠚢𢬣Sấn vào, vừa rắp thị hùng ra tay, 娘浪𡗶𨤰固咍Nàng rằng: Trời nhé có hay! 眷𫫵燕事尼在埃Quyến anh, rủ yến, sự này tại ai? 𠊚補𫴋汫台Đem người giẩy xuống giếng khơi, 呐耒耒吏咹𠳒特𣦍Nói rồi, rồi lại ăn lời được ngay! 群牋昔越於𢬣Còn tiên tích việt ở tay, 𤑟𤉜意尼渚埃Rõ ràng mặt ấy, mặt này chứ ai?
𠳒𣦍冬𥪝外Lời ngay, đông mặt trong ngoài, 埃埃拱𡃍𠊚無良Kẻ chê bất nghĩa, người cười vô lương! 負情案㐌𤑟𤉜Phụ tình án đã rõ ràng, 洳從儗買劍塘操𨆢Dơ tuồng, nghỉ mới kiếm đường tháo lui. 𢩣𥢆𥢆仍湥洡Buồng riêng, riêng những sụt sùi: 擬身麻吏吟𠿯朱身Nghĩ thân, mà lại ngậm ngùi cho thân. 惜台𥪝價𤽸銀Tiếc thay trong giá trắng ngần, 典風塵拱風塵如埃Đến phong trần, cũng phong trần như ai!
粃𢝙拱刼𠊚Tẻ vui cũng một kiếp người, 紅顔沛於𠁀買油Hồng nhan phải giống ở đời mãi ru! 刼𠸗㐌𢜗塘修Kiếp xưa đã vụng đường tu, 刼尼拯矯填蒲買吹Kiếp này chẳng kẻo đền bù mới xuôi! 油牢㐌𢙲淶Dù sao bình đã vỡ rồi, 𥙩身麻假𡢻𠁀朱衝Lấy thân mà trả nợ đời cho xong! 𣃣旬月𤎜𦎛𤄯Vừa tuần nguyệt sáng, gương trong, 秀𨄾吏從容吲𠻀Tú bà ghé lại thong dong dặn dò:
藝制拱𡗋功夫Nghề chơi cũng lắm công phu, 廊制些沛別朱𨇜調Làng chơi ta phải biết cho đủ điu. 娘浪𩄲𩙍泣迢Nàng rằng: Mưa gió dập dìu, 料身意拱沛料世傕Liều thân, thì cũng phải liều thế thôi! 媒浪埃拱如埃Mụ rằng: Ai cũng như ai, 空仍埃𠅒錢懷典低Người ta ai mất tiền hoài đến đây? 於𥪝拱𪥀調𫨩Ở trong còn lắm điều hay, 餒𣎀怯𨷑餒𣈜𥢆終Nỗi đêm khép mở, nỗi ngày riêng chung.
尼昆属𥙩爫𢚸Này con thuộc lấy nằm lòng, 𨦩外𬙞𡦂𨦩𥪝糁藝Vành ngoài bảy chữ, vành trong tám nghề. 制朱柳𢥇花吱Chơi cho liễu chán, hoa chê, 𨁥調歷事買迷鄧𠊚Cho lăn lóc đá, cho mê mẩn đời. 欺鞋杏欺𧍋Khi khóe hạnh, khi nét ngài, 欺吟議月欺唭𠹳花Khi ngâm ngợi nguyệt, khi cười cợt hoa. 調羅撘請藝茹Đều là nghề nghiệp trong nhà, 𨁥銀意買羅𢬣𥪝Đủ ngần ấy nết, mới là người soi.
𨃴頭𠰺𠳒Gót đầu vâng dạy mấy lời, 珠月派𨤔紅Dường chau nét nguyệt, dường phai vẻ hồng. 仍𦖑呐㐌𢢆𢝣Những nghe nói, đã thẹn thùng, 渃𠁀𪥀浽邏𨓡汔溪Nước đời lắm nỗi lạ lùng, khắt khe! 悴命𨷶閣𢩣圭Xót mình cửa các, buồng khuê, 捛𢚸學𥙩仍藝業𫨩Vỡ lòng, học lấy những nghề nghiệp hay! 窖羅憚𪵟𠫆Khéo là mặt dạn, mày dày, 刼尼㐌典世尼羅傕Kiếp người đã đến thế này thì thôi!
傷台身分落類Thương thay thân phận lạc loài, 唒牢拱於𢬣𠊚別牢Dẫu sao cũng ở tay người biết sao? 樓撑買𢷀帳桃Lầu xanh, mới rủ trướng đào, 強撩價玉強高品𠊚Càng treo giá ngọc, càng cao phẩm người. 別包𧊉蜂𢯦Biết bao bướm lả, ong lơi, 局醝苔𣎃陣唭捽𣎀Cuộc say đầy tháng, trận cười suốt đêm. 熠燿蘿梗𪀄Dập dìu lá gió, cành chim, 𣌋迻宋玉最尋楚卿Sớm đưa Tống Ngọc, tối tìm Tràng Khanh.
欺醒𨢇𣅶殘更Khi tỉnh rượu, lúc tàn canh, 弋𨉟𨉟吏傷𨉟㤕車Giật mình, mình lại thương mình xót xa. 欺牢封錦羅Khi sao phong gấm rủ là, 除牢散作如花𡨌塘Giờ sao tan tác như hoa giữa đường? 牢𠫅𩙍憚霜Mặt sao dày gió dạn sương, 身牢𧊉𡁚蜂𠴔閉身Thân sao bướm chán, ong chường bấy thân? 默𠊚𩅹楚𩙍秦Mặc người mưa Sở, mây Tần, 仍命別固春羅Những mình nào biết có xuân là gì!
隊番𩙍𢭸花掑Đôi phen gió tựa, hoa kề, 姅簾雪冷𦊚務𦝄輸Nửa rèm tuyết ngậm, bốn bề trăng thâu. 景景拯𤴬愁Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu, 𠊚𢞂景固𢝙兜包徐Người buồn, cảnh có vui đâu bao giờ! 隊番勾踈Đòi phen nét vẽ, câu thơ, 宮琴𥪝月渃碁花Cung cầm trong nguyệt, nước cờ dưới hoa, 𢝙羅𢝙強矯羅Vui là vui gượng kẻo mà, 埃知音妬𢠩貝埃Ai tri âm đó, mặn mà với ai?
蜍於𩙍竹𩅹梅Thờ ơ gió trúc, mưa mai, 菫魚𤾓餒搥身Ngẩn ngơ trăm nỗi, giùi mài một thân. 揞𢚸隊賒𧵆Ôm lòng đòi đoạn xa gần, 拯紆麻𦇒拯𬒞麻𤴬Chẳng vò mà rối, chẳng dần mà đau! 𢖵恩𠃩𡦂高溇Nhớ ơn chín chữ cao sâu, 𣈜我䏾橷斜斜Một ngày một ngả bóng dâu tà tà. 𨤵𠦳渃瀋𡽫賒Dặm ngàn, nước thẳm, non xa, 擬兜身分昆𠚢世尼Nghĩ đâu thân phận con ra thế này!
隆冬茄泊㛪癡Sân hòe đôi chút thơ ngây 珍甘埃几柂台命Trân cam, ai kẻ đỡ thay việc mình? 𢖵𠳒願約𠀧生Nhớ lời nguyện ước ba sinh, 賒吹埃固透情庒埃Xa xôi ai có thấu tình chăng ai? 欺衛𠳨柳章臺Khi về hỏi liễu Chương đài, 梗春㐌𢯏朱𠊚專𢬣Cành xuân đã bẻ cho người chuyên tay. 情溇蒙假義𠫅Tình sâu mong trả nghĩa dày, 花箕㐌𦄌檜尼朱諸Hoa kia đã chắp cành này cho chưa?
䋦情隊紆絲Mối tình đòi đoạn vò tơ, 職鄕關隴𣍵𥊚更𨱽Giấc hương quan luống lần mơ canh dài. 窻𦂛宇宇方𡗶Song sa vò võ phương trời, 黄昏㐌吏𣈕昏黄Nay hoàng hôn, đã lại mai hôn hoàng. 吝吝兎泊鵶鐄Lần lần thỏ bạc ác vàng, 悴𠊚𥪝會断膓隊干Xót người trong hội đoạn tràng đòi cơn! 㐌朱𥙩𡦂紅顔Đã cho lấy chữ hồng nhan, 爫牢朱害朱殘朱斤Làm cho, cho hại, cho tàn, cho cân!
㐌苔𠓨刼風塵Đã đày vào kiếp phong trần, 牢朱耻辱吝買傕Sao cho sỉ nhục một lần mới thôi!
Kiều gặp Thúc Sinh (Câu 1275-1472)
客遊俸固𠊚Khách du bỗng có một người, 其心户束拱㐻書香Kỳ Tâm họ Thúc cũng nòi thư hương. 本𠊚縣錫州常Vốn người huyện Tích châu Thường, 蹺嚴堂𡾵行臨淄Theo nghiêm đường mở ngôi hàng Lâm Tri. 花魁慕㗂翹兒Hoa khôi mộ tiếng Kiều nhi, 帖紅尋典香閨𠳚𠓨Thiếp hồng tìm đến hương khuê gửi vào. 帳蘇夾花桃Trướng tô giáp mặt hoa đào, 𨤔𫽄𪉽拯於Vẻ nào chẳng mặn nét nào chẳng ưa?
海棠蔓蔓梗絲Hải đường mơn mởn cành tơ, 朝春強𩙍強𩅹強燶Ngày xuân càng gió càng mưa càng nồng. 月花花月燶Nguyệt hoa hoa nguyệt não nùng, 𣎀春埃易扲𢚸特庒Đêm xuân ai dễ cầm lòng được chăng? 邏之聲氣𨤰恒Lạ gì thanh khí lẽ hằng, 𦀊㐌纀埃𢬥朱𠚢Một dây một buộc ai giằng cho ra. 𣋽桃最槾隣羅Sớm đào tối mận lân la, 𠓀群𦝄𩙍𡢐𠚢𥒥鐄Trước còn trăng gió sau ra đá vàng.
𤗽兜埋慜邏Dịp đâu may mắn lạ dường, 吏𣃣﨤壙椿堂吏圭Lại vừa gặp khoảng xuân đường lại quê. 生強醒𨑮迷Sinh càng một tỉnh mười mê, 𣈜春𪥀𣅶𫡻衛貝春Ngày xuân lắm lúc đi về với xuân. 欺𩙍閣欺𦝄𡑝Khi gió gác khi trăng sân, 瓢僊嘞𨢇勾神詩Bầu tiên chuốc rượu câu thần nối thơ. 欺香𣌋欺茶𬁑Khi hương sớm khi trà trưa, 盤棋點渃塘絲和彈Bàn vây điểm nước đường tơ họa đàn.
埋𥪝局追歡Miệt mài trong cuộc truy hoan, 強悁属強攔𢬢情Càng quen thuộc nết càng dan díu tình. 邏朱丐㳥傾城Lạ cho cái sóng khuynh thành, 爫朱覩舘漂亭如𨔈Làm cho đổ quán xiêu đình như chơi. 束生悁卜徠Thúc sinh quen thói bốc rời, 𤾓𠦳覩陣唭如空Trăm nghìn đổ một trận cười như không. 媒強蘇綠捽紅Mụ càng tô lục chuốt hồng, 𧖱貪係𧡊唏銅沛迷Máu tham hễ thấy hơi đồng thì mê.
𦝄鵑㐌噲夏Dưới trăng quyên đã gọi hè, 頭墻榴𤍶Đầu tường lửa lựu lập loè đâm bông. 𢩣𦂛沛貝從容Buồng the phải buổi thong dong, 湯蘭𢷀幅帳紅浸花Thang lan rủ bức trướng hồng tẩm hoa. 𤑟牟𤄯玉𤽸牙Rõ màu trong ngọc trắng ngà! 𠫅𠫅産𨯹座天然Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên. 生強𤏣強𠸦Sinh càng tỏ nét càng khen, 寓情𢬣草篇律唐Ngụ tình tay thảo một thiên luật đường.
娘浪別𢚸払Nàng rằng: Vâng biết ý chàng. 𠳒𠳒珠玉行行錦絩Lời lời châu ngọc hàng hàng gấm thêu. 𫨩𪬡𨤰拱貂Hay hèn lẽ cũng nối điêu, 餒圭𢷣𠄩調昂昂Nỗi quê nghĩ một hai điều ngang ngang. 𢚸群𠳚盎𩄲鐄Lòng còn gửi áng mây Vàng. 和韻嗔唉𠹾払𣋚Họa vần xin hãy chịu chàng hôm nay. 浪牢固邏𨓡台Rằng: Sao nói lạ lùng thay! 梗箕拯沛檜尼麻𠚢Cành kia chẳng phải cỗi này mà ra?
娘強𣻆湥秋波Nàng càng ủ đột thu ba, 断膓綠意𢷣麻𢞂腥Đoạn trường lúc ấy nghĩ mà buồn tênh: 妾如花㐌離梗Thiếp như hoa đã lìa cành, 払如昆𧊉鑅𡮍𨔈Chàng như con bướm lượn vành mà chơi. 主春停㐌固尼Chúa xuân đành đã có nơi, 𥐆𣈜傕渚𨱽唎爫之Vắn ngày thôi chớ dài lời làm chi. 生浪自課相知Sinh rằng: Từ thuở tương tri, 𬌓𥢆𥢆仍𨤼爲渃𡽫Tấm riêng riêng những nặng vì nước non.
𤾓𢆥併局𣃲𧷺Trăm năm tính cuộc vuông tròn, 沛𢲛朱典𦰟源瀝滝Phải dò cho đến ngọn nguồn lạch sông. 娘浪𨷈隊恩𢚸Nàng rằng: Muôn đội ơn lòng. 𡮍𠲖邊娶邊從易兜Chút e bên thú bên tòng dễ đâu. 平康赧那閉𥹰Bình Khang nấn ná bấy lâu, 夭花夭特牟點粧Yêu hoa yêu được một màu điểm trang. 耒𠚢𣳮粉泒香Rồi ra lạt phấn phai hương, 𢚸箕𪧚特常常世庒Lòng kia giữ được thường thường mãi chăng?
𡲤𥪝㙴桂宫𦝄Vả trong thềm quế cung trăng, 主張停㐌姉姮於𥪝Chủ trương đành đã chị Hằng ở trong. 閉𥹰𠻞喫𡦂同Bấy lâu khăng khít dải đồng, 添𠊚𢖮拱𢺺𢚸𥢆西Thêm người người cũng chia lòng riêng tây. 𨤔之𡭧分䕯𩄲Vẻ chi chút phận bèo mây, 爫朱𣷭爱欺菭欺潙Làm cho bể ái khi đầy khi vơi. 𤾓調昂𠑕爲碎Trăm điều ngang ngửa vì tôi, 身𡢐埃𠹾罪𡗶意朱Thân sau ai chịu tội trời ấy cho?
如払固凭𢬣𢮩Như chàng có vững tay co, 𨑮分拱撘店朱𢽼Mười phần cũng đắp điếm cho một vài. 勢𥪝油𡘯欣外Thế trong dầu lớn hơn ngoài, 𠓀唅獅子𢭮𠊚藤蘿Trước hàm sư tử gửi người đằng la. 儈頭淪𠃅茹Cúi đầu luồn xuống mái nhà, 𨡉䣷吏罪平𠀧燶Giấm chua lại tội bằng ba lửa nồng. 於𨕭群固茹椿Ở trên còn có nhà thông, 𢚸𨕭𬂙𫴋別𢚸固傷Lượng trên trông xuống biết lòng có thương?
詫之柳𢨵花墻Sá chi liễu ngõ hoa tường? 樓撑吏補𠚢坊樓撑Lầu xanh lại bỏ ra phường lầu xanh. 吏強淤𤵺形Lại càng dơ dáng dại hình, 停身分妾擬名價払Đành thân phận thiếp ngại danh giá chàng. 傷牢朱院𪰛傷Thương sao cho vẹn thì thương. 併牢朱院每塘嗔Tính sao cho vẹn mọi đường xin vâng. 生浪𫨩呐提澄Sinh rằng: Hay nói đè chừng! 𢚸低𢚸妬渚曾咍牢Lòng đây lòng đấy chưa từng hay sao?
塘𨱽𠤆礙吳𣒲Đường xa chớ ngại Ngô Lào, 𤾓調唉據𬂙𠓨些Trăm điều hãy cứ trông vào một ta. 㐌𧵆之固調賒Đã gần chi có điều xa? 𥒥鐄㐌决風波拱料Đá vàng đã quyết phong ba cũng liều. 共饒根紊典調Cùng nhau căn vặn đến điều, 指𡽫誓𣷭招歇𠳒Chỉ non thề bể nặng gieo đến lời. 𠰚𡄨𣎀𥐆情𨱽Nỉ non đêm ngắn tình dài, 外軒兎㐌𡽫兑唅𦎛Ngoài hiên thỏ đã non đoài ngậm gương.
摱調竹院乘凉Mượn điều trúc viện thừa lương, 逴衛唉暫𨁪娘尼Rước về hãy tạm giấu nàng một nơi. 戰和拉産𠄩排Chiến hòa sắp sẵn hai bài, 𢭄𢬣柴署摱𠊚𠻀囉Cậy tay thầy thợ mượn người dò la. 𡭉信典秀Bắn tin đến mặt Tú bà, 輸機媒拱求和監牢Thua cơ mụ cũng cầu hòa dám sao. 𤑟𤉜𧵑引𢬣𢭂Rõ ràng của dẫn tay trao, 還良帖申𠓨𨷯公Hoàn lương một thiếp thân vào cửa công.
公私𠄩𨤰調衝Công tư đôi lẽ đều xong, 𨃴僊丿㐌脱𨦩塵埃Gót tiên phút đã thoát vòng trần ai. 茹森合竹梅Một nhà sum họp trúc mai, 強溇義𣷭強𨱽情滝Càng sâu nghĩa bể càng dài tình sông. 香強𬊊強燶Hương càng đượm lửa càng nồng, 強吹𨤔月強籠牟蓮Càng sôi vẻ ngọc càng lồng màu sen. 姅𢆥唏㗂𣃣悁Nửa năm hơi tiếng vừa quen, 𡑝梧梗碧㐌氊蘿鐄Sân ngô cành biếc đã chen lá vàng.
梗秋買扔𥱰霜Giậu thu vừa nảy giò sương, 襘鞍㐌𧡊椿堂典尼Gối yên đã thấy xuân đường đến nơi. 風雷浽陣Phong lôi nổi trận bời bời, 𢚸𠲖唈併排分𢺺Nặng lòng e ấp tính bài phân chia. 决𬆄辛罕皮Quyết ngay biện bạch một bề, 𠰺浪𦟐粉吏衛樓撑Dạy cho má phấn lại về lầu xanh. 𧡊𠳒嚴訓伶伶Thấy lời nghiêm huấn rành rành, 打料生買𥙩情奈呌Đánh liều sinh mới lấy tình nài kêu.
浪昆別罪㐌𡗉Rằng: Con biết tội đã nhiều, 唒羅𩆐𩄰鈽鉊拱甘Dẫu rằng sấm sét búa rìu cũng cam. 捽爲𢬣㐌潀Trót vì tay đã nhúng chàm, 𤵺耒群別坤爫牢低Dại rồi còn biết khôn làm sao đây. 拱饒𡲤㗂𣈜Cùng nhau vả tiếng một ngày, 揞琴埃女𢴑𦀊朱停Ôm cầm ai nỡ dứt dây cho đành. 量𨕭决拯傷情Lượng trên quyết chẳng thương tình, 負𢚸傕固惜命爫之Bạc đen thôi có tiếc mình làm chi.
𧡊𠳒鐄𥒥知知Thấy lời sắt đá tri tri, 焠肝翁買申跪𨷶公Sốt gan ông mới cáo quì cửa công. 坦平浽㳥同同Đất bằng nổi sóng đùng đùng, 府堂差蘿票紅傕查Phủ đường sai lá phiếu hồng thôi tra. 共饒蹺𨃴差衙Cùng nhau theo gót sai nha, 雙雙𠓨𫏾𡑝花𥙙跪Song song vào trước sân hoa lạy quì. 𬂙𨕭𨫊顛茌Trông lên mặt sắt đen sì, 立嚴𠓀唉𠚢威唎Lập nghiêm trước đã ra uy nặng lời:
箕𤵺𨔈排Gã kia dại nết chơi bời, 麻昆𠊚意羅昆𨒟迻Mà con người thế là người đong đưa. 從之花貸香乘Tuồng chi hoa thải hương thừa, 摱牟𣘈粉打昆顛Mượn màu son phấn đánh lừa con đen. 推𥪝情狀原單Suy trong tình trạng nguyên đơn, 皮𪰛拱渚衝皮Bề nào thì cũng chưa yên bề nào. 法公照案論𠓨Phép công chiếu án luận vào. 固𠄩塘妬悶牢默命Có hai đường ấy muốn sao mặc mình.
羅據法加刑Một là cứ phép gia hình, 𠄩羅吏據樓撑付衛Một là lại cứ lầu xanh phó về. 娘浪㐌决皮Nàng rằng: đã quyết một bề! 尼王𥙩絲箕吝Nhện này vương lấy tơ kia mấy lần. 濁𤄯身拱羅身Đục trong thân cũng là thân. 要疎𠹾𫏾𡑝雷霆Yếu thơ vâng chịu trước sân lôi đình! 𠰺浪據法加刑Dạy rằng: Cứ phép gia hình! 𠀧𣘃棟㩫梗牡丹Ba cây chập lại một cành mẫu đơn.
分停之監呌冤Phận đành chi dám kêu oan, 桃疎壳𦟐柳散作𣮮Đào hoen quẹn má liễu tan tác mày. 𡑝淋吉㐌菭Một sân lầm cát đã đầy, 𦎛矑渃水梅𤷍霜Gương lờ nước thủy mai gầy vóc sương. 擬情払束麻傷Nghĩ tình chàng Thúc mà thương, 𡑩車𬂙𧡊𢚸強㤕𢚷Nẻo xa trông thấy lòng càng xót xa. 哭浪冤酷爲些Khóc rằng: Oan khốc vì ta! 沛𦖑𠳒𠓀易麻累𡢐Có nghe lời trước chẳng đà lụy sau.
𣴓𢚸拯別擬𡢐Cạn lòng chẳng biết nghĩ sâu. 底埃𦝄𢣃花愁爲埃Để ai trăng tủi hoa sầu vì ai. 府堂𦖑𥊣𠓨𦖻Phủ đường nghe thoảng vào tai, 動𢚸吏𣴓典𠳒𥢆西Động lòng lại gạn đến lời riêng tây. 湥洡払買𠽔𬆄Sụt sùi chàng mới thưa ngay, 頭𡳪吏計事𣈜求親Đầu đuôi kể lại sự ngày cầu thân: 娘它併歇賒𧵆Nàng đà tính hết xa gần, 自𠸗娘㐌別身固𣈙Từ xưa nàng đã biết thân có rày.
在碎稱𥙩𢬣Tại tôi hứng lấy một tay, 底娘朱典餒尼爲碎Để nàng cho đến nỗi này vì tôi. 𦖑𠳒呐拱傷𠳒Nghe lời nói cũng thương lời, 擛威買𠰺𨷑排觧圍Dẹp uy mới dạy cho bài giải vi. 浪如罕固世尼Rằng: Như hẳn có thế thì 𦝄花雙拱是非別調Trăng hoa song cũng thị phi biết điều. 生浪𡭧分渤䕯Sinh rằng: Chút phận bọt bèo, 蹺𠾕𡲤共𠃣𡗉筆硯Theo đòi vả cũng ít nhiều bút nghiên.
唭浪㐌世𪰛𢧚Cười rằng: đã thế thì nên! 木枷唉此篇呈藝Mộc già hãy thử một thiên trình nghề. 娘拮筆𢬣題Nàng vâng cất bút tay đề, 箋花呈𠓀案批䀡詳Tiên hoa trình trước án phê xem tường. 𠸦浪價𤁕盛唐Khen rằng: Giá đáng Thịnh đường! 才尼色意𠦳鐄渚斤Tài này sắc ấy nghìn vàng chưa cân! 舌羅才子佳人Thật là tài tử giai nhân, 朱陳吏固朱陳欣Châu Trần còn có Châu Trần nào hơn?
催停逴𢷣鳩𪬡Thôi đừng rước dữ cưu hờn, 爫之呂𣜿朱彈昂宮Làm chi lỡ nhịp cho đòn ngang cung. 㐌迻典𠓀𨷶公Đã đưa đến trước cửa công, 唒外羅法雙𥪝羅情Ngoài thì là lý song trong là tình. 妯昆𥪝道家庭Dâu con trong đạo gia đình, 催𪰛擛浽不平羅衝Thôi thì dẹp nỗi bất bình là xong. 急傳懺所禮公Kíp truyền sắm sửa lễ công, 轎花𩙍𤒘紅點𬁖Kiệu hoa cất gió đuốc hồng điểm sao.
排行鼓樂𠮿𡁞Bày hàng cổ xúy xôn xao, 雙雙迻細帳桃聘堆Song song đưa tới trướng đào sánh đôi. 傷爲重爲才Thương vì hạnh trọng vì tài, 束翁傕拱擛𠳒風波Thúc ông thôi cũng dẹp lời phong ba. 蕙香𠶗𠽋茹Huệ lan sực nức một nhà, 曾䔲吏麻欣𠸗Từng cay đắng lại mặn mà hơn xưa.
Kiều và Hoạn Thư (Câu 1473-2028)
𠻵𢝙𨢇𣌋茶𬁑Mảng vui rượu sớm cờ trưa, 桃它派𧺀蓮𣃤扔撑Đào đà phai thắm sen vừa nẩy xanh. 帳糊永𨤔𣎀清Trướng hồ vắng vẻ đêm thanh, 𠲖情娘買排情𥢆終E tình nàng mới bày tình riêng chung: 分蒲自院𡦂從Phận bồ từ vẹn chữ tòng, 台雁燕㐌紅𨃐年Đổi thay nhạn yến đã hòng đầy niên. 信茹𣈜永信Tin nhà ngày một vắng tin, 𪉽情葛藟𤁕情糟糠Mặn tình cát lũy lạt tình tào khang.
擬𠚢寔拱𢧚Nghĩ ra thật cũng nên đường, 吣唏埃易𪧚床朱些Tăm hơi ai dễ giữ giàng cho ta? 濫𦖑几𡘯𥪝茹Trộm nghe kẻ lớn trong nhà, 𠓨𥪝囷法呐𠚢䋦𦀚Ở vào khuôn phép nói ra mối đường. 𠵱𠼷仍胣非常E thay những dạ phi thường, 易𢲛𣷭坤量底滝Dễ dò rốn bể khôn lường đáy sông! 麻些卒𢆥𣳔Mà ta suốt một năm ròng, 世拱拯𨁪衝特Thế nào cũng chẳng giấu xong được nào
閉遲渚𤏣消耗Bấy chầy chưa tỏ tiêu hao, 或羅𥪝固爫牢庒羅Hoặc là trong có làm sao chăng là? 嗔払料急吏茹Xin chàng kíp liệu lại nhà, 𠓀𠊚𢢲意𡢐些別情Trước người đẹp ý sau ta biết tình. 朋𪧚墨𨁪觥Đêm ngày giữ mức giấu quanh, 𣈙𨁮𪰹捛如形渚通Rày lần mai lữa như hình chưa thông. 𦖑𠳒𡅳啂從容Nghe lời khuyên nhủ thong dong, 停𢚸払買决𢚸回裝Đành lòng sinh mới quyết lòng hồi trang.
𠚢典𠳚椿堂Rạng ra gửi đến xuân đường, 束翁拱倍𠽖払寧家Thúc ông cũng vội giục chàng ninh gia. 餞迻𡃹關河Tiễn đưa một chén quan hà, 春亭脱㐌𢶿𠚢臯亭Xuân đình thoắt đã dạo ra cao đình. 秦淮帶𤄯撑Sông Tần một dải xanh xanh, 雷傕坡柳梗陽關Loi thoi bờ liễu mấy cành Dương quan. 擒𢬣𨱽𥐆咀嘆Cầm tay dài ngắn thở than, 𢺺配凝合散喭唎Chia phôi ngừng chén hợp tan nghẹn lời.
娘浪𡽫渃賒𣾺Nàng rằng: Non nước xa khơi, 牢朱𥪝蔭𪰛外買淹Sao cho trong ấm thì ngoài mới êm. 易𤍶𧺀𢳳金Dễ lòa yếm thắm trôn kim, 爫之𢫕𬑉𪀄苦𢚸Làm chi bưng mắt bắt chim khó lòng! 堆些𡮍義𢸚Đôi ta chút nghĩa đèo bòng, 典茹𠓀料呐共朱明Đến nhà trước liệu nói sòng cho minh. 油欺㳥𩙍不平Dù khi sóng gió bất tình, 𡘯羅威𡘯碎停分碎Lớn ra uy lớn tôi đành phận tôi.
欣調𨁪虐𨁪吹Hơn điều giấu ngược giấu xuôi. 吏恾仍㗂齊𡗶典𡢐Lại mang những việc tày trời đến sau. 傷饒嗔𢖵𠳒饒Thương nhau xin nhớ lời nhau, 𢆥遲拱拯𠫾兜麻遲Năm chầy cũng chẳng đi đâu mà chầy. 𡃹迻𢖵𣇊𣋚Chén đưa nhớ bữa hôm nay, 𢜠嗔待𩛷尼𢆥𡢐Chén mừng xin đợi ngày này năm sau! 𠊚𨖲馭几𢺺袍Người lên ngựa kẻ chia bào, 棱楓秋㐌染牟關山Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san.
𨤵紅𡏧捲征鞍Dặm hồng bụi cuốn chinh an, 𬂙𠊚㐌屈岸橷撑Trông người đã khuất mấy ngàn dâu xanh. 𠊚衛隻䏾𢆥更Người về chiếc bóng năm canh, 几𠫾𨷈𨤵命賒吹Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi. 暈𦝄埃仕爫堆Vầng trăng ai xẻ làm đôi, 姅印襘隻姅𤐝𨤵長Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường. 計之仍事育塘Kể chi những nỗi dọc đường, 𢩣𥪝尼餒主張於茹Buồn trong này nỗi chủ trương ở nhà:
本𣳔户宦名家Vốn dòng họ Hoạn danh gia, 昆官吏部𠸜羅宦姐Con quan Lại Bộ tên là Hoạn Thư. 緣藤𣌋順𩙍迻Duyên đằng thuận nẻo gió đưa, 共払結𩯀車絲仍𣈜Cùng chàng kết tóc xe tơ những ngày. 於咹𪰛拱𫨩Ở ăn thì nết cũng hay, 呐調𦇒纀羅𢬣拱𫅷Nói điều ràng buộc thì tay cũng già. 自𦖑園買添花Từ nghe vườn mới thêm hoa, 𠰘𠊚㐌𪥀信茹𪰛空Miệng người đã lắm tin nhà thì không.
𢚸強拉強燶Lửa tâm càng dập càng nồng, 責𠊚顛泊𠚢𢚸𦝄花Trách người đen bạc ra lòng trăng hoa: 朋首寔拱些Ví bằng thú thật cùng ta, 固容几買羅幅𨕭Cũng dung kẻ dưới mới là lượng trên. 𢚵之拯𪧚𥙩𪤍Dại chi chẳng giữ lấy nền, 卒之麻啅㗂慳𠓨命Tốt chi mà rước tiếng ghen vào mình? 吏群𢫕捌𨁪觥Lại còn bưng bít giấu quanh, 爫之仍𫗁𥘷𩲵𠽋唭Làm chi những thói trẻ ranh nực cười!
仍浪隔屈𠳒Tính rằng cách mặt khuất lời, 𨁪些些拱料排𨁪朱Giấu ta ta cũng liệu bài giấu cho! 𢥈之意麻𢥈Lo gì việc ấy mà lo, 蜆𥪝𠰘吏𨆶𠫾兜Kiến trong miệng chén có bò đi đâu? 爫朱𥆾拯特饒Làm cho nhìn chẳng được nhau, 爫朱苔墮拮頭拯𨖲Làm cho đầy đọa cất đầu chẳng lên! 爫朱𬂙𧡊眼前Làm cho trông thấy nhãn tiền, 朱𠊚貪板半船別𢬣Cho người thăm ván bán thuyền biết tay.
浽𢚸謹𫽄埃𫨩Nỗi lòng kín chẳng ai hay, 外𦖻底默𩙍𠖤𠃅外Ngoài tai để mặc gió bay mái ngoài. 旬𡢐俸固𠄩𠊚Tuần sau bỗng thấy hai người, 𫫗信㕸拱算排𤼸功Mách tin ý cũng liệu bài tâng công. 小姐浽陣同同Tiểu thư nổi giận đùng đùng: 𡃍𢬣𬘏𦄅𠚢𢚸撩𤽗Gớm tay thêu dệt ra lòng trêu ngươi! 𫯳蚤沛如埃Chồng tao nào phải như ai, 調尼罕𠰘仍𠊚是非Điều này hẳn miệng những người thị phi!
徵凌爫𢷣𠚢威Vội vàng xuống lệnh ra uy, 繩童抯𠰘昆婢𢯏𪘵Đứa thì vả miệng đứa thì bẻ răng. 𥪝外謹櫗如𢬄Trong ngoài kín mít như bưng. 埃群鉴呐能𠳒Nào ai còn dám nói năng một lời! 𢩣絩𣌉𣌋清台Buồng đào khuya sớm thảnh thơi, 𠚢𠓨墨呐唭如空Ra vào một mực nói cười như không. 𣎀𣈜𢚸仍吲𢚸Đêm ngày lòng những dặn lòng, 生陀衛典樓紅𫴋鞍Sinh đà về đến lầu hồng xuống yên.
𠳒散合浽寒暄Lời tan hợp nỗi hàn huyên, 𡦂情強𪉽𡦂緣強燶Chữ tình càng mặn chữ duyên càng nồng. 洗塵𢝙從容Tẩy trần vui chén thong dong, 餒𢚸埃於𥪝𢚸麻𠚢Nỗi lòng ai ở trong lòng mà ra. 払衛䀡意思茹Chàng về xem ý tứ nhà, 事𢚸拱拉鄰羅𤉒排Sự mình cũng rắp lân la giãi bày. 番唭醒呐醝Mấy phen cười nói tỉnh say, 𩯀絲拯動𡮨埋事情Tóc tơ bất động mảy may sự tình.
擬它𢬄謹𠰘Nghĩ đà bưng kín miệng bình, 埃固拷麻命㐌稱Nào ai có khảo mà mình đã xưng? 仍羅𠲖唈用𢫡Những là e ấp dùng dằng, 捽𦀊𢜝女動棱吏傕Rút dây sợ nữa động rừng lại thôi. 固欺𢝙傳謨唭Có khi vui chuyện mua cười, 小姐吏𢷣仍唎兜兜Tiểu thư lại giở những lời đâu đâu. 浪𥪝玉𥒥鐄鍮Rằng: Trong ngọc đá vàng thau, 𨑮分些㐌信饒奇𨑮Mười phần ta đã tin nhau cả mười.
𠸦朱仍𠰘容𨱽Khen cho những chuyện dông dài, 𧊉蜂吏達仍𠳒怒箕Bướm ong lại đặt những lời nọ kia. 妾油𢜗拯𫨩推Thiếp dù bụng chẳng hay suy, 㐌洳䏾擬吏碑𠰘唭Đã dơ bụng nghĩ lại bia miệng cười! 𧡊𠳒統請如𨔈Thấy lời thủng thỉnh như chơi, 順𠳒払拱呐吹扡扽Thuận lời chàng cũng nói xuôi đỡ đòn. 仍羅唭粉𠹳𣘈Những là cười phấn cợt son, 畑𣌉終䏾𦝄𧷺聘𦠘Đèn khuya chung bóng trăng tròn sánh vai.
𡽫圭蓴𤊰味Thú quê thuần hức bén mùi, 汫鐄㐌拥𠄽蘿梧Giếng vàng đã rụng một vài lá ngô. 鄭念𢖵景江湖Chạnh niềm nhớ cảnh giang hồ, 念關塞務𩙍𦝄Một màu quan tái mấy mùa gió trăng. 情𥢆渚監𪘵Tình riêng chưa dám rỉ răng, 小姐𠓀㐌料澄啂戈Tiểu thư trước đã liệu chừng nhủ qua: 隔𫷜𩄲萡賒賒Cách năm mây bạc xa xa, 臨淄拱沛併麻晨昏Lâm Tri cũng phải tính mà thần hôn.
特𠳒如𨷑𡬷𣘈Được lời như cởi tấc son, 𨀒駒𣦎𨇒渃𡽫圭𠊚Vó câu chẳng ruổi nước non quê người. 龍玲底渃印𡗶Long lanh đáy nước in trời, 城磋𤌋碧𡽫坡鐄Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng. 榑駒𣃣𢶢𨤵長Roi câu vừa gióng dặm trường, 車香娘拱順塘歸寧Xe hương nàng cũng thuận đường quy ninh. 𠽔茹萱歇每情Thưa nhà huyên hết mọi tình, 浽払於萡浽命𠹾顛Nỗi chàng ở bạc nỗi mình chịu đen.
擬浪恨𤴪𢤞悭Nghĩ rằng: Ngứa ghẻ hờn ghen, 醜払麻固埃𠸦之命Xấu chàng mà có ai khen chi mình! 丕𢧚撔爫清Vậy nên ngảnh mặt làm thinh, 謀高本㐌㕸𩲵仍𣈜Mưu cao vốn đã rắp ranh những ngày. 臨淄塘𣎃遲Lâm Tri đường bộ tháng chầy, 麻塘海道𨖅𬆄羅𧵆Mà đường hải đạo sang ngay thì gần. 𢶿船攎家人Dọn thuyền lựa mặt gia nhân, 唉𦀊𦀗纀蹎娘衛Hãy đem dây xích buộc chân nàng về.
爫朱朱𤵺朱迷Làm cho cho mệt cho mê, 爫朱𤴬疸𠲖㖷朱𥋳Làm cho đau đớn ê chề cho coi! 𠓀朱補𢢂仍𠊚Trước cho bõ ghét những người, 𡢐朱底𠻀唭衛𡢐Sau cho để một trò cười về sau. 夫人𠸦斫窒牟Phu nhân khen chước rất mầu, 𢢅昆買𠰺默油𠚢𢬣Chiều con mới dạy mặc dầu ra tay. 𢯢𢲲帆𩙍繚𩄲Sửa sang buồm gió lèo mây, 犬鷹吏𪮙𠄽棍桄Khuyển ưng lại chọn một bầy côn quang.
𠸕𠻀歇各𡑩塘Dặn dò hết các mọi đường, 順風蘿𣾼𨖅𣷭齊Thuận phong một lá vượt sang bến Tề. 娘自隻䏾窗𦂛Nàng từ chiếc bóng song the, 塘箕餒怒如𢺺䋦愁Đường kia nỗi nọ như chia mối sầu. 䏾橷㐌熾昂頭Bóng đâu đã xế ngang đầu, 別兜蔭冷別兜𠮾裴Biết đâu ấm lạnh biết đâu ngọt bùi. 𩯀誓㐌枕昂𦠘Tóc thề đã chấm ngang vai, 𠳒𡽫渃𠳒鉄𣘈Nào lời non nước nào lời sắt son.
𦼜𦹴𡭧分昆昆Sắn bìm chút phận cỏn con, 因緣別固𣃲𧷺朱庒Khuôn duyên biết có vuông tròn cho chăng? 身牢𡗉浽不平Thân sao nhiều nỗi bất bằng, 料如妸素宮𦝄擬Liều như cung Quảng ả Hằng nghĩ nao! 𣎀秋𩙍律窻桃Đêm thu gió lọt song đào, 姅𨦩𦝄缺𠀧𬁖𡧲𡗶Nửa vành trăng khuyết ba sao giữa trời. 香典𠓀𫢋臺Nén hương đến trước Phật đài, 餒𢚸𡄩渚𣴓𠳒云云Nỗi lòng khấn chửa cạn lời vân vân.
花㖂𫫵惡人Dưới hoa dậy lũ ác nhân, 喑喑哭鬼驚神𧿆𠚢Ầm ầm khốc quỷ kinh thần mọc ra. 苔𡑝鎌捽𠓇𤍶Đầy sân gươm tuốt sáng lòa, 失驚娘渚別羅爫牢Thất kinh nàng chửa biết là làm sao. 𧆄迷兜㐌洒𠓨Thuốc mê đâu đã rưới vào, 𢠩恾如職占包別之Mơ màng như giấc chiêm bao biết gì. 𧿆𬆄𨖲馭卽期Vực ngay lên ngựa tức thì, 房𬘏院册𦊚皮炵Phòng đào viện sách bốn bề lửa dong.
産屍無主邊滝Sẵn thây vô chủ bên sông, 𠓨底打吝崇埃咍Đem vào để đó lộn sòng ai hay? 碎隊魄落魂𠖤Tôi đòi phách lạc hồn bay, 蹤坡蓓𦹵㭲𣘃隐命Pha càn bụi cỏ gốc cây ẩn mình. 束翁茹拱𧵆觥Thúc ông nhà cũng gần quanh, 秩𬂙𦰟失驚拥淶Chợt trông ngọn lửa thất kinh rụng rời. 伵柴𬦳𬆅典尼Tớ thầy chạy thẳng đến nơi, 𥯒排洒尋𠊚劳嗃Tơi bời tưới lửa tìm người lao xao.
𩙍高𦰟強高Gió cao ngọn lửa càng cao, 碎隊尋𨁥娘𧡊兜Tôi đòi tìm đủ nàng nào thấy đâu! 歇𪹣歇駭𥆾饒Hớt hơ hớt hải nhìn nhau, 汫溇蓓葚𠓀𡢐尋咣Giếng sâu bụi rậm trước sau tìm quàng. 𧼋𠚢准𡳵房香Chạy vào chốn cũ phòng hương, 𥪝炭𧡊棟𩩫𤈜殘Trong tro thấy một đống xương cháy tàn. 𣦍情埃別謀奸Tình ngay ai biết mưu gian, 罕娘傕吏固盤浪埃Hẳn nàng thôi lại còn bàn rằng ai!
束翁洡湥𥐆𨱽Thúc ông sùi sụt ngắn dài, 擬昆永𡲈傷𠊚那Nghĩ con vắng vẻ thương người nết na. 遺骸抇衛茹Di hài nhặt gói về nhà, 羅衾殮羅䘮齋Nào là khâm liệm nào là tang trai. 禮常㐌𨁥𠄩Lễ thường đã đủ một hai, 陸程払拱典尼閉除Lục trình chàng cũng đến nơi bấy giờ. 𨀈𠓨准𡳵樓踈Bước vào chốn cũ lầu thơ, 炭棟𪱆湄𦊚墻Tro than một đống nắng mưa bốn tường.
𨖅茹吒細中堂Sang nhà cha tới trung đường, 靈床牌位蜍娘於𨕭Linh sàng bài vị thờ nàng ở trên. 唉喂呐歇事緣Hỡi ôi nói hết sự duyên, 絲情𠞹䏾煩𤈜肝Tơ tình đứt ruột lửa phiền cháy gan! 招命勿抯哭嘆Gieo mình vật vã khóc than: 昆𠊚世意托冤世尼Con người thế ấy thác oan thế này. 浪梅竹吏圍Chắc rằng mai trúc lại vầy, 埃𫨩永訣羅𣈜迻饒Ai hay vĩnh quyết là ngày đưa nhau!
計包掣餒慘愁Thương càng nghĩ nghĩ càng đau, 斷膓埃固戈橋買𫨩Dễ ai lấp thảm quạt sầu cho khuây. 𧵆沔𦖑固没柴Gần miền nghe có một thầy, 飛符𦤶鬼高𢬣通玄Phi phù trí quỷ cao tay thông huyền. 𨕭三島九泉Trên tam đảo dưới cửu tuyền, 尋兜𪰛拱別信𤑟𤉜Tìm đâu thì cũng biết tin rõ ràng. 攕生禮物逴𨖅Sắm sanh lễ vật rước sang, 嗔尋朱𧡊娘𠳨𠻃Xin tìm cho thấy mặt nàng hỏi han.
道人伏𠓀凈壇Đạo nhân phục trước tĩnh đàn, 出神𦀊丿渚殘𥘀香Xuất thần giây phút chưa tàn nén hương. 跙𧗱明白呐詳Trở về minh bạch nói tường: 娘拯𧡊役娘㐌查Mặt nàng chẳng thấy việc nàng đã tra. 𠊚尼刼寃家Người này nặng kiếp oan gia, 群𡗉𡢻𡗋牢它托朱Còn nhiều nợ lắm sao đà thoát cho! 孛宮當默難蘇Mệnh cung đang mắc nạn to, 𢆥女買𠽄𠻀特信Một năm nữa mới thăm dò được tin.
𠄩邊夾廛廛Hai bên giáp mặt chiền chiền, 悶𥆾𦓡拯鍳𥆾邏台Muốn nhìn mà chẳng dám nhìn lạ thay! 𦖑𠳒呐邏尼Điều đâu nói lạ dường này, 事娘羅世𠳒柴鍳信Sự nàng đã thế lời thầy dám tin! 拯戈童骨仟Chẳng qua đồng cốt quàng xiên, 𠊚兜𦓡吏𧡊𨕭𡎝塵Người đâu mà lại thấy trên cõi trần? 惜花仍唅𢢯春Tiếc hoa những ngậm ngùi xuân, 身尼易別吝﨤僊Thân này dễ lại mấy lần gặp tiên.
停浪娘㐌九原Nước trôi hoa rụng đã yên, 𫨩兜地獄於沔人間Hay đâu địa ngục ở miền nhân gian. 犬鷹㐌担謀奸Khuyển ưng đã đắt mưu gian, 域娘迻𫴋底安船Vực nàng đưa xuống để an dưới thuyền. 帆高撩𣦎𦑃耑Buồm cao lèo thẳng cánh suyền, 提澄無錫氷沔𣾼𨖅Đè chừng huyện Tích băng miền vượt sang. 㨋渡蓮𠓀廳堂Dỡ đò lên trước sảnh đường, 犬鷹𠄩𠀲納娘𤼸功Khuyển ưng hai đứa nộp nàng dâng công.
域娘暫𫴋門房Vực nàng tạm xuống môn phòng, 唉群帖帖職燶渚派Hãy còn thiêm thiếp giấc nồng chưa phai. 𤎎恾秩醒魂枚Hoàng lương chợt tỉnh hồn mai, 𨷯茹兜𠅎樓臺低Cửa nhà đâu mất lâu đài nào đây? 徬徨𢷣醒𢷣醝Bàng hoàng giở tỉnh giở say, 廳堂𠻵㗂隊𬆄𨖲侯Sảnh đường mảng tiếng đòi ngay lên hầu. 阿鬟連𫴋𠽖𣭻A hoàn trên dưới giục mau, 駭雄娘買蹺𡢐每𠊚Hãi hùng nàng mới theo sau một người.
𥋷𬂙座𢌌𢩵𨱽Ngước trông tòa rộng dãy dài, 天官冢宰固牌撩𨖲Thiên Quan Trủng Tể có bài treo trên. 班𣈜蠟𤏧𠄩邊Ban ngày sáp thắp hai bên, 𨕭床七寶𡎢𨖲Giữa giường thất bảo ngồi trên một bà. 𠲟𡃕𦰟𠳨梗查Gạn gùng ngọn hỏi ngành tra, 事命娘㐌據𦓡𠳚Sự mình nàng phải cứ mà gửi thưa. 不情浽陣𩄲𩅹Bất tình nổi trận mây mưa, 𠻵娘巴蜍悁身Mắng rằng: Những giống bơ thờ quen thân!
昆尼拯沛善人Con này chẳng phải thiện nhân, 拯牟遁主𪰛軍論𫯳Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng. 𠚢從猫𡏢𧍆同Ra tuồng mèo mả gà đồng, 𠚢從隴縱拯衝皮Ra tuồng lúng túng chẳng xong bề nào. 㐌命半𨷶蚤Đã đem mình bán cửa tao, 吏群𠺱𠾶爫高世尼Lại còn khủng khỉnh làm cao thế này. 渚榑𣕬眾𠎩Nào là gia pháp nọ bay! 唉朱𠀧𨔿別𢬣吝Hãy cho ba chục biết tay một lần.
阿鬟𨕭㖡噒A hoàn trên dưới dạ ran, 唒浪𤾓𠰘坤分𨤰Dẫu rằng trăm miệng không phân lẽ nào. 竹棍𠚢飭拉𠓨Trúc côn ra sức đập vào, 𦧘拯肝拯驚Thịt nào chẳng nát gan nào chẳng kinh. 㤕台桃李梗Xót thay đào lý một cành, 畨𩅹𩙍散情畨Một phen mưa gió tan tành một phen. 花奴傳𠰺𢷮𠸜Hoa nô truyền dạy đổi tên, 房絩𠰺押𠓨畨侍婢Buồng the dạy ép vào phiên thị tì.
𠚢𠓨蹺𠎪青衣Ra vào theo lũ thanh y, 𤋵油𩯀𦇒䏧𨨲管包Dãi dầu tóc rối da chì quản bao. 宦家固媒Quản gia có một mụ nào, 𧡊𠊚𧡊𠚢𠓨𦓡傷Thấy người thấy nết ra vào mà thương. 欺茶欺湯Khi chè chén khi thuốc thang, 執𠳒方便𨷑塘好生Đem lời phương tiện mở đường hiếu sinh. 吲浪埋𢤡㐌停Dạy rằng: May rủi đã đành, 柳蒲命𫳘𥙩命朱𫨩Liễu bồ mình giữ lấy mình cho hay.
拱羅寃業之低Cũng là oan nghiệp chi đây, 沙機買典勢尼仍Sa cơ mới đến thế này chẳng dưng. 於低腮壁脉棱Ở đây tai vách mạch rừng, 𧡊埃悁屬拱仃𥆾之Thấy ai người cũ cũng đừng nhìn chi. 矯欺𩆐𩂶不期Kẻo khi sấm sét bất kỳ, 昆蝼昆蜆呌洏特寃Con ong cái kiến kêu gì được oan? 娘強湥玉如滇Nàng càng giọt ngọc như chan, 餒𢚸隴仍盤桓念西Nỗi lòng luống những bàng hoàng niềm tây:
風塵刼𠹾㐌菭Phong trần kiếp chịu đã đầy, 淋炭吏固次尼朋𠄩Lầm than lại có thứ này bằng hai. 分牢泊拯﨤催Phận sao bạc chẳng vừa thôi, 掯掯纀買𥙩𠊚紅顔Khăng khăng buộc mãi lấy người hồng nhan. 㐌停夙債前寃Đã đành túc trái tiền oan, 拱料玉花殘𦓡之Cũng liều ngọc nát hoa tàn mà chi. 仍羅𢭗耨戈期Những là nương náu qua thì, 小姐沛𣇜𧗱茹寧家Tiểu thư phải buổi mới về ninh gia.
媄𡥵路傳隣羅Mẹ con trò chuyện lân la, 夫人吏噲娘𠚢𠰺𠳒Phu nhân mới gọi nàng ra dạy lời: 小姐帳少𠊚Tiểu thư dưới trướng thiếu người, 朱𧗱邊意蹺隊樓粧Cho về bên ấy theo đòi lầu trang. 領𠳒娘買蹺𨖅Lãnh lời nàng mới theo sang, 別兜地獄天堂羅兜Biết đâu địa ngục thiên đàng là đâu. 𣌋𣌉巾畧頭Sớm khuya khăn mắt lược đầu, 分昆侯下昆侯鍳差Phận con hầu giữ con hầu dám sai.
固欺淹妸朝𡗶Phải đêm êm ả chiều trời, 竹絲𠳨典藝制每𣈜Trúc tơ hỏi đến nghề chơi mọi ngày. 領𠳒娘買攄𦀊Lĩnh lời nàng mới lựa dây, 𠰚𡽫𡃑𡁾易醝𢚸𠊚Nỉ non thánh thót dễ say lòng người. 小姐䀡拱傷才Tiểu thư xem cũng thương tài, 囷威拱𠄽𦊚分Khuôn uy dường cũng bớt vài bốn phân. 𨷯𠊚苔墮𡮍身Cửa người đày đọa chút thân, 𣌋𡅧𪡇䏾𣌉殷恨𢚸Sớm ngơ ngẩn bóng đêm năn nỉ lòng.
臨淄𡮍分岧蓬Lâm Tri chút nghĩa đèo bồng, 渃䕯抵𡦂相逢刼𡢐Nước bèo để chữ tương phùng kiếp sau. 𦊚方𩄲𤽸牟Bốn phương mây trắng một màu, 𬂙潙故郡別兜羅茹Trông vời cố quốc biết đâu là nhà. 吝吝𣎃論𣈜戈Lần lần tháng trọn ngày qua, 餒𧵆別塘賒世尼Nỗi gần nào biết đường xa thế này. 臨淄自課𪂦𠖤Lâm Tri từ thuở uyên bay, 𢩣空傷几𣎃𣈜隻身Buồng không thương kẻ tháng ngày chiếc thân.
𪵟撑𦝄買印痕Mày ai trăng mới in ngần, 粉乘香𬟗倍分㤕車Phần thừa hương cũ bội phần xót xa. 蓮殘梅吏𦬑花Sen tàn cúc lại nở hoa, 愁𨱽𣈜𥐆冬它𨖅春Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân. 尋兜朱𧡊故人Tìm đâu cho thấy cố nhân? 𥙩勾運命𢣧寅𢖵傷Lấy câu vận mệnh khuây dần nhớ thương. 鄭念𢖵景家鄕Chạnh niềm nhớ cảnh gia hương, 𢖵圭払吏尋塘𠽄圭Nhớ quê chàng lại tìm đường thăm quê.
小姐迍𨷶吔㖷Tiểu thư đón cửa giãi giề, 寒暄𣃣𣴓每皮𧵆賒Hàn huyên vừa cạn mọi bề gần xa. 茹香高捲幅纙Nhà hương cao cuốn bức là, 𢩣𥪞傳噲娘𫥨𥛉𢜠Buồng trong truyền gọi nàng ra lạy mừng. 𨀈𠚢𨀈𨀊Bước ra một bước một dừng, 𬂙賒娘㐌𤏣澄裊賒Trông xa nàng đã tỏ chừng nẻo xa: 沛浪𪱆𤈛畑𤍶Phải chăng nắng quáng đèn lòa, 𤑟𤉜𡎢妬拯羅束生Rõ ràng ngồi đó chẳng là Thúc Sinh?
典悲𣇞買別情Bây giờ tình mới rõ tình, 催催㐌默𠓨鑅拯差Thôi thôi đã mắc vào vành chẳng sai. 斫兜固斫邏𠁀Chước đâu có chước lạ đời? 𠊚兜麻吏固𠊚精魔Người đâu mà lại có người tinh ma? 𤑟𤉜舌侶堆些Rõ ràng thật lứa đôi ta, 爫𠚢昆於主茹𠄩尼Làm ra con ở chúa nhà đôi nơi. 皮外噠噠呐唭Bề ngoài thơn thớt nói cười, 𦓡𥪞巖險𣩂𠊚空刀Mà trong nham hiểm giết người không dao.
碑𣇞坦濕𡗶高Bây giờ đất thấp trời cao, 咹爫牢呐爫牢碑𣇞Ăn làm sao nói làm sao bây giờ? 強𬂙強菫魚Càng trông mặt càng ngẩn ngơ, 𦛌𣎟隊段如絲𦇒俳Ruột tằm đòi đoạn như tơ rối bời. 𢜝威鍳拯𠳒Sợ uy dám chẳng vâng lời, 儈頭納𫴋𡑝枚朝Cúi đầu nép xuống sân mai một chiều. 生它魄落塊漂Sinh đà phách lạc hồn siêu: 傷喂拯沛娘翹於低Thương ơi chẳng phải nàng Kiều ở đây?
因爫牢典世尼Nhân làm sao đến thế này? 崔崔些㐌默𢬣讎Thôi thôi ta đã mắc tay ai rồi! 餒𢚸拯打𦓡𤴬Sợ quen dám hở ra lời, 當唭呐俸怞淚沙Không ngăn giọt ngọc sụt sùi nhỏ sa. 小姐𬂙𠳨查Tiểu thư trông mặt hỏi tra: 買𧗱固之𦓡動容Mới về có việc chi mà động dong? 生浪孝服𣃣衝Sinh rằng hiếu phục vừa xong, 推𢚸陟𡵆𤴬𢚸終天Suy lòng trắc dĩ đau lòng chung thiên.
𠸦浪孝子㐌𢧚Khen rằng: Hiếu tử đã nên! 洗塵慢觧煩𣈘秋Tẩy trần mượn chén giải phiền đêm thu. 𡞕𫯳𡃹酢𡃹酬Vợ chồng chén tạc chén thù, 娘𨅸𨁷持壼𠄩尼Bắt nàng đứng chực trì hồ hai nơi. 寬典𠳒Bắt khoan bắt nhặt đến lời, 跪盡𠶆盡𢬣Bắt quì tận mặt bắt mời tận tay. 生強如𤵺如癡Sinh càng như dại như ngây, 湥𨱽湥𥐆𡃹𣹓𡃹潙Giọt dài giọt ngắn chén đầy chén vơi.
𢘩𠫾秩呐秩唭Ngảnh đi chợt nói chợt cười, 假醝倍㐌併排告戈Cáo say chàng đã giạm bài lảng ra. 小姐倍𠯦昆花Tiểu thư vội thét: Con Hoa! 𡅳払拯𣴓𪰛些打杶Khuyên chàng chẳng cạn thì ta có đòn. 生強𦛌散魂Sinh càng nát ruột tan hồn, 𠶆沛吟蒲丸燥𬆄Chén mời phải ngậm bồ hòn ráo ngay. 小姐唭醒呐醝Tiểu thư cười nói tỉnh say, 渚衝局𨢇吏排路制Chưa xong cuộc rượu lại bày trò chơi.
浪花奴𨁥每才Rằng: Hoa nô đủ mọi tài, 板彈此𢳥排払𦖑Bản đàn thử dạo một bài chàng nghe. 娘它散渙痺迷Nàng đà tán hoán tê mê, 𠳒𠚢𠓀屏𦂛紊彈Vâng lời ra trước bình the vặn đàn. 𦊚𦀊如哭如嘆Bốn dây như khóc như than, 遣𠊚𨕭席拱散𢚸Khiến người trên tiệc cũng tan nát lòng. 拱𥪞㗂絲桐Cùng chung một tiếng tơ đồng, 𠊚外唭𦵝𠊚𥪞哭Người ngoài cười nụ người trong khóc thầm.
湥珠𣳮坤擒Giọt châu lã chã khôn cầm, 儈頭娘仍拔紇霜Cúi đầu chàng những gạt thầm giọt Tương. 小姐吏𠽇𥙩娘Tiểu thư lại thét lấy nàng: 局𢝙𢭮曲断膓意之Cuộc vui gảy khúc đoạn trường ấy chi? 牢空別意思Sao chẳng biết ý tứ gì? 朱払𢞂𠴙罪𪰛在𤽗Cho chàng buồn bã tội thì tại ngươi. 生強惨切徘徊Sinh càng thảm thiết bồi hồi, 倍徬呐呐唭唭朱戈Vội vàng gượng nói gượng cười cho qua.
湥𧏵更㐌點𠀧Giọt rồng canh đã điểm ba, 小姐𥆾它甘心Tiểu thư nhìn mặt dường đà can tâm. 𢚸𥢆泣啓𢜠Lòng riêng khấp khởi mừng thầm: 𣈘㐌補𤴬吟𡢐Vui này đã bõ đau ngầm xưa nay. 生強肝𤉗𦛌𣹓Sinh thì gan héo ruột đầy, 餒𢚸強擬強荄䔲𢚸Nỗi lòng càng nghĩ càng cay đắng lòng. 𠊚𠓨鍾襘鸞房Người vào chung gối loan phòng, 娘𠚢𢭸䏾畑炵更𨱽Nàng ra tựa bóng đèn chong canh dài:
悲𣇞買𤑟沁唏Bây giờ mới rõ tăm hơi, 𧖱慳兜固邏𠁀羅慳Máu ghen đâu có lạ đời nhà ghen! 斫兜𢪊翠𢺺鴛Chước đâu rẽ thúy chia uyên, 埃𠚢塘乃埃𥆾特埃Ai ra đường nấy ai nhìn được ai. 悲𣇞域𡗶Bây giờ một vực một trời, 歇調輕重歇𠳒是非Hết điều khinh trọng hết lời thị phi. 珥如苝如𨨲Nhẹ như bấc nặng như chì, 攑𠚢朱塊群羅緣Gỡ cho ra nữa còn gì là duyên?
呂廊𡭧分嬋娟Lỡ làng chút phận thuyền quyên, 𣷭溇㳥奇固全特爲Bể sâu sóng cả có tuyền được vay? 没命陰倚𣈘遲Một mình âm ỉ đêm chày, 𥒦油潙渃𬑉菭𠄼更Đĩa dầu vơi nước mắt đầy năm canh. 𣌋𣌉侯下臺营Sớm trưa hầu hạ đài doanh, 愁坤強湥情群渲Tiểu thư chạm mặt đè tình hỏi tra. 小姐𬂙𥆁𠵩連Lựa lời nàng mới thưa qua 沙𡮠𥗾𤳷縁據之Phải khi mình lại xót xa nỗi mình.
皮鞭交吏卽𪰛Tiểu thư hỏi lại Thúc Sinh: 𢭄払𠳨伮浪爲爫牢Cậy chàng tra lấy thực tình cho nao! 生它𦛌𤉗如炮Sinh đà rát ruột như bào, 呐𠚢拯便𬂙𠓨牢當Nói ra chẳng tiện trông vào chẳng đang! 扃𧍆𢯰𨆶Những e lại lụy đến nàng, 𢜝低傷妬𠄩塘渚衝Đánh liều mới sẽ lựa đường hỏi tra. 𥙩𢚸假格𠳨查Cúi đầu quỳ trước sân hoa, 申供娘㐌呈戈詞Thân cung nàng mới dâng qua một tờ.
䀡耒迻吏小姐Diện tiền trình với Tiểu thư, 脱𬂙拱艮魚㤕情Thoạt xem dường có ngẩn ngơ chút tình. 連𢬣𢭂吏束生Liền tay trao lại Thúc Sinh, 浪才𢧚重𦓡情𢧚傷Rằng: Tài nên trọng mà tình nên thương! 𦓡固數𢀭𢀨Ví chăng có số giàu sang, 價尼唒𨯹茹鐄拱𢧚Giá này dẫu đúc nhà vàng cũng nên! 𣷭塵沉浽嬋娟Bể trần chìm nổi thuyền quyên, 有情傷餒無緣邏𠁀Hữu tài thương nỗi vô duyên lạ đời!
生浪舌固如𠳒Sinh rằng: Thật có như lời, 紅顔薄命没𠊚爲Hồng nhan bạc mệnh một người nào vay! 𠦳𠸗歐拱世尼Nghìn xưa âu cũng thế này, 悲𣇞歐料撥𢬣買𣃣Từ bi âu liệu bớt tay mới vừa. 小姐浪意𥪝詞Tiểu thư rằng: ý trong tờ, 泣𢲠命薄嗔洳𨷯空Rắp đem mệnh bạc xin nhờ cửa Không. 崔崔崔拱朝𢚸Thôi thì thôi cũng chiều lòng, 拱朱朱儗𥪝𨦩𨀈𠚢Cũng cho khỏi lụy trong vòng bước ra.
産觀音閣園些Sẵn Quan Âm Các vườn ta, 固𣘃𤾓𡱩固花𦊚務Có cây trăm thước, có hoa bốn mùa. 固古樹固山湖Có cổ thụ, có sơn hồ, 朱娘𠚢妬𪧚厨誦經Cho nàng ra đó giữ chùa chép kinh. 曾曾𡗶買平明Tàng tàng trời mới bình minh, 香花五供懺生禮常Hương hoa, ngũ cúng, sắm sanh lễ thường. 迻娘典𠓀𫢋堂Đưa nàng đến trước Phật đường, 三皈五戒朱娘出家Tam qui, ngũ giới, cho nàng xuất gia.
襖撑𢷮𥙩袈裟Áo xanh đổi lấy cà sa, 法名吏𢷮𠸜𠚢濯泉Pháp danh lại đổi tên ra Trạc Tuyền. 𣌋𣌉併覩油畑Sớm khuya sắm đủ dầu đèn, 春秋割産𠄩𠸜香茶Xuân, Thu, cắt sẵn hai tên hương trà. 娘自另𨁪園花Nàng từ lánh gót vườn hoa, 𧵆棱紫賒𡏧紅Dường gần rừng tía, dường xa bụi hồng. 姻緣兜鍳群懞Nhân duyên đâu lại còn mong, 塊調𢢆粉𢣃紅羅崔Khỏi điều thẹn phấn, tủi hồng thì thôi.
𫢋前惨垃愁培Phật tiền thảm lấp sầu vùi, 𣈜鋪手字𣈘㘨心香Ngày pho thủ tự, đêm nồi tâm hương. 沫台湥渃梗楊Cho hay giọt nước cành dương, 𤏣𢚸洒𤎕每塘塵緣Lửa lòng tưới tắt mọi đường trần duyên. 𣘽𣙩自跙牟禪Nâu sồng từ trở màu thiền, 𡑝秋𦝄㐌𠄩畨𨅸頭Sân thu trăng đã vài phen đứng đầu, 𨷶房扦日䋥毛Cửa thiền, then nhặt, lưới mau, 𠺶𠳒𠓀淶珠永𠊚Nói lời trước mặt, rời châu vắng người.
閣經院册堆尼Gác kinh viện sách đôi nơi, 𥪝𡬼𡬷吏急𨑮關山Trong gang tấc lại gấp mười quan san. 仍羅吟咀𠽆嘆Những là ngậm thở nuốt than, 小姐沛𣇜問安𧗱茹Tiểu thư phải buổi vấn an về nhà. 乘機生買𨇍𠚢Thừa cơ, sinh mới lẻn ra, 駸駸典𠃅圍花貝娘Xăm xăm đến mé vườn hoa với nàng. 湥淶擬餒断膓Sụt sùi giở nỗi đoạn tràng, 湥珠尋謝𣿌長襖撑Giọt châu tầm tã đẫm tràng áo xanh:
㐌甘𠹾薄貝情Đã cam chịu bạc với tình, 主東底罪命朱花Chúa xuân để tội một mình cho hoa! 𥰊機輸智彈Thấp cơ thua trí đàn bà, 𬂙𠓨𤴬𦛌呐𠚢碍𠳒Trông vào đau ruột nói ra ngại lời. 爲些朱累典𠊚Vì ta cho lụy đến người, 葛淋玉𤽸舌摧春撑Cát lầm ngọc trắng, thiệt đời xuân xanh! 管之𨕭閣溋Quản chi lên thác xuống ghềnh, 拱算𤯩托貝情朱衝Cũng toan sống thác với tình cho xong.
尊堂𡭧渚甘𢚸Tông đường chút chửa cam lòng, 哏𪘵𢯏𡦂同爫𠄩Nghiến răng bẻ một chữ đồng làm hai. 𢢆命𥒥鐄派Thẹn mình đá nát vàng phai, 𤾓身易贖𠳒特牢Trăm thân dễ chuộc một lời được sao? 娘浪隻栢㳥濤Nàng rằng: Chiếc bách sóng đào, 浽沉拱默𣅶𢤡埋Nổi chìm cũng mặc lúc nào rủi may! 𡭧身𠹴𠶔淎𤀛Chút thân quằn quại vũng lầy, 𤯩乘群想典𣈙女牢Sống thừa còn tưởng đến rày nữa sao?
拱料湥𩅹𩆋Cũng liều một giọt mưa rào, 𦓡朱天下𬂙𠓨拱𫨩Mà cho thiên hạ trông vào cũng hay! 㤕爲琴㐌𤓩𦀊Xót vì cầm đã bén dây, 拯𤾓𢆥拱𣈜緣些Chẳng trăm năm cũng một ngày duyên ta. 料排𨷑𨷶朱𠚢Liệu bài mở cửa cho ra, 意羅義重意羅恩溇Ấy là tình nặng ấy là ân sâu! 生浪𥢆想閉𥹰Sinh rằng: Riêng tưởng bấy lâu, 𢚸𠊚巖險別兜𦓡量Lòng người nham hiểm biết đâu mà lường.
女欺𩘪𩘣負旁Nữa khi giông tố phũ phàng, 舌𥢆妬拱吏強極低Thiệt riêng đó cũng lại càng cực đây. 料𦓡賒𧼋高𠖤Liệu mà xa chạy cao bay, 爱恩些固銀尼𦓡催Ái ân ta có ngần này mà thôi! 碑𣇞几虐𠊚吹Bây giờ kẻ ngược người xuôi, 別包𣇞吏𦀼𠳒渃𡽫Biết bao giờ lại nối lời nước non? 唒浪滝𣴓𥒥𤷱Dẫu rằng sông cạn đá mòn, 昆蠶典𣩂拱群𢹣絲Con tằm đến thác cũng còn vương tơ!
共饒𠸥𡅏𡢐𠸗Cùng nhau kể lể sau xưa, 呐耒吏呐𠳒渚歇𠳒Nói rồi lại nói, lời chưa hết lời. 𬂙𢬣拯女𢯦Mặt trông tay chẳng nỡ rời, 花婢㐌動㗂𠊚𡑩賒Hoa tì đã động tiếng người nẻo xa. 𥆾凝𡀬𨅸蹎𠚢Nhận ngừng, nuốt tủi, lảng ra, 小姐兜㐌鞋花𨀈𠓨Tiểu thư đâu đã rẽ hoa bước vào. 唭唭呐呐𠮾嗷Cười cười, nói nói ngọt ngào, 𠳨払買於准吏制Hỏi: Chàng mới ở chốn nào lại chơi?
嚉觥生買料𠳒Dối quanh Sinh mới liệu lời: 尋花過𨀈䀡𠊚曰經Tìm hoa quá bước, xem người viết kinh. 𠸦浪筆法㐌精Khen rằng: Bút pháp đã tinh, 搊𠓨貝帖蘭亭輸So vào với thiếp Lan đình nào thua! 惜台流落江湖Tiếc thay lưu lạc giang hồ, 𠦳鐄寔拱𢧚謨𥙩才Nghìn vàng, thật cũng nên mua lấy tài! 船茶𣴓𡃹紅梅Thiền trà cạn chén hồng mai, 從容𦀼𨃴書齋共𧗱Thong dong nối gót thư trai cùng về.
娘強戾塢𠵱Nàng càng e lệ ủ ê, 𦖻𠳨吏花婢𠓀𡢐Rỉ tai, hỏi lại hoa tì trước sau. 花浪典㐌𥹰Hoa rằng: Bà đã đến lâu, 𨂚蹎𨅸納度兜姅𣇞Rón chân đứng nép độ đâu nữa giờ. 仃仃技𩯀蹎絲Rành rành kẽ tóc chân tơ, 𠳒𦖑歇㐌餘𤏣詳Mấy lời nghe hết đã dư tỏ tường. 包饒段苦情傷Bao nhiêu đoạn khổ, tình thương, 餒翁勿𡲤餒娘咀嘆Nỗi ông vật vã, nỗi nàng thở than.
垠碎𨅸吏邊Ngăn tôi đứng lại một bên, 𦖻耒買𨀈𨖲𨕭樓Chán tai rồi mới bước lên trên lầu. 𦖑崔驚駭掣兜Nghe thôi kinh hãi xiết đâu: 彈意易侯固𠄩Đàn bà thế ấy thấy âu một người! 意買肝意買才Ấy mới gan ấy mới tài, 擬強添餒䔲荄用𢯦Nghĩ càng thêm nỗi sởn gai rụng rời! 𠊚兜溇色渃𠁀Người đâu sâu sắc nước đời, 𦓡払束沛𠚢𠊚抪𢬣Mà chàng Thúc phải ra người bó tay!
寔賍特尼Thực tang bắt được dường này, 𧖱慳埃拱珠𪵟哏𪘵Máu ghen ai cũng chau mày nghiến răng. 世𦓡淹妸待滕Thế mà im chẳng đãi đằng, 嘲𠶆𢝙𨤔呐能妙揚Chào mời vui vẻ nói năng dịu dàng! 恨妯𠚢胣世常Giận dầu ra dạ thế thường, 唭妯買舌坤量險溇Cười dầu mới thực khôn lường hiểm sâu! 身些些沛𢥈歐Thân ta ta phải lo âu, 𠰘𤞻𠷮𧋻於兜准尼Miệng hùm nọc rắn ở đâu chốn này!
空𢴇𦑃高𠖤Ví chăng chắp cánh cao bay, 樔𣘃𥹰拱固𣈜𢯏花Rào cây lâu cũng có ngày bẻ hoa! 分䕯包管渃沙Phận bèo bao quản nước sa, 泠汀兜女拱羅泠汀Lênh đênh đâu nữa cũng là lênh đênh. 㐱𠵱圭客命Chỉn e quê khách một mình, 𢬣空渚易尋鑅廕𩛂Tay không chưa dễ tìm vành ấm no! 擬𠫾擬吏觥孤Nghĩ đi nghĩ lại quanh co, 𫢋前産固每圖金銀Phật tiền sẵn có mọi đồ kim ngân.
邊命㩫底護身Bên mình giắt để hộ thân, 吝𦖑更㐌分鞁𠀧Lần nghe canh đã một phần trống ba. 拮命戈𦰟墻花Cất mình qua ngọn tường hoa, 吝塘蹺䏾𦝄斜𧗱西Lần đường theo bóng trăng tà về tây.
Kiều gặp Từ Hải (Câu 2029-2288)
𩆪𩂟𨤮吉頽𣘃Mịt mù dặm cát đồi cây, 㗂𬷤店𦹵𨁪𨃐梂霜Tiếng gà điếm nguyệt dấu giày cầu sương. 更𣌉身𡛔𨤮長Canh khuya thân gái dặm trường, 分𠵱塘詫分傷𤋵Phần e đường xá, phần thương dãi dầu! 𡗶東𣃣𠓇𠦳橷Trời đông vừa rạng ngàn dâu, 𠇕爲㐌別兜羅茄Bơ vơ nào đã biết đâu là nhà! 厨兜𬂙𧡊𡑩賒Chùa đâu trông thấy nẻo xa, 伶伶招隐庵𠀧𡦂排Rành rành Chiêu Ẩn Am ba chữ bài.
侵侵𢱗𨷶捥𠳒Xăm xăm gõ mái cửa ngoài, 住持𦖑㗂連𠶆𠓨𥪞Trụ trì nghe tiếng, rước mời vào trong. 𧡊歐咹默𣘽𣙩Thấy màu ăn mặc nâu sồng, 覺緣師長𫅜𢚸連傷Giác Duyên sư trưởng lành lòng liền thương. 𠲟𡃕梗𦰟朱詳Gạn gùng ngành ngọn cho tường, 邏𨓡娘唉尋塘呐觥Lạ lùng nàng hãy tìm đường nói quanh: 小嬋圭於北京Tiểu thiền quê ở Bắc Kinh, 皈師皈佛修行閉𥹰Qui sư, qui Phật, tu hành bấy lâu.
本師耒拱典𡢐Bản sư rồi cũng đến sau, 𠰺迻法寶𨖅侯師兄Dạy đưa pháp bảo sang hầu sư huynh. 𣈙靣獻伶伶Rày vâng diện hiến rành rành, 鐘鐄磬泊邊命𢷣𠚢Chuông vàng khánh bạc bên mình giở ra. 䀡戈師買𠰺戈Xem qua sư mới dạy qua: 沛尼恒水羅些厚情Phải nơi Hằng Thủy là ta hậu tình. 㐱𠲖塘詫命Chỉ e đường sá một mình, 於低除待師兄𠃣𣈜Ở đây chờ đợi sư huynh ít ngày.
𢭮身特准庵𩄲Gửi thân được chốn am mây, 㙁𦯬㙮𢷮𣎃𣈜從容Muối dưa đắp đổi tháng ngày thong dong. 偈經勾𬞺屬𢚸Kệ kinh câu cũ thuộc lòng, 香畑事𬞺齋房悁𢬣Hương đèn việc cũ, trai phòng quen tay. 𣌋𣌉蘿貝幡𩄲Sớm khuya lá bối phướn mây, 𦰟畑挑月㗂𣖖霜Ngọn đèn khêu nguyệt, tiếng chày nện sương. 𧡊娘聰慧恪常Thấy nàng thông tuệ khác thường, 師強你娘強凭蹎Sư càng nể mặt, nàng càng vững chân.
𨷶嬋𣃣𣇜𡳳春Cửa thuyền vừa tiết cuối xuân, 䏾花菭坦𨤔銀昂𡗶Bóng hoa đầy đất, vẻ ngân ngang trời. 𩙍光𩅹淨請台Gió quang mây tạnh thảnh thơi, 固𠊚檀樾𨖲制𨷶伽Có người đàn việt lên chơi cửa Già. 𢷣圖鐘磬䀡戈Giở đồ chuông khánh xem qua, 𠸦浪窖𧵑茹宦娘Khen rằng: Khéo giống của nhà Hoạn nương! 覺緣舌意𢥈量Giác Duyên thực ý lo lường, 𣈘清買𠳨吏娘𠓀𡢐Đêm thanh mới hỏi lại nàng trước sau.
擬浪坤餒𨁪牟Nghĩ rằng khôn nỗi giấu mầu, 事命娘買𨃴頭排𬆄Sự mình nàng mới gót đầu bày ngay: 悲𣇞事㐌尼Bây giờ sự đã dường này, 分𢤞油𢤡油埋在𠊚Phận hèn dù rủi, dù may, tại người. 覺緣𦖑呐用移Giác Duyên nghe nói rụng rời, 姅傷姅𢜝徘徊拯衝Nửa thương, nửa sợ, bồi hồi chẳng xong. 𦖻買計事𢚸Rỉ tai nàng mới giãi lòng: 於低𨷶𫢋羅空狹之Ở đây cửa Phật là không hẹp gì;
𠵱庒仍事不期E chăng những sự bất kỳ, 底娘朱典餒拱傷Để nàng cho đến thế thì cũng thương! 另賒𠓀料尋塘Lánh xa, trước liệu tìm đường, 𡎥徐渃典蹎床群圭Ngồi chờ nước đến, nên đường còn quê! 固茹媒薄边箕Có nhà họ Bạc bên kia, 庵𩄲悁𡓃𠫾𧗱香Am mây quen lối đi về dầu hương. 𠴍𨖅吲歇每塘Nhắn sang, dặn hết mọi đường, 𢶿茹唉暫朱娘擬蹎Dọn nhà hãy tạm cho nàng trú chân.
仍𢜠特准安身Những mừng được chốn an thân, 倍鐄及併𧵆併賒Vội vàng nào kịp tính gần tính xa. 疑仍祖姂𫅷Nào ngờ cũng tổ bợm già, 薄學貝秀同門Bạc bà học với Tú bà đồng môn! 𧡊娘𤁕粉讒𣘈Thấy nàng mặt phấn tươi son, 𢜠忱特半奔固利Mừng thầm được mối bán buôn có lời. 虚空達抵𢧚𠳒Hư không đặt để nên lời, 娘它𡘯落用移𡗋畨Nàng đà nhớn nhác rụng rời lắm phen.
媒強吹嚉朱連Mụ càng xua đuổi cho liền, 𥙩𠳒兇險押緣朱陳Lấy lời hung hiểm ép duyên Châu Trần. 娘浪𨷈𨤮身Rằng: Nàng muôn dặm một thân, 吏芒𥙩㗂𫺙𧵆𫅜賒Lại mang lấy tiếng dữ gần, lành xa. 寃家𧵑破家Khéo oan gia, của phá gia, 群埃鍳貯𠓨茹女低Còn ai dám chứa vào nhà nữa đây! 急算劍准車𦀊Kíp toan kiếm chốn xe dây, 空仍渚易𦓡𠖤塘𡗶Không dưng chưa dễ mà bay đường trời!
尼𧵆𪰛拯便尼Nơi gần thì chẳng tiện nơi, 尼賒拱𫽄固𠊚賒Nơi xa thì chẳng có người nào xa. 怩払薄幸𡥙茹Này chàng Bạc Hạnh cháu nhà, 拱𥪞親戚𦛌𦚐拯埃Cùng trong thân thích ruột rà, chẳng ai. 𨷶行倴半州台Cửa hàng buôn bán châu Thai, 舌他固单差𫽄兮Thực thà có một, đơn sai chẳng hề. 世娘拱沛𦖑Thế nào nàng cũng phải nghe, 成親耒仕料𧗱州台Thành thân rồi sẽ liệu về châu Thai.
閉𣇞埃吏別埃Bấy giờ ai lại biết ai, 油𢚸𣷭𢌌滝𨱽清清Dầu lòng bể rộng sông dài thênh thênh. 娘油拯决順情Nàng dù quyết chẳng thuận tình, 債𠳒𡑩𠓀累命典𡢐Trái lời nẻo trước lụy mình đến sau. 娘強𪵟珠Nàng càng mặt ủ mày chau, 強𦖑媒呐強𤴬如寅Càng nghe mụ nói, càng đau như dần. 擬命縱坦𨀳蹎Nghĩ mình túng đất, sẩy chân, 世窮娘買賒𧵆咀嘆Thế cùng nàng mới xa gần thở than:
妾如昆燕落彈Thiếp như con én lạc đàn, 沛弓𣈙㐌𢜝㦦貝弓Phải cung rày đã sợ làn cây cong! 窮塘油併𡦂從Cùng đường dù tính chữ tòng, 別𠊚別別𢚸爫牢Biết người, biết mặt, biết lòng làm sao? 女欺𨷈世Nữa khi muôn một thế nào, 半𤞻倴鬼𢟘𠓨𨉞兜Bán hùm, buôn sói, chắc vào lưng đâu? 埃𢚸固所求Dù ai lòng có sở cầu, 心盟嗔决貝饒𠳒Tâm mình xin quyết với nhau một lời.
証明固坦固𡗶Chứng minh có đất, có Trời, 閉𣇞𣾼𣷭𠚢𣾺管之Bấy giờ vượt bể ra khơi quản gì? 特𠳒媒買𠚢𠫾Được lời mụ mới ra đi, 𫫗信户薄卽𪰛懺生Mách tin họ Bạc tức thì sắm sanh. 茹𡀷𠿚伶停Một nhà dọn dẹp linh đình, 𢭯𡑝達桌𣳮𤭸𤏧香Quét sân, đặt trác, rửa bình, thắp nhang. 薄生跪𫴋倍鐄Bạc sinh quì xuống vội vàng, 過𠳒願歇城隍土公Quá lời nguyện hết Thành hoàng, Thổ công.
𠓀𡑝𢚸㐌𤋵𢚸Trước sân lòng đã giãi lòng, 𥪝幔爫禮絲紅結緣Trong màn làm lễ tơ hồng kết duyên. 成親買逴𫴋船Thành thân mới rước xuống thuyền, 順蘿吹沔州台Thuận buồm một lá, xuôi miền châu Thai. 船皮杜𤅶請台Thuyền vừa đỗ bến thảnh thơi, 薄生𨖲𠓀尋尼每𣈜Bạc sinh lên trước tìm nơi mọi ngày. 共茹行院𠸗Cũng nhà hành viện xưa nay, 共坊半𦧘共𢬣倴𠊚Cũng phường bán thịt, cũng tay buôn người.
䀡𠊚定價𣃣耒Xem người định giá vừa rồi, 䋦行㐌𠚢𨑮沛Mối hàng một, đã ra mười, thì buông. 𠼦𠊚𠾔轎逴娘Mượn người thuê kiệu rước nường, 泊泊劎塘朱賒Bạc đem mặt bạc, kiếm đường cho xa! 轎花達𠓀㙴花Kiệu hoa đặt trước thềm hoa, 邊𥪝𧡊媒𠚢倍鐄Bên trong thấy một mụ ra vội vàng. 迻娘𠓨𥛉家堂Đưa nàng vào lạy gia đường, 共神𪵟𤽸拱坊樓撑Cũng thần mày trắng, cũng phường lầu xanh!
脱𬂙娘㐌別情Thoắt trông nàng đã biết tình, 𪀄籠坤𨤰拮命𠖤高Chim lồng khốn lẽ cất mình bay cao. 𡃍朱丐數花桃Chém cha cái số hoa đào, 攑𠚢耒吏𥾾𠓨如制Gỡ ra, rồi lại buộc vào như chơi! 擬𠁀𦓡喭朱𠁀Nghĩ đời mà chán cho đời, 才情之𡗋朱𡗶坦慳Tài tình chi lắm, cho trời đất ghen! 惜台渃㐌打矾Tiếc thay nước đã đánh phèn, 𦓡朱湓吏𪷦𨖲買吝Mà cho bùn lại vẩn lên mấy lần!
紅鈞貝客紅裙Hồng quân với khách hồng quần, 㐌磋典世群運渚他Đã xoay đến thế, còn vần chửa tha. 呂自渃𨀈𨀈𠚢Lỡ từ lạc bước bước ra, 丐身料仍自茹料𠫾Cái thân liệu những từ nhà liệu đi. 頭撑㐌罪情之Đầu xanh đã tội tình chi? 𦟐紅填過姅𪰛渚崔Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi. 別身𧼋拯塊𡗶Biết thân chạy chẳng khỏi trời, 拱料𦟐粉朱耒𣈜撑Cũng liều mặt phấn cho rồi ngày xanh.
吝𢥈𩙍沫𦝄清Lần thu gió mát trăng thanh, 俸兜固客邊庭典制Bỗng đâu có khách biên đình sang chơi, 𤞻頷燕𪵟𧍋Râu hùm, hàm én, mày ngài, 𦠘𠄼𡬷𢌌身𨑮𡱩高Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao. 堂堂𨅸英豪Đường đường một đấng anh hào, 棍拳欣飭略韜𫡂才Côn quyền hơn sức lược thao gồm tài. 隊𡗶踏坦於𠁀Đội trời đạp đất ở đời, 户徐𠸜海本𠊚粤東Họ Từ tên Hải, vốn người Việt đông.
江湖悁趣浘漨Giang hồ quen thú vẫy vùng, 鎌彈姅梗𡽫滝棹Gươm đàn nửa gánh, non sông một chèo. 戈制𦖑㗂娘翹Qua chơi nghe tiếng nàng Kiều, 𬌓𢚸兒女拱漂英雄Tấm lòng nhi nữ cùng xiêu anh hùng. 帖名迻典樓紅Thiếp danh đưa đến lầu hồng, 𠄩邊共𥆁𠄩𢚸拱𢛨Hai bên cùng liếc hai lòng cùng ưa. 徐浪心腑相期Từ rằng: Tâm phúc tương cờ 沛𠊚𦝄𩙍勿咍牢Phải người trăng gió vật vờ hay sao?
閉𥹰𦖑㗂𦟐桃Bấy lâu nghe tiếng má đào, 𬑉撑拯底埃𠓨沛空Mắt xanh chẳng để ai vào có không? 𠁀特英雄Một đời được mấy anh hùng, 補之𩵜𡊱𪀄籠𦓡制Bõ chi cá chậu, chim lồng mà chơi! 娘浪𠊚𠰺過𠳒Nàng rằng: Người dạy quá lời, 身尼群鍳䀡埃爫常Thân này còn dám xem ai làm thường! 𡭧𥢆𪮙𥒥此鐄Chút riêng chọn đá thử vàng, 別兜𦓡𠳚肝膓𠓨兜Biết đâu mà gởi can tràng vào đâu?
群如𠓨𠓀𠚢𡢐Còn như vào trước ra sau, 埃朱挸𪮙鐄鍮在命Ai cho kén chọn vàng thau tại mình. 徐浪𠳒呐有情Từ rằng: Lời nói hữu tình, 遣𠊚吏𢖵勾平原君Khiến người lại nhớ câu Bình Nguyên Quân. 吏低䀡吏朱𧵆Lại đây xem lại cho gần, 倣信特𠄽分𫨩空Phỏng tin được một vài phần hay không? 浪量奇包容Thưa rằng: Lượng cả bao dong, 晉陽特𧡊𠖤𧍰固畨Tấn Dương được thấy mây rồng có phen.
𢌌傷𦹵内花𢤞Rộng thương cỏ nội hoa hèn, 𡭧身䕯浡鍳煩𣈕𡢐Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau! 𦖑𠳒𣃣意拮頭Nghe lời vừa ý gật đầu, 唭浪知己𠓀𡢐𠊚Cười rằng: Tri kỷ trước sau mấy người! 𠸦朱昆𬑉精𠁀Khen cho con mắt tinh đời, 英雄𨅸𡨌塵埃買𫅷Anh hùng đoán giữa trần ai mới già! 𠳒㐌別典些Một lời đã biết tên ta, 𨷈鍾𠦳駟拱羅固饒Muôn chung nghìn tứ cũng là có nhau!
𠄩邊意合心投Hai bên ý hợp tâm đầu, 欺親拯路羅求買親Khi thân chẳng lọ là cầu mới thân! 事𢚸吘貝氷人Ngỏ lời nói với băng nhân, 𠄩𤾓吏據原銀照還Tiền trăm lại cứ nguyên ngân phát hoàn. 房𥢆𢯢准清閒Buồng riêng sửa chốn thanh nhàn, 達床七寶圍幔八僊Đặt giường thất bảo, vây màn bát tiên. 𤳇英雄𡛔嬋娟Trai anh hùng, gái thuyền nguyên, 匪願𠁔鳯𫅠緣騎𧏵Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng.
𡛤𢆥香當燶Nửa năm hương lửa đương nồng, 丈夫脱㐌動𢚸𦊚方Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương. 𬂙潙𡗶𣷭溟Trông vời trời bể mênh mang, 青鎌鞍馭𨖲塘𣦎𨀐Thanh gươm, yên ngựa lên đàng thẳng rong. 娘浪分𡛔𡦂從Nàng rằng: Phận gái chữ tòng, 払𠫾妾拱决𢚸嗔𠫾Chàng đi thiếp cũng quyết lòng xin đi! 徐浪心腹相知Từ rằng: Tâm phúc tương tri, 牢渚脱塊女兒常情Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường tình?
包𣇞𨑮𨷈精兵Bao giờ mười vạn tinh binh, 㗂鼙𠰺坦䏾旌塘Tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rợp đường 爫朱𤑟非常Làm cho rõ mặt phi thường, 閉𣇞些仕逴娘宜家Bấy giờ ta sẽ rước nàng nghi gia, 朋𦊚𣷭空茹Bằng nay bốn bể không nhà, 蹺強添絆別羅𠫾兜Theo càng thêm bận, biết là đi đâu? 停𢚸除妬𠃣𥹰Đành lòng chờ đó ít lâu, 遲庒羅𢆥𡢐倍之Chầy chăng là một năm sau vội gì?
决𠳒𢴑襖𠚢𠫾Quyết lời rứt áo ra đi, 𩙍迻鵬翅㐌離𨤮𣾺Cánh bằng tiện gió cất lìa dậm khơi. 娘自隻䏾窻梅Nàng thì chiếc bóng song mai, 𣈘輸蕩蕩𣈜掑杄𩄲Đêm thâu đằng đẵng, nhặt cài then mây. 𡑝𦼔拯𡳒𨁪𨃐Sân rêu chẳng vẽ dấu giầy, 𦹵高欣𡱩柳𤷍𢽼分Cỏ cao hơn thước, liễu gầy vài phân. 兑𬂙𨷈𨤮梓枌Đoái thương muôn dặm tử phần 魂圭蹺𦰟𩄲秦賒賒Hồn quê theo ngọn mây Tần xa xa;
㤕台萱檜椿𫅷Xót thay huyên cỗi xuân già, 𬌓𢚸傷𢖵別羅固𢢯Tấm lòng thương nhớ, biết là có nguôi. 祝羅𨑮𢆥𡗶Chốc là mười mấy năm trời, 群𠚢欺㐌䏧瑁𩯀霜Còn ra khi đã da mồi tóc sương. 惜台𡭧義𡳵強Tiếc thay chút nghĩa cũ càng, 唒離絲𦬶群王絲𢚸Dẫu lìa ngó ý còn vương tơ lòng! 緣㛪油絲紅Duyên em dù nối chỉ hồng, 埋𠚢欺㐌𢬣𢸚𢬣恾May ra khi đã tay bồng tay mang.
𡬷𢚸故國他鄕Tấc lòng cố quốc tha hương, 塘箕餒怒滚昂排排Đường kia nỗi nọ ngổn ngang bời bời. 𦑃鴻𠖤俸絶潙Cánh hồng bay bổng tuyệt vời, 㐌𤷱昆𬑉方𡗶耽耽Đã mòn con mắt phương trời đăm đăm. 𣈘𣈜𨻫仍陰Đêm ngày luống những âm thầm, 兵兜㐌喑喑𦊚方Lửa binh đâu đã ầm ầm một phương, 𡴯𡗶殺氣𤎎恾Ngất trời sát khí mơ màng, 苔滝鯨鰐秩塘甲兵Đầy sông kình ngạc, chật đường giáp binh.
𠊚悁屬几終觥Người quen kẻ thuộc chung quanh 啂娘唉暫另命尼Nhủ nàng hãy tạm lánh mình một nơi. 娘浪𠓀㐌𠳒Nàng rằng: Trước đã hẹn lời, 唒𥪝危險鍳移約𠸗Dẫu trong nguy hiểm dám rời ước xưa. 群當用孕菫魚Còn đương dùng dắng ngẩn ngơ 𠃅外㐌𧡊䏾旗㗂鑼Mái ngoài đã thấy bóng cờ tiếng loa. 甲兵蹻典觥茹Giáp binh kéo đến quanh nhà, 同聲拱𠳚羅夫人Đồng thanh cùng gửi: nào là phu nhân?
𠄩邊𨑮位將軍Hai bên mười vị tướng quân, 撻鎌𢶒甲𠓀𡑝叩頭Đặt gươm, cởi giáp, trước sân khấu đầu. 宮娥彩女蹺𡢐Cung nga, thể nữ nối sau, 浪令旨逴朝于歸Rằng: Vâng lệnh chỉ rước chầu vu qui. 産床鳯輦鸞Sẵn sàng phượng liễn loan nghi, 花冠𤎒𤈪霞衣𤉜Hoa quan phấp phới hà y rỡ ràng. 𥩯旗浽𤿰𨖲塘Dựng cờ, nổi trống lên đàng, 竹絲引𠓀桃鐄蹻𡢐Trúc tơ nổi trước, kiệu vàng theo sau.
火牌前路𨇒毛Hoả bài tiền lộ ruổi mau, 南庭𦖑動𤿰朝大營Nam đình nghe động trống chầu đại doanh. 撟旗壘發銃城Kéo cờ lũy, phát súng thành, 徐公𠚢馭親迎𨷶外Từ công ra ngựa, thân nghênh cửa ngoài. 命邏𨤔巾帶Rỡ mình, là vẻ cân đai, 群印樣客章臺如𠸗Hãy còn hàm én mày ngài như xưa. 唭浪𩵜渃緣𢛨Cười rằng: Cá nước duyên ưa, 𢖵𠳒呐仍包𣇞𫨩空Nhớ lời nói những bao giờ hay không?
英雄買別英雄Anh hùng mới biết anh hùng, 𣈙䀡倣㐌甘𢚸意諸Rầy xem phỏng đã cam lòng ấy chưa? 娘浪𡭧分癡踈Nàng rằng: Chút phận ngây thơ, 拱埋𦀊葛特洳䏾𣘃Cũng may dây cát được nhờ bóng cây. 典悲𣇞買𧡊低Đến bây giờ mới thấy đây, 𦓡𢚸㐌𠺵仍𣈜𠄩Mà lòng đã chắc những ngày một hai. 共饒𬂙奇唭Cùng nhau trông mặt cả cười, 攔𢬣𧗱准帳梅敘情Dan tay về chốn trướng mai tự tình.
席排賞將犒兵Tiệc bày thưởng tướng khao binh 喑𤿰陣習情樂軍Om thòm trống trận, rập rình nhạc quân. 榮花補課風塵Vinh hoa bõ lúc phong trần, 𡦂情𣈜吏添春𣈜Chữ tình ngày lại thêm xuân một ngày.
Kiều báo thù (Câu 2289-2418)
𥪝軍固𣅶𢝙圍Trong quân có lúc vui vầy, 從容買計傳𣈜寒微Thong dong mới kể sự ngày hàn vi: 欺無錫欺臨淄Khi Vô Tích, khi Lâm Tri, 尼𪰛驢倒尼𪰛㤕傷Nơi thì lừa đảo, nơi thì xót thương. 𬌓身𣈙㐌弭攘Tấm thân rày đã nhẹ nhàng, 𡭧群恩怨堆塘渚衝Chút còn ân oán đôi đàng chưa xong. 徐公𦖑呐始終Từ Công nghe nói thủy chung, 不平浽陣同同𩆐㘇Bất bình nổi trận đùng đùng sấm vang.
嚴軍𪮙將産床Nghiêm quân tuyển tướng sẵn sàng, 旗令倍鐄𥗐𬁖Dưới cờ một lệnh vội vàng ruổi sao. 𠀧軍指𦰟旗桃Ba quân chỉ ngọn cờ đào, 道𨖅無錫道𠓨臨淄Đạo ra Vô Tích, đạo vào Lâm Tri, 𠊚負薄𠸗𤞻Mấy người phụ bạc xưa kia, 照名追拿調𧗱𠳨查Chiếu danh tầm nã bắt về hỏi tra. 吏差令箭傳𠚢Lại sai lệnh tiễn truyền qua, 𪧚𦀾户束茹朱安Giữ giàng họ Thúc một nhà cho yên.
媒宦姐娓覺緣Mụ quản gia, vãi Giác Duyên, 拱差令箭信逴𠶆Cũng sai lệnh tiễn đem tin rước mời. 誓師計歇每𠳒Thệ sư kể hết mọi lời, 𢚸𢚸拱恨𠊚𠊚𢴇威Lòng lòng cũng giận, người người chấp uy! 道𡗶報復㐱稽Đạo trời báo phục chỉn ghê, 窖台𬒙𧗱苔尼Khéo thay! Một mẻ tóm về đầy nơi, 軍中鎌𢀲槊𨱽Quân trung gươm lớn áo dài, 𧗱𥪝侍立奇外雙披Vệ trong thị lập, cơ ngoài song phi.
産床齊整威儀Sẵn sàng tề chỉnh uy nghi, 博銅秩坦旌旗𩄓𡑝Bác đồng chật đất, tinh kỳ rợp sân. 帳𬮎𨷑𡨌中軍Trướng hùm mở giữa trung quân, 徐公𠁔貝夫人共𡎥Từ Công sánh với phu nhân cùng ngồi. 先嚴𤿰渚𢴑回Tiên nghiêm trống chửa dứt hồi 點名𠓀㐌直外𨷶轅Điểm danh trước dẫn chực ngoài cửa viên. 徐浪恩怨𠄩邊Từ rằng: ân, oán hai bên, 默娘䖏决報填朱明Mặc nàng xử quyết báo đền cho minh
娘浪𨷈𢚁威靈Nàng rằng: Nhờ cậy uy linh, 唉嗔報答恩情朱孚Hãy xin báo đáp ân tình cho phu. 報恩耒仕㨋讐Báo ân rồi sẽ trả thù. 徐浪役意底朱默娘Từ rằng: Việc ấy phó cho mặc nàng. 数名唱𠓀束郎Cho gươm mời đến Thúc lang, 如藍覩命羕𧕬㬿Mặt như chàm đổ, mình giường giẽ run. 娘浪義𠦳𡽫Nàng rằng: Nghĩa trọng nghìn non, 臨淄𠊚払群𢖵空Lâm Tri người cũ, chàng còn nhớ không?
参商拯院𡦂從Sâm Thương chẳng vẹn chữ tòng, 在埃𧯶鍳責𢚸故人Tại ai, há dám phụ lòng cố nhân? 錦𤾓卷泊𠦳斤Gấm trăm cuốn bạc nghìn cân, 謝𢚸易稱報恩噲羅Tạ lòng dễ xứng, báo ân gọi là! 㛪払鬼怪精魔Vợ chàng quỷ quái tinh ma, 畨尼几𠎨𫅷﨤饒Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau! 蜆𨁏𠰘渚𥹰Kiến bò miệng chén chưa lâu, 謀溇拱㨋義溇拱𣃣Mưu sâu cũng trả nghĩa sâu cho vừa.
束生𬂙閉𣇞Thúc Sinh trông mặt bấy giờ, 蒲灰払㐌如𩅹𣿌滛Mồ hôi chàng đã như mưa ướt đầm. 𢚸𥢆汲啟坤擒Lòng riêng mừng sợ khôn cầm, 𢜝台𦓡吏𢜠朱埃Sợ thay mà lại mừng thầm cho ai. 媒𫅷師長次𠄩Mụ già, sư trưởng thứ hai, 脱迻典𠓀倍𠶆逴𨖲Thoắt đưa đến trước vội mời lên trên: 𢩮𢬣𨷑朱𥆾Dắt tay mở mặt cho nhìn: 花奴箕貝濯泉拱碎Hoa Nô kia với Trạc Tuyền cũng tôi.
洳欺𨀈仕潙Nhớ khi lỡ bước xẩy vời, 𡽫鐄渚易填倍𬌓傷Non vàng chưa dễ đền bồi tấm thương. 𠦳鐄噲𡭧禮常Nghìn vàng gọi chút lễ thường, 𦓡𢚸漂母鐄朱斤Mà lòng phiếu mẫu mấy vàng cho cân? 𠄩𠊚𬂙秦銀Hai người, trông mặt tần ngần, 姅分怯𢜝姅分𢜠𢝙Nửa phần khiếp sợ, nửa phần mừng vui. 娘浪嗔唉𡎥Nàng rằng: Xin hãy dốn ngôi, 䀡朱𤑟別碎報讐Xem cho rõ mặt, biết tôi báo thù!
急傳諸將獻俘Kíp truyền chư tướng hiến phù, 吏各跡犯囚侯查Lại đem các tích phạm tù hậu tra. 旗鎌捽匣𠚢Dưới cờ, gươm tuốt nắp ra, 正名首犯𠸜羅宦姐Chính danh thủ phạm tên là Hoạn Thư. 脱𬂙娘㐌嘲䜹Thoạt trông nàng đã chào thưa: 小姐拱固碑𣇞典低Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây? 彈易固𢬣Đàn bà dễ có mấy tay, 𠁀𠸗𠁀尼肝Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan?
易揚羅𫗁紅顔Dễ dàng là thói hồng nhan, 強荄𡗋強寃債𡗉Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều! 宦姐魄落魂漂Hoạn Thư hồn lạc phách xiêu, 叩頭帳捛調呌歌Khấu đầu dưới trướng, liệu điều kêu ca. 浪碎𡭧胣彈Rằng: Tôi chút dạ đàn bà, 悭相羅拱𠊚些常情Ghen tuông thì cũng người ta thường tình, 擬朱欺閣曰經Nghĩ cho khi gác viết kinh, 貝欺塊𨷶𠞹情𫽄蹺Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo.
𢚸𥢆𥢆仍敬腰Lòng riêng riêng những kính yêu; 𫯳鍾渚易埃朝朱埃Chồng chung, chưa dễ ai chiều cho ai. 捽它𨢟役蔠荄Trót lòng gây việc chông gai, 群洳量奇傷排庒Còn nhờ lượng bể thương bài nào chăng? 𠸦朱窖㐌𢧚浪Khen cho: Thật đã nên rằng, 坤頑典墨呐能沛𠳒Khôn ngoan đến mực nói năng phải lời, 他𠚢羅拱埋𠁀Tha ra thì cũng may đời, 爫𠚢𪰛拱𠚢𠊚𡮈然Làm ra thì cũng ra người nhỏ nhen.
㐌𢚸知過𪰛𢧚Đã lòng tri quá thì nên, 傳軍令𫴋帳前他𬆄Truyền quân lệnh xuống trường tiền tha ngay. 謝𢚸𥛉𠓀𡑝𩄲Tạ lòng lạy trước sân may, 𨷶軒吏𢴑𦀊引𠓨Cửa viên lại dắt một dây dẫn vào, 娘浪弄弄𡗶高Nàng rằng: Lồng lộng trời cao, 害人人害事在些Hại nhân, nhân hại sự nào tại ta? 𠓀羅薄幸薄Trước là Bạc Hạnh, Bạc Bà, 邊羅鷹犬邊羅楚卿Bên là Ưng, Khuyển, bên là Sở Khanh.
秀貝馬監生Tú Bà cùng Mã Giám Sinh, 正名罪㐌當情群牢Các tên tội ấy đáng tình còn sao? 令軍傳𫴋開刀Lệnh quân truyền xuống nội đao, 誓牢𪰛吏據牢加刑Thề sao thì lại cứ sao gia hình, 𧖱淶𦧘散情Máu rơi thịt nát tan tành, 埃埃𬂙𧡊魂驚魄移Ai ai trông thấy hồn kinh phách rời. 朱𫨩𨷈事在𡗶Cho hay muôn sự tại trời, 負𠊚拯補欺𠊚負些Phụ người, chẳng bõ khi người phụ ta!
𠊚薄惡精魔Mấy người bạc ác tinh ma, 命爫命𠹾呌𦓡埃傷Mình làm mình chịu kêu mà ai thương. 𠀧軍東法塲Ba quân đông mặt pháp trường, 青天白日𤑟𤉜朱𥋳Thanh thiên, bạch nhật rõ ràng cho coi. 役娘報復𣃣耒Việc nàng báo phục vừa rồi, 覺緣倍㐌𠳚𠳒辭歸Giác Duyên vội vã gởi lời từ qui. 娘浪千載一期Nàng rằng: Thiên tải nhất thì, 故人㐌易欺盤桓Cố nhân đã dễ mấy khi bàn hoàn.
耒低䕯合𩄲散Rồi đây bèo hợp mây tan, 別兜䳽内𩄲岸羅兜Biết đâu hạc nội mây ngàn là đâu! 師浪拱拯包𥹰Sư rằng: Cũng chẳng bao lâu, 𥪝𠄼𢆥吏﨤饒妬𦓡Trong năm năm lại gặp nhau đó mà. 𢖵𣈜行脚方賒Nhớ ngày hành cước phương xa, 﨤師三合本羅先知Gặp sư Tam Hợp vốn là tiên tri. 保朱會遇之期Bảo cho hội ngộ chi kỳ, 𢆥羅女𪰛𠄼𢆥Năm nay là một nữa thì năm năm.
買𫨩前定拯惏Mới hay tiền định chẳng lầm, 㐌信調𠓀乙䏕役𡢐Đã tin điều trước ắt nhằm việc sau. 群𡗉恩義貝饒Còn nhiều ân ái với nhau, 機緣㐌歇兜倍Cơ duyên nào đã hết đâu vội gì? 娘浪前定先知Nàng rằng: Tiền định tiên tri, 𠳒師㐌𠰺乙𪰛拯差Lời sư đã dạy ắt thì chẳng sai. 禍包𣇞固﨤𠊚Họa bao giờ có gặp người, 爲碎𢚁𠳨𠳒終身Vì tôi cậy hỏi một lời chung thân.
覺緣吲殷勤Giác Duyên vâng dặn ân cần, 謝辭脱㐌移蹎𡎝外Tạ từ thoắt đã dời chân cõi ngoài.
Từ Hải mắc lừa Hồ Tôn Hiến, Kiều tự vẫn (Câu 2419-2738)
娘浪恩怨𫾐𢬗Nàng từ ân oán rạch ròi, 𣷭冤㐌潙潙竟𢚸Bể oan dường đã vơi vơi cạnh lòng. 謝恩𥛉𠓀徐公Tạ ân lạy trước Từ công: 㤕身蒲柳蒙固𣈙Chút thân bồ liễu nào mong có rày! 濫洳𩆐𩂶𠚢𢬣Trộm nhờ sấm sét ra tay, 𡬷𥢆如拮梗苔覩𠫾Tấc riêng như cất gánh đầy đổ đi! 劄胣呐之Chạm xương chép dạ xiết chi, 易肝𧎜填𡗶𩄲Dễ đem gan óc đền nghì trời mây!
徐浪國士𠸗Từ rằng: Quốc sĩ xưa nay, 𪮙𠊚知己𣈜特庒Chọn người tri kỷ một ngày được chăng? 英雄㗂㐌噲浪Anh hùng tiếng đã gọi rằng, 𡨌塘欺𧡊不平𦓡他Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha! 况之役拱役茹Huống chi việc cũng việc nhà, 路羅深謝貝羅知恩Lọ là thâm tạ mới là tri ân. 㤕娘群𪨀雙親Xót nàng còn chút song thân, 閉𥹰几越𠊚秦隔賒Bấy nay kẻ Việt người Tần cách xa.
牢朱𨷈𨤮茹Sao cho muôn dặm một nhà, 朱𠊚𧡊羅些甘𢚸Cho người thấy mặt là ta cam lòng. 倍傳𢯢席軍中Vội truyền sửa tiệc quân trung, 𨷈兵𠦳將會同洗寃Muôn binh nghìn tướng hội đồng tẩy oan. 乘機竹扯𤌋散Thừa cơ trúc chẻ ngói tan, 兵威自意𩆐㘓𥪝外Binh uy từ ấy sấm ran trong ngoài. 朝廷𥢆𧣳𡗶Triều đình riêng một góc trời, 𠁟𠄩文武攊堆山河Gồm hai văn võ rạch đôi sơn hà.
隊干𩙍𪭱𩅹沙Đòi phen gió quét mưa sa, 縣城踏覩𠄼座𡎝南Huyện thành đạp đổ năm tòa cõi nam. 風塵𥕄𦧜鎌Phong trần mài một lưỡi gươm, 仍類架襖襊𩚵詫之Những loài giá áo túi cơm sá gì! 迎昂𡎝邊陲Nghênh ngang một cõi biên thùy, 少之孤寡少之伯王Thiếu gì cô quả, thiếu gì bá vương! 𠓀旗埃鍳爭強Trước cờ ai dám tranh cường, 𠄼𢆥雄據方海瀕Năm năm hùng cứ một phương hải tần.
固官總督重臣Có quan tổng đốc trọng thần, 羅胡尊憲經綸𠁟才Là Hồ Tôn Hiến kinh luân gồm tài. 𢩽車旨特差Đẩy xe vâng chỉ đặc sai, 便宜撫勦役外董戎Tiện nghi bát tiểu việc ngoài đổng nhung. 別徐羅𨅸英雄Biết Từ là đấng anh hùng, 別娘拱預軍中論盤Biết nàng cũng dự quân trung luận bàn. 棟軍爫禮招安Đóng quân làm chước chiêu an, 封書鎫禮差官説降Ngọc vàng gấm vóc sai quan thuyết hàng.
吏𥢆禮貝娘Lại riêng một lễ với nàng, 𠄩𠸜彩女玉鐄𠦳斤Hai tên thể nữ ngọc vàng nghìn cân. 信𠓨𠳚𠓀中軍Tin vào gởi trước trung quân, 徐公𥢆唉𨑮分糊塗Từ công riêng hãy mười phân hồ đồ. 𢬣𨢟𥩯基圖Một tay gây dựng cơ đồ, 閉𥹰𣷭楚滝吳縱横Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành! 𥿠身𧗱貝朝廷Bó thân về với triều đình, 降臣𪭃恅分命𠚢兜Hàng thần lơ láo phận mình ra đâu?
襖襜纀𦆹𥙩饒Áo xiêm ràng buộc lấy nhau, 𠓨𠍓𠚢𨆝公侯𦓡之Vào luồn ra cúi công hầu mà chi? 牢朋𥢆邊陲Sao bằng riêng một biên thùy, 飭尼㐌易爫之特饒Sức này đã dễ làm gì được nhau? 擉𡗶恠渃默油Chọc trời khuấy nước mặc dầu, 育昂別𨕭頭固埃Dọc ngang nào biết trên đầu có ai? 娘它寔胣信𠊚Nàng thời thật dạ tin người, 禮𡗉呐𠮾𦖑𠳒易漂Lễ nhiều nói ngọt nghe lời dễ xiêu
擬命渃𦑃䕯Nghĩ mình mặt nước cánh bèo, 㐌𡗉流落吏𡗉艱屯Đã nhiều lưu lạc lại nhiều gian truân. 朋𠹾㗂王臣Bằng nay chịu tiếng vương thần, 清清塘丐青雲狹Thênh thênh đường cái thanh vân hẹp gì! 公私院奇𠄩皮Công tư vẹn cả hai bề, 寅夜耒仕料衛故鄕Dần dà rồi sẽ liệu về cố hương. 拱𡾵命婦堂堂Cũng ngôi mệnh phụ đường đường, 𦬑囊𪵟𤉜媄吒Nở nang mày mặt rỡ ràng mẹ cha.
𨕭爲渃爲茹Trên vì nước dưới vì nhà, 羅得孝𠄩羅得忠Một là đắc hiếu hai là đắc trung. 拯欣隻栢𡨌𣳔Chẳng hơn chiếc bách giữa dòng, 𠲖𠽮㳥𩙍駭雄𦹵花E dè sóng vỗ hãi hùng cỏ hoa. 因欺盤薄𧵆賒Nhân khi bàn bạc gần xa, 乘機娘買盤𠚢呐𠓨Thừa cơ nàng mới bàn ra nói vào. 浪𥪝聖澤𣼭Rằng: Trong Thánh trạch dồi dào, 洒𠚢㐌泣渗𠓨㐌溇Tưới ra đã khắp thấm vào đã sâu.
平成功德閉𥹰Bình thành công đức bấy lâu, 埃埃拱隊𨕭頭掣包Ai ai cũng đội trên đầu xiết bao. 𡄎自𧻭役兵刀Ngẫm từ gây việc binh đao, 棟無定㐌高朋頭Đống xương Vô định đã cao bằng đầu. 爫之底㗂𧗱𡢐Làm chi để tiếng về sau, 𠦳𢆥埃㐌𠸦兜黄巢Nghìn năm ai có khen đâu Hoàng Sào! 牢朋祿重權高Sao bằng lộc trọng quyền cao, 功名埃𢩮𨇒朱戈Công danh ai dứt lối nào cho qua?
𦖑𠳒娘呐嘛Nghe lời nàng nói mặn mà, 勢攻徐買阻𠚢勢降Thế công Từ mới trở ra thế hàng. 整儀接使倍鐄Chỉnh nghi tiếp sứ vội vàng, 限期束甲决塘解兵Hẹn kỳ thúc giáp quyết đường giải binh. 信𠳒城下要盟Tin lời thành hạ yêu minh, 𦰟旗魚𤿰更雉揚Ngọn cờ ngơ ngác trống canh trễ tràng. 役兵補拯𪧚𦀾Việc binh bỏ chẳng giữ giàng, 王師㐌𧡊𤏣詳寔虚Vương sư dòm đã tỏ tường thực hư.
胡公决計乘機Hồ công quyết kế thừa cơ, 禮先兵後刻期襲攻Lễ tiên binh hậu khắc cờ tập công. 𢹣旗招撫先鋒Kéo cờ chiêu phủ tiên phong, 禮儀躝𠓀鎛銅伏𡢐Lễ nghi dàn trước bác đồng phục sau. 徐群哬𠾿別兜Từ công hờ hững biết đâu, 大冠禮服𠚢投𨷶轅Đại quan lễ phục ra đầu cửa viên. 胡公暗號密傳Hồ công ám hiệu trận tiền, 𠀧皮發銃𦊚邊𢹣旗Ba bề phát súng bốn bên kéo cờ.
當欺不意拯疑Đương khi bất ý chẳng ngờ, 𤞻欺㐌沙機拱𢤞Hùm thiêng khi đã sa cơ cũng hèn! 死生料𡧲陣前Tử sinh liều giữa trận tiền, 磾苔朱別肝連將軍Dạn dầy cho biết gan liền tướng quân! 氣雖㐌𧗱神Khí thiêng khi đã về thần, 然然群𨅸墫蹎𡧲𫒥Nhơn nhơn còn đứng chôn chân giữa vòng! 猪如𥒥凭如銅Trơ như đá vững như đồng, 埃𢯦朱轉埃朱移Ai lay chẳng chuyển ai rung chẳng dời.
官軍追殺𨆷𨱽Quan quân truy sát đuổi dài. 㗀㗀殺氣𩁶𡗶埃當Ầm ầm sát khí ngất trời ai đang. 𥪝濠外壘散荒Trong hào ngoài lũy tan hoang, 亂軍𣃣𢴑𢬣娘典尼Loạn quân vừa dắt tay nàng đến nơi. 𥪝𨦩𥏋𥒥俳俳Trong vòng tên đá bời bời, 𧡊徐群𨅸𡨌𡗶猪猪Thấy Từ còn đứng giữa trời trơ trơ. 哭浪智勇固乘Khóc rằng: Trí dũng có thừa, 𤳷𦖑𠳒妾典機會尼Bởi nghe lời thiếp nên cơ hội này!
𬂙𧡊饒低Mặt nào trông thấy nhau đây? 拱料𤯩𣨰𣈜貝饒Thà liều sống thác một ngày với nhau! 𣳔秋如沚干愁Dòng thu như dội cơn sầu, 𠳒娘拱招頭邊Dứt lời nàng cũng gieo đầu một bên. 邏台寃氣相廛Lạ thay oan khí tương triền! 娘𣃣伏𫴋徐連我𠚢Nàng vừa phục xuống Từ liền ngã ra. 官軍几吏𠊚戈Quan quân kẻ lại người qua, 㤕娘仕吏域𠚢寅寅Xót nàng sẽ lại vực ra dần dần.
𫸬𠓨典𠓀中軍Đem vào đến trước trung quân, 胡公𧡊殷勤𠳨𠻃Hồ công thấy mặt ân cần hỏi han. 浪娘㤕分紅顔Rằng: Nàng chút phận hồng nhan, 﨤干兵革𫶺難拱傷Gặp cơn binh cách nhiều nàn cũng thương! 㐌𫨩成筭廟堂Đã hay thành toán miếu đường, 執功拱固𠳒娘買𢧚Giúp công cũng có lời nàng mới nên. 碑𣇞事㐌萬全Bây giờ sự đã vẹn tuyền, 默𢚸擬𥙩悶嗔皮Mặc lòng nghĩ lấy muốn xin bề nào?
娘強湥玉𣻆𩆋Nàng càng giọt ngọc tuôn dào, 吸凝買𠳚濕高事𢚸Ngập ngừng mới gửi thấp cao sự lòng. 浪徐羅𨅸英雄Rằng: Từ là đấng anh hùng, 育昂𡗶𢌌浘漨𣷭𣾺Dọc ngang trời rộng vẫy vùng bể khơi! 信碎𢧚過𦖑𠳒Tin tôi nên quá nghe lời, 身百戰爫碎朝廷Đem thân bách chiến làm tôi triều đình. 語羅夫貴婦榮Ngỡ là phu quý phụ vinh, 埃疑丿散情𦧘Ai ngờ một phút tan tành thịt xương!
𠄼𫷜𡗶𣷭昂藏Năm năm trời bể ngang tàng, 身𠫾補戰塲如空Đem mình đi bỏ chiến trường như không. 害𫯳計𥙩爫功Khéo khuyên kể lấy làm công, 計包饒吏𤴬𢚸閉饒Kể bao nhiêu lại đau lòng bấy nhiêu! 察命功𠃣罪𡗉Xét mình công ít tội nhiều, 𤯩乘碎㐌𢧚料命碎Sống thừa tôi đã nên liều mình tôi! 嗔朱淺土堆Xin cho tiện thổ một doi, 噲羅㙮店𥙩𠊚死生Gọi là đắp điếm cho người tử sinh.
胡公𦖑呐傷情Hồ công nghe nói thương tình, 傳朱藁葬遺形邊滝Truyền cho cảo táng di hình bên sông. 𥪝軍𨷑席賀功Trong quân mở tiệc hạ công, 㖔𡁞絲竹會同軍官Xôn xao tơ trúc hội đồng quân quan. 娘侍宴幔Bắt nàng thị yến dưới màn, 𢷣醝吏押紊彈日奏Dở say lại ép cung đàn nhặt tâu. 没宮𩙍𢣃𩅹愁Một cung gió thảm mưa sầu, 𦊚𦀊㳶𧖱𠄼頭𪮀𢬣Bốn dây nhỏ máu năm đầu ngón tay!
蟡吟猿唿齊Ve ngâm vượn hót nào tày, 律𦖻胡拱𤶑𪵟淶珠Lọt tai Hồ cũng nhăn mày rơi châu. 𠳨浪尼曲於兜Hỏi rằng: Này khúc ở đâu? 𦖑𠚢𨷈惨𠦳愁𡗋台Nghe ra muôn oán nghìn sầu lắm thay! 𠽔浪薄命曲尼Thưa rằng: Bạc mệnh khúc này, 譜𠓨彈意仍𣈜群踈Phổ vào đàn ấy những ngày còn thơ. 宮琹捛仍𣈜𠸗Cung cầm lựa những ngày xưa, 𦓡𦎛薄命悲𣇞羅低Mà gương bạc mệnh bây giờ là đây!
強𦖑強㴷強醝Nghe càng đắm ngắm càng say, 邏朱𨫊拱癡爲情Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình! 𠰺浪香𠀧生Dạy rằng: Hương lửa ba sinh, 𦀊鸞嗔𦀼琴𫅜朱埃Dây loan xin nối cầm lành cho ai. 𠽔浪㤕分落類Thưa rằng: Chút phận lạc loài, 𥪝命擬㐌固𠊚𣨰寃Trong mình nghĩ đã có người thác oan. 群之羅梗花殘Còn chi nữa cánh hoa tàn, 絲𢚸㐌𢴑𦀊彈小憐Tơ lòng đã dứt dây đàn Tiểu Lân.
𢌌傷群𤗖紅裙Rộng thương còn mảnh hồng quần, 唏殘特𧡊㭲枌羅埋Hơi tàn được thấy gốc phần là may! 賀功𡃹㐌過醝Hạ công chén đã quá say, 胡公典𣅶𤎜𣈜𢖵𠚢Hồ công đến lúc rạng ngày nhớ ra. 擬命方靣國家Nghĩ mình phương diện quốc gia, 官𨕭𥄮𫴋𠊚些𬂙𠓨Quan trên nhắm xuống người ta trông vào. 沛從𦝄𩙍𫨩牢Phải tuồng trăng gió hay sao, 捛𠳒別併世羅𫨩Sự này biết tính thế nào được đây?
公衙𣃣𣇜𠓇𣈜Công nha vừa buổi rạng ngày, 决情胡買斷𬆄排Quyết tình Hồ mới đoán ngay một bài. 令官埃敢𢭮𠳒Lệnh quan ai dám cãi lời, 押情買幹朱𠊚土官Ép tình mới gán cho người thổ quan. 翁絲寔𠰚多端Ông tơ thực nhẽ đa đoan! 車絲牢窖撝乾撝扦Xe tơ sao khéo vơ quàng vơ xiên? 轎花押𣦎𫴋船Kiệu hoa áp thẳng xuống thuyền, 蘿幔𢷀濕𦰟畑挑高Lá màn rủ thấp ngọn đèn khêu cao.
娘強柳派桃Nàng càng ủ liễu phai đào, 𤾓分固分分鮮Trăm phần nào có phần nào phần tươi? 停身吉垃㳥Đành thân cát lấp sóng vùi, 刼功吒媄舌𠁀聰明Cướp công cha mẹ thiệt đời thông minh! 蹎𡗶𣷭泠汀Chân trời mặt bể lênh đênh, 捻別𢭮死生准Nắm xương biết gởi tử sinh chốn nào, 緣兜埃𢴑絲桃Duyên đâu ai dứt tơ đào, 女兜埃㐌㩫𠓨羡𢬣Nợ đâu ai đã dắt vào tận tay!
身牢身典世尼Thân sao thân đến thế này? 群𣈜拱餘𣈜意催Còn ngày nào cũng dư ngày ấy thôi! 㐌空別𤯩羅𢝙Đã không biết sống là vui, 𬌓身別舌羅傷Tấm thân nào biết thiệt thòi là thương! 命荄䔲𤾓塘Một mình cay đắng trăm đường, 催羅玉散鐄𪰛催Thôi thì nát ngọc tan vàng thì thôi! 𤗖𦝄㐌擱𡽫兑Mảnh trăng đã gác non đoài, 命𨻫仍𨅸𡎥渚衝Một mình luống những đứng ngồi chưa xong.
潮兜浽㗂同同Triều đâu nổi tiếng đùng đùng, 𠳨𠚢買別浪滝錢塘Hỏi ra mới biết rằng sông Tiền đường. 𢖵𠳒神夢𤑟𤉜Nhớ lời thần mộng rõ ràng, 尼催歇刼斷膓自低Này thôi hết kiếp đoạn trường là đây! 淡僊娘𠰚固𫨩Đạm Tiên nàng nhé có hay! 限些𪰛待尼逴些Hẹn ta thì đợi dưới này rước ta. 畑産幅箋花Dưới đèn sẵn bức tiên hoa, 篇絶命噲羅底𡢐Một thiên tuyệt bút gọi là để sau.
𨷶倍𨷑簾珠Cửa bồng vội mở rèm châu, 𡗶高滝𢌌牟包羅Trời cao sông rộng một màu bao la. 浪徐公厚待些Rằng: Từ công hậu đãi ta, 㤕爲役渃𦓡𠚢負𢚸Chút vì việc nước mà ra phụ lòng. 𣩂𫯳𦓡吏𥙩𫯳Giết chồng mà lại lấy chồng, 群吏𨅸𥪝𡎝𠁀Mặt nào còn đứng ở trong cõi đời? 催𪰛𣨰朱耒Thôi thì một thác cho rồi, 𬌓𢚸付默𨕭𡗶滝Tấm lòng phó mặc trên trời dưới sông!
𬂙潙昆渃溟濛Trông vời con nước mênh mông, 身招𫴋𡧲𣳔長江Đem mình gieo xuống giữa dòng Trường Giang. 土官蹺𣾼倍鐄Thổ quan theo vớt vội vàng, 娘它浸玉沉香㐌耒Thời đà đắm ngọc chìm hương mất rồi! 傷台拱身𠊚Thương thay cũng một kiếp người, 窖台芒𥙩色才爫之Hại thay mang lấy sắc tài làm chi! 仍羅寃苦流離Những là oan khổ lưu ly, 除朱歇刼群羅身Chờ cho hết kiếp còn gì là thân!
𨑮𢆥閉饒吝Mười lăm năm bấy nhiêu lần, 爫𦎛朱客紅裙此𤐝Làm gương cho khách hồng quần thử soi! 𠁀𠊚典世羅催Đời người đến thế thì thôi, 𥪝機陰極陽回坤𫨩Trong cơ âm cực dương hồi khốn hay. 𠊚孝義𠸗Mấy người hiếu nghĩa xưa nay, 𡗶爫朱典𥹰𣈜吏傷Trời làm chi đến lâu ngày càng thương! 覺緣自節啫娘Giác Duyên từ tiết giã nàng, 撩䕯掛攝𢌌塘雲遊Đeo bầu quảy níp rộng đường vân du.
﨤三合道姑Gặp bà Tam Hợp đạo cô, 從容𠳨歇𡮈蘇事娘Thong dong hỏi hết nhỏ to sự nàng: 𠊚牢孝義𨇜塘Người sao hiếu nghĩa đủ đường, 刼牢𫄓仍斷膓世崔Kiếp sao rặt những đoạn trường thế thôi? 師浪禍福在𡗶Sư rằng: Phúc họa đạo trời, 檜源拱於𢚸𠊚𦓡𠚢Cỗi nguồn cũng ở lòng người mà ra. 在𡗶𦓡拱在些Có trời mà cũng tại ta, 修羅檜福情羅𦀊寃Tu là cõi phúc tình là dây oan.
翠翹色稍坤頑Thúy Kiều sắc sảo khôn ngoan, 無緣羅分紅顔㐌停Vô duyên là phận hồng nhan đã đành, 吏恾𥙩𡦂情Lại mang lấy một chữ tình, 命纀𥙩命𠓨𥪝Khư khư mình buộc lấy mình vào trong. 丕𢧚仍准從容Vậy nên những chốn thong dong, 於空安稳𡎥空凭鐄Ở không yên ổn ngồi không vững vàng. 魔𫫗𡓃鬼塘Ma đưa lối quỷ dẫn đường, 吏尋仍准斷膓𦓡𠫾Lại tìm những chốn đoạn trường mà đi.
歇難意典難箕Hết nạn ấy đến nạn kia, 青樓𠄩𦀎青衣𠄩吝Thanh lâu hai lượt thanh y hai lần. 𡧲𨦩槊𥩯鎌陳Trong vòng giáo dựng gươm trần, 掑𪘵𤞻𤢿𢭮身碎隊Kề răng hùm sói gởi thân tôi đòi. 𡧲𨦩渃𣲆㳥𣼭Giữa dòng nước dẫy sóng dồi, 𠓀唅𧏵𩵜招𠶣水星Trước hàm rồng cá gieo mồi thuỷ tinh. 寃箕蹺買貝情Oan kia theo mãi với tình, 命命𠹾命命𫨩Một mình mình biết một mình mình hay.
爫朱𤯩墮𣨰苔Làm cho sống đọa thác đầy, 斷膓朱歇刼尼買催Đoạn trường cho hết kiếp này mới thôi! 覺緣𦖑呐拥移Giác Duyên nghe nói rụng rời: 𠁀娘𠰚傷喂群之Một đời nàng nhé thương ôi còn gì! 師浪雙拯兮之Sư rằng: Song chẳng hề chi, 業緣斤吏𢩮𠫾群𡗉Nghiệp duyên cân lại nhắc đi còn nhiều. 察𥪝罪案翠翹Xét trong tội nghiệp Thúy Kiều, 𫄓調情爱塊調邪淫Mắc điều tình ái khỏi điều tà dâm,
𥙩情深者義深Lấy tình thâm trả nghĩa thâm, 半命㐌動孝心典𡗶Bán mình đã động hiếu tâm đến trời! 害𠊛救𨷈𠊚Hại một người cứu muôn người, 別塘輕重別𠳒沛庒Biết đường khinh trọng biết lời phải chăng. 功德意埃朋Thửa công đức ấy ai bằng? 夙愆㐌𣳮淩淩瀝耒Túc khiên đã rửa lâng lâng sạch rồi! 欺𢧚𡗶拱朝𠊛Khi nên trời cũng chiều người, 珥讓𡢻𠓀填培緣𡢐Nhẹ nhàng nợ trước đền bồi duyên sau.
覺緣油𢖵義饒Giác Duyên dù nhớ nghĩa nhau, 錢塘典𤿤𦰤逴𠊛Tiền đường thả một bè lau rước người. 𠓀𡢐朱院𠳒Trước sau cho vẹn một lời, 緣些𦓡拱福𡗶之空Duyên ta mà cũng phúc trời chi không! 覺緣𦖑呐𢜠𢚸Giác Duyên nghe nói mừng lòng, 隣羅尋趣邊滝錢塘Lân la tìm thú bên sông Tiền đường, 打筝笘𧂭草堂Đánh tranh chụm nóc thảo đường, 間渃碧𩄲鐄𢺺堆Một gian nước biếc mây vàng chia đôi.
𠾔𢆥魚父𠄩𠊚Thuê năm ngư phủ hai người, 棟船直𤅶結𥾒扛滝Đóng thuyền chực bến kết chài giăng sông. 𢚸拯管功Một lòng chẳng quản mấy công, 窖台﨤攑拱𥪝轉運Khéo thay gặp gỡ cũng trong chuyển vần! 翹自招𫴋溋銀Kiều từ gieo xuống duềnh ngân, 渃𣵶俸㐌㵢寅羡尼Nước xuôi bỗng đã trôi dần tận nơi. 漁翁𢹣䋥𢵼𠊚Ngư ông kéo lưới vớt người, 𡄎𠳒三合𤑟𨑮拯訛Ngẫm lời Tam Hợp rõ mười chẳng ngoa!
𨕭枚洌𣹕襖纙Trên mui lướt mướt áo là 雖唏渃渚𤍶䏾𦎛Tuy dầm hơi nước chưa lòa bóng gương. 覺緣認寔娘Giác Duyên nhận thật mặt nàng, 娘群帖帖職鐄渚派Nàng còn thiêm thiếp giấc vàng chưa phai. 𦟟𦛿魄桂魂梅Mơ màng phách quế hồn mai, 淡僊脱㐌𧡊𠊚𣈜𠸗Đạm Tiên thoắt đã thấy người ngày xưa. 浪碎㐌固𢚸除Rằng: Tôi đã có lòng chờ, 𠅎功𨑮𢆥乘於低Mất công mười mấy năm thừa ở đây.
姉牢分蒙福𠫆Chị sao phận mỏng phúc dày, 刼尼㐌丕𢚸尼易埃Kiếp xưa đã vậy lòng này dễ ai! 𢚸㐌透旦𡗶Tâm thành đã thấu đến trời, 半命羅孝救𠊚羅仁Bán mình là hiếu cứu người là nhân. 念爲渃爲民Một niềm vì nước vì dân, 陰功拮銅斤㐌𫅷Âm công cất một đồng cân đã già! 斷膓數捽𠸜𠚢Đoạn trường sổ rút tên ra, 斷膓詩沛迻𦓡者饒Đoạn trường thơ phải đưa mà trả nhau.
群𡗉享受𧗱𡢐Còn nhiều hưởng thụ về lâu, 緣𠸗𧷺陣福𥹰𣼭𩆋Duyên xưa tròn trặn phúc sau dồi dào! 娘群魚菫別牢Nàng nghe ngơ ngẩn biết sao, 濯泉𦖑㗂噲𠓨邊𦖻Trạc Tuyền! nghe tiếng gọi vào bên tai. 秩命脱醒職枚Giật mình thoắt tỉnh giấc mai, 氷傾㐌別埃𦓡𥆾Bâng khuâng nào đã biết ai mà nhìn. 𥪝船𧡊淡僊Trong thuyền nào thấy Đạm Tiên, 邊命只𧡊覺緣𡎥掑Bên mình chỉ thấy Giác Duyên ngồi kề.
𧡊饒𢜠𢙲𤾓皮Thấy nhau mừng rỡ trăm bề, 遁船買逴娘𧗱草廬Dọn thuyền mới rước nàng về thảo lư. 茹終乍𣌋𬁑Một nhà chung chạ sớm trưa, 𩙍𦝄𠖾㙁𦯬齋𢚸Gió trăng mát mặt muối dưa chay lòng. 𦊚皮叭𠯪溟濛Bốn bề bát ngát mênh mông, 潮𤼸𣋚𣌋𩄲籠𠓀𡢐Triều dâng hôm sớm mây lồng trước sau. 難𠸗捽瀝漏漏Nạn xưa trút sạch lầu lầu, 緣𠸗渚易別兜准尼Duyên xưa chưa dễ biết đâu chốn này.
Kim Trọng đi tìm Kiều (Câu 2739-2972)
餒娘灾難㐌菭Nỗi nàng tai nạn đã đầy, 餒払金重閉遲買傷Nỗi chàng Kim Trọng bấy chầy mới thương. 自𣈜𨷈𨤮扶䘮Từ ngày muôn dặm phù tang, 姅𢆥於坦遼陽吏茹Nửa năm ở đất Liêu dương lại nhà. 倍𨖅園翠𨃝羅Vội sang vườn Thúy dò la, 𥆾䀡風景㐌恪𠸗Nhìn phong cảnh cũ nay đà khác xưa. 苔園𦹵木盧踈Đầy vườn cỏ mọc lau thưa, 窻𩄲𡕷𡎝壁𩅹也移Song trăng quạnh quẽ vách mưa rã rời.
𡢐𧡊𠊚Trước sau nào thấy bóng người, 花桃𢆥外群唭𩙍東Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông. 立茌燕冷墙空Xập xè én liệng lầu không, 𦹵欄坦𦼔封𨁪𩌂Cỏ lan mặt đất rêu phong dấu giày. 𡳳墻𣘃㭲木菭Cuối tường gai góc mọc đầy, 𠫾𧗱尼仍𡓃尼𢆥𠸗Đi về này những lối này năm xưa. 終觥冷𡴯如詞Chung quanh lặng ngắt như tờ, 餒念心事悲𣇞𠳨埃Nỗi niềm tâm sự bây giờ hỏi ai?
𣼽埕固几𨖅制Láng giềng có kẻ sang chơi, 鄰羅仕𠳨𠄩事情Lân la sẽ hỏi một hai sự tình. 𠳨翁翁𫄓訟庭Hỏi ông ông mắc tụng đình, 𠳨娘娘㐌半命贖吒Hỏi nàng nàng đã bán mình chuộc cha. 𠳨茹茹㐌移賒Hỏi nhà nhà đã dời xa, 𠳨王觀吏共羅翠雲Hỏi chàng Vương với cùng là Thúy Vân. 調羅沙埣𧁷巾Đều là sa sút khó khăn, 𦄆𠾔曰摱劍咹吝回May thuê viết mướn kiếm ăn lần hồi.
調兜𩂶打𨉞𡗶Điều đâu sét đánh lưng trời, 脱𦖑払脱用移掣包Thoắt nghe chàng thoắt rụng rời xiết bao! 倍嘆移住尼Vội han di trú nơi cao, 打塘払買尋𠓨羡尼Đánh đường chàng mới tìm vào tận nơi. 茹棦壁坦左哉Nhà tranh vách đất tả tơi, 𦰤撩簾濕竹棋𤗹踈Lau treo rèm nát trúc cài phên thưa. 𡑝坦𦹵𩆍𩅹Một sân đất cỏ dầm mưa, 強嗷喭餒強魚菫Càng ngao ngán nỗi càng ngơ ngẩn đường!
打料𨖲㗂外墻Đánh liều lên tiếng ngoài tường, 払王𦖑㗂倍鐄𧼋𠚢Chàng Vương nghe tiếng vội vàng chạy ra. 𢴑𢬣倍逴𠓨茹Dắt tay vội rước vào nhà, 𠃅𡢐員外翁妑𠚢𦖑Mái sau viên ngoại ông bà ra ngay. 哭嘆計歇念西Khóc than kể hết niềm tây: 払喂別餒渃尼朱諸Chàng ôi biết nỗi nước này cho chưa? 翹兒分𤘁如詞Kiều nhi phận mỏng như tờ, 𠳒㐌𢤡𩅘絲貝払Một lời đã lỗi tóc tơ với chàng!
﨤干家變邏Gặp cơn gia biến lạ dường, 半命怒沛尋塘救吒Bán mình nó phải tìm đường cứu cha. 用孕欺𨀈蹎𠚢Dùng dằng khi bước chân ra, 極𤾓𠦳餒吲𠀧𦊚吝Cực trăm nghìn nỗi dặn ba bốn lần. 律𠳒貝郎君Trót lời hẹn với lang quân, 摱昆㛪怒翠雲台𠳒Mượn con em nó Thúy Vân thay lời. 噲羅者㤕義𠊚Gọi là trả chút nghĩa người, 愁尼弋弋𨷈𠁀渚𫡻Sầu này dằng dặc muôn đời chưa quên!
刼尼緣㐌負緣Kiếp này duyên đã phụ duyên, 夜臺群別仕填來生Dạ đài còn biết sẽ đền lai sinh. 𠳒記註丁寧Mấy lời ký chú đinh ninh, 𥱬𢚸底吏拮命𠚢𠫾Ghi lòng để dạ cất mình ra đi. 分牢薄翹兒Phận sao bạc bấy Kiều nhi! 払金𧗱妬昆𪰛𠫾兜Chàng Kim về đó con thì đi đâu? 翁妑強呐強𤴬Ông bà càng nói càng đau, 払強𦖑呐強油如𦯬Chàng càng nghe nói càng dàu như dưa.
物命咆𩙍𣻆𩅹Vật mình vẫy gió tuôn mưa, 滛𣾸湥玉矧蜍魂梅Dầm dề giọt ngọc thẫn thờ hồn mai! 𤴬隊斷𤴪隊傕Đau đòi đoạn ngất đòi thôi, 醒𠚢吏哭哭耒吏迷Tỉnh ra lại khóc khóc rồi lại mê. 𧡊払𤴬餒别離Thấy chàng đau nỗi biệt ly, 忍凝翁買撫𧗱奈𡅳Nhẫn ngừng ông mới vỗ về giải khuyên: 悲𣇞板㐌棟船Bây giờ ván đã đóng thuyền, 㐌停分薄坤填情鍾Đã đành phận bạc khôn đền tình chung!
過傷𪨀義岧蓬Quá thương chút nghĩa đèo bòng, 𠦳鐄身意催紅補牢Nghìn vàng thân ấy dễ hòng bỏ sao? 𢚸傷分踈桃Dỗ dành khuyên giải trăm chiều, 𢫟𢚸兑𪨀歲高身殘Lửa phiền càng dập càng khêu mối phiền. 誓𠸗𢷣典金環Thề xưa giở đến kim hoàn, 𧵑𠸗吏𢷣典彈典香Của xưa lại giở đến đàn với hương. 生強𬂙𧡊強傷Sinh càng trông thấy càng thương. 肝強息最𫆧強㤕車Gan càng tức tối ruột càng xót xa.
浪碎捽過蹎𠚢Rằng: Tôi trót quá chân ra, 底朱典餒㵢花戞䕯Để cho đến nỗi trôi hoa dạt bèo. 共饒誓説㐌𡗉Cùng nhau thề thốt đã nhiều, 仍調鐄𥒥沛調呐空Những điều vàng đá phải điều nói không! 渚𧜖襘拱𡞕𫯳Chưa chăn gối cũng vợ chồng, 𢚸𦓡女𢴑𢚸朱當Lòng nào mà nỡ dứt lòng cho đang? 包饒𧵑𣈜塘Bao nhiêu của mấy ngày đàng, 群碎碎﨤娘買傕Còn tôi tôi một gặp nàng mới thôi!
餒傷呐拯歇𠳒Nỗi thương nói chẳng hết lời, 謝辭生買湥洡阻𠚢Tạ từ sinh mới sụt sùi trở ra. 倍𧗱𢯢准園花Vội về sửa chốn vườn hoa, 逴𠶆員外翁妑拱𨖅Rước mời viên ngoại ông bà cùng sang. 晨昏針𪨀禮常Thần hôn chăm chút lễ thường, 養親𠳙𬌓𢚸娘𣈗𠸗Dưỡng thân thay tấm lòng nàng ngày xưa. 丁寧𥕄淚劄踈Đinh ninh mài lệ chép thơ, 割𠊚尋迻詞𠴍㖇Cắt người tìm tõi đưa tờ nhắn nhe.
別包功摱𧵑𠾔Biết bao công mướn của thuê, 臨淄度𠫾𧗱𨤮𣾺Lâm thanh mấy độ đi về dặm khơi. 𠊛尼𠳨尼Người một nơi hỏi một nơi, 溟濛別𣷭𡗶尼Mênh mông nào biết bể trời nơi nao? 生強惨切渴滈Sinh càng thảm thiết khát khao, 如燶肝𨫊如炮𢚸𣘈Như nung gan sắt như bào lòng son. 𦛌蠶𣈗𤉗𤶐Ruột tằm ngày một héo don, 雪霜𣈗耗𤷱命蟡Tuyết sương ngày một hao mòn hình ve.
矧踈𣅶醒𣅶迷Thẩn thờ lúc tỉnh lúc mê, 𧖱蹺渃𬑉魂離占包Máu theo nước mắt hồn lìa chiêm bao. 樁萱𢥈𢜝掣包Xuân huyên lo sợ biết bao, 過𠚢欺典世𦓡𫨩Quá ra khi đến thế nào mà hay! 倍鐄攕禮𪮙𣈜Vội vàng sắm sửa chọn ngày, 緣雲𣌋㐌車𦀊朱払Duyên Vân sớm đã se dây cho chàng. 𠊛窕窈几文章Người yểu điệu kẻ văn chương, 𤳇才𡛔色春當皮期Trai tài gái sắc xuân đương vừa thì,
雖浪𢝙𡦂于歸Tuy rằng vui chữ vu quy, 𢝙尼㐌拮愁箕特Vui nào đã cất sầu kia được nào! 欺咹於𣅶𠚢𠓨Khi ăn ở lúc ra vào, 強歐緣買強𩆋情𠸗Càng âu duyên mới càng dào tình xưa. 餒娘𢖵典包𣇞Nỗi nàng nhớ đến bao giờ, 𣻆珠隊陣紆絲𤾓𨦩Tuôn châu đòi trận vò tơ trăm vòng. 固欺永𨤔書房Có khi vắng vẻ thư phòng, 炪爐香𢷣泛銅𣈗𠸗Đốt lò hương giở phím đồng ngày xưa.
𢯏𢴾𢷀㗂絲Bẻ bai rủ rỉ tiếng tơ, 沉𠖤𤁕𤌋𩙍迻𢯦簾Trầm bay nhạt khói gió đưa lay rèm. 如邊屋邊㙴Dường như bên nóc trước thềm, 㗂嬌同望襜𢠩恾Tiếng Kiều đồng vọng bóng xiêm mơ màng, 𤳷𢚸鑿𥒥𥱬鐄Bởi lòng tạc đá ghi vàng, 想娘𢧚吏𧡊娘𧗱低Tưởng nàng nên lại thấy nàng về đây. 仍羅煩悶𣈘𣈜Những là phiền muộn đêm ngày, 春秋別㐌𢷮𠳙吝Xuân thu biết đã đổi thay mấy lần?
制科﨤會場文Chế khoa gặp hội trường văn. 王金拱占榜春𣈜Vương, Kim cùng chiếm bảng xuân một ngày. 𡗶𢌌𨷑塘𩄲Cửa trời rộng mở đường mây, 花嘲𨳰杏香𠖤𨤮枌Hoa chào ngõ hạnh hương bay dặm phần. 払王𢖵典賒𧵆Chàng Vương nhớ đến xa gần, 𨖅茹終老謝恩周全Sang nhà Chung lão tạ ân chu tuyền. 情𠸗恩者義填Tình xưa ân trả nghĩa đền, 加親卞買結緣朱陳Gia thân lại mới kết duyên Châu Trần.
金自珥𨀈青雲Kim từ nhẹ bước thanh vân, 餒娘強擬賒𧵆強傷Nỗi nàng càng nghĩ xa gần càng thương. 意埃吲玉誓鐄Ấy ai dặn ngọc thề vàng, 悲𣇞金馬玉堂貝埃Bây giờ kim mã ngọc đường với ai? 䕯蹎㳥落類Ngọn bèo chân sóng lạc loài, 擬命榮顯傷𠊛流離Nghĩ mình vinh hiển thương người lưu ly. 𠚢外宰臨淄Vâng ra ngoại nhậm Lâm truy, 關山𠦳𨤮妻兒Quan san nghìn dặm thê nhi một đoàn.
琹堂𣈗𣎃清閒Cầm đường ngày tháng thanh nhàn, 𣌋𣌉㗂䳽㗂彈逍遙Sớm khuya tiếng hạc tiếng đàn tiêu dao. 房春帳𢷀花桃Phòng xuân trướng rủ hoa đào, 娘雲𦣰俸占包𧡊娘Nàng Vân nằm bỗng chiêm bao thấy nàng. 醒𠚢買共払Tỉnh ra mới rỉ cùng chàng, 𦖑𠳒払拱𠄩塘信疑Nghe lời chàng cũng hai đường tin nghi. 怒臨清貝臨淄Họ Lâm thanh với Lâm truy, 恪饒𡦂或欺固惏Khác nhau một chữ hoặc khi có lầm.
𥪝機聲氣相尋Trong cơ thanh khí tương tầm, 於低禍固佳音庒羅Ở đây hoặc có giai âm chăng là? 升堂払買𠳨查Thăng đường chàng mới hỏi tra, 户都固几吏𫅷𠽔𨖲Họ Đô có kẻ lại già thưa lên: 事尼㐌外𨑮年Sự này đã ngoại mười niên, 碎它別別𠸜伶伶Tôi đà biết mặt biết tên rành rành. 秀共馬監生Tú bà cùng Mã Giám sinh, 固謨𠊛於北京迻𧗱Đi mua người ở Bắc kinh đưa về.
翠翹才色埃皮Thúy Kiều tài sắc ai bì, 㐌藝弹吏𨁥藝文詩Có nghề đàn lại đủ nghề văn thơ. 堅貞拯沛肝𣃣Kiên trinh chẳng phải gan vừa, 料命世意沛驢世箕Liều mình thế ấy phải lừa thế kia. 風塵𠹾㐌Phong trần chịu đã ê chề, 絲緣𡢐吏車𧗱束郎Tơ duyên sau lại xe về Thúc lang. 沛𢬣𡞕奇負徬Phải tay vợ cả phũ phàng, 𧗱無錫筭塘𢯏花Bắt về Vô tích toan đường bẻ hoa.
愊命娘沛遁𠚢Rứt mình nàng phải trốn ra, 埋吏﨤茹薄箕Chẳng may lại gặp một nhà Bạc kia. 脱倴𧗱脱半𠫾Thoắt buôn về thoắt bán đi, 𩄲㵢䕯浽少羅尼Mây trôi bèo nổi thiếu gì là nơi! 俸兜吏﨤𠊛Bỗng đâu lại gặp một người, 欣𠁀智勇迎𡗶威靈Hơn đời trí dũng nghiêng trời uy linh. 𥪝𢬣𨑮萬精兵Trong tay mười vạn tinh binh, 𢹣𧗱棟秩城臨淄Kéo về đóng chật một thành Lâm truy
𩯀絲各跡每欺Tóc tơ các tích mọi khi, 怨𪰛者怨恩𪰛者恩Oán thì trả oán ân thì trả ân. 㐌𢧚固義固仁Đã nên có nghĩa có nhân, 𠓀𡢐論院賒𧵆𬢱𠸦Trước sau trọn vẹn xa gần ngợi khen. 渚詳特户特𠸜Chưa từng được họ được tên, 事尼𠳨束生員買詳Sự này hỏi Thúc sinh viên mới tường. 𦖑𠳒都呐𤑟𤉜Nghe lời đô nói rõ ràng, 連差迻帖𠶆払束生Tức thì đưa thiếp mời chàng Thúc sinh.
餒娘𠳨歇分明Nỗi nàng hỏi hết phân minh, 𫯳昆兜些姓名羅Chồng con đâu tá tính danh là gì? 生浪﨤𣅶亂離Thúc rằng: Gặp buổi loạn ly, 𥪝軍碎𠳨少之𩯀絲Trong quân tôi hỏi thiếu gì tóc tơ. 大王𠸜海户徐Đại vương tên Hải họ Từ, 打悁𤾓陣飭餘𨷈𠊛Đánh quen trăm trận sức dư muôn người 﨤娘時於州台Gặp nàng khi ở châu Thai, 邏之國色天才沛緣Lạ gì quốc sắc thiên tài phải duyên.
浘漨𥪝閉饒年Vẫy vùng trong bấy nhiêu niên, 爫𢧚動地驚天同同Làm nên động địa kinh thiên đùng đùng. 大屯軍㨂𡎝東Đại quân đồn đóng cõi đông, 衛𡢐拯別雲夢爫牢Về sau chẳng biết vân mồng làm sao. 𦖑詳梗𦰟消耗Nghe tường ngành ngọn tiêu hao, 𢚸𥢆𨻫仍勞刀矧蜍Lòng riêng chàng luống lao đao thẫn thờ. 㤕台隻蘿𠀧潙Xót thay chiếc lá bơ vơ, 刼塵別𢷀包𣇞朱衝Kiếp trần biết giũ bao giờ cho xong?
花㵢渃沚𣵶𣳔Hoa trôi nước chảy xuôi dòng, 㤕身沉浽𤴬𢚸合散Xót thân chìm nỗi đau lòng hợp tan! 𠳒𠸗㐌𢤡𨷈萬Lời xưa đã lỗi muôn vàn, 𤗖𦎛群妬泛彈群低Mảnh hương còn đó phím đàn còn đây, 彈琹窖菫魚𦀊Đàn cầm khéo ngẩn ngơ dây, 香別固刼尼女催Lửa hương biết có kiếp này nữa thôi? 萍蓬群几賒吹Bình bồng còn chút xa xôi, 鍾牢女咹𡎥朱安Đỉnh chung sao nỡ ăn ngồi cho an!
泣蒙撩印辭官Rắp mong treo ấn từ quan, 滝拱𤂬岸拱過Mấy sông cũng lội mấy ngàn cũng pha. 鎮命𥪝盎干戈Dấn mình trong án can qua, 𠓨生𠚢死禍羅𧡊饒Vào sinh ra tử họa là thấy nhau. 擬調𡗶瀋域溇Nghĩ điều trời thẳm vực sâu, 䏾𪀄沁𩵜別兜𦓡𥆾Bóng chim tăm cá biết đâu mà nhìn! 仍羅赧那待信Những là nấn ná đợi tin, 𬋟𩅹別㐌畨嚉移Nắng mưa biết đã mấy phen đổi dời
𠄼𩄲俸𧡊詔𡗶Năm mây bỗng thấy chiếu trời, 欽頒敕旨典尼伶伶Khâm ban sắc chỉ đến nơi rành rành. 金改調南平Kim thì cải nhậm Nam bình, 払王拱改調城淮陽Chàng Vương cũng cải nhậm thành Châu dương. 攕生車馬倍鐄Sắm xanh xe ngựa vội vàng, 𠄩茹拱順塘赴官Hai nhà cùng thuận một đường phó quan. 侈𦖑賊勢㐌散Xảy nghe thế giặc đã tan, 㳥淹福建殘淅江Sóng êm Phúc kiến lửa tàn Chiếc giang.
特信金買𫫵王Được tin Kim mới rủ Vương, 便塘拱吏尋娘𡢐𠸗Tiện đường cùng lại tìm nàng sau xưa. 杭州典妬悲𣇞Hàng Châu đến đó bây giờ, 舌信𠳨特𩯀絲伶伶Thật tin hỏi được tóc tơ rành rành. 浪𪰛𣌋怒交兵Rằng: Ngày hôm nọ giao binh, 失機徐㐌收靈陣前Thất cơ Từ đã thu linh trận tiền. 娘翹功奇拯填Nàng Kiều công cả chẳng đền, 令軍吏押𠓨緣土酋Lệnh quan lại bắt ép duyên thổ tù.
娘它招玉沉珠Nàng đà gieo ngọc trầm châu, 滝錢塘妬意𫮲紅顔Sông Tiền đường đó ấy mồ hồng nhan! 傷喂空合𦓡散Thương ôi! không hợp mà tan, 茹榮顯𥢆寃娘Một nhà vinh hiển riêng oan một nàng! 招魂設位禮常Chiêu hồn thiết vị lễ thường, 解寃立壇塲邊滝Giải oan lập một đàn tràng bên sông. 𦰟潮𡽫泊重重Ngọn triều non bạc trùng trùng, 𢢯𬂙群想𦑃鴻𣅶招Vời trông còn tưởng cánh hồng lúc gieo.
情深𤅶惨邏調Tình thâm bể thảm lạ điều, 魂精衛別蹺准Nào hồn tinh vệ biết theo chốn nào?
Kiều – Kim Trọng đoàn tụ (Câu 2973-3254)
機緣兜俸邏牢Cơ duyên đâu bỗng lạ sao, 覺緣兜俸尋𠓨典尼Giác Duyên đâu bỗng tìm vào đến nơi. 𬂙𨖲靈座𡦂排Trông lên linh vị chữ bài, 秩驚買𠳨仍𠊛兜些Thất kinh mới hỏi: Những người đâu ta? 貝娘親戚𧵆賒Với nàng thân thích gần xa, 𠊛群牢俸爫魔哭𠊛Người còn sao bỗng làm ma khóc người? 𦖑信𥋷用移Nghe tin ngơ ngác rụng rời, 𨅾觥計𡅏𡀷𠳒𠳨查Xúm quanh kể lể rộn lời hỏi tra:
尼𫯳尼媄尼吒Này chồng này mẹ này cha, 尼羅㛪𦛌尼羅㛪妯Này là em ruột này là em dâu. 舌信𦖑㐌閉𥹰Thật tin nghe đã bấy lâu, 法師𠰺世事兜邏Pháp sư dạy thế sự đâu lạ thường! 師浪因果貝娘Sư rằng: Nhân quả với nàng, 臨淄𣅶𠓀錢塘𣇜𡢐Lâm truy buổi trước Tiền đường buổi sau. 欺娘招玉沉珠Khi nàng gieo ngọc trầm châu, 迍饒碎㐌﨤饒逴𧗱Đón nhau tôi đã gặp nhau rước về,
共饒𢭗𨷶菩提Cùng nhau nương cửa bồ đề, 草庵妬拱𧵆掑拯賒Thảo am đó cũng gần kề chẳng xa. 𫢋前𣈗薄鄰羅Phật tiền ngày bạc lân la, 耽耽娘拱𢖵茹坤𢣧Đăm đăm nàng cũng nhớ nhà khôn khuây. 𦖑信𦬑𨷑𪵟Nghe tin nở mặt nở mày, 𢜠吏過𢜠尼女庒Mừng nào lại quá mừng này nữa chăng? 自畨隻蘿離棱Từ phen chiếc lá lìa rừng, 𠽄尋𨻫仍料澄渃𩄲Thăm tìm luống những liệu chừng nước mây.
𤑟𤉜花拥香𠖤Rõ ràng hoa rụng hương bay, 刼𡢐和𧡊刼尼罕催Kiếp sau họa thấy kiếp này hẳn thôi. 冥陽堆我軄耒Minh dương đôi ngả chắc rồi, 𡎝塵𦓡吏𧡊𠊚九原Cõi trần mà lại thấy người cửu nguyên! 𢮿饒𥛉謝覺緣Cùng nhau lạy tạ Giác Duyên, 步行𠎪蹺連欺Bộ hành một lũ theo liền một khi. 𢯏𦰤拍𦹵尋𠫾Bẻ lau vạch cỏ tìm đi, 情深𨻫唉狐疑姅分Tình thâm luống hãy hồ nghi nửa phần.
觥孤蹺𦄂江津Quanh co theo dải giang tân, 塊棱𦰤㐌細𡑝𫢋堂Khỏi rừng lau đã tới sân Phật đường. 覺緣𨖲㗂噲娘Giác Duyên lên tiếng gọi nàng, 𢩣𥪝倍𨄹蓮鐄𨀈𠚢Buồng trong vội dạo sen vàng bước ra. 𥆾䀡𨁥茹Trông xem đủ mặt một nhà: 椿𫅷群跬萱𫅷群鮮Xuân già còn khỏe huyên già còn tươi. 𠄩㛪方長和𠄩Hai em phương trưởng hòa hai, 怒払金妬羅𠊛𣈗𠸗Nọ chàng Kim đó là người ngày xưa!
想碑𣇞羅包𣇞Tưởng bây giờ là bao giờ, 𤑟𤉜𨷑𬑉群疑占包Rõ ràng mở mắt còn ngờ chiêm bao! 湥珠請説卷袍Giọt châu thánh thót quẹn bào, 𢜠𢜠𢣃𢣃掣包羅情Mừng mừng tủi tủi xiết bao là tình! 招命𨆝萱庭Huyên già dưới gối gieo mình, 哭嘆命計事情頭𡳪Khóc than mình kể sự tình đầu đuôi: 自昆流落圭𠊚Từ con lưu lạc quê người, 䕯㵢㳥撫祝𨑮𠄼𢆥Bèo trôi sóng vỗ chốc mười lăm năm!
併浪滝渃吉淋Tính rằng sông nước cát lầm, 刼尼埃吏群扲﨤低Kiếp này ai lại còn cầm gặp đây! 翁妑𬂙𢬣Ông bà trông mặt cầm tay, 容光拯恪之𣈜𨀈𠚢Dung quang chẳng khác chi ngày bước ra. 閉遲𤋵月油花Bấy chầy dãi nguyệt dầu hoa, 𨑮分春固𤷍𠀧𦊚分Mười phần xuân có gầy ba bốn phần. 餒𢜠別𥙩之斤Nỗi mừng biết lấy chi cân? 𠳒散合傳賒𧵆少兜Lời tan hợp chuyện xa gần thiếu đâu!
𠄩㛪𠳨𠓀𠻃𡢐Hai em hỏi trước han sau, 𨅸𬂙娘㐌阻愁爫鮮Đứng trông chàng cũng trở sầu làm tươi. 𢮿饒𥛉𠓀𫢋臺Quây nhau lạy trước Phật đài, 再生陳謝𢚸𠊛慈悲Tái sinh trần tạ lòng người từ bi. 轎花𠽖逴卽𪰛Kiệu hoa giục giã tức thì, 王翁𠰺逴共𧗱尼Vương ông dạy rước cùng về một nơi. 娘浪𪨀分花徠Nàng rằng: Chút phận hoa rơi, 姅𠁀唸𣦰每味䔲荄Nửa đời nếm trải mọi mùi đắng cay.
併浪渃蹎𩄲Tính rằng mặt nước chân mây, 𢚸群想固𣈙女空Lòng nào còn tưởng có rày nữa không? 特𣈙再世相逢Được rày tái thế tương phùng. 渴滈㐌妥𬌓𢚸𥹰Khát khao đã thỏa tấm lòng lâu nay! 㐌命補庵𩄲Đã đem mình bỏ am mây, 歲尼𢭮貝𦹵𣘃拱𣃣Tuổi này gởi với cỏ cây cũng vừa 味禪㐌𤓩㙁𦯬Mùi thiền đã bén muối dưa, 牟禪咹默㐌𢛨𣘽𣙩Màu thiền ăn mặc đã ưa nâu sồng.
事𠁀㐌𤎕爐𢚸Sự đời đã tắt lửa lòng, 群氊𠓨准𡏧紅爫之Còn chen vào chốn bụi hồng làm chi! 𢷣揚固𫨩Dở dang nào có hay gì, 㐌修修捽戈𪰛𪰛催Đã tu tu trót quá thì thì thôi! 重生恩𣷭𡗶Trùng sinh ân nặng bể trời, 𢚸女𢴑義𠊛𠚢𠫾Lòng nào nỡ dứt nghĩa người ra đi? 翁浪彼此一𪰛Ông rằng: Bỉ thử nhất thì, 修行𪰛拱沛欺從權Tu hành thì cũng phải khi tòng quyền.
沛調求𫢋求僊Phải điều cầu Phật cầu Tiên, 情箕孝怒埃填朱低Tình kia hiếu nọ ai đền cho đây? 度生洳德高𠫆Độ sinh nhờ đức cao dày, 立庵耒仕逴柴於終Lập am rồi sẽ rước thầy ở chung. 𦖑𠳒娘沛朝𢚸Nghe lời nàng cũng chiều lòng, 啫師啫景調拱𨀈𠚢Giã sư giã cảnh đều cùng bước ra. 團𧗱典縣衙Một nhà về đến quan nha, 團圓倍𨷑席花𢝙圍Đoàn viên vội mở tiệc hoa vui vầy.
藏藏菊𢷣醝Tàng tàng chén cúc dở say, 𨅸𨖲雲買𤋵排𠄩Đứng lên Vân mới giãi bày một hai. 浪𥪝作合機𡗶Rằng: Trong tác hợp cơ trời. 𠄩邊﨤攑𠳒結交Hai bên gặp gỡ một lời kết giao. 﨤干平地風濤Gặp cơn bình địa ba đào, 丕緣姉車𠓨朱㛪Vậy đem duyên chị buộc vào cho em. 拱羅分𦀻緣金Cũng là phận cải duyên kim, 拱羅𧖱沚𦛌𦡙渚牢Cũng là máu chảy ruột mềm chớ sao?
仍羅𣈙約𣈕泑Những là rày ước mai ao, 𨑮𠄻𢆥意別包饒情Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình! 悲𣇞𦎛吏𫅜Bây giờ gương vỡ lại lành, 囷攎𤀓㐌仃固尼Khuôn thiêng lừa lọc đã dành có nơi. 群緣埋吏群𠊛Còn duyên may lại còn người, 群暈𦝄𡳵群𠳒願𠸗Còn vầng trăng bạc còn lời nguyền xưa. 菓梅𠀧𠤩拱𣃣Quả mai ba bảy đương vừa, 桃𡽫𣌋料車絲及𪰛Đào non sớm liệu xe tơ kịp thì.
𢴑𠳒娘倍拔𠫾Dứt lời nàng vội gạt đi: 事𨷈𢆥𡳵計之悲𣇞Sự muôn năm cũ kể chi bây giờ? 𠳒雖固約𠸗Một lời tuy có ước xưa, 察命𤋵𩙍油𩅹㐌𡗉Xét mình dãi gió dầu mưa đã nhiều. 呐強虎𢢆𤾓朝Nói càng hổ thẹn trăm chiều, 𪰛朱𦰟渃水潮沚𣵶Thà cho ngọn nước thủy triều chảy xuôi! 払浪呐拱邏𠁀Chàng rằng: Nói cũng lạ đời, 唒𢚸箕丕群𠳒意牢Dẫu lòng kia vậy còn lời ấy sao?
𠳒㐌捽深交Một lời đã trót thâm giao, 𠫆固坦𨕭高固𡗶Dưới dày có đất trên cao có trời! 唒浪物𢷮𬁖移Dẫu rằng vật đổi sao dời, 死生拱𪧚𥙩𠳒死生Tử sinh phải giữ lấy lời tử sinh! 緣箕固負之命Duyên kia có phụ chi tình, 𦓡筭技梗鍾情爫𠄩Mà toan sẻ gánh chung tình làm hai? 娘浪家室緣諧Nàng rằng: Gia thất duyên hài, 㤕𢚸恩愛埃埃拱𢚸Chút lòng ân ái ai ai cũng lòng.
擬浪𥪝道𡞕𫯳Nghĩ rằng trong đạo vợ chồng, 花𦹳封蕋𦝄𨦩𧷺𦎛Hoa thơm phong nhị trăng vòng tròn gương. 𡦂貞當價𠦳鐄Chữ trinh đáng giá nghìn vàng, 𤒘花拯𢢆貝払𣈕𠸗Đuốc hoa chẳng thẹn với chàng mai xưa. 妾自遇變典𣇞Thiếp từ ngộ biến đến giờ. 蜂戈𧊉吏㐌乘醜車Ong qua bướm lại đã thừa xấu xa. 閉遲𩙍匝𩅹沙Bấy chầy gió táp mưa sa. 𦝄拱缺花拱殘Mấy trăng cũng khuyết mấy hoa cũng tàn.
群之羅丐紅顔Còn chi là cái hồng nhan, 㐌衝身世群算餒Đã xong thân thế còn toan nỗi nào? 擬命𫽄虎命牢Nghĩ mình chẳng hổ mình sao, 鍳塵垢預𠓨布荆Dám đem trần cấu dự vào bố kinh! 㐌𫨩払爲情Đã hay chàng nặng vì tình, 𬂙花畑拯𢢆命𡗋油Trông hoa đèn chẳng thẹn mình lắm ru! 自𣈙𢯖𨷶𢩣秋Từ rày khép cửa phòng thu, 拯修催拱羅修買羅Chẳng tu thì cũng như tu mới là!
払油擬典𧵆賒Chàng dù nghĩ đến tình xa, 情琴瑟𢷮𠚢琴棋Đem tình cầm sắt đổi ra cầm cờ. 呐結𩯀車絲Nói chi kết tóc xe tơ, 㐌𢞂奇𦛌吏洳奇𠁀Đã buồn cả ruột mà dơ cả đời! 払浪窖呐𢧚𠳒Chàng rằng: Khéo nói nên lời, 𦓡𥪝𨤰沛固𠊛固些Mà trong lẽ phải có người có ta! 𠸗𥪝道彈妑Xưa nay trong đạo đàn bà, 𡦂貞箕拱固𠀧𠤩Chữ trinh kia cũng có ba bảy đường,
固欺變固欺常Có khi biến có khi thường, 固權沛塘執經Có quyền nào phải một đường chấp kinh. 如娘𥙩孝爫貞Như nàng lấy hiếu làm trinh, 𡏧朱濁特命意潙Bụi nào cho đục được mình ấy vay? 𡗶群底固𣋚Trời còn để có hôm nay, 散霜頭𡉦援𩄲𡧲𡗶Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời. 花殘𦓡吏添鮮Hoa tàn mà lại thêm tươi, 𦝄殘𦓡吏欣𨑮𠄻𠸗Trăng tàn mà lại hơn mười rằm xưa.
固調之女𦓡疑Có điều chi nữa mà ngờ, 客戈塘底𠾿哬払蕭Khách qua đường để hững hờ chàng Tiêu! 𦖑払呐㐌歇調Nghe chàng nói đã hết điều, 𠄩親𪰛拱决蹺排Hai thân thì cũng quyết theo một bài. 歇𠳒坤𨤰𠳒Hết lời khôn lẽ chối lời, 𨆝頭娘仍𥐆𨱽咀嘆Cúi đầu nàng những vắn dài thở than. 茹蘭𨷑席圓團Nhà vừa mở tiệc đoàn viên, 花𤐝𦰟𤒘紅氊幅纙Hoa soi ngọn đuốc hồng chen bức là.
共饒交拜茹Cùng nhau giao bái một nhà, 禮它𨁥禮堆它稱堆Lễ đà đủ lễ đôi đà xứng đôi. 洞房迢迭瑁Động phòng dìu dặt chén mồi, 氷傾緣買吟𢢯情𠸗Bâng khuâng duyên mới ngậm ngùi tình xưa. 仍自蓮𦬶桃絲Những từ sen ngó đào tơ, 𨑮𠄻𢆥意悲𣇞羅低Mười lăm năm mới bây giờ là đây! 情緣意合散尼Tình duyên ấy hợp tan này, 悲歡餒𣈘𨱽𦝄高Bi hoan mấy nỗi đêm chầy trăng cao.
更𣌉幅錦𢷀繰Canh khuya bức gấm rủ thao, 畑𤏣𦟐桃添春Dưới đèn tỏ rạng má đào thêm xuân. 情人吏﨤情人Tình nhân lại gặp tình nhân, 花初蝶𡳵𨑮分鍾情Hoa xưa ong cũ mấy phân chung tình. 娘浪分妾㐌停Nàng rằng: Phận thiếp đã đành, 固爫之女丐命補𠫾Có làm chi nữa cái mình bỏ đi! 擬払義𡳵情𥱬Nghĩ chàng nghĩa cũ tình ghi, 朝𢚸噲固倡隨𡮨埋Chiều lòng gọi có xướng tùy mảy may.
𥢆𢚸㐌𢢆𡗋台Riêng lòng đã thẹn lắm thay, 共它憚𪵟𠫅苦𥋳Cũng đà mặt dạn mày dày khó coi! 仍如歐厭鑅外Những như âu yếm vành ngoài, 群筭𨷑貝𠊛朱戈Còn toan mở mặt với người cho qua. 吏如仍𫗁𠊛些Lại như những thói người ta, 𢵼香坦𢯏花𡳜務Vớt hương dưới đất bẻ hoa cuối mùa. 窖羅𢷣辱排路Khéo là giở nhuốc bày trò, 群情兜女𦓡讐妬催Còn tình đâu nữa là thù đấy thôi!
𠊛腰些醜貝𠊛Người yêu ta xấu với người, 腰饒𪰛吏朋𨑮負饒Yêu nhau thì lại bằng mười phụ nhau! 𨷶茹油併衛𡢐Cửa nhà dù tính về sau, 𪰛群㛪妬路求姉低Thì còn em đó lọ cầu chị đây. 𡦂貞群𡭧尼Chữ trinh còn một chút này, 拯扲木凭束𨃐朱散Chẳng cầm cho vững lại giày cho tan! 群𡗉恩爱滇滇Còn nhiều ân ái chan chan, 𫨩之𢯏丐花殘𦓡制Hay gì vầy cánh hoa tàn mà chơi?
払浪哏咘𠳒Chàng rằng: Gắn bó một lời, 俸空𩵜渃𪀄𡗶侶饒Bỗng không cá nước chim trời lỡ nhau. 㤕𠊛流落閉𥹰Xót người lưu lạc bấy lâu, 想誓説𥘀仍𤴬疸𡗉Tưởng thề thốt nặng nên đau đớn nhiều! 共饒生死㐌料Thương nhau sinh tử đã liều, 﨤饒群𡭧閉饒羅情Gặp nhau còn chút bấy nhiêu là tình. 澄春絲柳群撑Chừng xuân tơ liễu còn xanh, 擬浪渚脱塊鑅爱恩Nghĩ rằng chưa thoát khỏi vành ái ân.
𦎛𤄯拯𡭧𡏧塵Gương trong chẳng chút bụi trần, 没𠳒决罕𨷈分敬添Một lời quyết hẳn muôn phần kính thêm! 閉𥹰𣷭摸金Bấy lâu đáy bể mò kim, 羅𡗉鐄𥒥沛尋𦝄花Là nhiều vàng đá phải tìm trăng hoa? 埃疑吏合没茹Ai ngờ lại họp một nhà, 路羅𧜖襘買𠚢瑟琴Lọ là chăn gối mới ra sắt cầm! 𦖑𠳒𢯢襖掑簪Nghe lời sửa áo cài trâm, 叩頭𥛉謝高深𠦳重Khấu đầu lạy tạ cao thâm nghìn trùng:
身殘渃濁烣𤄯Thân tàn gạn đục khơi trong, 羅洳君子恪𢚸𠊛些Là nhờ quân tử khác lòng người ta. 𠳒心腹𦛌𦚐Mấy lời tâm phúc ruột rà, 相知意買羅相知Tương tri dường ấy mới là tương tri! 𨔾𩂏𦅰𫃚少之Chở che đùm bọc thiếu chi, 𤾓𢆥名節拱爲𣈘Trăm năm danh tiết cũng vì đêm nay! 脱催𢬣吏扲𢬣Thoắt thôi tay lại cầm tay, 強腰爲強醝爲情Càng yêu vì nết càng say vì tình.
添畑架浽香𤭸Thêm nến giá nối hương bình, 共饒吏祝瓊交歡Cùng nhau lại chuốc chén quỳnh giao hoan. 情𠸗來𣼽坤寒Tình xưa lai láng khôn hàn, 從容吏𠳨𦰟弹𣈗𠸗Thong dong lại hỏi ngón đàn ngày xưa. 娘浪爲塘絲Nàng rằng: Vì mấy đường tơ, 惏𠊛朱典悲𣇞買催Lầm người cho đến bây giờ mới thôi! 咹𡅧𪰛事㐌耒Ăn năn thì sự đã rồi! 𢘝𢚸𠊛𡳵𠳒畨Nể lòng người cũ vâng lời một phen.
泛彈迢迭𢬣僊Phím đàn dìu dặt tay tiên, 𤌋沉高濕㗂絃𧵆賒Khói trầm cao thấp tiếng huyền gần xa. 曲兜潭廕陽和Khúc đâu đầm ấm dương hòa, 意羅蝴蝶𫨩羅莊生Ấy là hồ điệp hay là Trang sinh. 曲兜淹爱春情Khúc đâu êm ái xuân tình, 意魂蜀帝𫨩命杜鵑Ấy hồn Thục đế hay mình đỗ quyên? 𤄯牢珠㳶溋涓Trong sao châu nhỏ duềnh quyên, 廕牢曷玉籃田買冬Ấm sao hạt ngọc Lam điền mới đông!
律𦖻𦖑𨔊𠄼宫Lọt tai nghe suốt năm cung, 㗂羅拯濃𠮿嗃Tiếng nào là chẳng não nùng xôn xao. 払浪譜意𢬣Chàng rằng: Phổ ấy tay nào, 𠸗牢愁惨牢𢝙圍Xưa sao sầu thảm nay sao vui vầy? 傷𢝙𤳷在𢚸尼Tẻ vui bởi tại lòng này, 𫨩羅苦盡典𣈜甘來Hay là khổ tận đến ngày cam lai? 娘浪爲𡭧藝制Nàng rằng: Ví chút nghề chơi, 斷膓㗂意害𠊛閉𥹰Đoạn trường tiếng ấy hại người bấy lâu!
没畨知己𢜠饒Một phen tri kỷ cùng nhau, 捲𦀊自意𧗱𡢐拱悇Cuốn dây từ đấy về sau cũng chừa. 傳路渚𣴓𩯀絲Chuyện trò chưa cạn tóc tơ, 𪃿它嘅創𡗶𣃣𠓇東Gà đà gáy sáng trời vừa rạng đông. 情𥢆払吏呐𡃕Tình riêng chàng lại nói sòng, 茹埃共邏𨓡𠸦嘮Một nhà ai cũng lạ lùng khen lao. 朱𫨩淑女志高Cho hay thục nữ chí cao, 沛𠊛𣌋槾最桃如埃Phải người tối mận sớm đào như ai?
𠄩情院奇和𠄩Hai tình vẹn vẽ hòa hai, 拯𥪝𧜖襘拱外琹詩Chẳng trong chăn gối cũng ngoài cầm thơ. 欺𨢇𣅶局碁Khi chén rượu khi cuộc cờ, 欺䀡花𦬑欺除𦝄𨖲Khi xem hoa nở khi chờ trăng lên. 𠀧生㐌匪𨑮願Ba sinh đã phỉ mười nguyền, 緣堆侶拱羅緣伴𤿤Duyên đôi lứa cũng là duyên bạn bầy. 𢖵𠳒立没庵𩄲Nhớ lời lập một am mây, 差𠊛親信逴柴覺緣Khiến người thân thích rước thầy Giác Duyên.
典𪰛棟𨷶掑扦Đến nơi đóng cửa cài then, 𦼔𠆳額𦹵𨖲𠃅茹Rêu trùm kẻ ngạch cỏ len mái nhà, 師它𢲨𬟥方賒Sư đà hái thuốc phương xa, 𩄲𠖤䳽另別羅尋兜Mây bay hạc lánh biết là tìm đâu? 爲𡭧義𠸗𡢐Nặng vì chút nghĩa bấy lâu, 𨕭庵據𪧚香油𣋚𪰹Trên am cứ giữ hương dầu hôm mai. 没茹福祿𠁟𠄩Một nhà phúc lộc gồm hai, 千年弋弋官階吝吝Ngàn năm dằng dặc quan giai lần lần.
丞家拯歇娘雲Thừa gia chẳng hết nàng Vân, 没𣘃樛木没𡑝桂槐Một cây cù mộc một sân quế hòe. 風流富貴埃皮Phong lưu phú quý ai bì, 圍春𨷶底碑𨷈𠁀Vườn xuân một cửa để bia muôn đời 𡄎𫨩𨷈事在𡗶Ngẫm hay muôn sự tại trời, 𡗶箕㐌爫𠊛固身Trời kia đã bắt làm người có thân. 風塵沛風塵Bắt phong trần phải phong trần, 朱清高買特分清高Cho thanh cao mới được phần thanh cao.
固兜偏爲𠊛Có đâu thiên vị người nào, 𡦂才𡦂命𣼭奇𠄩Chữ tài chữ mệnh dồi dào cả hai, 固才𦓡𢚁之才Có tài mà cậy chi tài, 𡦂才連貝𡦂災韻Chữ tài liền với chữ tai một vần. 㐌恾業意𠓨身Đã mang lấy nghiệp vào thân, 拱停責吝𡗶𧵆𡗶賒Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa. 善根於在𢚸些Thiện căn ở tại lòng ta, 𡦂心箕貴朋𠀧𡦂才Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.
𠳒圭𠽃𠴒容𨱽Lời quê chắp nhặt dông dài, 謨𢝙拱特𠄽𤿰更Mua vui cũng được một vài trống canh.
(Trọn bộ 3254 câu — Hết)
Bản Thảo Hoàng Gia 1894: Tờ Gác Cuối, Bìa Sau, Gáy Sách & Ảnh Đa Phổ (Canvas 155 – 164)
Trọn bộ ảnh tư liệu kết thúc thủ bản Kim Vân Kiều Tân Truyện 1894 tại Thư viện Quốc gia Anh:
Kim Vân Kiều Truyện — Thanh Tâm Tài Nhân (《金雲翹傳》· 清心才人 · Toàn văn 20 hồi)
Tiểu thuyết chương hồi Kim Vân Kiều Truyện (20 hồi) của Thanh Tâm Tài Nhân (thời Minh - Thanh, Trung Quốc) chính là cốt truyện nguyên tác mà Đại thi hào Nguyễn Du đã tiếp nhận và thăng hoa thành kiệt tác thi ca chữ Nôm bất hủ Đoạn Trường Tân Thanh. Dưới đây là toàn văn 20 hồi chữ Hán cổ cùng bài tựa nguyên tác để quý độc giả tiện đối chiếu, nghiên cứu.
Tựa 金雲翹傳 序
重定向到：金雲翹傳/第00回
Hồi 1 詞曰：
薄命似桃花，悲來泥與沙，縱美不堪惜，雖香何足誇。東零西落，知是阿誰家。想到傷情，傷情眉懶畫。祇落數翻惆悵，幾度咨嗟。呀呀，不索怨他。從來國色招人妒，一聽天公斷送咱。
右調《月兒高》
這一曲《月兒高》，單道佳人命薄，紅粉時乖，生了絕代的才色，不能遇金屋之榮，反遭那摧殘之苦。試看從古及今，不世出的佳人，能有幾個得無破敗！昭君色奪三千，不免塞外之塵；貴妃寵隆一國，難逃馬嵬之死。飛燕、合德，何曾令終；西子、貂蟬，徒貽話柄。這真是造化忌盈，豐此嗇彼。所以李易安末年抱怨，朱淑貞晚節傷心，蔡文姬悲笳哀咽，尤為可憐。大抵有了一分顏色，便受一分折磨，賦了一段才情，便增一分孽障。往事休題，即如揚州的小青，才情色性無不第一。嫁了恁般的呆丈夫，也折得勾了。又遇著那般的惡妒婦，生生活活直逼立苦殺了，豈不可傷，豈不可痛！正惟可傷可痛，故感動了這些文人墨士，替他刻文集，編傳奇，留貽不朽，成了個一代佳人。誰人不頌美生憐，那個不聞名歎息！若令小青不遇恁般狠毒的女平章，稍得優遊於小星之列，將愁雲怨雨化為雪月風花，亦何能留傳不朽哉！大都玉不磨不知其堅，檀不焚不知其香，非惟小青為然也。凡天下美女，負才色而生不遇時，皆小青之類也，則皆可與小青並傳不朽。我如今再說一女子，深情美色，冷韻幽香，不減小青。而潦倒風塵，坎坷湖海，似猶過之，真足與小青媲美千秋也。
話說北京有一王員外，雙名兩松，表字子貞。為人淳篤，家計不豐。室人京氏，頗亦賢能。生子王觀，學習儒業。長女翠翹，次女翠雲，年俱妙齡。翠翹生得綽約風流，翠雲則天嬌艷倩。翠翹性喜豪華，翠雲則性甘寧淡。俱通詩賦。翠翹尤喜音律，最癖胡琴。翠雲常諫道：「音樂非閨中事，外人聞之不雅。」翠翹道：「吾非不知，但性喜於彼，不能止也。」嘗為《薄命怨》，譜入胡琴，音韻淒清，聞者淚下。曲終有云：
懷故國兮，歎那參商；悲淪亡兮，玉容何祥。姐妹固寵兮，一朝俱死；束昏不令兮，奉先滅亡。侯門似海兮，蕭郎陌路；失身非類兮，茂林爭光。為郎憔悴兮，及爾同死；離魂情重兮，淺唱低觴。死負父屍兮，生代父死；寵哀紈扇兮，爾生不昌。有始無終兮，悲乎失侶；門前冷落兮，老大誰將。今古紅顏兮，莫不薄命；紅顏薄命兮，莫不斷腸。我本怨人兮，乃為怨曲；誰聞怨曲兮，誰不悲傷！
按下翠翹胡琴之妙，且說里中有一富家秀士，姓金名重，表字千里。胸藏萬卷，學富五車。抱子建七步之才，賦潘安三都之貌。年方弱冠，夢想好逑。聞得翠翹精擅胡琴，且通詩賦，每每思慕道：「何物老嫗生出如許尤物！即使異代他鄉，尚欲求之寤寐，何況當吾身吾里，若不求他一晤，豈不當面錯過！」因多方以伺其出入。
一日清明，王氏合家掃墓，就借此踏青。翠翹同弟王觀、妹翠雲各處閑行。忽行到一個流水溪邊，看見一座累累孤塚，因對王觀道：「兄弟，你看此墳，山黛列眉，樹煙綰髻，甚是幽雅，怎無一人來替他祭掃？」王觀道：「姐姐原來不知，此乃本京第一名妓劉淡仙之墓。他在時才名卓越，傾動一時，後死之日，其鴇母不仁，就要將他委之溝壑。幸遇一遠客，慕名來訪，見他已死，因哭道：『淡仙淡仙，我和你好無緣也。生前既不能親偎色笑，死後收爾骸骨，也不枉了一段因緣。』遂買了一具棺木，備了一副衣衾，將淡仙收葬於此地。這乃無主孤墳，有甚人來替他拜掃。」翠翹聽了歎息道：「可憐可憐。生做萬人妻，死是無夫鬼，紅顏薄命，一至於此。恰好我與你遇見，且上前看那碑記是怎麼寫的。」三人轉過一灣流水，半扇小橋，見四壁藤蘿，一堆古墓。那碑上青苔都已長滿。翠翹上前拂草細看，依稀仿佛，認出是校書劉淡仙墓。因長歎道：「淡仙淡仙，你生前何等繁華，死後怎恁般寂寞。我王翠翹與你才色相親，本該奠你一杯纔好，卻又不曾帶得酒來。也罷，我題詩一首，少致悲情，九泉有知，也不辜我王翠翹一種熱腸也。」因折竹枝，插於墓頂，祝道：「香魂不斷，應解依人。劉淡仙，劉淡仙，我翠翹今日弔你，你須聽者。」乃撮土為香，倒身四拜。拜罷題詩一首道：
色香何處也，憑弔痛心哉。 明月冷鴛被，暗塵封鏡臺。 玉雖黃土瘞，名未白雲埋。 尚有如澠酒，無人奠一杯。
翠翹題罷，淒然淚下，情殊不勝。翠雲、王觀道：「姐姐好沒來由，我與你行春到此，遣興陶情，為甚朝著古墓下淚？又非親知故舊，也忒殺情深了。」翠翹道：「妹子、兄弟不是這般說，紅顏無主，從古皆然。這劉淡仙生來難道就是妓女！也是事到其間，落了火坑。前船後船，安知你我不是他再來人。況人生在世，這生老病死是躲不過的。而最可憐者，無如美人。你看古來那些女子，如西施，如貴妃，能有幾個得善始善終的。思及於此，不覺睹物傷情，心灰腸斷耳。」王觀道：「姐姐好笑，一發講遠了。此乃荒墓，陰氣凝重，不宜久坐，去了吧。」翠翹道：「既要去，待我辭了淡仙再行。」復向墓前囑道：「淡仙淡仙，我要去了。你若有知，顯個靈兒我看，也不負了我王翠翹這段情癡。」言未畢，祇見墓後捲起一道西風。悲淒慘淡，嗚咽哀號，山搖水沸，樹振草嘯。忽喇喇金戈鐵馬，昏慘慘天暗雲淡，急不能睜睛定眼。王觀與翠雲甚是驚慌。那風捲到翠翹身邊，周身三匝，倏然而散。翠翹道：「淡仙是好陰靈也，果然不負我王翠翹的知己。」王觀、翠雲一齊道：「我說這裏陰氣重，早些去，祇管戀著這墳咕咕噥噥，這陣風好不怕人。還不去，還要在這裏做甚麼！」翠翹笑道：「那不是風，是劉淡仙顯靈與我看，我還要題詩謝他方去哩。」王觀道：「他死也不知死了多少年，若恁般靈應，他倒成菩薩了。」翠翹道：「死者軀殼，不死者精神，精神千古猶存。你讀書人豈不知『骨化形銷，丹誠不氓，因風委露，猶託清塵』的說話？你不信，我替你跟那風看來蹤去跡，定有影響。」王觀道：「我是不信，大家也尋一尋看。」祇見蒼苔上一路半明不滅的展印，自西而東，隱隱約約，到墓而滅。王觀、翠雲看了，方纔駭然，急催翠翹起身。翠翹道：「莫忙，如此靈感英魂，我還要做首詩辭他方去哩。」遂取頭上釵兒，將弔詩並慰詩都刺於樹皮上道：
西風何忽起，陣陣使人哀。 慘切如含怨，淒清似有懷。 乘鸞疑乍去，跨鶴訝重來。 不斷香魂處，蒼蒼屐印苔。
翠翹刺畢，尚留連不捨。忽見一書生，飄巾彩服，騎馬遠遠而來。王觀認得是窗友金重，不知他有意跟尋到此，恐怕撞見，忙對翠翹道：「金家哥哥來了，快些迴避。」翠翹聽了，急抬眼，已看見那金生風流倜儻，雅致翩躚，乘馬將到墓前，因與翠雲斂跡墓後。那金生走到墓前下了馬，見王觀祇作無心，反說道：「海望兄，為何也在這裏？我慕劉淡仙高致，到此一遊，不想遇著仁兄。適纔二位女客，是甚親眷？」王觀道：「就是家姐。」金生道：「原來是令姐。通家兄弟，沒有個不接見之禮，煩兄通報，小弟候見。」王觀辭之不得，祇得到墓後對翠翹、翠雲說。金重隨步跟來，翠翹避之不得，遂同妹相見金生。致恭而退。但見翠翹眉細而長，眼光而溜，容如秋月，色似桃花，逸致翩躚，鴻驚龍遊，不足喻也。翠雲精神靜正，容貌端莊，明眸皓齒之外，別有一種丰采。未可以模擬得也。金生神為色奪，暗暗銷魂道：「這相思索害也。」又暗暗立誓道：「我不得二女為妻，終身不娶矣。」因礙著王觀，不好久留，祇得辭別先行。王員外亦著人來接翹、雲上轎回家。
到了家裏，翠翹與翠雲道：「這金生倒也有趣，怎麼也曉得去弔劉淡仙？」翠雲道：「祇怕不是弔淡仙，還是來看二喬。」翠翹道：「這也想當然，但我看那生風流倜儻，大雅不群，自是士人中俊彥。」翠雲道：「姐姐既看得中意，何不贅了他，帶挈小妹也風光風光。」翠翹道：「男子生而有室，女子生而有家，雖是少不得的，但姻緣前定，婚姻牒不是摩尼珠，怎能必得來。今日我替你同遇他，知道是我的姻緣，還是你的姻緣？則索聽那月中人主張。若論此生舉止端詳，若非金馬客，定是翰林才，你姐姐德涼相薄，祇恐承受他不起。我看妹妹福德勝我十倍，可稱美對。且此生既見你我，定尋奇計相晤，你我當以正遇之。蓋女人之身，重之則太山，輕之則鴻毛。白壁青蠅，關係終身，不可不慎也。」翠雲道：「姐姐也忒沾枝帶葉，我不曾說得一句，姐姐便縛頭縛腳講了一篇。」翠翹道：「我是正經話，妹妹怎生倒恁般說，你難道不要嫁丈夫？」翠雲把臉一紅，走去睡了。正是：
難將我意同他意， 未必他心似我心。
不知翠翹後事如何，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 2 詞曰：
流落等飄煙，東西實可憐，背影偷彈血，逢人強取憐。情懷恁的，有甚風流話。舊譜難翻，難翻絃屢變。那更宮商錯亂，寂寞轉添。天天，待制新篇。青樓朱箔知音少，辜負瀟湘一段緣。
右調《月兒高》
話說翠翹見妹子去睡了，因暗想道：「女兒家恁的性情，我這話也不叫衝撞你，就把金生配你，也不叫玷辱你。妹子妹子，你這樣裝喬怎麼，我還怕福薄嫁慳，承受他不起。」因輾轉無聊，起看夜靜如□，天空似洗一作「夜靜天空」，不禁情懷，漫題一絕道：
天空雲淨迥無塵，宛似冰壺坐玉人。
若有多情勤問訊，別來無恙祇傷神。
翠翹題罷，情思不快，隱几而臥，朦朦朧朧。忽見一女子走近前來道：「翠翹姐姐，如此春光，怎不去問柳尋花，卻在這裏打盹？」翠翹忙整衣相迎，見那女子淡妝素服，杏臉桃腮，裊裊娜娜，娉娉婷婷，宛如仙姝，不減神女。各道萬福坐下，翠翹道：「有勞光顧，未及遠迎，多有得罪。請問姑娘，珠宮何處，因甚降鸞？」那女子道：「流水橋邊便是妾家，姐姐已曾到過，怎就忘了？妾今日在斷腸會上道及姐姐的高才，並姐姐的芳名，斷腸教主甚是歡喜。又知是會中人，因命妾將斷腸題目十個，送與姐姐題詠。姐姐快些題了，待妾好送入斷腸冊去。」翠翹道：「這斷腸教主在那裏，可容我去參見嗎？」那女子道：「姐姐此時不必細問，他日自明。」因取出十個題目，遞與翠翹。翠翹接了一看，卻是《惜多才》、《憐薄命》、《悲岐路》、《憶故人》、《念奴嬌》、《哀青春》、《嗟蹇遇》、《苦零落》、《夢故園》、《哭相思》十樣。翠翹道：「真好題目，待我題去，倘能在斷腸冊上掙得一個狀頭，也不負我王翠翹平生才調。」因滴露研墨，舒紙展毫，筆不少停，裁成回文十道。詞云：
惜多才
惜多才，鴛箋不忍裁。合歡年年為人譜，自身祇把相思捱。相思捱，惜多才。
憐薄命
憐薄命，夜夜成孤另。金屋常聞貯阿嬌，偏咱一面難僥幸。難僥幸，憐薄命。
悲岐路
悲岐路，羊腸苦難度。路艱未若奴心艱，一折差時千折誤。千折誤，悲岐路。
憶故人
憶故人，眼見白頭新。何曾昔宿雲霄上，認得平生車笠真。車笠真，憶故人。
念奴嬌
念奴嬌，對鏡頓魂消。我見猶然頻歎息，怎教紅粉不相嘲。不相嘲，念奴嬌。
哀青春
哀青春，嬌花似美人。正是上林春色好，願祈風雨潤花神。潤花神，哀青春。
嗟蹇遇
嗟蹇遇，好夢都醒去。非是逢人便乞憐，祇因不識朱門路。朱門路，嗟蹇遇。
苦零落
苦零落，一身無處著。落花辭樹自東西，孤燕失巢繞簾幙。繞簾幙，苦零落。
夢故園
夢故園，歸魂誰肯援。松菊舊廬都不識，白雲芳草默無言。默無言，夢故園。
哭相思
哭相思，哽咽已多時。心痛有聲吞不住，情深攽吐忽傷悲。忽傷悲，哭相思。
翠翹題畢，遞與那女子道：「幸不辱命。」那女子接了一看，道：「好詞，好詞。字字含心恨，聲聲損玉神，外若不假思索，內實嘔出心肝矣。入在斷腸冊中，應為第一。教主候久，妾身要去了。」翠翹道：「既承垂盼，定有情緣。忽爾言旋，情緣又安在？況今此一別，來識何時再會。苟非無情，將何遣此？」那女子道：「姐姐情深，妾懷不薄，錢塘江上定來相晤。」言畢抽身往外就走，翠翹要趕去留他，忽被風敲鐵馬，錚的一聲驚醒，卻是一夢。祇見月明如晝，花影參差，正是三更時分。翠翹驚訝不已，定定神，回想夢中那些詩詞說話，句句分明，祇不解那女子是誰，反復沉吟，頓然大悟道：「是了，那女子說住在流水橋邊，我日間在劉淡仙墓上見一灣流水，半扇小橋，不消說定是他的精靈也。以我題詞，揆彼言語，我是個斷腸部中人無疑了。紅顏無主，白面緣慳，金生金生，怕我和你無緣也。」又想道：「他曾說一句錢塘江上，此身尚不知如何結局，怎麼妄生他想。」不覺掉下淚來。
王媽媽見女兒不去睡，不知他因甚事，拿了燈盞上樓來。看見翠翹不言不語，半醒半夢，清汪汪兩淚交流。媽媽吃了一驚，恐他著魔，忙說道：「翠翹兒，夜深人靜怎不去睡，卻呆坐在此？」翠翹半晌無言，但凝眸熟視。忽一聲長歎道：「娘，你女兒沒甚好結果了。」媽媽道：「我兒，好端端怎說這不祥邪話？」翠翹道：「倒不是邪話兒，因玩月神倦，隱几少息，夢見一女子自稱是斷腸教主那裏來的，叫女孩兒題斷腸吟十首，臨行又說錢塘江上再會。我想女子之嫁，不出鄉里。錢塘乃是越地，相隔不啻數千里。他乃斷腸會上之人，與我相會有甚好處，莫不你女兒也是斷腸部中人也？」言訖，神情恍惚，淚流滿臉。媽媽寬慰道：「癡兒，夢隨心生，心隨念起。你兄弟說你日間在那劉淡仙墓上十分留連，故睡著有這樣夢，那裏作得準。我扶你去睡了吧。」方扶之而去。正是：
性苦味方苦，思深愁始深。
猿聲在何處，先有斷腸心。
按下翠翹情癡不題。且說金重自見二女回家，經史懶觀，茶飯少進，終朝癡坐，徹夜無眠。祇思想要與二翠一面，再無計策。這一日忽然想道：「似這樣天各一方，雖有機緣，何能湊巧？須到他左右前後，覓得一所房子，祇說要做書房，住下打探，或者天可見憐，有些消息，便可圖矣。」算計定了，因央人千方百計在王氏宅後，覓莊衙攬翠園一所。金重得知大喜道：「園名是攬翠，則二翠之事不卜可諧矣。」遂忙忙立刻收拾到園，祇見那園中：
怪石嵯峨，古松森秀，奇花燦漫，瑤草芳菲。牡丹亭堅對薔薇架，金線柳低掛碧桃花。流觴曲水，不減蘭亭；修竹茂林，盡堪修禊。中廳三間，名曰挹青；後樓一座，扁名來鳳。軒後假山，勢若插天；廳前怪石，形如臥虎。
園中景致雖佳，金生也無心賞玩，祇撿貼王氏的一間閣中住下。每日或抑面觀瞻，或垂頭思忖，但惆悵於東牆之下。不覺一住月餘，祇恨不能與二翠一面。欲待放下，卻又思相他，轉眼送情，側身寄恨，心不能甘，情不能已。
這日也是愁神合生，信步走到假山上消遣。祇見紅英半落，綠蔭漸成，枝頭好鳥引人觀聽。金生一片癡情，正無所寄，忽見一株碧桃最高枝上斜掛一物，金光燦灼，翠色奪目。金生定睛細看，象似一股金釵，暗驚道：「此非閨閣，安得有此？」因忙取竹杖挑下，再看時，果是一枝點翠的金鳳釵兒，製造甚是精巧。暗忖道：「金質翠妝，自是美人寶物，莫非就是他二人的？不知因甚遺落在此，定有人來追尋，今喜落吾手，大有機緣，且收藏好了，再看光景。」因歡歡喜喜在假山下探望。
探望了兩日，忽見牆頭上樹陰裏，隱隱約約象有個美人窺看一般。金生心知是了，恐怕失去機會，忙取出金釵拿在手中，在假山前走來走去的賣聲道：「好枝鳳釵，不知是那家美人失落的，未免追求，要送還他，卻又不見有人找尋，無門可入，奈何奈何！」高高說了兩遍，忽聽得牆頭有個女子羞羞澀澀低聲說道：「那釵兒是奴家誤失的，君子既有此好心，可還了我吧。」金生忙答道：「原是鄰家姐姐之物，理當送還。」因抬頭，指望微窺其面可是二翠，不期那女子心靈，早影一影閃在半邊，不與你看見，止聽得他又低說道：「郎君若肯見還，感激不盡。」金生見他躲躲藏藏，因哄他道：「既是姐姐之物，怎敢不還。祇是也要姐姐細看明白，方無差錯。」那女子隔著牆又說道：「是一隻金鳳釵，銀腳點翠，上有三顆寶石，九粒珍珠，不消看得。」金生道：「說來果然不差，理該送還。也須面交，便看看何妨？」那女子俄延半晌，沒奈何，祇得露出半身，打了一個照面。金生看見正是翠翹，不覺喜動眉宇，忙仰面舉手，笑嘻嘻說道：「這釵兒原來便是王家姐姐遺失的，我金重是哪裏的造化，拾得在此，卻得借此又見姐姐芳容，真僥幸也。」翠翹已知是金重，也暗暗歡喜，因回說道：「金家哥哥，怎反如此說，還是小妹的造化，恰遇哥哥拾得，肯許見還。這段高義，何以圖報。」金生道：「金釵能值得幾何，還釵怎算得造化，要姐姐圖報，祇是小生拾此金釵，一片苦心，要求姐姐見憐。」翠翹道：「小妹失釵，祇為貪摘桃花，忽被抓去，何曾有意。就是哥哥撿得，料亦出於偶然，有甚苦心要小妹憐念？」金生道：「正為得鐵失鐵，同出無心。而因釵得失，忽然會面，豈非天緣。論起來，姐姐閨秀，小生路人，本不當輕言唐突。但恐天緣不再，會面甚難。小生這一段拾釵苦心，祇得要直說了，萬望姐姐勿罪。」翠翹道：「拾釵苦心，妹所願聞，哥哥不妨直說。」金生道：「得罪了。小生雖不才，反側好逑，不啻性命。久聞姐姐胡琴絕世，恨不能一見仙姿。怎奈緣慳分淺，依依此情有日矣。前邀天幸，得睹容光，遂令仰慕變作相思。但恨身無彩翼，不能飛傍妝臺，費了千思萬慮，方能謀居於此，得以癡望東牆。又朝朝夕夕，癡望到今，方能拾此金釵，以見姐姐。由此想來，則拾此釵豈非苦心乎？望姐姐可憐，怎生發付？」翠翹聽了不覺兩臉通紅，半晌不能言語。忽歎道：「哥哥怎如此多情，但妾女子也，雖有憐才之心，怎敢自主。承哥哥至愛，易既未婚，女亦未字，何不圖百年諧老計乎？若夫因愛生情，因情失足，則非妾所知，亦非妾所願也。」金生道：「明諭頓開茅塞。姐姐既許諧老，小生之願遂矣，何敢復作不肖之念乎！但求一訂盟，以慰渴慕。」翠翹道：「郎心如玉，妾意如金，雖不設盟，又誰渝之？」金生道：「盟以申好，又何傷乎？」翠翹道：「郎欲如此，妾安敢強辭，請以異日，今立久恐有人來，還妹釵兒去吧。」金生大喜道：「牆高人矮，不能遞釵，我去取件接腳物來。」因回入房中，取銀串一雙，白銀五兩，汗巾一帨；又持一小梯，到假山直接牆頭，與翠翹對面，獻上金釵並禮物道：「微末不腆，聊為贄見。」翠翹滿臉通紅道：「釵敢領去，厚禮決不敢受。」金生道：「予實表真意，卿何作套辭。」翠翹笑而受之，因以手中金扇，袖內錦帨答之。忽聞人聲，兩兩走散。
金生自此心快神怡，回到來鳳軒中，書僮烹茗消渴。晚來一盞孤燈，千種情思。書也不看，香也不燒，跏坐胡床，模想翠翹豐神。忽一陣西風，吹得窗紙兒淅淅瀝瀝，有如環佩之聲。金生出神過度，祇道美人來也。既覺其非，自笑自喜。
按下金生留連思慕不題，且說翠翹歸到閣中，暗想道：「金生好情深也，我王翠翹一腔熱血，今日遇知音矣。」仰見霧氣當空，天清不染，樹聲入牖，月影穿窗，感遇金郎，喜而不寐，因成一律，詩云：
女子芳香路，兒家認得真，
名花欣顧影，嬌鳥怕親人。
自分伴明月，誰思際好春。
從天忽有美，一語已終身。
題畢，以素絹書之，欲覓人寄與金生。正是：
全憑尺素傳心事，
漏泄春光到客臺。
不知翠翹怎生寄書，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 3 詞曰：
冷語怕黃昏，淒淒獨閉門，展轉愁無寐，酸辛淚有痕。單衾薄枕，誰共又誰溫？任他好事，好事消磨盡。祇索挑燈倩影，廝伴香魂。君君，那個承恩？笑從翡翠疏簾出，香在芙蓉小殿焚。
右調《月兒高》
話說翠翹對景懷人，師了一首情詩，要寄與金重，匆匆不得其便。捱了幾日，恰好王員外要領帶妻女並兒子到至親人家去上壽，翠翹探知，託病不行。候父母弟妹出門之後，忙收拾下幾味佳餚，一壺美酒，先自到後花園來，要尋見金生，致謝前日還釵公案。方上牆頭，祇見金生早已在那癡望。一見了翠翹，便連連跌足道：「狠心人怎不顧盼殺小生也？」翠翹道：「豈不知郎君情切，然妾非狠心，奈父母妹弟形影難離。」金生道：「卿知我苦，雖死甘心。但今日怎敢大膽至此？」翠翹道：「喜今日合家俱去上壽，妾託病不行，故能遂心再晤，以謝前日之惠。」金生連連致謝道：「多承費心，多承費心。」因取梯直上牆頭，兩人覿面，恍若遇仙，快不可言。
翠翹因取出前詩，付與金生道：「一時情見乎詞，非敢云詩，望郎略去詩詞，見予情之所在可也。」金重看了一遍，驚喜欲狂。再看一遍，不覺津津歎羨道：「姐姐怎有如此才華，真令人快殺。此詩可謂花落無言，人淡如菊，已造絕頂，叫小生鉗結不能替一詞。至於一片深情，桃花潭水不足喻也。」翠翹笑道：「詩也未必甚佳，祇怕郎君還是愛妾推愛於詩，故如此見賞。這且丟開，還有一事相商。」金生道：「何事？」翠翹道：「妾治一樽，欲與郎君作竟日談。恨牆高人隔，咫尺一天，如之奈何？」金生大喜道：「芳卿有此美意，何不踰牆而過？書室無人，盡堪浹洽。」翠翹道：「不可，彼此祇有一梯，立足攀援，萬一有失奈何？我聞此園本是一家，後以假山隔絕，分為二宅。我想幽僻疏略處，定有相通之隙，我與郎君入洞中細察一番，或可穿鑿，強似越險多多矣。」金生道：「言之有理，我們就下去尋。」尋到一處，微有小孔，透些亮光，彼此看得見。祇有碎石幾塊，疊斷下露。二人因大喜道：「藍橋不遠矣。」金生因取個鐵如意，在亮處著實一連幾勾，浮泥松動，淅瀝下響，連草連泥脫將下來。早露出一個大缺來，可以屈身而過。金生等不得，纔鑽了過來，就去偎抱翠翹。翠翹拒之道：「六禮未成，怎便作此輕狂之態！郎若如此，妾不敢復見矣。」金生道：「業已蒙許為夫婦矣，此夫婦所不免，何輕狂之有？芳卿既諾之，又拒之，莫非心變？」翠翹道：「非變也，有說焉。妾思男女悅慕，室家之大願也，未必便傷名教。祇恨始因情重，誤順良人，及至聯姻，已非處子。想將來無限深情，反出一場大醜，往往有之。此固女子不能自愛，一開男兒疑薄之門，雖悔何及！崔、張佳偶也，使其始鶯娘有投梭之拒，則其後張生斷無棄擲之悲。正其始，自能正其終。惜鶯娘輕身以媚張生，張生身雖暱之，心實薄之矣。人見生之棄鶯，在遊京之日，而不知實起於抱衾之時。再來相訪，欲免羞郎之悲，烏可得乎！卓氏私奔，難免白頭之歎。西子歸越，且遭沉溺之悲。此實女子有以自取之，與良人無與也。願郎以終身為圖，妾以正戒自守，兩兩吹簫度曲，翫月聯詩，極才子佳人情致，而不墮淫婦姦夫惡派。前人不必有其跡，後人不必效其尤，則吾二人獨踞一席，作萬古名教風流榜樣，豈非極可傳可法之盛事乎！」金生感歎道：「久慕乍逢，豈不思竊取芳香。今聞正教，祇覺桑濮化作河洲，鑽窺皆成反側，令人不敢生愛而生敬，雖說多情而無愧也。今既承說明，斷不敢復萌邪念。可同到敝館，暢敘片時。」翠翹道：「既要去，待妾攜了酒來，與郎君作撲蝶會。」金生道：「極妙，但須快來。」翠翹點首而去。
須臾，挈一壺一盒而來，金生接著，同翠翹踰過缺來。翠翹問：「可有館僮？」金生道：「自見芳卿，悉遣去矣。」遂同入來鳳軒。翠翹見左圖右史，壁劍床琴，甚是清楚。因說道：「好個灑瀟書齋也。」金生道：「獨不念悶殺讀書客麼？」翠翹道：「如今也可不悶了。」金生道：「還有一些兒，若得悶懷開，除非丹桂伴嫦娥。」翠翹道：「丹桂自是郎君分內事，嫦娥天邊，豈易得也。」金生道：「吾實指活嫦娥言，豈妄作天邊虛想。」翠翹道：「嫦娥吾安敢比，但冰心玉潔，似不相讓耳。」金生道：「待我借花獻佛，斟一杯，問嫦娥可曾裁就綠羅衣？」因遞與翠翹，翠翹接飲道：「荷衣已就，惟待時奉君也。」飲畢，也滿斟一觴復金生道：「權以此酒當奴巾櫛。」金生雙手接了道：「承賜瓊漿，願卿同壽。」對飲甚歡。金生因出素所題詠，請教翠翹，翠翹看了道：「錦心繡口，自是一代名儒，不知奴家可有福消受否？」金生道：「我與卿已定盟矣，何又作此冷語，莫非又有別疑乎？若有貳心，狗彘不食吾餘。」翠翹道：「妾非疑郎，記妾幼時曾遇一相士，他道妾一代才情，千秋薄命，縱有平吳之功，不免西江之恨。前日踏青回來，又夢劉淡仙叫我題斷腸十詠。這等夢兆，恐未能招郎君恁般夫婿也。」言畢淚下。金生瀝酒誓道：「我金重若不得王翠翹為妻，有如此酒。」翠翹忙收淚道：「妾過矣，今日與君乍會，怎就談斷腸事！」乃洗盞更酌，傳斝飛觴，甚覺快樂。忽見壁上一幅山居圖，未有稱題。翠翹道：「此畫甚佳，何無題詠。」金生道：「此小生新做米家筆意，尚未標目。芳卿有興，為我增色何如？」翠翹酒濃情快，詩興勃然，遂不辭道：「既是郎君所作，妾安敢藏拙。」因揮筆便題，詩曰：
面面溪山繚繞，村村花木蒙叢。
人在淵明記裏，家居摩詰圖中。
翠翹題完，金生欣賞道：「寫作俱工，不減衛夫人。何物天工，產此異品，真令小生愛死樂死也。尚有小陽春圖，自謂奇絕，亦未標目，並求珠玉。」翠翹道：「一之為甚，其可再乎！」金生道：「多多益善，再何傷耶？」翠翹笑而從之。展開那圖，見淡黃疏綠，甚是愛人，乃走筆一絕道：
十月輕寒葉未凋，淡黃疏綠短長條。
無情有態堪憐處，日角雲頭雨半腰。
金生看見翠翹題詠清新敏捷，極口讚羨道：「一字一珠，雖十五座連城不易也。而寄懷深遠，更得畫工未到之意，可謂愈出愈奇矣。」翠翹道：「稱揚太過，君意殊深。」金生道：「草草虛稱，予意未申萬一耳。」翠翹道：「若如君意，又將如何？」金生道：「若如我意，除非金屋以貯嬋娟。」翠翹道：「薄命妾，怎消受得郎君恁般情況。」金生道：「據我看來，芳卿原是天上神仙，暫謫塵寰，鯫生凡胎俗骨，得奉末光。雖焚香供養，猶恐不恭，豈但金屋貯之而已。」翠翹道：「感郎篤愛，鏤刻五中，不知今生能補報得郎君恩山義海否？」因以身投入金生懷中，嗚咽不勝。金生道：「常聞心堅石穿，爾我志願如廝，上蒼自應矜憐，玉成乃事。」翠翹道：「造化忌盈，至於忌才忌美猶甚。君不見嬌紅之事乎？」遂蒙袂掩泣。金生道：「卿卿放心，余忝為男子，豈不能庇一女子，萬一事變不測，當出生入死，以完夙盟，斷不作薄幸人，辜負卿卿至情也。」因扶之就席，洗盞再酌。翠翹道：「日之夕矣，恐父母歸來，看破不妙。」金生見說要去，便慘淡不能言。翠翹道：「妾亦不忍捨郎，但義有不可，時有未及耳。願郎耐心以待合巹。」因立起身道：「倘僥天之幸，父母不歸，當西窗剪燭，共消長夜。」金生暗然點頭而已。翠翹再四安慰，方收拾壺盒回家。
金生送至假山，將欲同到王宅，俄聞敲戶之聲，金生遁回。翠翹藏過壺盒，連忙來開門，卻不是爺娘，是親眷家著人來回說道：「員外、安人今夜不回，叫姑娘早早收拾關門睡了吧。」翠翹道：「曉得了。」關了門，暗喜道：「金生可謂有緣，剪燭之約當踐矣。」復整理些酒餚，到後面從假山直抵金生書室。
此時金生隱几沉臥，翠翹因上前撫其背道：「襄王猶未醒耶，神女下陽臺矣。」金生驚覺道：「醒耶，夢耶，其真翠卿耶，抑金重之遊魂耶？」翠翹道：「雖然是醒，未心非夢，郎君須要認真。」金生道：「這等說來，則是睜眼夢矣。且問芳卿何以復能至此？」翠翹道：「僥幸父母不歸，奴攜酒與魚，復遊金谷。」金生聽了大喜過望道：「酒且慢飲，芳時難得。況三星在天，正好訂盟，盟畢歡飲未遲。」翠翹道：「盟則不可無章，請郎君執牛耳。」金生欣然不辭，遂走筆成盟章一道。
盟曰：
同心人金重、王翠翹，某年某月某日某時生，謹心香一炷，水醴一卮，訂盟於高天厚地之靈。切聞夫婦尚義，義在終身不移；兒女多情，情切死生無負。前時翹願有家，重願有室，憐才慕色，已深結乎同心；今日重慮其始，翹慮其終，瀝膽傾心，敢言盟於異日。自盟之後，男期九死靡變，女誓一節終生。縱外來之盟，或有不測，而吾心之夭斷乎一定，苟渝其盟，神天共殛。
盟詞曰：
結盟不結松與柏，松柏摧殘留不得。結盟不結蘭與竹，蘭竹敗壞誰結束。結盟不結石與金，石易爛兮金易沉。結盟不結山與海，山可崩兮海可改。結盟不結風與雲，雲散長空風不停。結盟不結花與月，花易殘兮月易缺。結盟只結地與天，天地從無衰死年。天長地久不可問，此盟萬古猶留傳。某年某月某日，金重、王翠翹盟。
二人盟畢，翠翹滿斟一杯遞與金生道：「自今以後，一蒲一柳，非妾之身皆君之身也，甚無貽妾白頭之歎。」金生道：「卿勿過慮，斷不負盟以負卿。」亦斟一杯遞與翠翹道：「今夕相對暢飲，為歡已極，但不揣尚有一過分之求，不知可能更邀垂聽？」翠翹道：「除苟合之外，一惟郎命。」金生道：「未盟之先，且守卿諭，既已定盟，苟合之戒已聞命矣，豈敢亂之。所請者，聞卿胡琴之妙，能遏雲生風，不識可能拜求一曲，以聞所未聞？」翠翹道：「胡琴乃兒家所好，何惜為郎君一彈，但此有限時光，言情尚懮不足，何暇及此。況胡琴在家中，去取又多一番起倒，請以異日何如？」金生道：「我非不知情至音生，豈受催迫，但思慕久矣。得聞片響，足慰平生。若胡琴，小生自有。」因忙忙取出，雙手跪捧，遞與翠翹。翠翹連忙扶起，笑說道：「郎君為此織指絃聲，屈體於妾，不亦褻乎！」金生道：「屈體不過以表急情耳。倘憐此急情，肯為一弄，榮且不勝，何褻之有？」翠翹慨然道：「郎君鍾情如此，妾死且不朽矣，何惜一彈。」因輕舒柔臂，轉移玉軫，斜飛織指，撥動冰絃。初疑鶴唳，繼訝猿啼，忽緩若疏風，忽急如驟雨。再撥再彈，而音韻淒惋，聲律悠揚，如怨如慕，如泣如訴。金生側耳傾聽，狂喜不勝。有時正襟危坐而愀然，有時點首讚美而欣然，有時感歎於心而默然。直彈至斗轉參移，銅壺三滴，翠翹方罷彈，以告曲終。因說道：「為君情重，雜沓繁音，有污君子之耳。」金生道：「一字字更長漏永，一聲聲衣寬帶松，正謂此也。雖土木偶人，聞之亦不禁唏噓怦悼，況有情有才人哉！但聲近淒惋，曲折皆牢騷不平之調。芳卿身居閨閣，順適安常，似為不詳。願卿此後匆復再彈，彈之恐斷人腸而傷己心也。」翠翹道：「向讀離騷，有感與屈子，漫成此調，習矣不覺。今承郎君正訓，再不復彈矣。」因嫣然嫵然，將胡琴付與金生道：「妾情盡於此矣。」
金生見翠翹星眼朦朧，紅蕖映臉，如煙籠芍藥，雨潤桃花，情思不禁。因偎抱於懷道：「慈悲方寸，獨不將一滴菩提以救焚原苦海，心何忍也。」翠翹道：「苦海無邊，回頭是岸。祇消自解自脫，何須問道於盲。」金生熟視翠翹不語，翠翹已悟道：「郎君又著魔了，妾非土木，豈故作此矯情之事。但義有不可，時有未及，今日之守，實為君耳。苟涉淫蕩，君何取重於妾。」金生道：「古之烈女，亦有行之者，何獨不可？」翠翹道：「妾以不可學古人之可，君以古人之可諒妾之不可，始知妾之不可，乃所以全其可者大矣！女人之守身如守瓶，瓶一破而不能復全，女一玷安得復潔？他日合巹之夕，將何為質乎！彼時悔而疑，疑而不至渝盟者，未之有也。君念及此，即使妾起不肖之念，君方將手刃之，以絕淫端，乃先以淫誨妻子耶！」言方義正，說得金生冰冷，因起謝道：「卿言是也，吾不及多矣。」
忽聞雞唱，翠翹道：「天色已曙，願郎安息，妾不敢再留，恐父母歸也。」金生道：「再停一停何如？」忽聞有人叩門，金生方忙送翠翹從假山歸閣。正是：
一夜綢繆傷草草，霎時歸去□□。
不知是誰叩門，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 4 詞曰：
苦祇為情多，情多苦奈何？寧受冤家累，怕遭恩愛魔，傷身值甚，痛殺是心窩。最恨風波，不容人好過，定使冤沉黑海，心死黃河。呵呵，臭名能作香名播，棄如鐵骨磨。
右調《月兒高》
話說金生聽得有人叩門，忙送了翠翹回去，方來開了門。忽看見書僮慌慌張張來報凶信道：「二老爹死在遼陽，大老爹急要去搬柩，急急請大相公回去商議，即刻就要登程。」金生慌張了，因打發書僮先回，忙鑽過假山缺，來見翠翹。喜得翠翹未歸，尚在後園。見金生道：「郎氣哽神愴，其有意外之變乎？」金生道：「不幸叔父喪在遼陽，父親促我同往，說行李俱已打點端正，今日即馬首東矣。」因頓頓足道：「纔得相逢，又早遠別，我心碎矣。奈何奈何！」翠翹聽了也吃了一驚，恐金生淒楚，轉安慰道：「男兒志在四方，豈以婦女留連。但早去早回，不使妾望斷衡陽，叨愛多矣。」淒然淚下。金生亦涕泣交橫，不能仰視。忽書僮叫門，又來催促。金生恐怕看見，掩淚而別。急回到家，鞍馬行李已匆匆在門，祇得隨父往遼陽不題。
且說翠翹潛身看著金生去了，方纔尋扇破門，將假山下缺洞遮了。回到香房，哽哽咽咽，不茶不飯，癡癡坐到近午。聽得父母叩門，方開了接著道：「爹媽為何此時纔來？」父母道：「我兒不好了，你姨夫家中住了兩個絲客，不曉得他是響馬，賣絲時被原主認出告發，咬定你姨夫是窩家。我同他喫了幾席酒，祇怕也要被他攀害。」
正說不了，忽七八個做公的闖入來，不由分說，竟將王員外父子一繩一個鎖吊在柱上。道聲搜贓，裏裏外外，前前後後，廚房下，坑廁上，各處尋到。箱籠廚櫃，是件打開，凡有可值數分者，盡皆搜去。王婆是拜壽回來，身上衣服新鮮，盡行剝去，釵環首飾一件不留。見翠翹、翠雲衣服雖半舊，卻是綢絹，也要來剝。翠翹發言道：「列位公差，拿去的物件也勾了，哪家沒有妻女，怎麼衣服也不留兩件把人遮身！公門裏面好修行，凡事留一線，不要做惡過了。」公人道：「姑娘莫要怪，我們奉官差來起贓。拿的東西，難道我們要得！少不得拿去見官，認贓不是，自然還了你們。」翠翹道：「哪家不穿衣服，哪家不喫飯，別物有記認，喫的米，穿的衣，難道也有記認的！你們祇管拿去，我左右拼著命也要鳴一鳴冤，纔辨得明白這樁冤屈。」眾人見翠翹嘴硬，便道：「他們女眷隨身衣服定不是賊贓，還他們穿吧。米也還他，好煮飯把我們喫。」可憐一個好好的人家，立刻變成冰山雪海。
王員外父子蓬頭跣足，手肘腳鐐，靠在庭柱上，被做公人百般拷打。二女並王媽媽跪地哀哀求饒，那裏肯聽。打了一回，又罵道：「老賊頭，小賊頭，你不怕打，且試試繩子看。」因將王觀一把拎將過來，去了鐐肘，脫得精赤條條，露出嫩藕一般的皮膚，聽他施為。一應捕將繩縛定王觀二足大指，緊綁庭柱上。腳跟沾地，足指朝天。又將左右手大指通臂捆定，將繩頭丟過屋梁，叫聲扯，二三人用力一扯，早將王觀腳跟拽得離地五寸有餘。王觀怎受得此刑，大叫一聲死也，氣絕昏死。慌得娘叫兒，姊叫弟，哀求苦告。王觀纔得蘇醒，忽王員外大叫道：「不好了。」母子急回頭看，祇見王員外四肢反吊朝天，面胸朝地，背上壓起一塊石頭，壓得三百六十骨節，節節皆離，八萬四千孔毛，孔孔皆汗，面如土色。翠翹急了，上前一把拽住應捕道：「公差不必作惡，不過是要銀子，你若救得我父親兄弟性命，聽你要多少銀子，我情願賣身子把你。」那應捕道：「姑娘你果有這樣孝心，我自當替你方便。但此事到官，是定然要殺的。除非一兩日內得三百銀子，送捕盜官一百，著一百買了賊人，不要牽連你家。這一百把我們弟兄做效勞之資，方做得來。」翠翹道：「我身拼得為人作妾作婢，三百金還可取辦。」那應捕道：「久聞姑娘精於胡琴，多少名公仕官欲以千金搆求。姑娘既肯捨身，事是不難的。」翠翹道：「事到如今，說不得了，求上司先放了父親兄弟，好好商議便是。」那應捕見他許了賣身，因叫眾人替他父子松了繩。不知吊著倒是活的，其繩一松，眼睛一倒，嗚呼死矣。王氏母子一齊號泣，應捕道：「不要慌，我叫他活來。」一手抓住頭髮，兜面一口冷水，他父子兩人打個寒噤，歎了一口氣，漸漸回生。正是人不傷心不得死，鬼門關上又還魂。
父子二人半生不死，淚也沒有，祇是嚶嚶的哼。應捕道：「有茶水把他一口，便回氣了。」翠翹與金生喫的還有未了酒坐在鍋中，斟了一碗，弟與王老，王老接著喫完。又斟一碗遞與兄弟，兄弟也喫了。便覺哭得轉聲，有些眼淚。那應捕道：「姑娘你要救令尊令弟，乘早設法，遲則我們要帶到官了。」翠翹道：「公差上司，待我辦些早飯，請列位喫了。家父舍弟，老爹帶上，我這裏央媒婆設法便是。」應捕道：「姑娘說得有理，卻是要上緊的。」翠翹叫娘收拾酒飯，請公差喫。又拿些與父親兄弟喫。二人喫不下，翠翹說：「事已至此，祇好死中求活，法內求寬，惱也無用。爹爹同兄弟暫到公差家住一兩日，女孩兒即央媒人賣身來救你。」王員外道：「這事怎麼使得，則索聽天罷了。」翠翹道：「此事到官，決無生理。父、弟死則宗枝絕，而母氏無依，我姐妹亦必流落。何如捨我一身，全父弟以全宗嗣，全宗嗣以全母妹。所捨者一身，所全者重大。家貧見孝子，為子死孝，正此時也，苟可救父，死且不惜，矧未至於死者乎！我志已決，爹爹勿以我為慮也。且女生外向，原非家中物。愧女不能為緹縈上書救親，獨不能為李寄賣身庇父乎！」言畢，詞氣激烈，顏色淒慘。王員外嗚咽不能答一語，惟低頭墮淚而已。
應捕酒飯已完，對翠翹道：「多謝，我們且帶令尊令弟去，姑娘作急理會，三日後便要帶到官了。我可憐你孝心，所以替你擔遲兩日，你卻不要自誤大事。你父親兄弟，我不難為他，飯是要送來喫的。王媽媽你卻要同到我家走一遭，方認得送飯。這是賊情事，沒人敢上前，祇好靠自家。我再替你央個媒婆，尋個好人家，也不枉了他一點孝心。」翠翹道：「娘，上司說得極是，你要同他走一遭，看爹爹兄弟如何著落，纔好計較。」王媽媽祇得跟應捕去了。
翠雲道：「姐姐，這事怎了？」翠翹道：「鬻我一身，則全家無事矣。」翠雲道：「大家罹難，怎把姐姐一身當災。」翠翹道：「事到其間，不怕你不走這條路。你年幼怎做得此事。你做良臣，孝事父母；我做忠臣，殺身成仁罷了。你看爹爹兄弟那般受刑，能經幾次吊打。他二人一死，大家少不得也要流落，捨我一身，保全一家，苦事亦是快事。我已看破此身，一任東皇磨滅。」但祇便住了口。翠雲道：「姐姐有甚不了語，到這樣時候還不說向妹子？姐姐，我看你滿臉含懮，兩眉積恨，有萬千心事，似又在懮愁苦惱之外。」翠翹道：「然，信有之。欲對妹言，難以啟齒，如若不言，又怕辜負了那志誠種一片心。」翠雲驚道：「所謂志誠種，莫非金千里乎？姐姐從未覿面，何從知其志誠？」翠翹歎道：「余承金生不諱之盟，誓同偕老。今日禍生不測，全孝安能全義。我此一去，未知飄泊何方。彼及歸來，萬種相思安託。賢妹端坐，受我一禮。」翠雲道：「姐姐要拜我卻是為何？」翠翹道：「此拜不為別事，金郎未了恩情，盡託賢妹為我償還。我雖骨化形消，因風委露，亦含笑於地下矣。」言畢，放聲大哭，死去移時方醒。翠雲慌抱之懷中，道：「姐姐之命，妹無不領，願姐姐好自珍重。」翠翹道：「金郎遼陽纔去，救父救弟又不能少待須臾，事出兩難，不得不託妹氏，以償恩情債負。金生與我有盟章一道，銀串一雙，盡付賢妹。賢妹善事多情，永以為好可也。金生之情不多得，金生之品不易逢，我與他無限期許，悉賴賢妹完之。他日夫榮妻貴，慎毋忘作媒人也。倘媒婆一至，則不及再言，聊為數字，轉寄情郎：為言紅顏薄命，至今斯驗矣。回想月下之盟，可復得乎？金郎體薄而耽於酒，幸少節之，以成其志。所有胡琴閨怨一闋，乃我生平得意之作，予以情近離騷，不免飄泊之苦。他日撫我胡琴，度我怨調，淒風苦雨之中，啾啾而至者，乃爾姐也。爾夫婦其瀝酒以弔之。余昔夢劉淡仙約我題斷腸吟，又道余亦斷腸會中人，大約一生行徑，不出斷腸會外。前為金郎守身，是道其常也。今遭大變，女子一身苦樂由人，何能自主。則索聽其在天，非不堅貞也。萬一金郎多情，妹氏顧念，或有遠訪之雅，大約錢塘江上，定有消息。妹須記者，錢江之兆，得之夢中。前兆既符，後事大約必應。」因頓足哭道：「金郎，金郎，我翠翹負汝也，我翠翹負汝也。我不能酬爾深情，特託妹氏以報厚德。哀哀翠翹，志可憐矣。」
翠翹又哭了多時，忽然自止道：「妹子，我不哭了，娘回家，媒人必至，此乃賊情事，近處斷無人來娶我，定是他鄉外府之人。一討便要走路，那時要留只字，方寸一亂，也不能舉筆。你可取文房四寶來。」翠雲忙尋筆硯，滴水磨墨。翠翹染翰舒毫，一聲長歎，兩淚交流道：「金郎，我翠翹的恩愛止於此了。向全此身，不從郎慾，祇怕合巹之夕，無物為質。千不肯，萬不肯，以質情郎。早知如此，守何為乎！」乃破涕為書云：
翠翹薄命，禍起蕭牆。不能為緹縈代父鳴冤，而僅為李寄賣身，聊蘇家難。賣身必為君辱，愧矣恨矣。回思花下投梭之拒，竟為翠翹薄情案矣。郎念及此，得無欲斷翹之首，懸之市朝，為十日哭也。負此薄幸，無能自續，敬以淑妹代充下陳，君子不棄而俯成之，庶可少酬恩情於萬一矣。天涯海角，指日登程，月下之盟，已成妄想。胡琴一張，怨曲一套，道香一封，他日同我妹焚香調琴，賡歌度曲，香煙繚繞，淒風淅瀝中，有愀愀卿卿自小窗而來者，人耶，鬼耶，翹斯在焉。仁人不叱為心，幸以杯茗瀝我怨魂，其受惠已多多矣。生死之別，聊盡於此。言短情長，不能悉布。惟祈努力加餐，幸毋以妾為念。父母兄弟，統冀破格重青。萬萬。上千里金郎盟下，辱愛妹王翠翹斂衽拜。
封面上寫千里盟兄啟，纔交付與翠雲。忽聞叩門之聲，翠雲收起，翠翹去開門，王媽媽已同一咸媒婆來說親。進門問道：「是那一位姑娘？」翠翹道：「便是妾身。」咸媒婆道：「姑娘倒多，若是近京人，他們一則出不起大錢，二來怕你們是賊情事，不敢來成交。祇有一臨清客人，要討個美妾。銀子倒是肯出的，但要講明，他怕是非，過了財便要帶人起身。要替姑娘斷過，方好去說。」翠翹聽了滿眼含淚道：「既是他出得銀子，救出父親兄弟，跟他去便了。」說得這一句，淚似湘江水，涓涓不斷流，那裏再說得半個字出。咸媒婆道：「既是這等，一說便成，不須懮慮。」翠翹連連點首。
咸婆去了半晌，領了幾個人來。內中一人雲巾華服，上前見禮，仔細將翠翹看了又看。咸婆捋手紮腳，抹胸按臂，果然是個十分全足的女子。那人又問可曉得甚麼技能，咸媒婆道：「詩詞歌賦，件件俱精，胡琴可為天下首絕。」那人道：「我有金扇一柄，便求一揮。」遞與咸媒婆，咸媒婆遞與翠翹。翠翹道：「請題請韻。」那人道：「以春日聞鳩為題，陽字為韻。」翠翹不待思索，援筆一絕，詩云：
東風吹暖至，百草媚春陽。 何事鳩呼一作「喚」雨，花神欲洗粧。
題畢，付與咸媒婆。咸媒婆接與那人，那人道：「寫作俱工，胡琴也要請教一曲。」此時翠翹祇要救父，顧不得出乖露醜，就將他自己做的《紅顏怨》，撥動胡琴，彈了一曲。其音哀怨淒楚，如清秋鶴唳，幽谷猿啼，聞者不禁涕之無從，而彈者業已心灰腸斷。那人道：「果好絕技，真未曾聞，要多少財禮？」咸媒婆道：「他要救拔父親，非五百兩不濟事。」那人道：「那要得許多，三百兩吧。」翠翹道：「以肉身賣錢，不能濟事，賣之何用！」那人道：「一概乾淨，四百兩吧。」翠翹道：「非五百兩不可。」那人又增五十，兩下講定，問那人出筆？翠翹道：「這卻要我爹爹主張。」因對咸媒婆道：「煩你到終公差家，請我家父親兄弟回來，當面交銀。待我親見父、弟脫了患難，就去他鄉外府，我也瞑目甘心。如今你東我西，知他怎的，我卻自家送了自家身子。」咸媒婆道：「說得是，我明日同令尊、令弟、終老爹一齊約了這位同來，成事便了。」那人著跟隨的送了三錢一個相封，同媒婆去了。
翠翹道：「娘，你也收拾些水飯，拿與爹爹兄弟喫，就邀終公差同來，我要在他身上討爹爹兄弟清白文書，方放心去哩。」王婆如癡如呆沒了主意，聽女兒這般說，便是恁般。翠雲忙收拾了些水飯，與母親拿了去不題。
且說翠翹姐妹等到黃昏，不見母親回來。翠翹道：「妹子，母親此時不回來，此夜大約在終家住了。我兩朝未睡，明日要替父親兄弟討清白，須要一段真正精神對他。妹子你將廚下收拾一收拾，仔細看□□□□，我假寐片時，再與你談心。」言畢，神昏體倦，就從亂草塌上和衣而睡。朦朦朧朧，忽見金生自外而入道：「翠翹，你緣何在此呆睡？」翠翹驚醒，見是金重，道：「哥哥來得正好，若到明日，妾身已屬之他人矣。」金生道：「怎遭此變？」翠翹道：「姨娘家誤住響馬賊，連坐如此。終公差許三百金，可救父、弟之命。妾激於義氣，已許賣身保全。早上講了四百五十兩銀子，明日兌了，便要隨他起身。料來不能見郎，已將盟章等物盡付小妹，囑他終事君子，代報哥哥恩情，不想哥哥卻在這裏。」金生道：「我正欲起身，聞卿罹禍，怎忍捨卿而去。日裏不敢探望，乘夜相訪。既是止要三百金，此事容易，我一力為之。」少傾，公差、父母俱至，那日閑人來看的，也同在裏面坐下，便講價錢。金生挺身道：「翠翹原是我的妻子，我因出外事急，乃為此舉。今我已至，三百金我自代用，豈隨你遠方人乎！」那人道：「既有三百金，自然是金相公的人了。」金生叫書僮取白金三百兩，放在桌上。終公差寫了一張包管文書，收了銀子，放了父、弟。那相的人不肯去，道：「我費了多少工夫，尋得一個人，我要拿去趁幾千兩銀子，你卻不知不覺要奪了去，那個肯替我你兩個跌一交？」金生大怒道：「你這般說起來，你是個販稍的了，叫地方替我拿了這販賣人口的賊。」那人看見不是風色，抽身便走。翠翹同父母再回拜謝，乃擇日完婚。笙簫鼓樂，送入洞房。兩人正欲成親，忽見那相他人，統一班凶徒，打入洞房，搶了翠翹便走。後面金生領人追趕，一人將翠翹扶上馬背，道：「坐好了，看跌下來。」翠翹攀住鞍鞽，那人揚鞭大喝，其馬四足騰空，其去如飛，人漸不見。翠翹道：「如是快馬，金郎怎趕得我上。待我攀住一物，跳下來等他，豈不是好。」信手一扯，扯住一根樹枝不放。那馬脫空而去，翠翹正欲跳下地來，往下一看，呀！不好了，卻不是平地，乃沒天沒地大的一個火坑。烈焰騰騰，光飛萬丈，磨盤大的火塊滾將上來。那樹通身都著，翠翹驚得三魂杳杳，七魄悠悠。正在危急存亡之際，樹上飛下一塊斗大的火球，照翠翹劈面打來。翠翹大叫一聲，「燒殺我也！」驚醒乃是一夢。但見四壁蕭然，孤燈半滅。月影橫窗，微風窺戶，淚眼朦朧，金生何在！惟有小妹睡於腳後。
翠翹長歎道：「好凶夢也，我之生平，大約在此夢中結果了。咳！金生金生，歸來相憶，空結半生緣。我王翠翹再不能和你邀月聯詩，指天矢日矣。」正是：
夢破檐鈴驚鐵馬，方知身是幻中人。
遂挑燈題驚夢覺九詠云：
其一：
驚夢覺，鼯鼠頻窺燭。燭光明滅似含愁，何曾照見殘妝束！
其二：
驚夢覺，簷前鐵馬搖。水火不知何處也，已燒妖廟倒藍橋。
其三：
驚夢覺，角鼓悲聲壯，可憐紅粉去何之，一度思量一悵怏。
其四：
驚夢覺，參橫斗斜倒。今夜淒涼祇四生，來朝分手天涯杳。
其五：
驚夢覺，竹稍風擺錯。冉冉依依似阿儂，飄飄蕩蕩無著落。
其六：
驚夢覺，子規啼夜半。血淚征人催出門，不如歸去何須喚。
其七：
驚夢覺，烏啼殘月落。天昏地暗秋泬滲，露冷風淒人寂寞。
其八：
驚夢覺，松聲低作濤。耳邊似訴相思雜，心上疑聞怨恨高。
其九：
驚夢覺，花影疏櫺罩。悄悄冥冥疑去來，杜鵑移到窗前叫。
翠翹題罷，心緒如麻，不復就枕，惟有低徊腸斷而已。
正是：
已極夢中苦，復作苦中夢。
苦夢不復離，驚覺亦何用！
翠翹不知更作何狀，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 5 詞曰：
誰肯死，咸願生。 禍到臨頭生死輕。 悲流盡是鵑啼血， 痛殺無非猿斷聲。
右調《擣練子》
話說翠翹徘徊既久，天色漸明，因呼翠雲道：「妹妹，且明矣。怕有人來，可起來打點茶湯，等候爹媽們回來。」翠雲驚起，道：「姐姐，幾時醒的？」翠翹道：「我半夜間作一惡夢，大約今日必行。我身流落，命已定矣，我亦無怨。但有‘驚夢覺’九詠，金郎回時，你可付與他，為道姐姐去時筆也。」翠雲道：「姐姐做甚惡夢？」翠翹道：「夢境之惡，言之更增悲苦，則索吞聲忍氣罷了。祇要吾妹善保此身，好與金郎偕老，吾生平志願盡託於汝矣。」
翠雲接詩，正欲細看，俄聞叩戶。翠雲開門，其母已至。看著翠翹說道：「我兒，你爹爹說道：‘死生有命，富貴在天，則索聽乎數吧。倘必不能免，拼得大家同死，倒轉乾淨。怎忍將你一人飄泊天涯，合家卻受全生之福！」翠翹含淚道：「爹爹所說，自是慈父之言。但為女孩的，目擊嚴親罹此慘禍，若殺此身可以免禍，亦所不惜。況賣未必至於死乎！且女生外向，一落娘胎便屬別人。孩兒常恐嫁出不能報酬父母之恩，今遇顛沛流離之日，正人子死孝之時。雖云患難，倒也了卻做女兒報親的一段心腸。況兒薄命，又負才華，為造化所總。若不遇蹇折，定有夭死之慘。與其泯泯無聞，死於床第，與草木同其腐朽，無寧為父母做得一樁大事，烈烈轟轟，死於烈火場中，可以名傳不朽。兒心已定，兒志已堅，情願捨身以保全家之難，雖刀砧鼎千，粉骨碎身，亦所甘心也。我若不捨此身，以致父死囹圄，弟喪牢獄，那時寡母弱女，報冤無地，度日無糧，怕不流落作人之婢妾！與其家破人亡，後為婢妾，何如為全家保嗣的女子。天不負吾，此去自落好處安身。若命該挫折，也去消了這段苦楚公案。安見遠父母兄弟而受磨折者，傍父母兄弟而遂能免零落乎？又安知兒此去不勝如在膝下也？其權在命，其定在數，固不由人也。且此人既以四五百金討一女子，非千金之家不為。此去小心勤謹，以事姑嫜，以敬夫子。萬一得其歡心，求其周旋，父母兄弟他日相逢，俱未可知也。女籌之熟矣，父母無為我慮。」其母大哭道：「兒呵，你是怎樣生的，怎樣養的，怎捨得你賣把人家做小。你不曉得那做小的苦楚哩。如今他愛好娶了你，到家見了正妻，吵吵鬧鬧，丈夫就有十二分愛你心腸，被眾人一挑一說，也放落了八九分。況你人生面不熟，那個肯來憐你。到其間生死由他。我的兒，祇怕你受不得那般狼藉哩。況大娘子最易喫醋，且莫說那丈夫畏懼的如狼如虎之毒，就是畏懼丈夫的，不敢加害於你，那些假賢假惠亦是屠肆菩心，飢狸悲鼠，有甚真心見呵。那樣冷面冷孔，怕你不能假逢迎詐鶻突去伏事他。況你自小嬌癡，身喜華麗，到人家做小要睡遲起早，妝扮老成。思及於此，可不痛殺你娘也！」言罷，哭死於地。翠翹慌忙一把抱住道：「娘快些甦醒，你女孩兒無過是賣身，又不至死，怎倒先痛殺老娘，叫爹靠何人，妹靠何人，兄弟靠何人！娘不是愛惜女兒，倒是加添女兒之罪了。娘，你須支撐，保全這命，看我爹，看我妹，看我弟。你們若能完完全全，做女兒的就死在他鄉，飄流異國，也是甘心的了。娘若有差池，莫說是生，就是死在陰司，兒也不能瞑目。」
翠雲忙拿了一盞滾湯來灌，灌了兩口，王媽媽方漸漸還生，道：「兒，我想你不去，父不能全生；父得生，你不能不去。死別生離，都是一樣。你娘想到你爹爹受禍，又傷心；言到你賣身，又腸斷，實實不忍目擊這些光景，倒不如我一命歸泉，眼不見，隨你們罷了。」言畢，以頭觸柱。翠翹、翠雲雙雙抱住道：「娘，你若一死，這事一發急急。」言到傷情，都說不出。母子三人相抱而哭，好傷感人也。
正是：
死別已吞聲，生離常惻惻。 何況死與生，別離在傾刻。 任是鐵石人，難免不嗚咽。 何況骨肉親，自應淚流血。
三人正哭得無解無休，忽聽得門外人聲如沸，翠翹道：「娘且勿哭，爹行來矣。」大家一齊住聲，開門，果是父親、兄弟，同終公差、咸媒婆、馬客人一齊來至。王員外見了翠翹，便扯住放聲痛哭。翠翹道：「爹爹哭且少住，講了正經事，再哭未遲。」那王員外哪忍得住，大家萬般寬慰，方纔稍歇。翠翹心如刀割，硬了肚腸，對終公差道：「終老爹，如今我有銀子了，且請教老爹，怎生出脫我父親與兄弟個乾淨？把個憑據執照與我，我好兌銀子交與老爹，我便隨馬爺起身了。若是不能乾淨，銀子用了，官司依然不結，何苦將我身又去出醜！拼得一個同死，便擊了登聞鼓，也須明白這場冤屈。祇圖皮不破，血不出，安耽無事，所以捨了此身，以全一家。終老爹須要做得老成方妙。」
終公差道：「我老終身子雖在衙門中，卻喫一口長素，做得的做，做不得的決不去沾染。所以官府曉得我忠厚，抑且肯相信。朋友曉得我直率，也肯付託。我說了一句就是一句，再要我改第二句口，就砍了頭我也改不來。姑娘你為令尊賣身，是甚麼樣錢財，敢花費了姑娘的！我將三百銀子都放在宅上，先同令尊令弟見了本官，當面討個執照，與你家無干，然後將銀子送將進去；就見響馬賊，替他說明，不許攀扯你家，把他多少銀子；我們這夥有十個頭目，納籠來喫一席公會酒，道王家事是我終事管的，凡各衙門有甚風聲，都求列位遮蓋。把你們鄉的名色，做上一張公舉呈子，到該管衙門，討了印信，與你家無干。我老終外寫一張包管書，把你父親保全始終無事，你還怕甚的？」
翠翹點頭道：「這等做得老靠停當，我無慮矣。」終公差又對那客人道：「馬老爹，兌起銀子來，成了文書。待我替他完了公務，就打發姑娘隨老爹起身。姑娘原為他父親賣身，他若不見官司完結，怎肯放心而去。」那姓馬的有難狀，終公差道：「馬老爹，不妨的。人有幾等，他是有行止忠厚人家，我終事包得起。若有甚話說，都在我身上。我寫個領票把你就是。」馬客人道：「既是終老爹肯招當，成交兌銀子便是。」終事取筆硯，寫承管文書一紙：
終事寫完，邊與馬客人。客人看了收下道：「既老爹擔當，沒有不肯之理。寫起婚書，兌銀便是。」終公差對翠翹道：「姑娘，事不宜遲，快些立了文書，兌了銀子，好去幹正經事。」翠翹對父道：「事急矣，除了此著，別無生路。爹爹放硬了肚腸，祇當不曾生女孩一般，快些寫起文書來，不要耽擱時光。」
王員外聽了，放聲大哭，氣都不能轉聲。娘同兄弟、妹子也哭做一團。翠翹看了這個光景，料來父親不肯起筆的，咬定牙根，忍住眼淚道：「終老爹，我爹爹怎忍寫賣我的文書，罷罷罷，此念原是我自家起的，我自己立張婚書便了。」終公差道：「姑娘言之有理，看來令尊是不忍落筆的。姑娘自寫一張，倒撒脫些。」翠翹含淚研墨，舒蘭揮毫，將欲舉筆，想起金生，默歎道：「金生，你好無緣也，翠翹好薄命也，造化好刻毒也！前夜訂盟，昨日分離，今日便寫賣身文契。分離險阻之苦，無人不可，何獨使王翠翹盡嘗其毒也！」思及於此，淚如涌泉。恐怕愈增父母之患，祇得強忍眼淚，破涕寫成婚書：
翠翹寫完，自家簽了一個花押，遞與咸媒婆。咸媒婆也畫了個字，遞與終公差。終公差畫了花押，叫王員外道：「王老爹，你也填了個花押，好兌銀子。」那王員外哭道：「終老爹，我為父的不能蔭庇女兒，為他擇配名門，今日卻叫他一人賣身，救我一家之難，於心何忍！於情何安！終老爹，我肝腸寸斷，心膽俱搖，教我怎麼忍得簽這個字！」翠翹道：「爹爹簽了吧，祇當不曾生女孩兒，不要祇管遲捱，恐誤了正經事體。」王員外聽了這句話兒，就象熱油灌頂，鋼刀刺心一般，趕上前一把抱住了翠翹道：「苦命的兒呵，你在哪生來哪養，卻嫁在哪去了？我做爹的打點怎麼樣風光嫁你，到如今風光在那？不想風光也罷了，天那，還要賣你身子救我性命，我要這苦命怎的！」言罷，照牆一頭觸去。早已虧得終公差擋住，還不至十分重傷。翠翹忙趕上前抱住道：「爹，一家人眼睜睜要你做主，你怎麼想這樣短見。兄弟又小，妹子未嫁，官司未了，爹若一死，母親靠著何人，兄弟靠著何人，妹子靠著何人？莫說女孩兒一身流落他鄉，就是他三口兒也要做飄零之輩了。爹你怎不想想孰輕孰重，孰急孰緩！我去一家安然，爹死全家散敗。爹的身子關係甚大，怎忍自經溝瀆。今雖好人多磨難，然留得青山在，自有砍柴時。你捱過此難，自有回天日子。兄弟讀書，豈無長進時候。那時節家門昌盛，富貴駢臻，男婚女嫁，果若不忘了女孩兒，差一蒼頭尋見女兒，同兄弟來看我一面，便是爹爹不忘女兒再生之恩，女孩兒感德無量矣。你今日死了，有甚好處，有甚風光！」王員外道：「兒，你言雖是，卻叫你爹怎麼捨得！」翠翹道：「爹，事到其間，再無別著可以解危。爹乃綱常男子，果斷丈夫，當割不忍之愛，斬不斷之恩，以成大事。怎效兒女柔腸，啾啾嘖嘖，毫沒有英雄之氣。爹，你女兒倒做得殺身成仁的女子，爹怎不做那明哲保身的丈夫。且死有輕有重，但要死得其所。有死重於泰山者，惟恐不得其死，有死輕於鴻毛者，惟恐輕身受死。所以曹娥，緹縈以身殉親，以死之所係者重也；竇娥、西施身辱焉而不死，以死之無關於身世也。今當家難流離之日，正是女孩兒捨身報親之際。古人說得好，養兒防老。又道家貧見孝子。你女孩兒正在這急水灘頭，要立定腳跟，做一個不朽公案，留與後人作話柄相傳。雖說不幸，實有大幸存焉。況兒賦命原薄，不賤必夭。假如你女兒偶得病身亡，雖有孝心，何人憐念。今不幸遇此父難家殃，反成了一個孝女義婦。返之於心，無愧無怍，此雖極慘切事，亦是極快志事。還有一說，假如你女孩兒賦情不肖，敗壞家門，行那文君、鶯紅勾當，弄出惡名醜行，父母國人方欲手刃之為快，哪個來憐惜一聲。這樣比起來，女孩兒今日之事，豈不是絕美絕好絕佳的。你看，父母為我悲傷，旁人為我涕泗，女豈非天上人乎。生女而今之聞者讚揚，見者憐惜，其所貽不既多乎？何必首飾之盛，衣服之饒，乃為陪送也。兒聞仁者贈之以言，今父贈之以孝義，生可與緹縈、李寄爭芳，死可與曹娥媲美，極不朽之盛事矣。兒既甘心從事，父亦可以少減愁煩。時光不待，簽了花押，等馬老爹好兌銀子。」
大家一齊道：「姑娘說得有理，女生外向，原是要嫁的。況此處離臨清也不甚遠，你事體完了，安頓家眷，不妨又去看得的。又不是文姬遠嫁，昭君出塞，同在大明國內，何須苦苦傷悲留戀，辜負令嬡一段孝意。且這馬老爹以數百金娶令嬡，定非以下人家，你老人家不必懮慮。他們百年夫婦，你倒爽利些。馬老爹又說他大娘無所出，祇要命好，到他家中生了一子，撞著正經妻子死了，就扶起正來。丈夫中了，便是夫人；兒子長進，便是大奶奶，那個敢輕薄。若是命不好，嫁到人家為正妻，家道一日貧窮一日，撞丈夫不著，生兒子不著，將家私蕩費完了，要穿沒得穿，要喫沒得喫，枵腹終年，愁苦一世，要比那命好的妾，那閈鞍上來。這叫做萬事莫將奸巧覓，一生都是命安排。為女兒嫁人家，就象借舍投胎一樣，那是用心揀擇得的？令嬡該好，到馬家享福起來，安知不好似在你身邊。馬老爹一朝發達，怕不是個夫人。我說個故事你聽：江西有一劉按臺，到揚州充作客人討妾，到周家看了一個女子中意。那周家臨嫁之時，捨不得親生女兒遠去，將一個養的女兒換了，嫁去上船。那按院一眼認出道：『你不是昨日所定的。』這女子道：『我不如他麼？』按臺道：『卿莊重艷逸，勝渠十倍，福享亦當過之。但我乃相士，抽豐而回，無子討妾，恐屈卿耳。』女子道：『嫁夫著主，我有福，夫君亦不久貧賤。舍妹年幼，父母不忍遠行，妾特代之耳。』那按院大喜。歸家值夫人已死，便立為正室。次年生一子，那按臺陞山東巡撫，過揚州，周氏來見父母，妹猶未嫁。道其巔末，妹悔懸樑而死。令嬡這點孝心，安知沒有恁般遇合。」說得王員外低頭無言。正是：
心中無限傷心事，盡在低頭不語中。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 6 詞曰：
思盡孝，想成仁。 豈惜捐軀與殺身。 涕流梅子酸侵鼻， 胸咽蓮心苦死人。
右調《搗練子》
話說王員外因不肯畫字，被他們說的說講的講，逼得進退無計，祇把眼看著翠翹，撲簌簌兩淚交流。翠翹見爹不肯動筆，因發急道聲：「爹，你不畫字，事必難成。此事不成，爹行必死，一家必流落。與其立而視爹行之死，一家流落，毋寧我身先死，不見為淨。罷罷罷，休休休，滿腔心事一齊丟。」因大叫一聲：「爹爹，我先死也！」照著柱子上就是一頭。王員外突然看見，魂都驚出，忙向前急抱時，已撞暈了，撲身倒地。慌的他亂叫：「我兒快甦醒，你爹爹畫字了。」王媽媽、王觀、翠雲一齊圍著，叫兒的叫兒，叫姊的叫姊，叫姑娘的叫姑娘，一面取滾水來灌。灌了多時，翠翹方醒，道：「爹，你不肯簽押，灌我活來何用？」王員外連連道：「兒，我畫我畫，一家人都畫就是，兒好揣掙。」又半晌，翠翹哭道：「甚麼好事孩兒要搶著做，祇是若不如此，必至大家同死，王家宗祠一旦斬矣。想上想下，捨我一身，便全了多少大事。你們若畫字，我自不消說；若不畫字，我不是刀上便是繩上，不是水中就是火中，尋個自盡便了。決不看你們死的死，流的流，苦的苦，刑的刑，受這些活地獄。」王員外道：「我一筆畫了便是。」翠翹道：「你莫騙我，你捨不得女孩兒死，一家人都簽了花押把我，我方纔起來。」
王員外見女兒如此行徑，不敢執拗，忍氣吞聲，含淚咬牙，祇得拿起筆來簽了一個花字，遞與妻子。王媽媽哭道：「兒，我不簽這字，還是我的女兒，簽了字便是馬家人了，叫你娘怎下得手來！」翠翹道：「娘，譬如你女兒病死了，也要過日子。你女兒如今是嫁不是死，還可寬一著，不要恁的悲哀，反添人的腸斷。」王媽媽含淚，也畫了一字，遞與王觀。王觀道：「姐姐，自古道得好，養兒防老。今日之事刀斬斧剁，乃我該當的職分，與你何干？怎麼叫姐姐遠去天涯，賣身救父，我心何安，我心何忍？姐姐，叫我這筆怎麼拿得起來！」言罷，又放聲痛哭。翠翹道：「兄弟，我值得甚來，你一身上關祖宗享祀，中關父母教養，下關子嗣宗枝。你姐姐止於此了，不能報父母養育之恩，全靠兄弟代我善事雙親。兄弟你若以姐心為念，克孝雙親，你姐姐就死在他鄉，也是瞑目甘心的。」言罷，倒身便拜道：「年老爹娘，全託兄弟孝養。」姊弟哭做一團。終公差道：「王大爺，簽了字兌銀子，好做正經事，不要祇管悲傷，哭壞了令姐。」翠翹聞得此言，便住了口道：「事已至此，哭也無益。兄弟你且畫了字，清結了官司，還有日把耽擱，替你慢慢再說。」王觀見父母都已畫了字，硬著心腸也簽了一個花押，翠翹拿了遞與咸媒婆，咸媒婆遞與馬客人。
馬客人看了，叫服侍的取出銀子，兌了四百五十兩。翠翹央終公差到緞子店裏借了一個天平，一封封兌過，少五兩天平。翠翹道：「此銀本不該爭添，但我為父賣身，不得不如此明白。」那姓馬的添足了。翠翹對終公差道：「今日還見得成麼？」終公差道：「這個早晚見得的。」翠翹道：「如此極好，事不宜遲。你寫了一張清白文書，我把公分銀子交了與你，官裏銀子待我兄弟拿了。你同我父親去見你本官，當面討個清白執照。事完回到我家，喫個清白酒。馬爺也屈在這裏一座。」終公差道：「姑娘十分爽快，會做事。就著我兒子終勤在這裏相幫買辦，我們同進衙門，先完了官府的事，再來寫清白文書，完這私事。」對那姓馬的道：「馬爺也同到衙門前耍子耍子，便好同來喫酒。」就叫那姓晏的寫起一個討清白的手本，一紙鄰舍十家聯的公舉呈子，拿一個拜厘，盛了一百兩銀子，大家一齊到中城兵馬司前，同王家父子進衙門。傳梆直入後堂，叩見楊兵馬，道了前事。兵馬道：「既有公舉，合是屈情，我替你十分脫個乾淨便是，文書上不曾沾關你父子。那賊頭我帶來還要分咐他，不許沾關你父子。把這公舉呈子落房存案，執照一個、去示一張，你拿去作護身符。若有人干連你，都在我老爺身上。」當面批了手本執照，就著該房憑那張公舉呈子立了一個清白案，當面開了鐐肘枷鎖，王家父子磕頭謝恩而出。
終公差又同他見響馬道：「你們都是好漢營生，這王家父子實是與他無干。你就咬定他，左右也替不得你，可憐弄得他家破身亡，也盡夠他受用了。他賣女兒銀五十兩送與列位買命，列位可憐，不要扳他，放條生路罷。」一個響馬道：「他原不曾與我同事，祇替我喫了兩席酒是真的。後來我犯事，他便丟我們去了。我們怪他沒情，因此上牽連他句把兒。既是說過，今後不牽連他便是。」王家父子連連叩謝，獻上銀子。響馬道：「多謝你，我們再不扳你了。」終公差同王家父子出了監門，道：「便宜了五十兩，到該房用兩分兒，做得案卷便掙些。」王員外聽從，算了五兩銀子遞於終公差，同見刑房。刑房原是官府吩咐過的，落得做人情，立時做起案卷，洗得十分乾淨，送進行門，用了印信不題。
王家父子脫了罪名，餘下四十五兩銀子，在街坊上買了兩件衣服，回家見了妻女道：「官司倒都了帳了。」翠翹轉悲為喜道：「祇要官司清白，自然做起人家來。爹爹、兄弟如今是無罪人了。去梳梳頭，帶了巾兒，謝謝終老爹。」父子兩個真正去梳洗梳洗，穿起衣服。文物衣冠，非復囚頭囚腦之狀。上前替終公差作揖申謝，又替姓馬的見了禮，咸媒婆亦作了揖。
終公差寫了一張清白包管文書方完，那些夥計一齊走到道：「聞得衙門裏說，王家父子都已釋放，想是心事妥貼了，我們特來恭喜。」終事道：「來得正好，王員外備了一個薄禮，欲著我來相請。有五十兩銀子在此，列位在這清白文書上簽一花名，便領去公分就是。」眾人見官府已是清白，落得做好人，一齊道：「這事原是假的，既是終老爹代管，我們自然聽命。」一人簽了一個花名，作了一個揖，道聲恭喜，拿了公分去了。
終事對翠翹道：「姑娘孝心所感，開口件色順溜，兩處省下了一百兩。」翠翹道：「此皆老爺所賜，就將這五十兩送與老爹作辛苦錢。」終公差道：「姑娘再不要說起，那家掛得沒事牌，那家必得好兒女。你賣身救父，這樣銀子是用不得的。我家也有女兒，人心都是一樣，見賢思齊，員外虧得有你這樣好女兒，所以逃得這條命。我看你父子恁般傷情，我若是個財主，我就替今尊用了這項銀子，全了你父子分離，也是陰騭勾當。可惜我有此心，無此力，空抱了一點好念頭。我是不想趁你銀子的，若是要趁銀子，怕這一百落下來的我不會趁，倒在姑娘手裏接五十兩銀子。這話再不消提起，留與令尊作本錢。可憐遇事之後，室如懸磐，野無青草，不知幾時做得人家起來。這張清白文書好生收了，是要緊的。」翠翹欲強他受，終事發激道：「我說不受，定是不受的，苦受這主銀子，等我家也遭橫事，女兒也去賣身！」翠翹連連道：「不消發誓，我曉得終老爹是個頂天立地的男子了。但負此大恩，何日方能圖報！待奴家拜為繼父，遠嫁他方，早朝夜晚，對天禱告，繼父終公，願你多福多壽多男子。」言畢，倒身下拜。終老辭之不得，受了兩拜。
須臾酒至，外則馬客人、晏九如、終子貞、終勤、王員外父子；內則咸老娘、他們母子姊妹。酒至半酣，馬客人起身道：「王老爹官司已完，令嬡卻要明日過門。小弟來日已久，急欲登程，不能少待。」王員外含淚道：「尊客明日求停一日，待老夫辦些鋪陳衣服，後日過門罷了。」終公道：「要在後日，我承姑娘拜我為繼父，也要尋些首飾衣服，打發山妻小女來送至。」馬客人沒奈何，祇得應允了。後來終、王二家竟成通家之雅。王觀讀書長進，討了終子貞女兒為妻，也受縣君誥命。這是後事，按下不題。
當日酒為事擾，不能暢飲而散。終公留馬客人到自家屋裏居住，恐他乃遠方過客，不能深信，留在自己家中，以釋其疑。客散，王氏一家，人人辛苦，個個勞倦，都去睡了。獨有翠翹為金生一案，懷在胸中，不能頓釋。想著前日定盟光景，今日賣身光景，後日相思光景，以足頓地低聲哭過：「金郎，金郎，你妻子要抱琵琶過別船了，你回來時若是剛腸男子，將奴撇開一邊，翠翹之罪猶可減卻一半。若真情不化，臥柳吞花，朝思暮想，你妻子之罪，擢髮莫數矣。匆匆離別，無物慰他，再作數字以寄別懷。表我大不得已之心，訴我無可奈何之苦，金生其有以諒我也。」裂素裙一幅，咬破了中指，瀝血傳情。
簡曰：
自君之出，禍起蕭牆。仰盼歸期，痛焉欲絕。父罹法網，義在必救。琵琶再抱，實為君羞。錦水有魚，玉山有鹿，彼物而親。嗟世之人兮，苦分離而莫聚。書不盡言，言不盡意，臨別拜言，珍重萬萬，義盟千里，金兄文台。辱愛妾王翠翹泣血斂衽百拜。附上俚言二律，別情怨況，殊不成詩，聊布此衷，一點赤血耳。仁人不棄，置之案頭，尚有依依小婦向君子訴別怨也。
寄別傷心一紙書，封緘清淚濕翻□。 溪邊雲水驚回雁，湖畔煙波少尺魚。 柳色低垂春正好，梅花遙折意何如。 知君返篩應憐我，無奈東皇促去車。
情不能已，又續一律，單言昔日要盟，後日會期，發淡仙錢塘之兆。
回首論盟慷慨深，花魂月魂幾追尋。 梅花不寄南來信，芳草誰牽別後心？ 來鳳軒高雲五色，望夫臺迥價千斤。 相思莫下臨清淚，夢兆當時卜武林。
題罷，淚已濕透鮫綃，一派血紅，難分孰是血書，孰是淚痕。正是：
腸斷斷腸腸欲斷，淚痕珠上又加痕。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 7 不說翠翹將詩簡牢封，忽然驚醒了妹子，見姐猶未睡，連忙爬起來道：「姐姐，這是甚時候，你還不去睡，可不勞倦殺也。」翠翹道：「心中有事，實睡不著，亦不見其為勞也，妹子醒得好，明朝所事匆忙，說也不能了括。我又成一簡，望妹子一並收下，他日金郎回，道你姐背盟，抱琵琶過別船也。」言訖，嗚咽不能話。翠雲道：「姐真有情人也，到了這樣時節，身子已屬之他人而毫無一點自謀之念，諄諄以金郎為懷，雖倩女之情，不足多也。不知金郎如何報答姐姐。」翠翹道：「我與金生雖未成親，實已心定，乃我仰慕終身之良人也。馬氏子乃事急相隨，豈我之合伴乎！不知前生作甚孽障，乃結成這段惡姻緣。我此去，可事，淟忍事之；作事也，前生不了孽障借此償還；不可事則死之，非不愛生也，見前無端惡魔，託死繳案。為我再拜金郎，道翠翹慮彼深情，九殞難報，生死不敢忘情。叫他努力功名，看顧我家爹娘弟妹，勝念我百倍矣。翠翹今生不能還他恩情。待來生再補他厚愛罷了。」言訖，暈死於地。
不說翠翹將詩簡牢封，忽然驚醒了妹子，見姐猶未睡，連忙爬起來道：「姐姐，這是甚時候，你還不去睡，可不勞倦殺也。」翠翹道：「心中有事，實睡不著，亦不見其為勞也，妹子醒得好，明朝所事匆忙，說也不能了括。我又成一簡，望妹子一並收下，他日金郎回，道你姐背盟，抱琵琶過別船也。」言訖，嗚咽不能話。翠雲道：「姐真有情人也，到了這樣時節，身子已屬之他人而毫無一點自謀之念，諄諄以金郎為懷，雖倩女之情，不足多也。不知金郎如何報答姐姐。」翠翹道：「我與金生雖未成親，實已心定，乃我仰慕終身之良人也。馬氏子乃事急相隨，豈我之合伴乎！不知前生作甚孽障，乃結成這段惡姻緣。我此去，可事，淟忍事之；作事也，前生不了孽障借此償還；不可事則死之，非不愛生也，見前無端惡魔，託死繳案。為我再拜金郎，道翠翹慮彼深情，九殞難報，生死不敢忘情。叫他努力功名，看顧我家爹娘弟妹，勝念我百倍矣。翠翹今生不能還他恩情。待來生再補他厚愛罷了。」言訖，暈死於地。
翠雲驚慌了，叫道：「爹爹媽媽快醒，姐姐死去了。」父母兄弟一齊驚醒。但見翠翹面如土色，牙關緊咬。大家叫的叫，喊的喊，燒湯的燒湯，灌將下去，移時方醒。見了爹媽兄弟道：「呀！怎驚動爹娘兄弟，想祇是夢中相逢耶。」父母道：「兒，你驚殺我也，為甚事突然昏死？」翠翹把眼四周一看，都是一家骨肉，道：「爹媽，你女孩兒有一心事，欲言之父母，其實含羞。欲待不言，又恐負了那人德意。事到其間，也顧不得羞恥，不得不說了。」父母道：「兒有甚事，爹娘一一聽你就是。」翠翹哭道：「你孩兒……」又便住了口，祇是哭。父母以問翠雲，雲將遇金生前後事說了一遍，並那些詩詞書盟都把父母兄弟看過。父母知女兒與金生有不諱之盟，又知女兒以貞自守，不涉淫褻，愈見尊重。道：「兒，你書中之意，我盡曉得了。為父母一一依你，將妹子續了這段姻緣便是。」翠翹聽得此話，倒身便拜，道：「爹爹，你總是恁般替女孩兒滿了志願，莫說是替人為妾，便是死在他鄉，也不怨心了。」父母一把抱起道：「兒，是你爹爹誤了你，陷了你，你怎麼還是這等說？今生是不能勾報你了，待來生你做我的爺娘，我做你的女兒，補報償還你罷了。兒！好教你爺娘說又說不出，疼又疼不止，直寸寸肝腸斷。兒，莫說是人了，就是鐵石，聞之也斷腸。」
大家正哭得熱鬧，忽聽得雞報三啼，鐘鳴漏盡，開窗且紅日在天矣。王員外道：「翹兒倦極無聊，扶他去安息片時。我到外邊去辦些物事，替女兒上頭，打點些奩儀，送他起身。」王媽媽同翠雲扶翠翹去睡，王員外同著兒子去買了幾匹尺頭，換了幾件首飾，買些食物餚饌，整起一桌酒席。終公差的媽媽，同女兒蘇娘一齊到來，替翠翹開面上頭，把盞待酒。那翠翹淚似江流，喉如土塞，哪裏喫得一口酒，一塊肉。王員外父子陪終公差父子在外面喫酒，看了這個光景，那裏喫得落去，草草供獻一番而散。翠翹謝終公，終公以白銀一兩遞手。拜謝父母，父母含淚道：「願我兒夫婦齊眉，子孫滿堂，福壽駢臻。」翠翹唯含淚而已，與兄弟妹子廝叫。王觀道：「願姐姐此去助夫發家，早生貴子。」翠雲道：「願姐姐少解愁煩。」翠翹道：「兄弟、妹子，願你功名顯達，福履嘉臻。你為姐的不須說起了。」此日鬱鬱而罷。
次日，馬家著轎來娶，咸媒人俱到，對王員外道：「馬爺說客中成親，凡事不能盡禮，上復員外，減省為上。」王員外道：「曉得了。」此日，翠翹放聲大哭道：「金生，金生，你妻子今日與你分離了。今生不是諧連理，願到來生續舊姻。我王翠翹好命薄也，放著風流佳婿不能受享，而抱琵琶去嫁狂且。可憐一朵嬌花，浪插浮泥之上。天天！既不生我恁的好命，索性不遇著才人；既遇著才人，怎生就不結了此才緣！」悲悲切切，哭哭啼啼。無奈良時已屆，花轎登堂，把酒三杯，送親過門。可憐一個絕代佳人，伴了個馬牛蠢物。
卻說那姓馬的，自家原是個監生。久戀煙花，多年子弟變成龜。遇著臨淄一個媽兒，叫名馬秀，沒了烏龜，自家過日子。撞著這馬監生，一心相投；一個也不想嫁，一個也不想娶；一個做媽兒，一個做幫龜。討了兩個粉頭，好過日子。因手下一個丫頭從良去了，接得他財禮銀三百兩。自家又湊了兩百，到京中來討個人手。撞著媒人，就討了王翠翹。翠翹才色兼全，技巧無二，十分中意。不說出臨淄，祇託名臨清。
當日討了翠翹進門，款待了媒人，馬臨生回房成親。想道：「如此這樣一個標緻女子，拿去梳籠，先有幾百兩到手，不可破子罐子。」又想道：「還不曾出京，若不與他成親，這妮子替父母一說，豈不吵出事來，就是睡破了，到家裏教他裝做未成人的光景，這主銀子依然還在荷包裏。待我落得討他個頭湯，快活快活。我那秀媽曉得，還要喫得個醋不要哩。不要管他，到了家裏交把他，我把那做舅舅的面孔放將出來，他自然不怪我了。若是這妮子對我撒嬌，我對秀媽一說，一頓皮鞭，打得他落花流水，他再怎敢妄動。今夜且落得受用那新新鮮鮮的活寶貝著。」思想已定，然後收拾進房成親。
卻說翠翹坐在床上，人俱退去，回顧無人，連姓馬的也不在。忖道：「這是個甚麼人家，將幾百銀子娶個人，也不著個人來相伴。新郎也不知在哪裏。看他恁般行徑，實不象個好人家，倒象以我為奇貨了。跟隨僮僕雖有，卻無大小之分。接耳交頭，那似大家氣象。我王翠翹錯投胎也，不如一死，免受污辱。」又忖道：「我方纔出門，就去尋死，到官也要連累我父親。他費了四五百銀子討個人，不曾成親就死了，怎肯甘心。罷罷，拼得一死，放在胸中，且隨他到家，如不妥貼，死在他那裏，也就不連累我爹媽了。」抬頭看見桌上一把剃刀，翠翹起身輕輕走到桌邊拿了，將汗巾包紮，藏在袖裏。
忽然，馬龜走進房來，道聲：「娘子，好去睡了。」翠翹不答，那馬龜替他解脫衣賞，上床成親。可憐傾國傾城色，一任狂風妒雨欺。他這嫩芯嬌香，那慣狂風驟雨，遊蜂浪蝶，豈識惜玉憐香。馬龜酒色昏迷，放倒頭一覺睡去。翠翹枕上流淚道：「可惜王翠翹，就斷送在恁的個人身上。輾轉無眠，乃成《見狂且》九章。
其一：
乃見狂且，狗如其人。狺語哮聲，不入人倫。我得何罪，與之為親！
其二：
乃見狂且，沐猴蠢粗。非儒非客，令令如盧。我得何罪，以之為夫！
其三：
乃見狂且，歎我紅顏。我貧而嫁，豈曰姻緣。我得何罪，以之為天！
其四：
乃見狂且，其老如父。父兮君子，彼猾而蠱。我獨何罪，以身伴虎！
其五：
乃見狂且，鬼面蛇心。反復張皇，進退變更。我獨何罪，以嫁伊人！
其六：
乃見狂且，藏頭露尾。度彼行止，使我心悔。我獨何罪，以人嫁鬼！
其七：
乃見狂且，心灰欲死。金屋蟬娟，勤餘仰止。我獨何罪，不得其處！
其八：
乃見狂且，如狐假虎。本非其質，綏綏自露。我獨何罪，以之為伍！
其九：
乃見狂且，梟張狼顧。原非我流，胡為我晤？非我罪也，姻緣之誤。
天明，馬龜起來收拾行李，打點離京。早有終公差來相探，見這個行徑，道：「馬爺何日榮行，令岳打點相送。」馬龜不能掩道：「祇在今日。」終公差道：「成親也要三日，今日小弟有薄酒一杯，為馬爺餞行，明日早發罷了。」馬龜沒法，祇得又停了一日。
到三朝，馬龜收拾了一輛小車，僱兩個腳夫，載了翠翹，自家騎了一匹蹇驢，發行李出京。卻好王員外同王婆兒女一齊來到，翠翹心如刀割，淚似湘江，一句話也說不出。倒身四拜道：「女孩兒止於此了。善保暮年，看弟妹們長進吧。」王老夫婦哪裏回得一字，祇道得一句「你好保重」，便哭得咽硬喉乾，西風猿斷。馬龜行色匆匆，催趕起行。王員外留不住，祇得同送一程。一路上哭哭啼啼，何曾歇口。來到五里亭，終家父子早已提壺挈盒，在那裏等迎著道：「馬爺今日南回，薄具一樽，少壯行色。」馬龜道：「昨日過擾，宿醞未醒，今日怎麼又叨遠送厚愛。」祇得跨下驢兒，就在店中坐落。終公差外備一盒一壺，與翠翹子母在裏邊坐。他母子們這時節纔得在一處。
王婆問女兒光景何如，翠翹道：「娘，你女兒落在這人手裏，生則無憑，死則有準矣。你把我女孩兒一刀割在肚腸外，再不要想兒的好日了。」王婆忙問所以，翠翹道：「娘不要問，言之傷心，則索吞聲忍氣。木已成舟，聽他怎生擺佈我，聽我怎生對敵他罷了。」王婆再四叮問，翠翹道：「入門三相，便知其家，聽言三句，便知其品。越王在流離顛沛之不中，不失夫妻君臣之冀，人知其必興。今此人，外則主僕分明，內則鰱鯉不辨，此非大人家，必假斯文也。以數百金娶妾，應是富翁行徑。我看他鬼頭鬼腦，到歸房後猶搖搖無主，似不欲成姻者。仔細思量，恐事抉裂。捱至更深，方進房來。此非千金買妾之主，乃以兒為奇貨可居之人也。家有千貫，身值千貫。彼既以數百金娶妾，明婚正娶，滿京中俱知兒顏，亦盡堪留愛。既得此美妾，豈不留住周年半載，以暢其情。乃頭一日成親，第二日就要起身，若非終公留，昨日已出都門矣。若云怕正妻，一發不該就行，以新娶愛妾送入虎口，有此情呼！此人也，未必有妻，其住居也，未必在臨清。不是討我作美人計，定是以我為行頭，再不然則娼家流也。三者之間，必居一於此矣。其言語失錯，忽呼秀媽，忽呼媽媽，忽呼大娘，二三其說，已是可疑。又聽跟隨人道：‘家裏等人久矣，急早收拾回去。’彼失言道：‘正是哩，我心中如焚，恨不得插翅飛去。秀媽是極多心的，不要等他趕進來，還是一場把戲哩。’一人道：‘這個了得，若他老人家自趕進來，看見你替這行貨如此，連我們都是一頓好罵，你的打鬧不消說起。’大家一齊躊躇道：‘正是，快些去方好。’他道：‘我巴不得今日就離了北京，怎奈耽擱不能脫身。’此言雖不十分明白，卻句句有礙著我的。我早起臨妝，那跟隨的長子叫我‘翹姐，快些梳頭喫飯。’我把眼看他一眼，他連連改口道：‘姨娘，姨娘。’天下豈有家主公的愛妾，用人敢如此放肆膽大乎？其中之可疑還多，不能細記。即此三言三相，已非良善人家矣。你女兒生是他鄉之人，死是異域之鬼，任磨任滅，其命聽天，連這些話也是多說的。娘善保尊體，看顧爹爹，撫養弟妹。金郎一事，乃女孩兒三生未了公案，可憐母親念兒遠嫁他方，去人之言，尚其聽之。」王婆聽這些話，心如針刺。欲哭，又恐他們於啟行不利。欲不哭，又忍不住。
忽聽得外邊催上車，大家一齊放聲大哭。終家父子先辭回。他們又送一程。到十里長亭，兩邊留連不放。馬龜道：「日且暮矣，此處不是住的所在。出嫁之女，跟不得這許多，你們回去吧。」王員外聽了此言，好似和針吞卻線，刺人腸斷繫人心。道：「馬爺，小女全靠你照管，念他遠離膝下，舉目無親，可憐！若得我這孝順女兒身安境順，我生死啣結，永不敢忘大德。」言至傷心所在，撲身跪在地下，一家人都跪下來。翠翹、馬龜也下車馬，同拜在地。馬龜看他戀戀不捨，恐生他變，罰誓道：「若是某輕賤你女兒，生遭強人支解。今日啟行，把個順溜與我，路上不耽干係。」翠翹道：「爹媽回去吧，送行千里，終須一別。」王員外沒奈何，方止了淚，安慰分手而別。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 8 詞曰：
漫道落花圈套，自是甘心行孝。一死結冰霜，豈不免人嘲笑！知道，知道，雪裏梅花香悄。
右調《如夢令》
話說王員外夫婦子女，看了一回，又望一回，直等去得無蹤無影，方大哭一場。無奈何，祇得嗚嗚咽咽哭回家中。
不言他父母兄弟恁的悲哀，且說那馬龜別了他父母兄弟，叫車夫趕行。一路飢餐渴飲，夜宿早行，非止一日，來到臨清地方。翠翹問車夫道：「這是甚麼所在？」腳夫道：「這是臨清地方。」翠翹道：「呀！如此到家了。」腳夫道：「早哩早哩，再是這幾日差不多了。」翠翹點首歎道：「果不出吾所料。」一路上見車馳馬驟，落日浮雲，無一非傷心之地。回望京畿，遙在碧雲天外。腸斷心灰，淚枯氣短，漫成一絕，以志怨思。
詩云：
關山迢遞路漫漫，浪跡萍蹤不忍言。
惟有癡情丟不去，浮雲落日滿山前。
又數日，方到臨淄地面。那腳夫道：「小娘子，如今好到家了。」原來這臨淄是古齊地，乃山東地方。那馬龜已到本境，便先著跟隨的去報家信，他下了牲口，跟車兒漫走。見兩個戴鬃帽的人對他道：「馬爺討得好人手，明日來恭喜。」他答道：「不敢不敢。」再行一程，見一婆子，年約四十以上，肥胖長大，面頗白淨。接著道：「翹兒下車來。」翠翹見他恁的稱呼，不知是甚等人，連連走下車子，就要相叫。那婆子道：「進家裏去，參拜了家堂香火，再行大禮。」
翠翹祇得隨他進門，見那門上一對聯句道：「時逢好鳥即佳客，每對名花似美人。」心中疑道：「這是個甚等人家？」進得門來，祇見內中已有兩個婦人，濃妝淡抹相迎。又見有四五個讀書的在那裏探頭張望。翠翹一發心下不解。行到家堂之處，早已有供獻果品在那裏。遠看象一幅關聖帝君，細看卻是兩道白眉。這神道叫做白眉神，凡是娼妓人家，供養他為香火。若是沒有生意，這些娼妓便對此神脫得赤條條，朝著他獻花禱祝一番，把筷子連敲幾下，藏在床頭，第二日便有客來嫖。若是過年，將雞魚肉三獻五供。一碗飯，三杯酒，請了白眉神，把這三獻五供並在一個沙盆裏，酒飯俱別用碗分盛，亦坐在那放供獻的沙盆中。將日用的馬子，預先洗刷乾淨，到此日請獻過神道，將沙盆放入馬子裏過除夕。次日看有甚好嫖客浪子來賀節，取出與他喫了，那人便時時刻刻思念著他家。就要丟開，那禁陡的上心來。所以人家好子孫，新正月初二三切不可到妓家去。
翠翹認不得是白眉神，祇道鄉風不同，各處供的上神，倒身就拜。那婆兒囑道：「保佑翠兒千人見千人喜，萬人見萬人愛。朝朝寒食，夜夜無宵，貴客闐門，嘉賓滿座。」翠翹雖不能盡識其鄉音，大約曉得不是好說話，淚如雨落。拜完了，那婆兒領他到堂前道：「你磕了我的頭。」翠翹無奈何，依他磕了四個頭。婆兒道：「磕了舅舅的頭。」翠翹道：「他是我丈夫，替我同眠同宿，今日怎麼叫我叫他做舅舅，我卻又嫁哪個？」
那婆兒聽得此言，急得三屍神暴跳，五陵豪氣沖天。道：「這等說起來，你要佔我的老公了！」翠翹道：「明婚正娶，討我為妾生子，怎說我佔？」一發急得那婆兒氣都轉不來，對著馬龜罵道：「臭烏龜，臭忘八，我叫你去討人來接客掙錢，誰教你替他睡的？」那龜子一句也沒得說，祇得努了那張嘴。婆兒罵翠翹道：「賤人！好子妹不鑽龜，他就要替你睡，你也不該肯，都是你這騷娼根，皮癢騷發，引誘這王八亂做。今日若不打你，下次怎管得你下！」不由分說，一把頭髮抓住就打。翠翹此時已曉得他是娼家，已打點要尋死，拿出藏的剃刀在手中，看得眼目眾多，不能下手，待空行事。撞著這婆兒不知來頭，一把頭髮抓過來就打。翠翹大叫一聲「苦命翠翹，不要命了！」望喉一剃刀，撲身倒地。但見：
血似涌泉流出熱，屍如草萎玉山頹。
翠翹橫死地下，血流滿屋，趕進一班地方人等，道：「馬秀媽，你著馬不進充作富翁討妾，誆騙良家子女，他不肯接客，你卻千打萬打，生生逼殺人命，這事牽連地方的，卻是放你不得。不死便罷，死是要償命的。我們先去報了官府，免我地方干係。」言畢，就要去。馬秀媽著了慌，道：「列位老爹且暫留一步，我不曾問得他的來頭，聽見他不拜舅舅，說他是丈夫，我道初不斷，後來亂打他幾下，做個例頭。不想他如此性烈，就刎死了。若是死了，也是前生一結。若是救得活，我擇個好人家，嫁了他就是。列位且莫報官，省得又多費一番事體。我這裏備一個東道，列位寬飲一盅，我們抬這女子去救一救看。救不活，自然要到官的，也求列位方便，若救得活，薄具微禮，求列位不報官司。」那些人做好做歹道：「秀媽是曉得事的，我們便依他而行，他自然曉得我們。大家一齊在馬家喫酒。這秀媽討個人進門，不曾趁得一個錢，例先要破鈔，這是他性子急逼出來的。」
這賤媽兒真個慌了，叫一人扶定翠翹頭，不教他搖動。兩個人輕輕抬上板門，到內房鋪下氈條褥子，將翠翹放在地下。到他胸前一摸，微微還有些熱，拿些薑湯等物，撬開牙關，灌將落去。幸得喉管雖傷，未曾斷破，尚進得水落。從巳牌救起，直至黃昏，翠翹口中忽然長吁了一口氣。秀媽道：「謝天謝地，有生氣了，快拿些熱湯水來灌。」又去請一個神效刀瘡藥的先生，替他滲上金瘡藥，用雞皮貼上，絹幅包住。縛定道：「不可動他，將這兩服藥如今調灌一服，到五更陽轉，方可回生，再取第二服藥。一百二十日內，著不得一毫氣惱。一經惱怒，金瘡復裂，不能救矣。」
秀媽謝了先生，又著人守著翠翹，自己拿十兩銀子，見那些地方鄉約道：「列位老爹多多起動，那女子已有轉氣，料來不致於死。薄具微意十金，與列位老爹作辛苦錢。若明日好了，還要叩謝。」大家見他人已活了，銀子是落得的，便接口道：「秀媽，你卻是要曉得我們的情，今日若報一報官，你多得二三十兩銀子用，我們這樣替你省費，都因你做人好，所以肯如此。」秀媽滿口稱謝，許他還要外酬，大家多謝散去。
秀媽回房，酒也不敢喫，客也不敢留，也沒客敢來嫖。一家人都守著翠翹半死不活的屍首。看看五鼓，翠翹道：「哎喲，痛殺我也，疼殺我也！王翠翹身為甚孽，罹此不幸！」睜眼見一房人，三四個婦女，道：「這是甚處，好收我亡魂？」那秀媽道：「翠翹兒甦醒，是我不是，不曾察得來歷，不曉得你是好人家女兒。他恁的騙你來的，你可善自保養身子。好了，我尋個王孫貴客嫁了你。你若不願嫁，就跟我做女兒終身，我決不強你接客做賤事。」翠翹昏迷之中聽了此言，喊一聲道：「我那要這命！」叫得一句，氣滿胸膛，四肢厥冷，金瘡迸裂，血似涌泉，依然死去。這遭竟沒氣了。驚得秀媽要死不要活，道：「罷了，罷了，搖錢樹一朝跌倒了。」忙去捫了口，敷上藥，調起金丹，連連灌將下去。直至次日傍午，又略有回生氣兒，再不敢去動彈他。
救了三日，翠翹眼睛方能正視。但閉了眼去便見劉淡仙在旁道：「孽債未完，如何去得，錢塘江上，佳致不淺，汝須耐者。」翠翹忖道：「明明是那斷腸會上的劉淡仙，他道『孽債未完，如何去得』，明道我是孽中人了。此時雖勉強死了，到底來生要來還債，不如當場結了這重公案去吧。」以此茶湯略肯沾牙。那裏當得秀媽服事殷勤，粉頭晝夜幫襯，漸進水米。秀媽一口道：「兒，我說過不把你接客，我養得你好了。尋個正經人家，打發你起身。一夫一婦，把你當親生女兒往來，你娘決不失信，你可掙揣。可憐你去國離鄉，遠兄弟父母，千里迢迢，跟他到此。我叫他討個粉頭是真的，那叫他將一個良家孝女討來為娼，又破了你的玉體。如今天氣炎熱，你若不依做娘的說，自家保養，倘有個山高水低，娘的銀子不消說了，也可惜你青春年少，一枝花纔開就是這般沒結束了。你娘與你前日無冤，今日無仇。就是蠢龜來賺騙你，也是你心情願賣身救父，實在得我四百五十兩銀子，盤纏不要說起。你不為娼便罷了，何苦又害我喫人命官司。兒，你是個女中丈夫，婦人中豪傑，度人度己，我這樣人家是趁得起折不起的。兒，你不要不言不語，一味拿著個要死的念頭。螻蟻尚且貪生，一死不能復生。你有甚言語，對娘說了一番，娘不聽你，你再尋死也未遲。」委委曲曲，從從容容，懇懇切切。
翠翹聽了，暗回想道：「他也說得有理，他實在費這一主銀子討我，我一家實得了他那幾百銀子的惠。一些不曾補報他，若是死了，又拖累他喫官司，我今生雖得個清白，來生難道不要填還他。況閉眼見劉淡仙道：『孽債未完，如何去得。』若是死了，不但前生孽債未完，又增今生一種冤孽了，何時還得乾淨。他既道我好了尋個人家嫁我，我且將計就計，替他說個明白，又還了他的身錢，又完了我的孽債，多少是好。」因開言道：「媽，我實是得你身錢，我豈將死塗賴你。但我當時明白講過，我自起筆賣與馬家做妾，卻不曾說賣來為娼。這紙親筆文書見在媽處，可以質證。怎麼今日叫我做起粉頭來？我是甚等人家女兒，甚等自貴的人品，這事怎麼做得？不得不尋了盡頭路了。媽既說把我擇人另嫁，這個祇管使得。我貌非醜陋才非蠢，倘若遇著主兒，就高出前價些也未見得。我與媽何仇，定要將命來做冤家。冤家祇可解，不可結。可以全生，何苦要死，便依娘使得。但祇一件要斷過，經不得我好了，娘翻轉了口，那時做下來，卻不要怪我哩。」秀媽連連道：「我的兒，你媽媽若是騙了你，好了又逼你接客，等我遭遇強梁，倒澆蠟燭照天紅。況生死在你，逼得你身，逼不得你心，做媽的決不食言。你再不必狐疑，好保重自家身體。」翠翹由此強進飲食，漸漸好了。
秀媽恐外面人雜，又將翠翹移到凝碧樓上居住。此樓三面鋪翠，一面凌空。東望滄桑，一泓海水細杯中；北望京畿，雲裏帝城雙鳳闕；南望金陵，龍盤虎踞真人毓；西望岐山，兼葭白露美人懷。回思父母，已是夢魂飛不到之境矣。翠翹對鏡無聊，遙憶當日金生訂盟光景，宛如昨日。而路遠人離，杳不可問，題《十不諧》以記其悲。
其一：
一不諧，一不諧，盟言未盡禍飛來。哎呀，禍飛來，兩分開。
其二：
二不諧，二不諧，情短情長積滿懷。哎呀，積滿懷，苦難捱。
其三：
三不諧，三不諧，思到無思淚滿腮。哎呀，淚滿腮，不能揩。
其四：
四不諧，四不諧，舊事新懷難擺開。哎呀，難擺開，去又來。
其五：
五不諧，五不諧，恨咬銀牙半似呆。哎呀，半似呆，強托腮。
其六：
六不諧，六不諧，別酒將傾日色歪。哎呀，日色歪，頭怎抬。
其七：
七不諧，七不諧，怨殺王孫去不來。哎呀，去不來，鬼神差。
其八：
八不諧，八不諧，死到黃泉復轉來。哎呀，復轉來，孽應該。
其九：
九不諧，九不諧，生生拆散鳳鸞偕。哎呀，鳳鸞偕，怎安排？
其十：
十不諧，十不諧，哀哀翠翹命兒乖。哎呀，命兒乖，真可哀。
題畢，愈覺無聊，情殊不勝，坐臥不安。烹佳茗消渴，見新水浸溪，阜草拖嵐，潮聲噓座，帆影拂闌，又成一律。
詩云：
入窗新水浸溪花，阜阜拖嵐四望賒。
近海潮聲噓座濕，隔城帆影拂闌斜。
風扶瘦我輕登閣，浪促征人倒印沙。
往事不堪頻淚落，甌香慢煮雨前茶。
翠翹題罷，無人和答。正自無聊，忽聽得隔樓有人朗吟。翠翹側耳靜聽，祇聽得那人吟道，詩云：
樓外誰家青鬢娃，長吟聲隔碧桃花。
愁侵筆底低疑咽，怨向風前教若嗟。
遠接芳香嗔蝶粉，微通幽意喜窗紗。
卿須憐我才多藻，我卻憐卿未破瓜。
翠翹正在污辱場中，忽聞隔樓有人吟詩，以為幽谷嚶聲，出於望外。因探頭一望，祇見一個書生，飄巾華服，在那裏低徊想望。翠翹看見暗忖道：「此生聽他吟詠，雖非白雪陽春，卻也還是詩書一脈。但不知是甚樣人？」因細細訪問，方知那生叫做楚卿。因又暗暗思量道：「我如今身墮火坑，怎還由得我往日心性。祇要脫去火坑，便是萬幸。若能脫去火坑，便隨了此生，又是萬幸了。」正是：
祇徒苟且全，翻致流離碎。
不知畢竟如何，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 9 詞曰：
眉灣灣，眼團團，怎把山雞認作鸞，飢來不擇餐？ 心說酸，淚垂干，不道人情狼虎般，嬌花怎不殘？
右調《長相思》
話說翠翹因見那楚卿象個舊家子弟，不合起了個妄想的念頭，便一時渾得沒了主意。
又一日，忽聽得那楚卿又在隔樓吟詠，翠翹不覺倚窗凝睛熟視。那楚卿初時故作不見，等翠翹看他時，三不知回過頭來向翠翹深深一揖，翠翹倉促中回了一個萬福，縮身便退。那楚卿因對著樓跌足自語道：「如此國色天姿女子，怎麼落在娼家，真令人怒氣填胸，鬚髮上指！若有商量，待我效昆侖盜出紅綃，等他一馬一鞍，也見我這點熱腸。祇是不能與他面談，問其詳細。他身在籠中，又不解儂意，怎能出此火坑？美人，美人，雖說佳人已屬沙叱利，猶幸義士還逢古押衙。祇可惜今日當面又錯過了。」言罷，掩窗而入，歎息之聲，猶咄咄不絕。
卻說翠翹雖斂跡退入，卻不曾去遠，那人說的話，卻句句都聽得明明白白。心中暗喜道：「我祇道他是個文人，原來也是個俠客。今幸有緣得遇，可惜方纔不曾求告得他。」又想道：「若是求告他，隔牆私語，被人看破，出醜不便。莫若寫下一封書，隔窗投去，細訴苦情，他自然憐我。若能拔出火坑，就跟隨此人為妾為婢，也強似為娼多多矣。」主意定了，因作書一封。
書曰：
翠翹寫完了書，欲要隔窗擲去，又恐怕投不入，失落了，被他人看見，欲要尋人寄去，卻又無人。正費躊躇，無心中走到樓下園內閑步。忽見一童子來挑水，翠翹問道：「你是哪家小官？」那童兒以手指口，作不能言之狀。翠翹疑是楚家家人，因問道：「你莫不是楚家小官嗎？」那童子連連點頭。翠翹又問道：「我聞啞者必聾，你可聾嗎？」那童子搖頭作不聾狀。翠翹低低道：「我有一緘寄與你相公，煩你帶去，不可失誤。」那啞子點頭，就伸手來接。翠翹便忙忙取了遞與他道：「收好了。」那啞子緊緊藏在貼內，打完水，竟自去了。
次日，啞童兒又來汲水。翠翹走近前問信道：「可有回書嗎？」那啞童几點頭相應，取出一條素紙封兒，遞與翠翹。翠翹接了，便轉身上樓拆開，上有「昔越」二字。不解其意，仔細沉吟，幾番費解。忽然有悟道：「是了，是了，他約我二十一日戌時越牆相見。今乃二十一，晚上他約來相會，須索要伺候他，經不得媽媽屋中有事耽擱哩。天！我王翠翹得見君子，仗他義俠，脫離火坑，全靠神靈默祐。」將樓上收拾潔淨，以待楚生。
將及黃昏，忽然秀媽來看他。間道：「我兒身子健否？」翠翹道：「這幾日漸覺平復。」秀媽道：「如此卻好。你媽媽這兩日為你婚姻終日碌碌，高不成，低不就，十分納悶。你在這裏甚是不便，那些浪子聞你的名，日日來擾，巴不得尋個主兒，等你也了卻終身，你媽媽也有幾兩銀子別用。如今一鄒家要來娶你，不知可成得麼？甚是心焦得緊。連日不曾來看得你，放心不落。今略少閑，替你清談清談。」翠翹道：「有累媽媽費心。」鍋邊秀拿酒至，兩人對酌，攀古論今，直至更深方散。
翠翹心下十分慌張，送媽媽回去，將門重重關上，又將燈細照了一番。上樓開窗一望，早有一梯靠於窗前。翠翹且驚且喜，咳嗽一聲，外面也咳嗽一聲，便有人扶梯登樓，緣窗而入。翠翹一看，果是楚生，不勝之喜。因倒身下拜道：「薄命翠翹，流落煙花，望乞仁人，提出坑陷。生當銜環，死當結草。」楚生答拜道：「久仰芳卿，孝義絕人。近見牢籠娼室，不勝憤恨，每為髮指。昨又承華紮下頒，盡悉芳卿五內。小生雖不比許俊押衙，亦當勉力出卿於火坑孽海之中，必不敢負芳卿一片心也。」翠翹流涕感謝道：「若能如此，是翹之一天也。」二人相對甚樂。
楚生因調之道：「身在娼門，孤芳自守，亦寂寞乎？」翠翹道：「心似太虛，一任浮雲來往，何能染我？」楚生道：「祇怕已染半藍也。」翠翹道：「任他涅也不淄。」楚生道：「人非草木，未免有情。亦復誰能適此？」因以身逼翠翹道：「良宵相遇，已不可虛度。況吾定計脫卿，豈可無以謝我？」翠翹道：「此身不死，願以異日。」楚生道：「今日發仞之始，若不和諧，恐後事不利。」翠翹因要厚結其心，求他欲拔身了，又因此身已失，非復昔日之比，便應道：「求郎拯救，豈敢惜薦衾枕。但願他日切莫中道棄擲，使奴有白頭之歎！」楚生忙跪地叩頭，罰誓道：「我楚卿若負了王翠翹今日之情，強人開剝，碎屍萬段，全家盡遭兵火！」翠翹因扶起道：「願君轉禍成祥。」於是男貪女愛，攜手登床。玉扣含羞解，銀燈帶笑吹，一霎時無限溫存。
（此後缺山歌一首， 九十字。）
雨罷雲收，銅壺漏箭，且四催矣。翠翹道：「妾感郎君義俠，蒲柳之姿竟蹈崔張之轍，唯君子憐而秘之。幸早定奇計，脫解妾身，終事君子，實心願也。」楚生道：「此我事也，三日內定以奇計脫汝。」翠翹再三致謝。比及五更，楚生別去。
次晚復至道：「我著人探訪媽兒口氣，他原無心把你從良，祇想你身體強健，依然賣與番兒手。有兩家在這裏說，許了他七百兩銀子，他還不肯，要一千兩方賣，我一時又湊辦不起。那主兒出了七百，若添百數討了去，可不辜負了你這番義氣，我一段熱腸？吾今已另有一計矣。」翠翹聽了，半信半疑道：「如今卻計將安出？」楚生道：「三十六著，走為上著。」翠翹道：「此非上策，萬一拿著，郎君脫身去了，叫我翠翹渾身是口，也難分說。一個好端端的人，倒弄得要死不能，要活不得，那時怎處？願君再定良謀，此策殊未盡善。」楚生道：「不妨。吾有名馬一匹，日行千里，馬奴健兒，武勇超人，一夜工夫有三百里走。明夜緣窗而下，跨馬往北，天明便離了本境。再僱了騾馬，一同進京。我楚府裏家眷，那個敢來攔阻！」
翠翹心下猶疑，欲不依他，業已失身於彼，恐怕翻轉面皮，為害不小；若是隨他去，又恐一個走不脫。這番跟人逃走，免不得任他磨滅。千番思量，萬般躊躇，進退兩難，行止莫決。點頭嗟嘆道：「又遇魔頭也！咳，我王翠翹錯認他是個仗義君子，那知他是個行險小人，這事多管要做出來。也罷，也罷，不去也不好，去也不好，死中求活，聽天而行，祇得依他去吧。」兩淚交流，對楚生道：「此去行險僥幸，凶多吉少，須要郎君全始全終。當不得半路丟了我，我就死在黃泉，斷斷不肯放你。」楚生道：「卿無過慮。就到那出頭出腳時節，我挺身認了；拚得還他原銀，怕他怎麼奈何了我。」翠翹道：「郎若如此，妾無慮矣。」楚生快活無極，翠翹懮鬱千般。
次夜更深，楚生越窗而至，對翠翹道：「萬事已備，請卿啟行。」翠翹猶有遲疑狀，楚生又誓道：「若事敗，楚卿不以身任，而致令翹娘受辱者，千蟲萬毒，攢食其身！」翠翹遂意決，下窗上馬，楚生亦上馬同行。
翠翹見那馬夫青褶裰，氈笠，攜傘同行。此時九月天氣，霜降以後，地面近海，便覺寒色侵人。正值廿三四，又無月色，好生淒慘。在馬上歎道：「好共歹，都在今番也。」意懶心灰，隨馬而行。忽聞雞聲報曉，口吟一絕。
四野雞聲齊報，一村曉霧重封。 小舟漫移曲浦，篙師未愔西東。
楚生道：「天且明矣，急早加鞭，出得這個所在，就好安住了。」翠翹加鞭趕行。忽聽後面喊聲大作，翠翹曉得不是好聲息，對楚生道：「後面人喧，定是追我者矣。郎害我也！」楚生道：「無妨，我一力承當，怕他怎的！」
看看後人追至，楚生將馬一拎道：「我去替他說話。」此時天尚未甚明，不知楚生往那條路去了。翠翹還認定他真放馬回去，對追的人說話，勒著馬等候。追者趕上道：「拿著了！」卻原來是馬龜同秀媽。幾個鄰里地方見了罵道：「好淫婦！不肯接客，卻跟野漢子逃走。替我反綁起來，鎖了！」手下人一齊動手，捆縛起來。
翠翹此時死又死不及，悔又悔不得，心中還仗著楚生來救駕，那知他打鼓弄琵琶，相逢是一家，不知那方去了。
秀媽吩咐道：「他一人不能獨行，必有個姦夫，尋一尋看。」樹旁邊尋出一條漢子，認得卻是都詐。秀媽道：「你這奴才，你在我家幾年，我也不曾薄待你，你喫酒撒潑，我方纔打發你出去。你卻怎的敢拐我家的人走？」抓住了就是一頓鞭子。都詐祇是不做聲。秀媽罵翠翹道：「好客不接，卻去偷垃圾保兒，你這腌臢潑賤！且帶回家去，再替你說話。」一齊回轉本境，已是巳牌時候。看的人盡歎息道：「恁般一個好女子，卻跟了個保兒走。」翠翹羞的臉紅氣脹，祇將雙眼閉著垂淚而已。
忽一人道：「你們不要恁的胡說，壞了那女子的名聲。這事多分又是那楚卿爛心的笑耍他。」翠翹初時還要倚楚卿為泰山，今忽聽了此言，曉得他是一夥人，做弄他一個。咬牙切齒，怨一聲自家，恨一聲楚卿，歎一句命薄，罵一句喬才。嗟怨未已，已至家中。
秀媽吩咐鍋邊秀，將翠翹衣服盡剝了，連綑腳也去個乾淨。將繩子兜胸盤住，穿到兩邊臂膊，單縛住兩個大指頭，吊在梁上。離地三寸，止容腳尖落地。那壁廂也將都詐吊起，祇不脫他褲子。翠翹無寸絲遮蓋，赤身露體，羞得沒處躲藏。到此地位，生死由人，一身無主，祇得閉著眼睛，隨他怎的。秀媽罵道：「好淫婦！好賤人！我叫你接客，你就將刀刎頸圖賴我，你跟人走去就是該的？你道是好人家兒女，不肯做娼家事，我十分敬重你，放你在後樓居住，不教你見客迎人，日日替你尋個好人家打發你起身。那知你都是假惺惺，幾日兒就皮癢難過，去偷漢子。偷別人也還好看些，恁般急得緊，就跟了個保兒走了。你這樣賤貨，不打你哪裏怕！」提起皮鞭，一氣就打了二三十。可憐翠翹，幾曾受過恁般刑法？手是吊住的，腳下祇得二大指沾地。打一鞭轉一轉，滴溜溜轉個不歇。正是人情似鐵非為鐵，刑法如爐卻是爐。
翠翹欲死不能，求生無術，哀告道：「娘，打不得了，待我死了吧。」秀媽道：「咦，你倒想著死哩，我且打你個要死。」又一氣打了二三十皮鞭。翠翹心膽俱碎，道：「娘，真打不得了，聽你賣了我吧。」秀媽道：「我正打你個要賣。」又是二三十皮鞭。這番翠翹氣都要接不來了，道：「娘，真正打不得了！我要生則生，要我死則死，要我接客，也情願接客了。」秀媽道：「你來騙我，我若放你，你就要作怪哩。我做這四百五十兩銀子不著，祇活活打殺你！」正是：
祇因賺入牢籠內，
生死由人定主張。
未知翠翹性命如何，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 10 詞曰：
走青驄，飛冥鴻，鸚鵡籠中夢也空，學語敢朦朧。 粉太工，脂大濃，羞殺全無閨閣風，教妾若為容？
右調《長相思》
話說翠翹熬刑不過，哀求道：「媽媽，是我不是。自今以後，再不敢撒矯做作，一聽媽媽教訓了！求媽媽棒下超生，王翠翹不合一時志短，聽那楚卿的愚騙，背媽媽逃走，原非我的本心。今日這樁事落在媽手，生死聽媽，存亡聽媽。祇求媽哀憐我去國離鄉，飄流到此。媽媽法外施仁，開一面之法網。媽，翠翹實是打不得了！可憐王翠翹上天無路，入地無門，疼得肝腸碎，痛得心膽裂。媽，得饒人處且饒人。媽，你打死翠翹值甚的？可不丟了你四五百銀子。媽，你不看人面看銀子面上，也饒得我這次兒。媽，你這遭有言，我若不聽，再打也不遲。」
言到傷心之處，旁人無不替他墮淚。秀媽道：「如此還要打了一百做樣子，再替你斷。」拿起皮鞭又欲打。翠翹驚的魂出道：「罷了，熬不得了，是死也。」頭打兩三個旋，腳一連幾搓。祇見那雙丟丟腳兒上十指，鮮血直噴，頭髮盡散，口中白沫吐出，眼睛之中血淌。眾粉頭看他恁的光景，一齊跪下替他討饒。秀媽看見那個模樣，也怕弄殺了，便應道：「饒便依眾人說，饒了你卻要招過。今後違我法令，打多少皮鞭？」翠翹道：「若再違媽規矩，願打一百。」秀媽道：「自今日以後，逢人要出來相叫，客至要喚點茶，獻笑丟情，逢迎佐飲，卻都是不可違拗的。違拗也要打一百皮鞭。」翠翹連連道：「也是這等。」
秀媽道：「那個肯保得他無事，我便放他下來。」翠翹道：「好姐姐，那個保我一保？」內有一粉頭喚做馬嬌，道：「翹姐，我保便保了你，卻是放你下來當不得尋死覓活，我的命便送在你手裏了。」翠翹道：「事已至此，死亦無用。我自知孽障深重，不能解脫，已安心聽命，決不連累於你。」馬嬌道：「如此，我一力承當，保你下來。」馬嬌至秀媽面前，跪下道：「女兒願保翹姐。若他有事故，都在女孩兒身上。」秀媽道：「嬌兒，你好大包袱！保便把你保了去，卻是要包得完完全全的。若有一些兒破綻，都在你身上。」馬嬌道：「女兒一概包到底。」秀媽道：「如此，替我放下來。」
馬嬌叫鍋邊秀輕輕落，那裏站立得住？就替他穿了衣服，挽起髻兒，替他套上鞋子，道：「娘，我同翹姐去洗個浴，再來謝罪。」馬嬌扶入安慰他一番，暖一壺酒把翠翹喫道：「翹姐，你恁的一個伶俐人，怎也中了他們的拖刀計？那楚卿乃天下薄情子，有上肚的恩情，沒有落肚的盟義，也不知賺了多少妹子，害了多少內家，騙了多少朋友。是龜奴才挽他出來，許他三十兩銀子，教他定計來騙你的。你帶去的書，他約二十一日話，句句那個不曉得，但不敢走漏消息對你說耳。你如今落了他的局，祇好收心耐意，待時而舉。適纔你不該說出楚卿帶你走的話，他若知道，還要來分清。你若不咬住他還可，你若與他硬證，他極反得面皮的，你卻不要鬥了他的性。」翠翹道：「他與我盟言在耳，祇怕不是恁般負心。」馬嬌道：「我言不差，你見便知。且喫口酒去謝了罪，同你去睡吧，明日好入教門。」
翠翹一夜不曾討得睡，又打了幾百皮鞭，神疲力倦，肚中又餓，口內又渴。虧這幾碗酒喫了，方硬掙些。走到秀媽前磕頭謝罪。秀媽正欲開言，楚卿自外而入。秀媽起身迎道：「楚相公甚風吹到此處？」翠翹還癡心，想他是來替他分剖的，低頭不語。那楚卿應道：「無事不登三寶殿。聞得一句不白之冤，特來一對。聞你那跟保兒走的丫頭，說我楚卿相公帶他逃走，這丫頭是甚等人？叫這淫婦出來，待我當面問他。他認得我是甚等主兒，卻來圖賴我。」秀媽道：「楚相公，並沒有這話，不要聽閑人言語，我那丫頭並不曾提著相公身上。」楚卿道：「我家人在這裏看打，見那丫頭親口指名說我。我祇要見他一面，問得他啞口無言，我便罷了。」
秀媽被他吵不過，祇得叫道：「翹兒，快到楚相公面前陪禮。」翠翹眼中出火，心內飛刀，沒奈何，走近前福了一福。那楚生到此地位也不罷了，祇管要洗清那個賺陷人的名色，一把拽住翠翹道：「就是你這丫頭亂說！你幾時見我來？我幾時同你走？你好回我一句有無，我便去了。不然，不替你干休！」秀媽道：「你答應了一句，伏個罪便罷了。」翠翹無奈道：「你說不曾，便是不曾了。」激得楚卿怒髮三千道：「你看這潑淫婦的聲口，還咬著我不放！我幾曾約你走，好還我個明白。恁般不識高低好歹的娼婦！不打緣何氣得過！」走近前，劈面就是一掌。翠翹就地滾，就地跌，喊道：「辜恩負義的楚子任，你道不曾約我走，你『昔越』二字，暗約我二十一日，越窗相逢，難道是假的？你強我同行，我固辭不肯。你道事敗，我一身任之。皇天在上，你可罰得咒麼？你強我成姦，許我白頭偕老。你盟天立誓，人饒你，天不肯饒你！你將我墮入萬丈淤泥坑中，不思量替我方便一言，委曲一句，倒來撇清。我以媽在上頭，不說你一句，完你個體面回去，也萬萬分好了，你還來打我！你道打了我便可以釋旁人之疑，祇怕難將一人手，掩得天下目。人可欺，天不可欺！你道不曾帶我走，你來我替你賭咒！」一把拽住楚卿衣不放，楚卿被他一口咬住，前後俱講得是真情，本欲蓋今日之短行，反彰露從前之虧心。
眾人聽了，一齊道：「依翠翹說起來，明明是楚子任害了他，反來做這樣鳥腔，我們眾人替王翠翹抱個不平。」大家發了一聲喊道：「騙害翠翹的是忘八烏龜的鷹犬！」這一聲，楚卿置身無地，抽身欲走。外面有人立在那裏，又見翠翹數數落落，哭個無歇無休，倒不好意思，默默無言。秀媽還要存他體面，對翠翹道：「不要是這樣沒規矩，你跟保兒走，怎冤屈楚相公？嬌兒，叫了他進去了。」翠翹也支撐不來，又怕觸了媽兒，乘勢同馬嬌進去了。
秀媽道：「我十分幫襯你，差不多就罷了。怎的定要撞壁？」楚卿道：「秀媽有所不知。此事外人俱道替你設計，賺了這妮子，這妮子死了要在我身上償命。又添得他親口咬著我，我再怎麼做人？想著仗秀媽壓著這妮子頭，發揮一番，好掩一掩人的耳目。不想反討個沒趣。」秀媽道：「半路好買，半路好賣。你方纔滿帆風使得忒猛了些。也罷，今日他沖撞了你，本該我留你在這裏喫一杯解悶酒方好，人一發道我們是柳隆卿鬍子傳了。今薄具二星，折一小東，相公回去自飲一鐘罷。」楚卿道：「我哪在這兩錢銀子，但今日受了人無方之氣，卻得要買壺消消悶哩。」收在抽中，從後門去了。
當夜無辭。次日翠翹起來不得，渾身疼痛，發寒發熱。馬嬌報與秀媽。秀媽也自來看他，道：「翹兒，這楚卿乃無籍光棍，你怎麼被他哄？此人若帶你走脫了，他也是賣你的，哪裏要你做妻子？他自己的妻子也是賣落水的，稀罕你！你如今心下是怎麼說？還是在我家，願賣到別家去？我如今條直對你說，你若在我這裏做生意，我另著眼睛看待你。你若不願在我家，我卻尋一出得錢的主兒，依舊賣你去接客，聽你自裁。」翠翹道：「甑已破矣，伴新不如伴舊。媽教道我些，我願死跟媽媽做生意。」秀媽大喜道：「兒子！良家女妾，深閨寡婦，星前月下，濮上桑間，求一行樂而不可得。你身入其中，卻是這樣千推萬阻。你且將息兩日，我替你講明門戶的制度，枕上的工夫，方好行事。」
吩咐鍋邊秀，拿好酒、紅花、蘇木、桃仁、行血之藥，喫將下去，身子日健一日。秀媽道：「兒子，我替你更一名字。你叫王翠翹，把王翠二字丟開，叫名馬翹。如今有一客人要來看你，你卻一些事故也不曉得，怎麼留得他？若留了他，被他笑耍了去。」翠翹道：「睡便是這等睡，難道有幾樣不成？」秀媽笑道：「癡兒子，若娼家替良家一樣，人都不嫖了！個中有許多妙境哩。」翠翹道：「求媽細講一番。」
秀媽道：「客人喫東道完了，將上床，要讓客人先睡在床裏，你卻睡床外，要將臉朝著客人，用手替他做枕頭。他定要用手來摸你渾身，你也將手去摸他下體。若是短小，用擊鼓催花法；若是長大，用金蓮雙鎖法；若性急的，用大展旗鼓法；若性緩的，用慢打細敲法；若不耐戰的，用緊拴三跌法；若耐戰的，用左支右持法；若調情的，用鑽心追魂法；若貪色的，用攝神閃脞法。其餘別法雖多，大約不出此八法之外。有了枕上的工夫，就要學那日用的制度，其法有七：
第一曰哭。接著有錢撒漫的嫖客，住了幾時要收起身，你便哭將起來道：『情哥，你怎捨得丟了我去了。』撒嬌撒癡，戀戀不捨。任他恁樣剛腸，哭得他手酸腳軟。他若是在行的，定說你客來客去，那留情得許多？我替你是逢場作戲，你怎忒認真了？你便兩淚交流，嗚咽道：『可見你男子漢心腸狠毒，不要說兩人相得，留戀不捨，就是一塊石頭抱久也抱熱了。接客雖多，情有獨鍾，我實有戀你意。』兩行情淚，能生既去之春；一轉秋波，足奪騷人之魄。」有詩為證，詩曰：
情郎欲待整歸鞭，清淚臨風可續緣。 任是銅肝鐵漢子，也教心軟再留連。
」
翠翹道：「若沒有眼淚出來卻怎麼處？」
秀媽道：「不妨。祇要把生薑汁染就汗巾一條，將來揩眼，則淚如涌泉矣。
二曰剪。客人住久，他有意戀我，我此時就要定計以結其心。恐怕別家見他替你合得好，引他去跳槽。朋友們見你二人相好，拆你們的風月，與他同剪香雲，結為一處，分縛二臂，為結髮之意。」有詩為證，詩曰：
一縷香雲截下新，贈與情人訂夙盟。 祇為煙花空結髮，青樓也賦白頭吟。
「三曰刺。兩情既洽，必用一事以鎖其心。不然子弟之心最易變。更聞得某人溫存，便要想著那邊去調弄。見了那個標緻，便思量去綽趣。到了這樣時節，乃下手工夫，趁他有銀子時，要令他心中少一明白，不但不肯出鈔，便是我從前工夫都空用了。如今要用個重手法去拿他：或在兩臂下，或在腳股上，或忽於腳板底下，以花針刺親夫某人在上，以墨塗了，使他見之以為你情獨厚，他必墮術中，死心塌地在你身上。他若去了，後來別客看見，想道某人不知怎樣待他好，他所以如此戀他，又必多方加厚於你，欲奪前人之愛。你就可因而行計，攢眉哭告道：『某人在我身上費過多少銀子，怎麼用情，怎麼好人，怎麼知趣，我不曾報得他。』言罷，吊下幾點假淚。不由此人心中不轉，要綽趣，自肯用錢了。」有詩為證，詩曰：
刺法機關不可當，情人一見便心降， 借他名色行我計，白鏹黃金頓復囊。
「四曰燒。燒乃是苦肉計。如今的子妹刁鑽，子弟也乖巧。要得他的歡心，賺他的錢鈔，沒有迫切肫動人心鎖人意的法，那能籠得他墮入個中？祇得用下這苦肉計，替他雙雙罰誓，男不變心，女不二念，若有反復，神天共殛。兩人同灸，第一穴替第一等心上人，恩情最厚者灸，名曰『公心中願』。兩人解開懷，肚皮合肚皮，胸前對胸前，以香灸之。第二兩頭相並而灸，名曰『結髮頂願』。第三我左手合他右手臂灸，名曰『聯情左願』。第四我右手合他左手臂並灸，名曰『聯情右願』。第五我左股合他右股同灸，名曰『交股左願』。第六我右腳合他左腳並灸，名曰『交股右願』。當時曹操八十三萬人馬下江南，被黃公復一個苦肉計斷送了。希罕世上這些蠢男子，不曾替他好，他尚且在人前賣弄某子妹替我好，你真替他燒香疤，他就破家蕩產，臥柳吞花，死也不悔了。」有詩為證，詩曰：
欲得癡兒情意堅，須將烈火肉身燃。 皮毛雖熱心還冷，苦肉於今萬古傳。
「五曰嫁。嫖客不言娶，有何趣味？姐兒不言嫁，有甚溫存？但這個嫁字比不得真正女兒的嫁字。乃相體裁衣，隨爐打鐵，見景生情的妙用。他是千金之家，問你身價要多少，你便道我原是多少身錢賣把他的，替他接了幾年客，趁了多少錢，也有幾個本利了，如今不過把他百數銀子盡勾矣。終日議嫁，說盟說義，說情說誓，他心昏了，自然捨得用銀子。銀子完了，他娶你不起，不用你辭他，他自善善而去了。」有詩為證，詩曰：
盟山誓海用機關，針芥相招情實難。 嫁法從來誇妙訣，任他豪客也留連。
正要說第六法，忽鍋邊秀來道：「有一位相公相訪媽媽。」秀媽隨即去了。且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 11 詞曰：
今日何時，此中何地？思來想去令心碎。旁人說與不關情，關情惟有潸潸淚。 哭告皇天，盡人遮庇，如何獨把奴生棄？告天天再不垂憐，拼遊地下相迴避。
右調《踏莎行》
卻說秀媽送客去後，復喚翹兒聽說完了六、七二法：
「六曰走。此法乃計中行計之妙。他嫖得手頭空乏，要娶又無資財，欲嫖又無錢鈔。前法已施，後事難繼。要打發他出門，止有一走法，可以騙得他動。或約他走到何方，或叫他討船何處，哄得他確信無疑，到了那日，收拾起身，一頭撞破，聲言要拿送官，他自然沒趣去了。此散兵之計，他祇道緣慳分淺，被人撞散好事，哪知計中拖刀。」有詩為證，詩曰：
欲散窮坯不出門，此中妙計走中尋。 縱教聰慧過顏閔，豈識包藏有禍心。
「七曰死。人生祇得一個死。若是接一個客人，便死一身子，也沒有許多身子死得。此乃假死，非真死也。兩人好的時節，看他心有動搖，便道我生是你家妻，死是你家鬼，我是定要嫁你的。你若不娶我，我死也死在你身上。他若是有大有小，明知他不能娶你，便道我不能嫁你為妻，枉替你恁般相得。我雖接了多年客，那個象得你恁般溫存，知疼著熱。你既不能娶我，我替你雙雙同死，也強似活，分離在世上。正是在世不能結同心，死後願為連理樹。不怕他不傾心在你身上。」有詩為證，詩曰：
致之死地復能生，最妙機關暗用情。 阿儂參得其中奧，閃殺風流賺殺人。
「曉得了這七字陰符，就好行登壇雜技。立在門前，過客看你一眼，便要笑臉相迎。若牙齒生得好，便微笑露齒，以獻其美，名曰『獻銀牙』；腳小不歪者，以腳踏門閾，低首自視，名曰『鳳點頭』；若身材美艷，便立出一少，名曰『獻身說法』。手好則半露春纖，或眼角而傳情，或閑吟而丟俏。無非欲勾引他春心，打動他慾念。通斯旨，可與為妓矣。」
翠翹道：「原來如此，兒善領會矣。」祇因命犯桃花劫，任你清真也是淫。
翠翹既身入火坑，才技容顏無不第一，名傾一時。王孫公子求一見以為榮。胡琴詩學之名，揚溢遠近。都稱道馬翹兒能新聲，善胡琴，動人心，引人魂，博一笑，值千金。翠翹每每回想出身是甚等人家，生平是何等期許，今日卻墮落在這孽海罡風中，何年月日乃有出頭日子？深自怨恨，因為《哭皇天》以志其不平：
余生命薄家不造，捨身救父落火坑。 也曾輕身蹈白刃，豈肯甘心做下人？ 無端陷入奸人彀，渾身是口難辯明。 將奴捆吊高梁上，打得皮開鮮血淋。 疼死三番昏四次，哀哀求告不容情。 求告百般方肯住，要奴招成願棄迎。 奴生本是深閨女，怎識風流賺騙情！ 聽他一一從頭教，無恥無廉醜殺人。 學成枕席妖狐態，夜夜喬妝去伴人。 人未眠時不敢睡，人如睡熟莫虛驚。 既要留心怕他怪，又要留心防他行。 客若貪淫恣謔浪，顛倒溫柔媚心容。 熟客相逢猶較可，生客接著愈難承。 任他粗豪性不好，也須和氣與溫存。 媽兒祇貪錢和鈔，不分好醜盡皆迎。 鮮花任教拈藤伴，美女無端配戇生。 牙黃口臭何處避？疾病瘡痍誰敢憎？ 若是微有推卻意，打打罵罵無已停。 生時易作千人婦，死後難求無主墳。 人生最苦是女子，女子最苦是妓身。 為婢為妾俱有主，為妓死生無定憑。 我今翻成皇天哭，一字吟成萬結心。 寄與青樓多嬌艷，乘早抽身出火輪。 莫待冷落門前日，淚灑西風泣斷魂。
此詞一出，聞者傷心，見者墮淚。翠翹以胡琴撥之，淒怨悲愴。莫說姊妹行中聞者俱號泣不能仰視，即如秀媽之狠毒，聽了亦覺潸然淚下。
且說此地有一遊學書生，姓束名守，字其心，乃常州府無錫縣人氏。父親開店臨淄，從父到此。年方弱冠，家事富饒。娶妻宦氏，乃吏部天官之女，既美且慧，祇是有些性酸，卻是酸得有體面，不似人家妒婦一味欺壓丈夫。他卻要存丈夫體面，又要率自己性情。又不肯分家於人，卻又能使人不能分其愛。又有一付奇妒奇才，能制人而不制於人。這束守才智那裏及得他來，所以手下事情甚多，宦氏井井有法。
束守雖有外心，祇落得眼飽而已。因從父遊學到此，聞馬翹新聲之妙，胡琴之美，叫書僮拿了拜匣，備四匹尺頭，瞞了父親，同一幫閑，姓步名賓，來訪馬翹。翹適不在，遲數日又至，乃得一晤。送上拜帖禮物，翠翹道：「有勞光臨，已增榮寵，遽承厚禮，何以克當。」束生道：「久慕芳卿，無緣少晤。薄具不腆，非敢言敬，聊表寸心之企仰耳。」又送東道銀三兩。秀媽盛設款待。此日極烹龍炮鳳之奇，羅猩蜃豹胎之異，傳斝飛觴，呼盧喝盞。馬翹用了幾杯酒，臉媚桃花，柔性雅語，愈覺風流可愛。但見：
茂矣美矣，諸好備矣。盛矣麗矣，難測究矣。上古既無，今世未見。環恣瑋態，不可勝讚。其始來也，躍乎若朝曦初出；其少進也，皎乎若明月舒光。美貌橫生，燁兮如花；恣態肆露，溫乎如玉。五色並馳，不可殫形；詳而視之，奪人目精。其盛飾也，則羅紈綺繢，盛文章，極服妙，彩照萬方。毛嬙障袂，不足程式；西施掩面，比之無色。步依依兮矅殿堂，婉若采鳳兮乘雲翔。
束生看了，快心樂意，道：「小生雖不擅詩韻，但遇此美貌佳人，豈可無贈？不揣鄙陋，漫綴俚詞，以紀今日之幸會云。」
有美有美皎如玉，無瑕無瑕宛似仙。 從來未識芙蓉面，何幸相逢玳瑁筵。 纖手持觴明月下，晚妝臨鏡寶凳前。 閨中逸俊知多少，此樂當為第一篇。
歌罷，酒闌人散，攜手歸房，恩愛甚篤。其後又值束生之父回南，無人督率，更得大展其情。二人劇飲狂歌，吹蕭度曲，對月聯詩，逢時玩景；一連三月有餘，留戀馬家。束生揮金如土，馬家個個歡喜。束生貌性溫和，風流大雅，馬翹亦十分相得。
一晚，翠翹浴起，愈覺嬌艷橫生。束生因說道：「宋玉之讚神女云：『嫷被眼，侻薄裝。沐蘭澤，含茗芳。性和適，宜侍旁。順序卑，調心腸。』殆以讚卿也。」翠翹道：「遠之有望，近之既妖。君何索妾之重比也？」束生道：「私心獨悅，樂之無量。端詳卿狀，殆非風塵中人也。貌豐盈以莊妹，苞溫潤之玉顏。眸子炯其精朗，了多美而可觀。眉聯娟以珴楊，朱蜃的其若丹。素質乾之醲實，志解泰而體閑。既姽嫿於幽靜，又婆娑乎人前。不意風塵中乃有此種異品，令束生又妒忌又眷戀也。今見卿浴罷殘妝之態，亦是罕遇，偶作數言，以志浴景。」
月夜青樓倒玉壺，美人乘醉潔氍毹。 冰肌蟾魄爭明媚，雪態花陰半有無。 初起帶羞呼伴拭，乍行含笑情人扶。 淋漓快入芙蓉帳，枕上低聲唱鷓鴣。
翠翹道：「盛揚之下，難負美名。承君過愛，急欲一和。偶忽動塵外之想，筆為鄉思所擱，姑俟他日。」束生驚道：「然則卿非秀媽女乎？」翠翹道：「郎君無問此斷腸事，一時不能罄談。且去睡覺，慢慢對你講來。」言罷，淚如雨下。束生聽了，愈加驚訝，定要問他起根髮腳。翠翹道：「妾乃瓶花，公乃浪蝶。東皇固自有主，一枝聊供採玩足矣，公何索之深也？」束生道：「我實欲娶子，故諄諄致問。」翠翹道：「娶妾難，從良不易，何敢輕口也？你今在平康隊裏，見我倜儻風流，綽約多姿，故十分錯愛。若一到你家中，這些琴棋書畫，詩詞歌賦，都用他不著。洗清鉛粉，作良家行徑，你就未必如此愛我了。況我嫁了你定要跟你回家，單單祇靠著你一個。父母念頭也靠著你，親戚念頭靠著你，連一行一止俱靠著你。你乃青年士子，令正乃侯門小姐。兩下青春，極稱和美，添了我一個便有許多說話，千萬議論。好端端的夫婦，為我一人攪得參商反目，其罪盡在我矣。況郎之權力果能庇我，我雖間了你們夫婦的恩愛，也還討得安身；若靠著個女平章，輕則鞭捶，重則斷送。我馬翹求脫火坑，又受患難，倒不如在此苟延性命。有朝孽滿障消，少不得還我個收場結局。我與你逢場作戲，露水夫妻，可聚可散，你不十分深求我，我亦不十分厚責你。平平淡淡，盡有鏡花水月光景。子妹不言嫁，不能深中子弟之意。難道你講要娶我，我倒講不嫁你？實是此事，退樁至難至重，不可輕易的。」
束生長歎道：「卿言至此，事始慮終，深覺有理。但我討你之念已起，雖有擺脫之心，終不止已。發之願，若不能娶馬翹以遂此心，非丈夫也。」翠翹微笑道：「郎君太認真了。」束生道：「事到其間，安得不認真？你若不嫁我，我就死在你身上。」翠翹道：「嫁亦不難，但恐嫁後不如今日耳。」束生便發誓道：「若束守娶了馬翹，後日變心不似今日者，天不覆，地不載。」翠翹道：「郎君勿發誓，要我嫁，須是要依得我一件事。」束生道：「說來！莫說一件，十件也依你。」翠翹道：「我少不的要嫁的，你乃風流士子，博學才人。嫁了恁的一個丈夫，也不虧了我。但我是受人牢籠怕了，我卻不跟你回無錫去，祇在你店中居住便使得。」束生道：「我原不打點帶你回南。我各居半截，兩邊分住，討你正是此意。難道帶你回去，看內子們嘴臉？婦人家，眼不見也罷了，見時未免有些氣蠱。我如今娶了你，也不就帶你到店中，有的是空屋，且安居住下，等家父回店，說個明白，然後到店中住不遲。」翠翹道：「君說倒容易，祇怕能說不能行。」束生道：「祇要卿肯嫁我，漢家自有制度。家父極是愛我，縱然有話，不過說兩句便罷了，有甚大事。」翠翹道：「你莫看得我此身輕易了。我既嫁了你，出了馬家門，雖刀斬斧砍，鼎烹鋸解，死也死在你家裏，是決不喫回頭草的。不要令尊來不要我了，又打發我回馬家。今日替你講明，做得做不得，切莫強做。不要害得我翠翹出乖露醜。」束生道：「翹娘不必深慮，決不至於此。」翠翹道：「但願不應我話，便是妙境。」束生大喜道：「說過你嫁我了？」翠翹道：「有甚不嫁你，祇怕你娶不成，或娶了多故耳。」束生道：「但願你肯嫁，諸事我能任之。」翠翹道：「然則妾願事箕帚矣。」束生聽了大喜，方攜手歸房同宿。正是：
得成比目何辭死，願作鴛鴦不羨仙。
不知翠翹後來何如，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 12 詞曰：
賤謝青樓，榮歸金屋，豈非人世夙福。想來定是快儂心，如何還把眉兒蹙？ 檐際籠金，梁間壘玉，誰知不可棲鴻鵠。早知薄命是紅顏，何勞厚意垂青目！
右調《踏莎行》
話說翠翹因許了嫁束生，睡不著，展轉思維道：「此事未見其可。我被他纏住了，一時失口應了他。他上有大，下有小，中有妻子。妻子又是侯門小姐，好不大的勢耀。我嫁與他，何異以羊喂虎，以燕啖龍？斷無好意，不若我回復了他。從容等一等，無拘無束，敢作敢為豪傑，嫁了他，也有個出頭日子。這樣軟弱書生，怎做得事業來？」將欲叫醒束生，說明此意，轉念道：「我不合已允了他。如今替他恁般說，他不道我替他商量，祇道我又有甚別樣肚腸。況他一心一意，說定了要娶我，怎肯一兩句閑言，便收拾了千般妄想？王翠翹，王翠翹，這樣從良，祇怕不是你結局收場處哩。」鬱鬱不樂，勉強成眠。
次日，束生將翠翹接到店中，調居別室，著人來對秀媽說，要替翠翹娘贖身。秀媽急了，一步一跌，趕到束家店中。店中人道：「不在這裏，到楊府花園中避暑去了。」趕到那裏，又說不在。一連趕了十多日，祇得磕頭撞腦，亂滾亂跌。
一日，一頭撞著步賓，一把拽住道：「步爺，我女兒今在哪裏？求爺指我一個實在去處。」步賓道：「起初時，原是我引束相公來，後來他替你女兒合好了，便用我們不著。至於贖身嫁娶一節，我們一毫也不曉得，所以也不曾來探望得你。昨日打從縣前過，聽見人哄哄的說道子妹告從良的。一人說年紀還小哩，一人道不知叫做甚名字，一人道就是那第一有名能新聲善胡琴的。我聽了這話，著實一驚道：『這名色祇得一個馬翹，難道就是他？』挨到人中間去看，並不見人，祇有青圍暖轎一乘，倒有二三十人護著。忽然縣官出來，轎中走出一個女子，渾身是青，頭搭包頭，手拿一張狀紙，高叫爺爺告從良。那一起共有二十餘張狀紙，一張也不準，單叫門子把那婦人狀子接上來，抬在轎子上。停著轎看了許久道：「準了你的。」官轎去後，那女子轉身上轎，打個照面，不是別人，卻是令嬡。從人攝著如飛而去。我問那衙門前人，馬翹告從良要嫁哪一個？那人道：『甚麼無錫的束秀才。』我道：『那束秀才卻不是秀媽的對手。』那人道：『你祇知束秀才忠厚，卻不知他的幫手硬掙著哩。』他的幫手即是我這裏通省聞名的衛華陽。你要知你女兒下落，須到衛華陽那裏去訪問。」
秀媽聽了衛華陽三字，便軟了一半，道：「咳，罷了，尋出對來了。這衛華陽原替我有口過的，如今此事落在他手中，定然要取氣的。步爺，我央煩你，見束相公道：他要娶我女兒，祇消對我面說，何須請人告狀，可惜費了錢鈔。多把我些，也見他美意。」步賓道：「他這幾日不知在那裏，決沒所在尋他。我一連尋了他四五日，並不能一面。他的書僮撞著我，我扯住問他。他道：『我相公這幾日有正經事，不及會客，說話的都到衛華陽老爺家去問。見與不見，那裏方有的信。別所在尋，祇當鬼門關上占卦。』我今日正欲去那裏探望他，不想撞著秀媽。」秀媽道：「既然如此，他是拿定要做事的。就浼步爺替我討個信，千萬替我老身傳言婉達他。要人，銀子卻是要把我的，我並無別意。上復他，不要可惜了錢餉。若果在衛家，萬望回我一個的信，我明日便辦個盒子去託他玉成。事完自當厚謝。」步賓道：「好說，我若得見，自然勸他。」說罷，兩下分頭走開。
卻說這步賓，便是奉衛華陽、束生來行計的，卻正好撞著秀媽，講了這些真情實話，忙來報與束生、衛華陽。衛華陽道：「如此他銳氣殺矣。你乘夜去回他信，道見便見了。說起你的言語，他道：馬不進買良為賤，馬不進買良為賤，秀媽陷烈為娼。她若知風犯，且暫饒她。她若不知進退，除了翹姬不算，還要告她，二罪俱發。」
步賓傍晚去回復秀媽，秀媽接著，問：「可有的確音信？」步賓道：「信倒有實的，但他那裏揭帖狀子，件件備到，祇等你一言鬥氣，便替你殺狗開交，道你以良為娼許多事故。我道：『你也替他說一番，不肯，再與他鬥氣未遲。』他道：『人在我屋裏，他要緊，自然來求我。縣間狀子是已進的了，憑他怎的來便是。』」秀媽道：「步爺，他如此聲口，我還該怎麼？」步賓道：「依我說，他既然拼著打官司，是不怕事的。若一經官，必要弄出當年落水根源。莫說問到這上頭，便不問到此地位，也要費錢費鈔。連連斷得他身錢來，也要費卻一半。不如知鬼貼鬼，自己上門去求衛華陽。這些做大頭光棍的主兒，輸軟不輸便。你去求他，他便把前怨丟開了。我的主意如此。你若定要替他打官司，他銀子便意入手，就去了千金，也不在他心上。勝負一事，未知鹿死誰手。全靠你的才干力量，我是不敢攛掇的。」秀媽道：「我自然依步爺去求和。將甚麼與他抵敵，雞蛋那能鬥石頭？我一心一意去求他，凡事全仗步爺撮合。」步賓道：「這個事不消說，我今且去，明早再會。」秀媽道：「步爺就在我家草榻了，明日好商議行事。」步賓道：「事未有些影響，怎麼就在這裏打攪。」秀媽道：「簡慢不責，便見相知，怎講個擾字？」當日步賓竟留宿於秀媽家。
束生久候不至，衛華陽道：「老步一去不返，大事濟矣。明早秀媽必自來求和，須要如此如此。」束生道：「領計。」
卻說秀媽，到了次日，分咐鴇兒辦些個攢盒，打了一乘轎子，竟到衛家來。先托步賓為之。秀媽先至，步賓立門伺候道：「衛爺尚未梳洗，秀媽少坐即至矣。」同入中堂。須臾，衛華陽出道：「不知秀媽光降，有失迎候。」秀媽道：「驚動起居。」禮拜坐下。衛華陽道：「甚陣風吹得秀媽至此？」秀媽道：「有事相求。聞知我女兒要嫁束相公，特來浼衛老爹作伐，成兩家之好。」衛華陽道：「他打點替你吳越交兵，你反要替他結秦晉婚姻之好嗎？」秀媽道：「做子妹自然不是了局事，從良是極妙的。我又不作半個難字，束相公怎麼怪得我？就是翹兒在我身邊，雖不曾十分好待他，比待別人定高兩分，他自然明白。我聞得他告從良狀子，怕他疑老身有甚別腸，激出事來，所以四處尋問，決無處得一實信。昨步爺說在衛老爹府上，特虔誠來拜，浼衛老爹成兩家之好，定百世之姻。萬望不卻是懇。」衛華陽道：「秀媽還不知就里。起初，令嬡告了從良狀子，便要出揭帖。我勸束相公且從容，看你那邊如何行事，再發未遲。秀媽既自來央我作伐，是求財卦了。待我請出束相公來，三面好說話。」秀媽道：「這個更見衛老爹用情處。」衛華陽遂起身邀出束生。
束生見秀媽道：「媽媽到此，還是講和，還是鬥氣？」秀媽道：「要鬥氣便不上門了。我是雞蛋，束相公是石頭，雞蛋怎與石頭對？況且翹兒原是好人家女兒，如今從了相公，可謂物得其主。我就十二分捨不得他，也要割斷了從良。我也打點把他從良的，但道他年紀還小，就耽他兩年，也還耽得起。今日既是束相公娶他，這是好事，我怎麼去阻他？我特來央衛老爹做媒，把女兒嫁了你。」
束生正欲開言，衛華陽道：「束相公，秀媽今日一詞不發，反來央我做媒，這是個識時務的女丈夫！你也要把那副肚腸丟開了。你既替他贖身，翹娘的身錢是要把他的。秀媽，你既來修好，託在我身上，你那馬監生討他為妾的文書要還他的，外加一張你起筆把他的婚書。一邊兌銀子，一邊交契便了。」秀媽道：「身錢之外，再加一倍吧。」束生道：「他接客三年，趁過十倍不止。莫講他人，就是我老束一個，在他身上廢了二千餘金！別的合來，何止數千。算將起來，雖十倍不止。但起初之意，原打點替你打官司，二兩也不處與你。今日你既回頭，我便罷休，處一半把你贖契罷了。」衛華陽笑道：「一個要多，一個要少，都作不得準。祇依我，原價取贖便罷了。束相公不肯，我也要強是這樣做；秀媽不肯，一聽尊裁便是。」秀媽道：「衛老爹也不知處了多多少少公務，罕稀這丟丟兒小事。」衛華陽道：「既是如此說定，今且喫了酒，明日成交便是。秀媽，實不相瞞，縣中原有狀子了，祇等你一發動，便四面齊起，替你大大做一場。今既說明，一家得人，一家得銀，安安耽耽，各家俱保平安。祇是忒便宜了你。」秀媽道：「多謝多謝。」吩咐鴇兒打開盒子，燙起酒來。衛家又搬出許多餚饌，一齊坐下。秀媽道：「請出女兒來也同喫一鐘。」束生道：「少不得相會，今日尚非其時耳。」秀媽看他做事十分牢靠，也不去強他。此日盡歡而散。
次日，同馬不進、鴇兒俱到衛家。衛華陽大開筵席，接了本地十大豪傑，當面復講一番。束生兌了四百五十兩銀子，一一把秀媽看過兌明。秀媽再三求添，又加了五十兩。秀媽看得不是風犯，祇得忍疼將原舊婚書拿將出來，又寫了一張得銀文書，兩邊交割明白。束生道：「不知此契可是翹姐的原筆麼？」衛華陽道：「今日少不得要出來謝謝秀媽，你便拿去把他一認，就同他出來便了。如今入門為正，要行良家事了。」束生道：「說得有理。」拿舊契進去。不一時，同翠翹俱至，一一見了禮。秀媽道：「我兒，恭喜你嫁了風流夫婿。」翠翹道：「託媽媽的洪福。」馬不進也上前恭喜。翠翹默默無言，雙眸淚落。眾人一齊作揖道：「恭喜翹娘，今日頓出火坑。」翠翹道：「有勞列位。」斂身而退。此日各家有事，略飲數杯，分散而去。
秀媽出了衛家門，皇天肉兒突得飛反。想著翹娘那樣趁銀，哪裏再去尋這樣的掙手？越想越哭，越苦越悲。指著銀子道：「這樣死寶要他做甚的！我那翹兒呵，你怎丟了我去也！」鴇兒道：「媽，你揩了眼淚別處去哭。你去哭他，他不哭你，有甚用處。」秀媽道：「我也有許多待他好處。」鴇兒道：「賺他跟人走，回來打皮鞭都是媽媽好處，他是件件記在心頭的。」秀媽聽了，又氣又惱，沒興沒趣而回。
卻說束生打發媽兒去了，著一百銀子謝了衛華陽，收拾紗燈火把，將翠翹娶到別室中。眾朋友都來替他送房賀喜，束生慊未慊之願，滿未滿之心，甚是快活。翠翹慮始點終，心中微有掛礙。然事已至此，則索由他，得開懷處且開懷。兩個男才女貌，好不相得。束生因稱詩曰；「遵大路，攬子祛，贈以芳華。」辭甚妙。翠翹亦稱詩曰：「寤春風兮，發鮮榮；絜齋俟兮，惠音聲。贈我如此兮，不如無生。」束生道：「然則子欲遷延辭避矣？」翠翹道：「郎之不好色，亦如宋玉則已矣。」相對大笑。束生因又朗詠高唐之賦。翠翹道：「然則翹真神女矣。」束生道：「殆猶過之，吾終不以杳冥之神女易活見之翠翹也。」自是情好日篤，相敬如賓。
正好盤桓，忽報束生父至。束生道：「家父來矣，旁人定有物議，我先進見，然後同你去拜見。」翠翹道：「凡事小心，縱有篤責，亦宜順受。若少有抵觸，不但愈增上人之怒，且道你重色逆父了。」束生曰：「曉得。」
來見其父，其父先嚷做一片，見了就罵道：「你這蠢才，多大年紀就去討小！討小已是不該，還去討子妹！你丈人是甚等人，你妻子是侯門小姐，若是曉得你討了小，激得山高水低，你是罷了，叫我怎麼淘得這氣過？好好替我退還了馬家，萬事甘休，若是執迷不悟，就去也告你退了。」束生道：「打罵孩兒，件色不辭。若講退還，哪個不曉得束守討馬翹為妾？若是退了出去，象甚光景？這個寧可殺頭，實難從命。」其父大怒道：「你不聽我，我定要告你退了。」束生道：「官府是讀書人做的，祇有個斷娼為良，哪有個斷良為娼的理？」其父道：「你這般嘴硬，我定要告退了那娼婦。」往外就走，恰好撞著官府經過，這老兒氣頭上，一聲叫屈：「兒子逆親！」知府是個最孝順的，聽了便叫帶著回衙門問是甚事。束老道：「兒子討了一個娼婦，小的要他退還了妓家。兒子忤逆小的，不肯退還。」知府道：「討了幾時？」束老道：「近一年了。」知府道：「胡說！討了一年是你家媳婦，如何又去退還娼家？那婦人在你家曾做甚玷辱門風事麼？」束老道：「這個並沒有。」知府道：「你兒子是甚等人？」束老道：「乃無錫縣生員。」知府道：「既他是讀書的，娶了他又打發出去接客，象甚模樣？這是打發不得的了。你甚事苦苦要拆散他？」束老道：「老爺有所不知，他的丈人乃吏部天官，妻子年方少艾，怎麼容得那女子？恐怕誤了他終身，所以小的叫他退了。」知府道：「原來如此，祇是理上講不去。且叫他來，待本府以情諭之，看是怎麼。」簽一紅票，吩咐差人道：「叫那束生員帶妻子來見我。」
束生原立在府門外，見了硃票，便換了一件青眾帽子進見。知府道：「你父親告你忤逆，你怎麼說？」束生道：「父師在上，生員讀書知禮，怎敢忤逆父親？祇為舊年不才取了馬翹妓女為妾，今經一載。父親叫生員又去退還為娼，生員體面何在？那女子又不犯七出，已為良人婦，又落娼家局，於心何忍，於心何愜？所以堅執不從。父親就道生員忤逆了。」知府道：「這個自是使不得的。請回，自有裁處。」
忽然王翠翹至，知府道：「馬翹，那束正告那束生員，要把你退還娼家，你怎麼說？」王翠翹道：「爺爺，祇有娼妓從良，那有良婦從娼之理？小婦人既嫁束門，生是束門人，死是束門鬼，生死由他，卻是不出他門的。我既離了馬家，怎肯再陷馬家？求老爺筆下超生。」知府故試之道：「束家不要你，自然要斷入娼家，那由得你的心性。」翠翹道：「任憑老爺鼎烹刀砍，此事實難從命。」
知府未及回言，馬不進一頭走上道：「稟上老爺，馬翹原是我家出來的，求老爺斷還小的。」知府道：「你是甚人？我不叫你，你怎敢如此大膽闖入？你叫甚名字？」龜奴道：「樂戶叫做馬不進，聞知束家告退馬翹，特來領人。」知府道：「你是來領人的？判把你，你領去，且跪在一邊。」
忽又走上一個稟道：「小樂戶名喚甘下流，聞知束家不要馬翹，特來遞領子官買。」知府道：「跪在一邊，也不叫你空歸去。」甘下流亦跪在那裏伺候。
馬不進爭道：「馬翹原是我家的，你家沒廉恥，怎要來爭討？」甘下流道：「他已出了你家門，是束家人，人人得而討之，怎見得你該討，我便不該討？」兩個鬧得飛反。皂隸止遏不住，知府道：「不消爭得，雖沒有人領去，板子枷打是不少的。」叫採下去打，每人二十，打得皮開血淋，跪在地下。知府道：「這起烏龜如此強橫！他已從良，物各有主，我又不曾有官賣之說，何物龜奴如此放肆！各枷號一月示眾！」馬不進、甘下流一人一面大枷枷起來。他們還想辯說，知府道：「掌嘴！」每人又是三十個杵腮，打得臉腫如瓢，枷出府門外。急得秀媽亂跳，要闖進去稟，門上攔阻不肯放，秀媽亂喊亂叫。知府叫拿，兩三個趕到外邊撮了秀媽就走，進見知府。
知府道：「這潑婦甚事在衙門前大驚小怪？」秀媽稟道：「我丈夫馬不進來領人，不知犯了甚罪，老爺打了又枷？」知府道：「我無官賣之示，誰著他來尋事？公堂之地，豈容烏龜橫行？將這潑婦串起來！」三四個皂隸趕上前，拿手的拿手，拿腳的拿腳，就串。知府發怒生嗔，叫著實拶。兩人用板子抬將起來，一百二十攛梭，梭得秀媽鮮血淋漓，痛楚不過，祇將雙腳雙搓。不但裙褲盡脫落完，連膝褲、綑腳鞋子，一齊都吊了下來。知府吩咐拶到衙前示眾，從人擁出。不但受苦又要破紗，求他們私開串子，暗地開枷。許多事情不題。
那知府作了一番威福，方問翠翹道：「你不回娼家，我須要盡法。」翠翹道：「寧可法下死，不願復入娼家。」知府叫取枷來道：「打便饒你，要枷號一月，方不斷你入娼家。」翠翹道：「願領老爺法度。」上了枷，將封封條，束生趕上堂，相抱大哭道：「我累你，我累你！」知府問道：「你怎麼累他？」束生道：「生員要娶他時，他已量及有此，不想今日果如其言。」知府道：「果如此，也要算他是個有見解的女子了。」束生道：「此婦不獨有見解，且深通文墨，還求公祖大人開一面之法網，則生員夫婦享無疆之福庇，萬代陰功，千秋德澤。」知府道：「翠翹既擅詞韻，何不也以枷為題。昔本府曾見古才女，有以枷為題，做《黃鶯兒》一曲，甚是風雅，流傳至今。即事詠來，如有可取，我便開豁了你。」翠翹聞命，不敢推卻，因另出新思，又做成《黃鶯兒》一闋。
《黃鶯兒》：
雖與木為仇，喜圈套中得出頭。感方圓遮蓋全身醜，但脅肩可羞。坐井可懮，可憐淚痕流，不到衫和袖。謝賢侯，教人強項，再不許放歌喉。
太守看了，不勝歡喜道：「此作比舊作更加雋永，真是佳人宜配君子，永斷為夫婦。」令左右開了枷，教束正進來，吩咐道：「人家討了這樣好媳婦，是極難得的。你怕親家怪，不帶王氏回家便罷了。做官的誰沒有三妻兩妾，父子到此也須量情，翁婿怎麼管得這樣事！」束正啞口無言。知府叫取一對采旗，當堂題一聯道：
今日配鸞凰，喜見才人逢淑女
明秋開文運，更誇丹桂伴嫦娥
著鼓樂、花燈、喜轎，雙雙送回束宅。束生、翠翹拜謝太爺玉成之恩，上轎歸家，好不興頭。束正到此田地，無可奈何，祇得倒依著府尊吩咐，瞞得隱密，不令家中人知。
束生次日同翠翹拜見父親，父親便道：「賢媳婦，不是為公的不能容你，恐家裏媳婦容不得你。」翠翹道：「我盡我做小之道，聽他逆來，我祇順受就是。」束正道：「你言也是，但你不回無錫去，他也無可奈何得你。」翠翹拜謝而退。因事上以敬，待下以慈，事夫以恭，內外大小無人不讚其賢德。祇苦馬不進、甘下流，枷了不算，開枷時又是二十板，秀媽開串，也是十板，沒要緊受了這一段苦楚。束正吩咐兒子收拾一所新屋，替翠翹獨居，恐怕家中人來見了，惹氣生端，上下瞞得水泄不通。
天下事，若要人不知，須是己莫為。恁般娶子妹，經官動府，怎麼瞞得許多？早有人將這些行經傳在宦小姐耳中。宦小姐笑道：「正要他瞞我，若他明對我說，娶了一妾，我倒要體貼丈夫志氣，惜我自己體面。他既瞞我，我便將計就計，弄得他無梁不成，反輸一帖。看他們可能出我之范圍麼？」或有家奴討好報道：「相公外面又討了一房家小。」宦小姐不待講完，大罵道：「這奴才該死！相公娶小豈有不對我說之理！此必相公打罵了你，你特到我面前生非下火，離間我夫婦，其實可惱。本欲送官懲治，相公不在，不便見官，罰這奴才自掌三十下嘴巴！」掌了，猶恨恨不平道：「這奴才如此尾大不掉，下別人火也罷了，怎麼連家主公也下起火來。如再有一人亂言者，拔去四個門牙！」大家哪個再敢開口。苦了這個多嘴的，打又打了，又不得小姐的歡喜，又招束生的怨悵。
有奶娘李媽媽對小姐說：「娶妾之說祇怕有的。」宦小姐道：「我信得束生過，他決不瞞我的。況娶妾又不是甚犯法事，我又不是他上一輩，他何苦瞞我？奶娘，此言得之何人之口？」奶娘說：「實是束芻自臨淄來說的。」小姐道：「我正要查此言起於何人之口，原來是這奴才！當時他打碎了一隻玉鐘，是束相公所愛之物，著實打了他幾頓。他懷恨在心，今乃造出此言，激我為不賢之婦，毀家主公為薄倖之人，情實可恨！」叫束能去叫束芻進來。束芻到，小姐吩咐道：「毀謗家主公的奴才！替我拔去了他四個門牙！」命下如山，誰敢不遵？拿斧子的，鐵鉗的，縛手縛腳，一齊動手。束芻大叫一聲，昏死地下。多時方醒，而四齒已拔落矣。正是：
是非祇為多開口，煩惱皆因強出頭。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 13 詞曰：
恩愛場中難著假。慢道夫妻，且說三分話。吐吞半語令人訝，藏瞞一字知為詐。 負罪若能陳且謝，憐念真情，尚可希圖罷。如斯掩掩與遮遮，翻教白日成長夜。
右調《蝶戀花》
話說宦小姐自拔去束芻門牙之後，再無一人敢談娶妾一事。過了年餘，竟若無聞。束生為此事也託心腹來探問訪察，並無一些風聲。腳色回報束生，束生心中甚喜。對翠翹道：「我娶了你一載有餘，我著人到家中去探訪，大娘竟不知道，你說瞞得好嗎？」翠翹道：「人行草動，鳥飛毛落。臨淄如此驚官動府，難道家中竟沒有一些風聲？且事經一載有餘，如此之久，難道人言竟沒有半字走漏？竟若不聞之說毋乃有詐乎？」束生道：「卿亦料得是。但他來往音信，並無一字象知道的，難道這也不足憑信？」翠翹道：「事雖如此，我終不能無疑。郎居臨淄已久，乘大娘風聲未覺，回家去探望一番。若有甚話說，也好調停；無甚話說，也去安頓人心。若使旁人搬嘴，便多事矣。君道大娘寡言笑，大怒不形於色，大喜不見於形。這等人胸中挾持，大包舉宏，機深慮遠。說起來我甚怕他。郎君忠厚沉潛，恐非智多星對手也。束生道：「正是。他替我恩愛最投，自結縭以來，曾無半言參商拂逆。然吾實憚之如虎，言辭笑色俱不敢輕褻者。反思其生平行事，夫婦之間，並無一毫不堪之處。而此心之所以獨歉者，以其舉止莊嚴，行事不苟，如見神明，不敢放肆耳。久欲回去，以觀其知否之情。因卿初娶，不忍遽別耳。」翠翹道：「他安，我方得安，安渠正所以安我。不乘此時未發之初，你自去調和一番，一朝事露，如何是好？你那丈人丈母，怕不責你個停妻再娶？妾已嫁君，自是君人，但願一家和合，上下安平，則此後日正長也。」束生道：「如此，則卑人放心去矣。」
忽其父召束生，束生隨人去見其父。父道：「王氏已是你妾，地久天長，非一朝一夕之故。你出門已久，也該家去一望，安頓大娘子的心，免使旁人議論。你貪戀這邊，觸了那邊，惹動他爹娘帶累老子駁嘴。」束生道：「他也勸我回家去看一看，爹爹又是這般說，明日出行日子，收拾南回便了。」其父大喜，收拾盤纏，僱牲口，打發束生起身。
束生回見翠翹，道及父親之意。翠翹道：「妾之見亦如是也。」當夜整酒，為束生送行。翠翹道：「郎君此行，須要善於安慰。明年此日，妾望郎歸也。」言罷，淒然淚下。束生道：「我回去多則半年，少則三月，必然就來，不致卿懸望也。」翠翹道：「你一別故鄉，今經一載有餘，方得言旋。歸家半年三月，即要出來，大娘豈不動疑？一疑則事端開矣。郎雖戀妾，非一載斷斷不可來臨淄。」束生悲咽不勝，翠翹血淚交流。束生道：「無限風波，方纔寧貼；有限姻緣，遽爾遠別。即鐵石人，亦寸寸肝腸斷也！」翠翹亦灑淚道：「君家恩愛夫妻，因妾拋離一載有餘，妾罪擢髮莫數矣。承郎恩愛，報之惟日不足，多一日，妾一日之願也。但時窮勢急，再不容遲，故忍心催郎登程，而方寸中痛殺碎矣！」乃相對而泣。
束生道：「向讀江淹之賦，不見其可悲；今日輪到自身，覺言言俱淚也。」翠翹道：「情之所感，魚鳥能通，況人耶？江淹《別賦》，即吾二人之情。江淹之《恨賦》，即吾二人之心也。」束生道：「卿言是也。詩以紀事，如此遠別，不可無言。各述所懷，以記今日之別。」翠翹道：「郎請先題，妾附驥昆。」束生停杯，成五言律一首。
含情傷別遠，樽酒暫留連。 故國今將返，他鄉日漸偏。 帆張河上路，馬闖渡頭煙。 兩地思千里，深愁望眼穿。
翠翹看了道：「其情悲，其意遠，不減江淹《別賦》。妾拈《今夕何夕》十首，以廣之。」
其一：
今夕是何夕，郎君賦壯遊。
妾在家中頻計日，問君何日大刀頭？
其二：
今夕是何夕，情傷惜別難。
一曲驪歌兩行淚，送君明日出陽關。
其三：
今夕是何夕，傷別不成歡。
無端鐵馬風翻驟，驚散離魂就枕難。
其四：
今夕是何夕，明朝各一天。
瞻望復關何處是，愛而不見涕漣漣。
其五：
今夕是何夕，月圓人且離。
兩地江山萬餘里，不知何日是舊期。
其六：
今夕是何夕，相對難為言。
忽聞天半孤鴻唳，似訴離情話來安。
其七：
今夕是何夕，醉飲不忘悲。
人道解愁須是酒，酒入儂腸愁更催。
其八：
今夕是何夕，怕見月光王。
月圓月缺止十五，郎去郎來不可量。
其九：
今夕是何夕，強笑媚良人。
怕郎憔悴因儂病，惜郎勞苦慰郎心。
其十：
今夕是何夕，生離共死別。
死別能期會九原，生離兩地惟啼血。
束生道：「淒淒不似向前聲，滿座重聞皆掩泣。座中泣下誰最多，江州司馬青衫濕。今夕之吟，殆不減琵琶調也。我江州司馬淚枯腸斷矣。」泫然流涕，幾欲失聲。翠翹氣咽不能語，久之，道：「郎毋作兒女態，旁人觀之，謂郎無丈夫氣。登程切忌悲哀，願郎節情節傷。」豈不聞丈夫雖有淚，不灑別離間乎？」束生道：「余非不知，但情傷至此。兒女情長，英雄之氣自減。且以重瞳之勇傑，而不免虞兮奈何之歎。乃知血性男子，正不以斬情絕愛為高也。況我與子乃才子淑媛之輩耳。情之所鍾，正在我輩。雖質之父母國人，庸何傷乎！」翠翹道：「郎言及此，愛儂深矣，豈儂反忍割愛？但明日遠行，風霜道露，羈旅程途，以過傷之體冒之，非所以為之珍重也。」滿斟一鐘，遞與束生道：「願郎滿飲此觴，妾吟詩一首，以廣郎意，以壯行色。」束生接過酒來道：「喉間哽咽，實飲不去。」翠翹道：「別酒須當強吞以解悲。」乃吟古詩一絕云。詩曰：
千里不為遠，十年歸未遲。 同在乾坤內，何須怨別離。
翠翹喉音清絕，如怨如訴，如泣如慕。束生道：「此詩那裏解得我愁煩，徒愈增我抑郁耳。」翠翹道：「然則歌‘大江東去’何如？」束生道：「神疲力倦，百事俱不合意，我待欲睡也。」翠翹道：「祇恐春色惱人，眠不得耳。」束生道：「此春宵一刻值千金時也，何得虛度過了。」翠翹道：「如此妾疊被鋪床，郎君好安寢矣。」束生攜手道：「今宵共宿芙蓉帳，明日淒淒可奈何。」翠翹道：「流水未乾容未老，他年依舊駕銀河。」遂登床。二人正是濃桃艷李之時，恩愛情深，難丟難捨，尤雲殢雨，不禁情之溢洋也。直至五更方罷。正是：
話向枕邊說不盡，隔林雞唱又天明。
束生起來，梳洗未完，而征車已迭催矣。此時再不能留戀，別酒三杯，保重二字，含淚而行。翠翹還欲送至門前，忽束正同合店親友，俱到廳上來送束生起身，翠翹遂不能遠送，惟立屏後灑淚而已。束生將行李發完，又走進來對翠翹道：「我去卿當耐煩。」深深一揖，淚流滿臉。翠翹不能答一字，流淚點首而已。束生割愛分襟，拜辭了父親，別了親朋，上馬南回。
到了王家營，過了黃河，□寫船竟往無錫。又五六日渡江，已到家矣。束生到了自家門首，恐伯宦小姐有些風聲在耳朵裏，不免有些忐忑。但已到家中，怕不得這許多。大著膽，放開心走將進門。
這束生自母死之後，就是宦小姐掌管家業。丫頭忙報小姐，小姐連忙出迎道：「相公恭喜回來了。」束生連連作揖道：「久別久別。」小姐道：「店中俱好嗎？公公康健否？」束生道：「爹爹精神倍常，店中生意茂盛。岳父岳母安嗎？」小姐道：「好的。他說要討個得用的丫頭來服侍我，不知幾時方討的中意的送來哩。前有書一封，白鏹一百，寄與相公買書籍的；潞綢四匹，送公公的。」束生道：「多謝，已收了。」小姐吩咐廚下整酒，與相公洗塵。那些家人小廝，丫頭媳婦，一齊俱來磕頭。此夜盡歡而散。
正是新娶不如遠歸，其恩愛自不消說。束生起初還怕他曉得，打點些誥言回復。若問起此事，便直頭說個明白。那曉得宦小姐一言不犯，束生不好題破。忖道：「他既不曉得，正好瞞他。我若說明，倒是剔牙齒惹風了。」又想道：「翠翹叫我到家即便講明，此言亦是。遲一日便不好說了，待我替他講個明白。」又想道：「今日我初回，正是歡天喜地，忽然說起這樁公事，他若賢惠，體諒到丈夫方回家，不與我理論便好。萬一一個鬼頭風髮，變了臉，鬧將起來，成何體面？今日且睡了，明日打聽手下人，內中若有些知覺，再講未遲。若是竟不曉得，且瞞著又作計較。」含忍胸中，究竟不言。
看官，你道後來許多事，都祇因少了這一說。所以，天下事到該講的時候就要講，失時不講，便錯過了，後日想著要講，輪不到你了。
束生次日上下一訪，並無一些兒風聲。一老僕道：「半年前飛傳此事，小主母不信。束芻自臨淄回，真情盡吐，小主母知得，大怒道：‘奴輩離間家主，情理難容。’拔去了四個門牙，其說遂息，再無一人提起。小主母談笑自若，卻不象個知道的。相公當時就該以書信相通，再不然娶定之後也該與聞。如今年深日久，竟不提起，相公若說，又是討氣惱了。」束生點頭道：「說得好，則索瞞到底罷了。」老僕道：「如今議論也定了，那個敢復開此口？況相公幾千里，要瞞也盡好瞞得。」束生遂決了主意，竟不提起。
在家中過了兩日，收拾禮物，到丈人家去探望。丈人往京中去了，丈母接著，歡天喜地。待了一席酒，講了些家常話，並沒有一言干犯娶妾之事。束生拜別回家，暗忖道：「此事真做得機密，兩家竟若不聞。祇是一件，我妻子信得我太真了，拿定我不娶妾。又道我娶妾必不瞞他，所以人言紛紛，他獨信而不疑。但自今以往，疑端再令他開不得的。疑端一開，則無所不疑。把從前篤信我的念頭都化做一三其說了。」自後，凡事倒去取信於宦小姐，小姐亦待之以誠心，二人極其恩愛。
一夕，小姐對束生道：「妾非有見解，幾為匪人離間矣。前束芻自臨淄回，想是見相公接子妹陪酒，歸家遂流言相公娶妾。我道娶妾又非犯法事，相公自然與我得知。夫婦之間向來相信的，何獨做此藏身露尾事？是我叫人拔去了他四個門牙，其說方止。細問，然後招道：『是我見相公請客接娼妓耍子，並不曾說娶妾之事。』你道這奴才可恨麼？」束生面紅，躊躇不安，勉強道：「因請人客，呼妓有之，娶妾豈有不聞於賢妻之理？」小姐道：「此事我自能諒之，相公何用不安？」束生被他這一棒打住了，再不好認這個犯頭。夫婦恩愛意濃，祇是束生丟翠翹不下。
時光易過，日月如梭，看看又是一年。束生對宦小姐道：「別了父親一載，欲去一探望。回來起服，就要科考了。」宦小姐接口道：「郎君不言，妾正欲催郎起身。公公年尊，孤客在外，相公又在丁艱，正好代親之勞，管理店中生意，亦可兼看書。做人家的事情那裏託得人的。可曾卜得吉日麼？妾為相公餞行。」束生道：「後日吉期，將欲起行。」宦小姐道：「大丈夫出門，揀了後日便是了，有甚疑難遲滯不決。」即吩咐僕從們討船，後日相公北遊。束生心中十分歡悅，次日去拜別丈母，回來小姐整酒話別，暢飲而罷。第三日別了小姐，登舟解纜，往鎮江而發，按下不題。
且說宦小姐打發了束生出門，即便乘轎回娘家。見其母道：「束生去矣，我欲以勢擒那婢子來，取他的氣。又恐耽妒婦惡名，傷夫婦和氣，所以佯為不知耳。他如今去了，我欲定一策，魆地拿來做了丫頭服侍，祇說是爹爹討把我的。叫束生回來，一堂聚首。他認又認不得，說又說不出。在我拔去眼中釘，而無女平章之譏；在彼受飢狸悲鼠之愚，而甘男妾婦之羞。乃遂此衷。」其母道：「束生不出門，還好運籌。今彼已先行，雖有計策，何能預為？」小姐笑道：「兒籌之熟矣。臨淄乃海岱之邦，若沿海而去，不用十日可往返矣。郎未到半途，吾事已濟。吾家宦鷹宦犬，乃海上居民，深明海道，吾授以計，必然可擒。」正是：
畫虎未成君莫笑，安排牙爪始驚人。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 14 詞曰：
恩若深時仇不淺。嬌鳥籠中，怎敵鷹和犬。探花好殺非婉款，碎玉量來不溫軟。 細想佳人應靦腆，虎豹追隨，那得心舒展？來雲既住在空中，難免東西被風捲。
右調《蝶戀花》
話說宦鷹、宦犬，原是海上居民，膂力自雄，昔在海上做些勾當，後來到京中做生意，聞得宦家勢焰，投身為奴。宦吏部見他作事能幹，且勇猛過人，每人替他配了一個妻子。他二人感家主厚待，傾心報主，凡事上前出力。此日小姐叫他商議這事，二人道：「承小姐吩咐，這些小事，何難之有。小的們從太倉落海，不消五日，便到臨淄了。祇要探聽所在的實，頃刻擄他上船，航海而來。半月間可獻尊前矣。」小姐大喜，取出一百兩銀子付鷹、犬二人使用。二人領計而去。
且說翠翹自束生去後，心中甚是懮慮他家吵鬧。見回信來道家中竟不知風，又疑又喜。喜的是家中無事，疑的是難道如此施為，家中影響都不得知？其中必有緣故。後來連有幾封書到，都是一樣，也便放了心。但思念束生，遂題《自君之出矣》十絕。
其一：
自君之出矣，日日望青鸞；
青鸞望不至，徒見白雲端。
其二：
自君之出矣，頻把歸期計；
指痛不堪數，五人猶未至。
其三：
自君之出矣，塵埋鏡裏鸞；
怕照秋心貌，不是舊時顏。
其四：
自君之出矣，不敢上高樓；
樓外有楊柳，絲絲會惹愁。
其五：
自君之出矣，不言亦不哭；
言則無知音，哭恐驚郎寤。
其六：
自君之出矣，獨坐不成眠；
半思聚首事，半思離別言。
其七：
自君之出矣，張燈頻顧影；
顧影自徘徊，消瘦可憐憫。
其八：
自君之出矣，厭月照空床；
薄衾不成寐，孤枕怕嚴霜。
其九：
自君之出矣，無日不南思；
思君君不至，淚滴滿羅裾。
其十：
自君之出矣，腸斷復心灰；
兩地思千里，思回人未回。
其他題詠尚多，不能悉載。翠翹想束生別後，將有年餘，何由不至？且恐宦氏羈留，到後園中燒夜香，口拈《訴衷情》一闋，以祝天云：
撒天相思思更深，絡日自沉吟。別來歲月幾驚心，會合在何晨？低低告，拜天庭，望玉成。催我郎君，急早回程，重整姻盟。
祝罷正欲回身，祇見花蔭下突出十數個壯士，武裝戎服，貌甚猙獰。走近前將翠翹綁起，推著就走。翠翹疑為賊，因說道：「物任自取，乞饒吾命。」那些壯士一語不答，兜嘴一把麻藥，遂如癡人，不能說話。推入中堂，略約收拾些金銀財寶，將翠翹帶上一頂帽子，披上一件青布衣，攙上馬，開了大門就走。一邊放起一把無情火，燒得通天徹地。束家眾人並鄰里俱一齊來救火，那些人乘空去了。
走出兩個丫頭，慌慌張張的道：「娘到後園燒夜香，我們正在這裏煽茶，忽見一二十個將軍把娘推入中堂，滿房一搜，四邊火起，這夥人一齊出門。卻不曾見娘，祇見一穿皂衣的坐在馬上，如飛而去。娘不知躲在那裏。」大家一齊驚道：「如此是火神了。」一人道：「我們救火心忙，不及東看西看。適纔撞著一夥人，捆著一騎馬的，道此劫中止得王翠翹一個，如飛而去。」束正哭道：「如此這媳婦是燒殺在火裏了！」即令小使冒火去尋，果有一燒不化的屍首在那裏著。束正一發認真了，哭道：「可憐，可憐！不道這媳婦是恁般樣結果，索性把他燒過了，省得不了不割，一發看了可憐。加上些燥柴，煉個乾淨。」次日買一口棺木，收了骨頭，立一靈位，供祀在偏廳內，上寫亡側媳王氏神位。
隔了十餘日，束生到，聞得這個凶信，一步一跌，跌到神位前，嚎天灑地，哭道：「翠翹妻！你到哪裏去了？我與你別時依依約定歸期，此際我今來此，怎不見你了？妻，好叫我哭斷肝腸，剜碎臟腑！妻，你須知你丈夫來此了，我拜你，哭你，叫你，你知也麼？妻，是我來遲了！妻，早來十日也得與你重聚一番，痛說相思，就是死了，也還少慰我心。妻，你我怎直恁緣慳分淺？妻，向祇道大娘妒嫉，容你不得，以此為懮。哪知大娘倒不曾有甚話說。誰想熒惑星君，與你作楚。妻，我與你前生燒甚斷頭香，祇注得一年夫婦。妻，直直痛殺我也！」哭罷，暈死在地，口中嘔紅。父親連連抱住道：「兒，不是你負他，是他不曾帶得祿命來。你當自家保重，莫要驚殺老父，兒！」束生移時方醒，眾人再四苦勸，方略少進湯水。
過了數日，不忍丟開，復哀傷痛切，替他大起水陸道場，追薦亡靈，七七做功德。其地方有一道士，名洞玄，能飛符召將，判問亡魂，束生求他召問，遂築壇拜請符。去許久，道士道：「此婦魔頭深重，未能即死，今落在氣字難中，一年之後當得相見，但姻緣不能再續耳。」束生道：「既已死矣，寧有返魂之日？」道士道：「居士不必持疑，一年後自當會面。但相逢不能一言，方見小道之言不謬。」束生半信半疑，謝了道士。終日終夜，孤孤單單、淒淒慘慘的情況，且按下不題。
卻說那些壯士，便是宦鷹宦犬合來的夥伴。這死屍是海灘上無主骸骨，將來充作活人，綁在馬上，祇等開門，便送入中堂，把死人衣帽換與翠翹，扮作男子，免人之疑。先著幾個跳入後園內躲藏，裏應外合，成了此計。將那死屍上以松油硫黃灌透，見火就著，一著即不可救。以死屍換生人，免得那地方追究，束家的緝獲。搶了翠翹，一夜工夫走了一百五十里，天明落店。道同伴一人有病，要做一張軟床，抬往船上。翠翹中了毒藥，睜著一雙眼不能出半言，心中也不甚明白。抬上海船，那人曉得翠翹的烈性，也不替他用解藥，隨他昏昏沉沉，不茶不飯。開船來不消數日，已至太倉。換了船，逕到無錫宦府中。
宦夫人著人去接小姐來到府中，道：「這妮子弄來了，還是怎麼施行？」小姐道：「這事要仗母親的威福，把他救醒，祇說是人賣在府中為丫頭的。他若善善從命便罷，稍若有甚言語，便打他個下馬威。弄得他性伏了，再轉送來伏侍我，我自然會得擺佈。」夫人道：「曉得了。」小姐辭回。
次日，用解藥替翠翹解了，心下頓然明白，如醉方醒，如夢方覺。道：「我怎在這裏？這是甚麼所在？」一老姥姥說道：「你賣在我府裏為奴，今日參見老夫人，須要小心。」翠翹啞口無言，摸頭不著。細看這人家，潭潭宰府，不似個將就人家。忖道：「我王翠翹多是做夢也。明明在臨淄花園內燒夜香，訴衷情祝天，見一起賊搶入，將我綁起。怎得後來一陣昏迷，不知人事，睡得一覺，這人物山川都更變了？我的家舍哩？我的丫頭哩？怎都不見了？這宰府是誰家？我卻到這裏來？多管是夢也，抑是醒耶？」
正狐疑不決，忽一丫頭走至，對翠翹道：「新來的姐姐，奶奶坐在中堂要問你甚事，快些去叩見。」翠翹無奈，祇得跟著那丫頭轉彎抹角。一座大廳，匾上是「天官塚宰」四字，中堂坐一夫人，年約五十餘，兩旁列著丫鬟三四十人。內十餘個粗壯雄健者，各執繩索、板子恭立。翠翹忖道：「這不是個好所在，若果陷入他家，翠翹又落苦海了。」不覺墜下淚來。然事已至此，不得不上前相見。遂整一整衣衫，轉移蓮步。
此時乃暮春時節，已是單夾之衣。翠翹身穿月白綢紗衫，內襯紅綢紗襖，白繡裙，大紅鳳頭鞋，自階下一步步行上堂來，賞是風流齊整。宦夫人看了道：「果然好一個美品，怪不得我女婿愛他。今日不把他個下馬威，怎麼磨滅得他性子落來！」翠翹看看走近前，那旁邊立的丫頭道：「新來丫鬟磕夫人頭。」翠翹不知來歷，回眼看那叫的人。那丫頭大呼道：「還不磕頭，討打！」翠翹著了一驚，連連跪倒，磕了四個頭。宦夫人開言問道：「那丫頭是那裏人氏？姓甚名誰？有甚事故丈夫賣你到此？」翠翹聽了「丈夫賣」三字，不知從哪裏說起，祇得跪上前兩步，含淚稟道：「夫人在上，待妾訴稟。妾家住臨淄，乃良人之婦。偶在後園燒夜香，被人搶擄至此，望夫人搭救。」宦夫人道：「這妮子恁的胡說！臨淄離此相隔二千餘里，你是幾時離的？」翠翹道：「妾那夜燒香，是三月初五。」夫人大怒道：「唗！這丫頭真是可惡，半句言語也沒有真實的！臨淄到此，有一月路程，今日纔是廿五，你到我府中已是三日，就飛也飛不到此。我看你言語支離，行藏古怪，不是個背夫逃走，被人賺賣於此，定是做甚不端事，丈夫遠賣他方。從直招來，免我拷打！」翠翹道：「妾實臨淄良人之婦，有家有業，有公有夫，實是被強人劫擄至此的。」夫人冷笑道：「更說得沒腔了。強人擄了你，將來賣與我府中，船來三日，經程二百餘里，你怎一言不說？況此官船，難道怕他怎的不成？」翠翹哭道：「夫人！我被他捆住，心下還是明白的。我道大王財帛聽取，勿傷吾命。他將甚物件在妾口中一抹，便如醉如癡，不明不白，昏昏沉沉，不知怎麼了。直到今日，方纔明白。妾見潭府，尚疑是夢中。」夫人笑道：「這是睜眼夢。你到我跟前不直言明訴，搗出這樣鬼話來搪塞我。我替你醒一醒夢，你自然條直肯說。」叫：「丫鬟，捆打他三十，再盤問他！」
兩邊丫頭應了一聲，趕到翠翹身邊，拖翻在地。拿手的拿手，拿腳的拿腳，扯褲的扯褲，脫開來。大紅褲子映著瑩白的皮膚，甚是可愛。那些使女那裏曉得惜玉憐香，乃久慣行杖之人，把褲子抻得貼緊，一些展動不得。一個跪在地下記數，兩個擒住手，一個撳住頭，一個行杖。喝聲數著，劈空一板，打將落去。翠翹叫啊唷一聲，臀上絕似火燒，魂魄早已不在了。那無情竹板，上下打在一處，不須三五板子，血流漂杵矣。可憐如花似玉一個佳人，怎受得恁般摧殘？叫屈連天，地皮也啃去了一寸。打到二十，氣已絕了。丫頭報夫人道：「新丫鬟死了。」夫人道：「挺起來用水噴醒。」丫頭齊應了一聲，放了翠翹。一把頭髮抓起，從背後挺住，一人拿水，照臉一噴，瞬息之間，漸漸甦醒，道：「痛殺我也。」又多時，方神定哭道：「夫人饒命。」宦夫人道：「我府中使女不下三百餘人，你若死了，不過是氈上去得一根毫毛耳。你莫把死來嚇我！你若妮心改過，把那些油腔都去盡了，我也另作一樣看待你；你若仍前那樣裝喬，須知我要活活敲死！」即喚老姥姥出來道：「這妮子就撥在你名下，教他刺繡澆花，取名叫花奴。把他這些舊服色俱換下了，另與他刺繡隊裏衣服穿。」姥姥上前對翠翹道：「花奴姐，謝謝奶奶，同到我那裏去將息。」翠翹打得半生不死，聽得此言，想道：「死在這裏，一發不值錢了。且同姥姥去，看是怎樣所在。生不能復冤，死當為厲鬼以報之。」爬向前，磕頭道：「多謝奶奶。」那夫人道：「今後要守規矩，少犯定行重責，須要小心。」言罷，起身退入，諸婢皆散。
姥姥叫刺繡的丫頭扶著翠翹，轉到他的住所。叫值鍋的暖酒，沖上些沙糖，把翠翹喫。翠翹道：「我噁心，喫不下。」姥姥道：「此血攻心也。你若不喫下血的酒，必要死。若在這府中死了，比一隻雞、牲口還不如哩。我看你相貌非常，自有出頭日子。不知前生做甚冤孽，該到此處受這番磨難。你且安心調養自家身子，這段緣由少不得有個清白時節。」翠翹聽了姥姥這些話，甚是講得有理，因哭道：「祇求老娘慈悲！我便勉強喫下酒去。」姥姥又去討些護心藥把他喫，整整睡了兩個月，棒瘡方痊愈。起來換了青衣，替那些繡花女班，成行作隊。逢五逢十，夫人來查一次。見他刺繡好，花枝茂，也難為不得他。
一日小姐回家，夫人喚花奴叩見小姐。小姐道：「這花奴是幾時來的？」夫人道：「來有五個月了。人也伶俐，女工也通得。你爹爹討來伏侍你的，恐不中用，我先留在府中教訓一番。等他習成規矩，然後送來把你。如今盡可用了。」小姐道：「多謝母親。」夫人吩咐道：「花奴，你隨去伏侍小姐，須要如我這裏一樣。姑爺處切不可做沒廉恥事，若有些風聲，我帶回來，便活活打死你！」小姐道：「我家主公也不是那等沒廉恥的秀才。」夫人笑道：「事雖如此，我也要吩咐他。」
次日小姐回，花奴拜辭了夫人，又去辭別姥姥。姥姥淚下，也捨不得翠翹。低聲吩咐道：「性命要緊，遇著熟人，切記不可廝認。在心，在心！」翠翹摸頭不著，道：「承教，時刻不敢忘也。」灑淚而別，隨小姐回家。進得門來，又是一番境界，免不得替那些丫頭使女趨蹌。小姐問道：「花奴，曉得甚雜技麼？」翠翹愁怨無聊，正欲借樂音寄恨，遂稟道：「奴婢曉得胡琴。」小姐吩咐叫取胡琴一張，付與翠翹。翠翹情傷命薄，調音指法更是淒婉。小姐聽了大喜，道：「你既擅此技，今後祇隨我佐飲消閑，不必入那些丫頭隊中。」翠翹道：「多謝小姐抬舉。」終日隨著他彈弦歌曲，一則免了替那些油鹽醬醋丫頭為伍，二則也得以發其抑鬱不平之氣。
時光易過，不覺半年有餘，忽報相公回，小姐出迎。兩個敘了寒溫，問了起居。眾使女並僕從們一齊磕了頭。翠翹那時還在房裏替宦氏收拾妝奩，小姐叫花奴來磕了姑爺頭。翠翹放了梳籠，即整衣到廳上來。偷眼一覷，驚道：「呀！束生怎到在這裏！」忽小姐又叫道：「花奴快來磕相公頭。」正是：
在他矮檐下，怎敢不低頭。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 15 詞曰：
曰恩曰愛，試問而今安在？眼瞎心聾，兼之口啞，何用大驚小怪。曾明蓋載一思之，已在地天之外。此等情人，若想為歡，定然遭害。
右調《蝶戀花》
話說翠翹認得是束生，正欲上前廝認，聽得小姐恁的稱呼，想著姥姥臨別吩咐，叫他見熟人切莫廝認，性命要緊之說，連連收住了口。暗點頭道：「我道我怎的得到這裏，原來是妒婦的計較。我且忍氣上前，又作道理。」含住眼淚，走近前，朝著束生道：「姑爺磕頭。」
束生一則初回，二則翠翹已死一載，那知他落難在此，三來裙布素裝，不似當時華麗也，再不想被這女平章弄在家裏。一見翠翹磕過了頭，因問宦氏道：「這女子從那裏來的？」小姐道：「爹爹在北京討來伏侍我的。這丫頭倒也能幹，擅新聲，彈得好弦子。」束生聞此二語，打動了他思翠翹的念頭，不覺一陣心酸，淚盈眼眶。故推整衣，拭了情淚道：「他叫甚名字？」小姐道：「叫做花奴。」束生道：「花奴，你起來，好生伏侍小姐。」翠翹含淚應了一聲，起來立在宦氏身邊。束生一眼看去，驚得魂飛天外，魄散九霄，目瞪心呆。這花奴兀的不是王翠翹！暗暗叫苦道：「罷了，中了這妒婦計了！他當時不認我娶妾，正是此意。今日教我如何招架，如何解救！可不苦殺翹兒也。這是我害他了！」忍不住淚流滿臉。宦氏道：「相公因甚下淚？」束生道：「起服在邇，念及你婆婆，不覺心酸淚下。」宦氏道：「相公若為婆婆淚下，可謂至孝矣。」翠翹見束生如此牽情，那眼淚兒那裏禁得，便撲簌簌吊將落來。恐怕宦氏看破，即推故走進去了。有古詩為證。
今日何迂次，新官與舊官； 笑啼俱不敢，方信做人難。
宦氏心知二人情況不堪，暗暗歡喜道：「這番奈何得他有趣，強似殺這淫婦一刀矣。待我慢慢處置他。」吩咐整酒，替相公洗塵。束生道：「途中勞頓，不堪任酒，則索罷休。」小姐道：「花奴頗擅音律，叫他在旁司酒，強飲一杯，以慰久闊，勿阻妾之敬意。」束生無奈，祇得勉強應承。
須臾酒至，二人坐下。宦氏叫花奴來斟酒，翠翹至，執壺斟酒。小姐道：「姑爺是要進前伏侍的，但不要違老夫人之命。伏侍管待無妨，我不比那喫醋拈酸，不能容人的婦女，今日卻要你多勸相公喫幾杯。」翠翹斟酒，束生如坐針氈，幾遍價欲待掀翻桌面，推倒酒埕，抱著翠翹嚎天痛哭。那禁宦氏甜言蜜語，嘻笑諧謔，頻斟苦勸。束生堅辭不飲。宦氏道：「君再不飲，吾將效王愷故轍。」遂對翠翹道：「若不能勸姑爺飲此巨觥者，即以軍令施行。快持觥跪奉姑爺！」翠翹不敢違命，低頭奉酒，跪在束生前。束生手足無措，勉強一飲而盡，道：「小生已如命矣，幸恕花奴之罪。」小姐大笑道：「吾能為王愷，君不能效王敦！此酒可謂美人飲也。」束生道：「小生之惡醉強酒，亦猶王導當日之以人命為重也。」宦氏道：「相公可謂惜花人矣。花奴，再獻姑爺酒。你善胡琴，可彈一曲，勸姑爺飲。」翠翹不敢違命，取胡琴，將壺斟酒。在束生、宦氏面前道：「姑爺、小姐請酒，花奴奏胡琴侑觴。」小姐道：「祇揀上好簇新中聽的彈上來。若彈得不好，卻是要打的哩。賞你酒一鐘，肉二片，先喫後彈。」翠翹不敢不喫，束生看了心如刀割，淚從肚落。翠翹是打怕的人，怎敢違拗？整頓胡琴，和平韻律。因觀束生昔是同床侶，今為席上賓，相看而不能相認，感慨興亡，成悲今日，遂彈云。詞曰：
妾身薄命落娼家，嫁得良人實富華。 綺羅隊裏笙歌迭，翡翠營中音律奢。 迍遭妒雨隨風泊，又向侯門寄浪槎。 笑啼不敢如無我，喜怒由人祇問他。 聞道主翁千里返，相逢卻是舊儂家。 一為座上風流婿，一為廚下小庸娃。 四目相看生氣斷，兩心相照死爭些。 漫把胡琴調舊怨，悲哉今日實堪嗟。 悲今日兮，位次何迂； 憶舊事兮，按拍長吁。 相逢不語兮，肝腸欲斷； 何時重會兮，雙雙同飛！
彈未畢，淒風楚雨，啾啾唧唧，撲至筵前。宦氏亦正襟危坐，愀然不樂。束生則兩淚交流，不禁涕之無從矣。而翠翹心灰腸斷，涕泗交橫。束生怕露出腳色，便隱几而睡。宦氏道：「花奴，我叫你勸姑爺酒，怎彈出恁般詞曲，將姑爺彈得睡著了？姑爺不醒，卻要打你。」束生連連抬頭道：「卑人不睡，聆音察理，隱几少思維耳。此曲真是彈得好，訴自己情衷，令他人耳聰，妙妙。」宦氏道：「果然好，知音者芳心自懂。但調太淒愴，殊非下酒之物。再彈一曲，要使人聞者神爽，乃恕爾之罪。」束生道：「一之為甚，何必再也。」宦氏道：「再斯可矣，庸何傷乎？花奴再彈上來，遲則重責不貸。」翠翹含淚道：「姑爺小姐請酒，待花奴再彈一曲好的。」乃復整弦彈云。詞曰：
凌扶搖兮憩瀛洲，要列子兮為好仇。 餐沆瀣兮帶朝霞，渺翩翩兮薄天遊。 齊萬物兮超自得，委性命兮任去留。
這一曲彈完，聞者心曠神怡。束生道：「高若崇山，宛若流波，美哉，胡琴技至此乎。」宦氏道：「『飛纖指以馳騖，紛㒊譶以流漫』，果是絕妙好技，請相公滿飲大白以賞之。」束生無奈，又強吞了一杯。眼中看了翠翹恁般折磨，講又講不得，說又說不出。自懊恨，自埋怨，自憐惜，暗暗心疼，坐立不安，那有心去飲酒。況聽那樣傷心曲調，一發割肚牽腸，吞聲忍氣。但祇怕難為了翠翹，故勉強下酒。
宦小姐快心滿意，騰倒得他二人對面不能識認。一為座上主翁，一為筵前歌婢，見他兩下，眼彷徨，耳熬煎，不能一言相通，半語安慰。冷眼覷了，又可憐，又可笑。道：「今日一席酒，足消十年之氣矣。」
翠翹上前不是，退後又不是。看了宦小姐，乃銅肝鐵膽的女羅剎；看了那束生，乃情深義重的舊夫君。一則以喜，一則以懼。喜的是良人見面，懼的是羅剎當前。翠翹暗道：「宦小姐，宦小姐，你恁般笑耍我兩個，好狠心也，好妒毒也，好刻薄也。別人之妒，不過打罵相爭，吵鬧使氣，名分猶然是妾，也好上前分解得兩句，丈夫也好衛護得半聲，旁人也好方便得一言。你用了這樣的毒計，借了娘家的名色，將我劈空擒來，打入使女班中。夫婦相逢，明明認得，不敢廝認；實實有情，不能傳情。他明知我二人情熱如火，卻以冷眼待之，絕不認真，一味嘻笑怒罵，也不管活活的逼死他的夫君。正是：
黑蟒口中線，黃蜂尾上針， 兩般猶未毒，最毒婦人心。
宦小姐好狠也，宦小姐好狠也！我翠翹生不能報你之荼毒，死當為厲鬼以啖爾魂！」
值更闌人靜，宦小姐看他二人，生不得死不得，坐不安立不穩，暗道：「也夠這一對孽種受用了。罷，今日且饒他一著，明日再擺佈他。」對束生道：「相公倦極無聊，似不任酒者。想鞍馬勞頓，多管要睡也。」束生正在難過時節，聽得此言，好似天子降下赦書，將軍傳來免帖，慌忙道：「連日辛苦，十分神疲力倦，不能暢賢妻雅意，來日精神旺相，再當領教。」小姐道：「夫婦之間怎說此話。」叫花奴撤了酒筵，掌燈進房去。翠翹便喚值廚的收了酒席，秉燭房中道：「燭已有了，請姑爺、小姐回房。」宦小姐道：「相公請行。」束生道：「同行就是。」
來到房中，束生道：「花奴叫他去睡吧。」宦氏道：「要他原為伏侍，相公睡了他再去未遲。花奴，替相公脫鞋襪。」翠翹怎敢不遵。束生祇要完事打發他去睡，連忙脫了衣服，鑽上床去睡了。花奴立在那裏，候服伏小姐，隨即與他卸下首飾，要拿湯來漱口，替他通了頭，又要拿湯淨面，要爐內焚香。然後替他脫了膝褲，換了睡鞋，等他上過了馬桶，拿湯來洗了坐腳，服侍得個不耐煩，宦氏自己也覺得有些厭起來，方吩咐道：「你去睡吧。」
翠翹歸得房，已是五更時分。想道劍老燕山、珠沉海底，這活地獄何時脫得，不如一死黃泉，倒是一了百了。解下一條拴腰汗巾，欲去自縊。轉想道：「一死有何難處，但我無限傷心苦楚，不能與束生一罄，若死在此處，雞犬不如。且甘心忍耐幾時，束生少不得要生一個計較救我，大抵續緣二字則索罷了。也不知前生做甚歹事，今世恁般填報。」流淚吞聲，徹夜不寐。
卻說束生上床，身雖伴著宦氏，心中實慮著翠翹。暗恨道：「這潑婦怎用出恁般絕計，如今已落在他圈套中，緣情一節是不消妄想了。但怎生用一奇謀，脫了翠翹的苦海，等他另尋生路方好。若隨他恁的胡行，不是逼死必然弄死矣。在這妒婦，立視其死，祇當拔去眼中一根釘；在我，視死不救，豈非假手殺之耶。我那嬌嬌滴滴的翠翹，能禁幾個磨滅。這妒婦明知我兩人廝認，故做不知，大肆其梟張狼顧之心，其惡焰正未有抵止哩。」計無所出，展轉竟不成眠。
次早起來，在家坐不住，收拾些禮物到岳母家去探望。宦夫人接著，道：「賢婿幾時回的？」束生道：「昨日。」宦夫人道：「你丈人恐女孩兒當家心煩，特從京中討一使女來伏侍他，可中用麼？」束生道：「上好。」宦夫人道：「這丫頭在我手中用過半載，頗知法度。賢婿卻要尊重，勿使此輩放肆。」束生道：「小婿不是那等人。」宦夫人道：「你妻子也是恁般說，倒是老身過慮了。然少年讀書人，多有犯此病的，胡要說明。」束生唯唯而已。
晚上回來，祇見宦氏坐在中堂，花奴跪在那裏。束生魂膽俱消，救之無策。祇得賠著笑臉，走進堂上道：「賢妻甚事生嗔？」宦氏笑迎道：「說來甚是好笑，正欲待相公到家，拷問這賤婢。昨日之酒，散也未遲，哪裏就辛苦了。平日相公未回，我定坐三四鼓方睡。那爭昨日一晚，今早他替我點妝抿鬢，星眼紅暈，語倒言顛。我問他為甚事作此光景，他道心感舊事，偶然如此。我乃甚等人家，容得恁般裝妖作怪的賤婢。好好從直說來，其言有理，自當原情；若胡支胡掩，我這裏上了拶子，發還老夫人活活敲死這賤人！借重相公，先替妾身拷問一番！」
束生、翠翹聽了，四目相視，魂魄都不知那裏去了。束生忖道：「若不應承拷問，他必要叫人行杖，翠翹定然受苦；我若拷問，怎下得手！」展轉思量，忽然有悟道：「卑人方回，拷打求再遲一日。花奴，有甚心事從直快些招來，免小姐生怒。」翠翹淚流滿臉道：「待花奴自供。」宦小姐道：「丫頭，取紙筆把他。」翠翹提起紙筆，兩淚交流，稟道：「花奴生死，盡在小姐手中，祇求大發慈恩，赦奴一死。」宦氏笑道：「你且供來。」束生恨不得跪下去替他討饒，怎奈一毫不涉著他，又是丈人送來的使女，哪裏鑽得進身子去。這叫做啞子喫黃連，苦在心裏。宦氏見他二人如此恩愛，偏要裝威作勢。翠翹那時上天無路，入地無門，算來束生不能救他，研墨揮毫，一筆供就云：
獻上宦氏，宦氏道：「原來你也是有丈夫的，但事勢不同，境界各異。既在這裏，就要行這裏事。唎唎唧唧，象甚規矩！」對束生道：「花奴丈夫也在臨淄，相公若去，替他訪問一聲。若得他夫婦重圓，也是天上人間方便第一好事。」束生唯唯。宦氏道：「你既想出家，我自當慈沐浴。」
翠翹回房想道：「虧得一紙供狀，倒也得他開了一線地步。雖不能夫婦完情，也暫避當場出醜。且我滿腔怨恨，無門控訴，正好向觀音大士前哀告苦情。我翠翹如此命蹇，立著活現現的丈夫在跟前不敢廝認。若使當日竟出了家，也免了許多醜態。到如今弄得不上不下，難進難退。」正是：
早知鴛牒難憑信，悔不當初竟出家。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 16 詞曰：
事雖難料，細想自然周到。一味慌張，百般鬼跳，哪有些些功效？也非推調，算將來總是木人無竅。可惜濃情未曾禁受，忽然消耗。
右調《柯梢青》
話說宦氏因翠翹一紙供狀，遂許他入觀音閣寫經錄卷。束生聽了又喜又恨，喜的是翠翹入觀音閣，等他在那裏喫碗乾靜飯，不致受萬般摧殘，當面凌辱；恨的是自此以後，見也不能一見，可不是苦殺人也。想了一會，又歡喜道：「還是把他去的好。雖是眼前不見，心中到底還放落些。若日日在我面前，不是打便是罵，莫說我的翠翹，連束守也氣死了。他若到觀音閣，不過冷靜些，強似在這房帷中，要睡不得睡，要坐不得坐，要喫不得喫，要穿不得穿。」思思想想，轉轉念念，翻來復去，終睡不著。宦氏知他心為翠翹，卻也不好說出。
天明起來梳洗，沐浴更衣，同束生送翠翹入觀音閣。翠翹盡換布衣，黃冠，氅服，佛塵，謁見宦氏，欲行大禮。宦氏道：「出家便為人，寫經乃替我了願，即是佛門弟子，再不必行這個禮了。」吩咐擺香花燈燭，送入觀音閣。門公開了後園，四下觀望，是好一座園子也。四時有不絕之花，八節有長春之景。有四言古詩為證。詩曰：
蕩蕩夷夷，物則由之。 蠢蠢庶類，王亦柔之。 道之既由，化之既柔。 木以秋零，草以春抽。 獸在於草，魚躍淵流。 四時遞謝，八風代扇。 纖阿案咎，星變其躔。 五緯不愆，六氣無易。 愔愔我王，紹文之跡。
進國登樓，樓上塑著一位觀音大士。宦氏、束生雙雙拜了，翠翹也拜了四拜。宦氏祝道：「弟子束門宦氏，告許手錄《華嚴寶經》一部，今特……」便住了口，對束生道：「怎好對菩薩說叫花奴代寫，豈不輕褻了經卷？」束生道：「論名分不該，若論寫經分上，便該說供養了。」宦氏道：「正是。但花奴二字不好對佛稟得，相公替他取個道號。」束生深厭那花奴二字，趁他有這個口風，便抬頭一看，見匾上題著：「濯泉」二字，指著道：「即以名『濯泉』吧。」宦氏大喜，遂再禱云：「原許《華嚴寶經》一部，今特供養濯泉道姑，一手寫錄。圓滿之日，再修功德。」
祝畢，吩咐春花、秋月道：「寫經非等閑事，你二人須伏侍殷勤。茶喝食用不可斷缺，換水燒香，烹茶掃地，俱你二人職任。若有一毫伏侍不到，我訪出來，每人定重責三十。」春花、秋月連連應聲。束生同宦氏下樓，翠翹欲送，宦氏道：「你自寫經，往來之禮不必拘得，須要小心用意。」說罷，同束生下樓去了。束生當時看他把翠翹凌辱，恨不得挖個地洞藏過了。如今見把翠翹軟監在樓上，又恨不能搶了他出去。怎奈計窮力竭。無策救拔，則索心灰腸斷，如醉如呆而已。
且說翠翹見宦氏、束生去了，歎道：「我王翠翹落軟監也。古人以囹圄為吉地，安知醋海中不開一廣大法門？且前生罪孽深重，故種種魔難不止。今正好虔誠錄經拜佛，以消孽債。倒放開肚皮，以平心易氣處之。淡食蔬水，清淨無為，倒也無榮無辱。雖心地不能脫然無罣礙，但落在其中，也是沒奈何，不得不作見在之相。」見樓臺高曠，池水滄茫，早朝夜晚，春去秋來，一盞清燈，半床禪榻，感而詠詩一律。詩曰：
平池面起白毫光，高閣當空倒影長。 細雨一階蘭箭發，西風秋月桂花香。 魚驚清磬啣輕浪，雁唳滄溟帶夕陽。 坐對不堪思舊事，琉璃色界護禪床。
不言翠翹在觀音閣修錄經事，且說束生見翠翹軟監在那裏寫經，名色說是供養，其實是牢籠之計。左右思量，救之無策，寢食俱廢。要與翠翹相見一面那能夠得，初一、十五雖同宦氏去觀音閣上拜佛，相逢不能一語，愈增悲惋。在家住不安，收拾琴劍書箱，別宦氏往惠山肄業。宦氏因束生在家，恐他二人通話，倒也要留一分心去待他。自翠翹監在觀音閣，也省了一半提防，不免還要照管。聽得束生去讀書，順水推船，也省得去行監坐守。一個人肚皮裏一個主意。
束生去後，宦氏過了半月，思量母親，打轎回宦府去。卻好此日束生到城中會文回家，問丫頭道：「娘哩？」丫頭道：「望宦夫人去了。」束生聽了此言，就象久旱逢甘雨，何異金榜題名時！也不問宦氏幾時去，幾時回，或去幾日，心中要見翠翹念重，一頭竟走入後花園。門公那裏敢阻，竟登觀音閣，見了翠翹。
翠翹猶恐宦氏同來，不敢向前。束生見止得翠翹一人，趕上前一把抱住，大哭道：「我害你！我害你！我祇道你臨淄被焚，哪知你活在這裏受罪。他逼得你上天無路，入地無門，對面不能一語。你監在此，何日是結局收場？妻，痛殺我肝腸碎，哭得我眼兒枯！那一日不想你到三更鼓，那一夜不念你到五更天？怎奈計中牢籠，認又不好認，說又不好說，眼睜睜看你受這活罪孽。疼的是你肉，苦的是我心。我幾欲與爾同死，以了現前之孽。怎奈我黃金未曾入庫，子嗣尚無，束家一脈，單單靠我一身。所以欲死不能，忍看你當面受摧殘，忍看你當面受凌辱！我恨不得魂附你體，魄代你身，恨不得替你受了千般苦。怎奈徒有此心，沒有此術，祇落得妄想心癡，徒踴徒泣而已。妻，你怎不回我一言？你恨我麼？妻，誤了你青春年少，誤了你佳期多少，誤了你春花秋月，誤了你度曲吟詩。你恨我，我也無怨；你怨我，我也無辭。妻，可也把一句言語安慰我安慰，怎絕口不言，祇清汪汪流淚麼？妻！」翠翹看他哭得悲傷，淚如雨落；祇是低著頭流淚。見束生問得急了，道：「叫我講甚的？咳，人落地頭鐵落爐，木已成舟飯已熟，生死由他，榮辱聽命罷了。」束生道：「寫經乃軟監之別名，經完必又有不情之使。他明知我二人情熱如火，卻以冷眼覷之。把你在宦家送來，令我再不好舉齒；不認我從前娶妾，如今難認你為妻。他機深計詭，包藏禍心，我你俱落他術中。這苦怎生受得了？妻，我有一策，向欲對你密說，人眼多，提防緊，不敢啟齒。此妒婦如此敢作敢為，真是個殺人不眨眼的女子。他既擺了絕陣計，是必竟要弄死你的！他主意已定，再不挽回。你在此死了，我又認不得你，何異於豬犬！此園西去盡多庵院，俱是尼姑。你收拾微資，逃往他處，暫躲幾時。待事少定，你遠去他方，逃命罷了！你丈夫恩愛止於此了。」翠翹點頭而已。忽驚問道：「小姐在哪裏，你卻獨自來此？」束生道：「他回娘家去了，我在惠山讀書，回來見他不在，偷空來會你一面。」翠翹聽得宦氏不在，方敢開言道：「夫！你妻子喫得好苦！自到宦府，先打二十下馬威，後到束家，不知受了多少苦惱，多少煎熬。祇道是薄命紅顏，遭人掠劫，流賣侯門，那知是伊家大娘擺下的牢籠計較！但我止一身，死亦何難。但可憐我恁的一個人品，不明不白死在丫頭隊中，心實不甘，故苟延歲月於此。夫，你須念舊時情，放我一條生路。今生不能補報，來世再填還你罷了。」言畢，哭死於地。束生一把抱住道：「是我束守不聽你言，至墮妒婦之計。誤得身入牢寵，陷在孽海，超昇無策，拔救無門。千思萬想，上有十疋一著，還是逃生保命之方。妻，你不要自誤了前程。」講到傷情處，納頭便拜，翹亦跪倒。
忽春花上樓道：「相公，娘回來了。」束生、翠翹連忙站開，整衣收淚，將欲下樓。宦氏已到。祇束生拿著一把汗，翠翹懷著一個鬼胎。祇見宦氏滿臉堆著笑容道：「相公，幾時回家的？」束生道：「明日乃文會，方纔回來。」宦氏道：「看寫的經何如？」束生道：「正在這裏看，果是寫得好。」宦氏淨手登樓，拜了佛，翠翹上前稽首，宦氏與束生見了禮，看那寫的經卷道：「果然寫得好，顏筋柳骨，鐵畫銀勾，是好一筆字。我歸家與夫人說之，夫人也要手錄一部藏經，待我這裏完了，便送你過去。」翠翹應道：「是。」因忖道：「計又來突，可憐，可憐。」宦氏問道：「此經幾時寫完？」翠翹道：「還得兩月。」宦氏道：「好生用心寫，不要落了字畫，差了旨義，是大家的罪過。」翠翹道：「曉得。」喫了幾杯茶，半言不發，歡天喜地同束生下樓而去。
翠翹問春花：「娘來幾時了？」春花道：「你樓上說苦說屈的時候，娘已在樓下了，不叫我通報，故不敢報耳。」翠翹暗暗道：「好厲害的女娘也，真有卒然加之不驚、遽然臨之不懼的手段。一肚皮不合時宜，滿臉上堆著春風和氣。當此光景又未有不怒者，而彼反談笑而道之。怒者人之常情，笑則其心安可測？如今若再復到宦家，我性命方纔沒了，如何報得冤仇？我且將經事趕完，逃往他方，又作道理。」自是日夜不輟，一月之內，經已錄完。收拾些供佛的金銀器皿，打了一個包裹，到西壁樹上繫了一條索子，自己包了幅巾，竟是道姑打扮。吩咐春花、秋月睡了，遂題一偈云。詞曰：
去去去，無生寄，踢倒醋瓶，扯斷孽係。如來八萬四千，獅吼三十六處。不是腳快得逃生，又被頸套無間室。咦！去得趣，一瓢一缽蕩天涯，無拘無束隨風住。
大書在門上。攀緣上樹，引繩而下。月色朦朧，背了包裹往西就走。一路地僻人靜，行至天明，漸有人走動。心中著慌，抬頭忽見「招隱庵」三字，翠翹大喜道：「此安身之處也。」叩庵門，多時，一道婆唸佛而出，開門見翠翹是道扮，便問道：「菩薩從那裏來的，怎恁般早得緊？」翠翹道：「雲遊至此，見寶剎清淨，特借一隨喜。」那道婆道：「我是做不得主的，道菩薩自去問當家的便是。」翠翹隨道婆而入。
在中堂坐了兩個時辰，走出一個尼姑。年紀雖半老，卻是道骨仙風，替翠翹和南了道：「仙姑從何處到此？」翠翹道：「一言難盡。小道從師父雲遊至此，要到招隱庵訪一道友，一路同行。不知那裏錯了路頭，一時找尋不著。小道見寶剎上題『招隱庵』，我師父不知曾到這裏否？」那尼姑道：「令師尊號？我小道名叫覺緣，令師可是尋我的麼？」翠翹便接口道：「正是覺緣師父。我師父道名磽水。」覺緣道：「莫不是鎮江的恆水師兄麼？」翠翹道：「正是。」覺緣道：「幾年不見，卻在何方？」翠翹道：「一位夫人帶往京中，住了幾載。小徒也是北京收的。今備有幾件供佛物件送與師叔，師父不來怎麼處？」尼姑聽了有物件送他，就象蒼蠅見血的道：「令師既要望我，必然尋來。你年幼路生，那裏去尋他，不如坐我庵中，等他便是。」翠翹連聲多謝，取出金鐘，銀磬送上覺緣，覺緣大喜。問翠翹尊號，翠翹道：「小道名濯泉。」敘話時即整素齋。自此後就在招隱庵中居住。
等了幾日，不見師父來，翠翹故意道：「莫不是還有個招隱庵留住了麼？」覺緣道：「出家人，安得身處便是家。令師不來，在我庵中住了便是，不須又起他念。上人不棄，願拜為世外姐妹。」翠翹聽得此言，將機就計，便拜了覺緣為道兄。兩人甚是莫逆。
一日登玉皇閣，翠翹撫景興懷，高詠一律。詩曰：
帝閣凌空上，登臨豁達心。 索纖分水次，空闊辨山林。 法語鐘聲度，無顏香氣侵。 瞻依方半晌，萬念盡沉沉。
覺緣道：「不知道兄善詩如此，我必須要請教。」翠翹道：「這個不難。」又題《宿招隱庵》。詩曰：
風煙迷四野，林木已蕭然。 鳥散青天外，詩成綠水前。 心隨秋神射，榻共暮雲連。 莫問家何在，凝神看白蓮。
季春，覺緣偕翠翹、肇空、不瑕，四人夜坐昇仙橋。覺緣道：「美景良宵，不可無詠。我輩俗腸，辜負此景。濯泉道兄無惜珠玉，染翰豪吟，無令山水笑人不韻。」翠翹笑而允之，乃題三律。
其一：
仙橋長話夜，明月印疏林。 鷺宿汀沙暖，魚翻藻荇深。 臨風開慧想，止水定禪心。 萬慮從茲淨，蛙聲雜梵音。
其二：
涼月映池水，好風吹我懷。 興隨佳境發，詩就慧心裁。 喜共良朋集，因之笑口開。 游魚聞曲聽，仿佛去還來。
其三：
一時多勝事，千古仰風流。 池水通仙境，山雲覆畫樓。 變禽時靜聽，隊鯉盡空游。 子夜歌聲發，蓮渠蕩小舟。
大家一齊道：「濯泉道兄真是好才，可惜我們都是村腸俗腑，不能一和。當滿引大白，以為上人謝。」於是角勝爭奇，飛觴傳斝，直至五鼓方罷，此後習以為常。正是：
半榻禪單消白日，一聯佳詠度清宵。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 17 詞曰：
藏瞞漏泄，逃亡失陷，真個不由人。羞殺荊釵，痛傷裙布，依舊畫眉新。一朝盼入英雄眼，冷暖忽相親。甲兵十萬，相迎歸去，壯氣始能申。
右調《少年遊》
且說翠翹在招隱庵中，一住半載，且是平安。那束家次早起，當鍋的送水上樓，叫春花、秋月承值。二人道：「昨夜寫經夜深了，今日還未起哩，待我去叫聲看。」走到房中，那裏有人，但見一張空床，四壁琴書而已。慌了，忙報宦氏。宦氏點頭暗笑道：「這奴才真腳快，被他走去了。查看失去甚等物件！」報道：「不見了金鐘、銀磬、珠旛、寶瓶，其他衣物鋪陳，動用器皿，約有二百餘金。」宦氏道：「一邊差人報相公，一邊著人出招子。」束生知道，心中著了一驚道：「去倒去了，不知可能走脫麼。」放心不落，走回家中。止見招子貼得遍滿城中城外。束生道：「宦家不見人，怎將我束家出名？」分著心腹，但見招子，一齊塗抹乾淨。回見宦氏，宦氏道：「濯泉不知逃往那裏去了，要接相公來追究一番。」束生道：「此係岳父家人，必將岳父出名方好說話。若著我這裏出名，就拿他回來，人不認他是個使女，象甚模樣？況既逃出，難免潔身，拿回留之不雅，殺之何苦。依卑人說，倒置之不問罷了。」宦氏曉得此計原是丈夫定的，如今人已去了，十分要追究，恐怕傷了夫妻情義。人去氣散，便接口道：「相公說得有理，把招子揭了，不必尋他，省得又多一番事體。」束生心中暗喜道：「翠翹造化，放心前去，無礙了。」所以翠翹在庵中住了半載，沒有一些草動風聲。
一日，庵中設盂蘭大會，仕宦、夫人、小姐，填滿庵中。翠翹推病不下樓。內中有一位常夫人隨喜到覺緣房中，見他金鐘銀磬，驚道：「此物何來？祇有束衙觀音大士前有此寶物。聞說此物乃外邦獻宦吏部的，宦小姐帶到夫家供佛，滿郡以為奇觀。我們是親，方能得見，不意寶庵也有此物，束衙也不足為奇了。」覺緣驚得心慌意亂，勉強含糊答過。散了勝會，對翠翹說知此事。翠翹失驚道：「事壞矣，此卻如何是好？」覺緣忙問何故，翠翹道：「此實束家之物，到如今不得不直告。」將前事盡述一番，覺緣驚得手足無措。道：「妹子，你害我也，你害我也！」翠翹道：「姐姐無懮，我有一策可以掩得他們過。但我在此安身不牢了，卻要先替我尋個安身之處。你到打銅店裏，教他照依這鐘、磬打造起來，沾上金箔銀箔，依然供在房中。他若有風聲來查，便道是見貴衙鐘磐照樣打的，實非真物。他念自息矣。」覺緣道：「此計大妙，我有乾娘薄媽媽處，盡可居住。妹子，你須改了裝束，方可到那裏去。」翠翹道：「我並沒有俗家人的衣服，怎麼處？」覺緣道：「我去辦來。」即去買衣，當中相體買了幾件衣服。翠翹換了女裝，把那些道服都把與覺緣道：「此衣宜改過再穿，否則當之，毋為束家人認也。」覺緣道：「曉得。」遂乘夜送翠翹到薄家。
那薄媽媽是個女中光棍，無風道有的主兒。見了翠翹模樣，又聽他是避難到此，就起了幾分不良之心。留住了數日，便時常作驚作怪的來唬嚇翠翹。翠翹原是氣餒之人，未免慌張，遂傾心吐膽，與他商量。薄媽媽因說道：「我想此地斷斷不可久居，祇有遠嫁一著，可得安穩。本地人既不可配，遠方之人知他是甚麼主兒，去嫁他，又託膽不得。我有個侄兒薄幸，年方廿八，人物也還不俗。讀書不深，卻也文理粗曉，尚未娶妻。向在浙江台州生理，今因回來買貨，王娘不若嫁了他，同往浙江，倒是全身避害之計。不知王娘意下何如？」翠翹低頭想道：「若不去，此處不是結局之處；若去，知那人是甚肚腸？」
忽一男子走入來，叫嬸娘說話。薄媽媽走出，迎著講談。翠翹偷睛一看，見那人蘇裝雅扮，盡亦去得。祇是眼光嘴蹺臉無腮，肉雖白淨無疵，難免僥險無情。看了默默無言，雙淚交注。那人去了，薄媽媽走入道：「三娘看見麼，這就是我侄兒。若中意，我去請覺緣師父來商議；不肯，聽你主張。」翠翹一言不答，低頭以手理鬢而已。薄媽媽知其有肯意，即去見覺緣說知此事。覺緣道：「此事要他自作主意，我們是強他不得的。」即便同薄媽媽來見翠翹。
覺緣道：「薄媽媽說的那件事，妹子還是怎的？」翠翹含淚低聲道：「此事真教我也沒法。若不去，恐此地非可久安之處。萬一做出來，非惟我身難保，並你招隱庵都不好了。若欲遠去，怎奈少年女流之輩，行動就要喫人盤住。薄媽媽說的那一著，其實羞人，難以應承，事出無奈，又不好直拒。搖搖此身，幾不自主。姐姐將何策可以教我？」覺緣道：「我也捨不得你去。但你在此原算不得局收場，不如隨了薄媽媽侄兒遠去天邊，也離了這龍潭虎穴。但以他配你，自然屈了你些。」翠翹道：「這也罷了，但此人油腔滑態，似非忠厚之輩。怕他以我為奇貨，則翠翹又墮在夜叉手中矣。」覺緣道：「此事惜不得齒牙，你要身子隨他過日子的，須是講得明白。」覺緣叫薄媽媽道：「王娘這樁事乃出乎無奈的。承媽媽指引路頭，不得不依。但此身既隨了令侄，便以終身相託，經不得他日道淫奔女子，半路相拋，或中途棄擲，所以躊躇不決。」薄媽媽道：「我侄兒極是忠的，叫他寫一張把你就是。」翠翹道：「這也不消，但他對天盟誓，終身不負我，便隨了他去。」薄媽媽道：「這個一發使得。要多少財禮？」翠翹道：「我身既屬諸他，要接銀子也是他的。但我無物陪送，叫他拿廿兩銀子來，以五兩謝媽媽，五兩送庵中供佛，十兩辦付床鋪便了。」薄媽媽大喜，即忙去叫了薄幸，說知此事。
薄幸大喜，忙忙的去買了一副紙馬，焚起香來，對天禱祝道：「若是薄幸負了王翠翹，不替他白頭偕老，等薄幸碎剁千萬！」誓罷，替薄媽媽商議財禮。薄媽媽道：「他自然接不多，你卻要成個禮。」薄幸點頭道：「曉得了。」辦了三十兩銀子，四套衣服，一付釵串，叫一小廝送入。薄媽媽接了，與翠翹打開。翠翹見了這些行徑，暗忖道：「也還象個人家，事急相隨，則索聽命罷了。」將銀子財禮收下，以五兩謝了薄媽媽，以五兩與覺緣供佛，十兩銀子央覺緣去辦被鋪，把二兩與薄媽媽整酒飯。也去洗了個浴，從新理妝。
翠翹自落宦氏計中，兩載之間不曾臨妝。今日復開面膏沭，就象土埋荊山，一朝寶氣頓發，更覺新鮮，更覺華彩。不一時，薄家喜轎已至，辭了薄婆，別了覺緣，遂上轎。到薄幸家中贊禮已畢，歸房。薄幸道：「多感娘行不棄，肯嫁卑人，願永以為好。」翠翹道：「他日不以不正見棄，受惠多矣。」薄幸道：「盟言在耳，豈敢相負？願卿無疑。」翠翹泣道：「今日之事實出萬不得已，望郎憐而諒之。」薄幸道：「余非負心人，卿何慮之深耶？」遂為之拭淚，攜手登床。男乃久慣嫖頭，女係久曠怨女，兩情既魚水和同。
次日，薄幸買舟同翠翹往浙江進發，一路無詞，竟到台州。薄幸道：「娘子且在店中，我先去收拾了房屋，就來相接。」去了半日，同一班人回來道：「娘子，這是同店的夥計，好兄弟們，出來見了禮。」翠翹自內而出，見那人濃眉大目，黑臉騷鬍，就象個強盜一樣。翠翹忖道：「怎麼替恁樣的人做生意？」萬福了一聲，便轉身退入。問薄幸道：「房子怎樣了？」薄幸道：「我許久不至，有一鄰家借居樓上，今晚收拾搬出，明日就好進屋矣。」那人吩咐店家辦酒，替薄幸接風。同店主人三個喫了說，說了又喫，直至二更方散。也送一桌到裏頭與翠翹喫。臨別，薄幸道：「房子須打掃乾淨些。」那漢道：「曉得了。」相別而去。薄幸回房，翠翹道：「這人倒象個強盜。」薄幸帶了兩分酒，一把抱住翠翹道：「他是海上人，生來是恁般的，你不消怕他。到店中見過幾次，就耐看了。我替你睡去吧。」翠翹還要問他，見他有了幾分酒，便住了口。
原來這薄幸專一做喫人肉的生意，販賣人口，充作客人，討人家女兒婢妾，名色為妻，帶到碼頭上住落飯店，自然有主人家替他發賣。那黑臉鬍子，乃人肉行中經紀，替客媽來看人的。議定財禮銀二百四十兩，二百到薄幸，四十到主人家與中人。
次日早起，叫主人家辦飯，收拾到店。梳洗完，喫了飯，薄幸對翠翹道：「我先到店著轎子來接你。」翠翹道：「行李哩？」薄幸道：「我自著人來挑，你祇上轎到店便是。」薄幸去了。翠翹道：「此人好古怪也。甚是恁的張皇，不要是算計奴家。這不象個到店的光景，好似個打發我起身的模樣，不要託大了。莫信直中直，須防仁不仁。且將我隨身行李、奩妝、衣服，收做一個皮箱，帶在轎上。就是有甚不虞，也好拿去防身。到別處也好做個入門笑。」即忙將自己物件，俱收拾在皮箱中，打了一捆鋪蓋，還有二十多兩銀子，縛在手上。
收拾方完，轎夫已到。翠翹道：「將皮箱鋪蓋放在轎上，餘物等腳夫來挑。」轎夫道：「薄大爺吩咐，行李鋪蓋一些不須擔。」翠翹道：「別物不必帶，此是隨身動用，要放在轎上的。」就發與轎夫。店主人道：「薄大爺叫放在我這裏，再來挑哩。」翠翹一發心疑，作怒道：「我人倒去得，東西倒發不得！況我是主人，有甚不可！」硬主張發在轎上。辭別店婆，交付行李明白，方纔上轎啟行。轉彎抹角，約有半日，方到一所樓房前歇下。掇進轎子道：「大娘落轎。」翠翹定睛一看，不象個店鋪，心裏轉道：「又不是路了。」竟不下轎，對轎夫道：「請薄大爺來。」轎夫見他不肯下轎，沒了主意，應了一聲道：「我去尋。」走入屋中。半晌，薄幸不見來。走出一位婦人，年約三十多歲，走到轎邊道：「薄大爺就來，王娘請裏邊坐。」翠翹看得他是個水戶的行徑，便接聲道：「娘收了我的行李，一鋪一箱，我來也。」那婦人滿臉歡喜，叫發了行李進去。翠翹走下轎道：「怎叫娘來迎我？」那婦人道：「不妨得。」遂一同進去。翠翹又見內裏立著一班女客，一發是心照了。到中堂道：「娘坐上，容翠翹拜見。」那婦人一發歡悅得無極，道：「乖兒子，不消拜。」翠翹倒頭四拜。
原來那婦人就是客媽。客媽道：「我兒你怎知他賣你？」翠翹道：「行動之間大異平昔，是以知之。」客媽道：「兒子好眼睛，我不難為你，你須用心替我做生意。」翠翹道：「娘費多少銀子討我的？」客媽道：「二百四十兩。」翠翹道：「十倍利錢。」客媽問其所以，翠翹細述一番。客媽安慰道：「如此歪人，自有天報。虧你有見識，拿了許多行李來。」翠翹道：「此兒隨嫁之物，與他無干。他也決不敢來討我的東西。如此輩既喪良心，自遭橫報，不必說他了。祇求娘凡事寬恕些，便是翠翹之受用矣。這是我孽障未完，故又到此，翠翹再不妄想了。」客媽見他這個光景，甚是得意，一下也不打他，一句也不罵他，兩個且是合得來。
那薄幸得了鈔，躲在別處，等待翠翹起了身，然後回寓。見翠翹行李發去，頓足道：「便宜了客媽，二百兩銀子討個人，倒有六七十兩首飾衣服。我本欲上門去取討，恐一時撞著了王翠翹，扯住了要死要活，教我那時如何擺脫，豈不一發弄得不乾不淨？罷了，丟了吧，祇當送與婊子了。」遂一口氣收拾起行李，備辦些路上使用盤纏，竟回無錫去了。
且說翠翹復落娼家，自歎道：「我命何蹇耶！千磨百折得從了良，又受萬千之苦。今依然落在其中，豈非天之命也！這遭竟不妄想矣。」便醉酒微歌，人以彼求歡，彼正借人遣興。豪歌徹夜，放飲飛觴，其名遂振一時。
來了一個好漢，姓徐名海，號明山和尚，越人也。開濟豁達，包含宏大。等富貴若弁毛，視儔列如草莽。氣節邁倫，高雄蓋世。深明韜略，善操奇正。曾曰：天生吾才，必有吾用。有才無用，天負我矣。設若皇天負我，我亦可以負皇天。大丈夫處世，當磊磊落落，建不朽於天壤，安能隨肉食者老死牖下！縱有才無命，英雄無用武之地，不能流芳百世，亦當自我造命，弄兵潢池，遺恥萬年。不然這腔子內活潑潑的熱血，如何得發付也？」早年習儒不就，棄而為商，財用充足，最好結交朋友。聞翠翹有俠概，因同二三壯士來訪。客媽知道明山是個出頭好漢，連忙叫翠翹相陪。
四目瞻盼，兩下俱有幾分契愛。明山道：「聞卿來此一載。沒有一人掛在眼內，可有此說麼？」翠翹道：「人言過矣。妾特因人而交，相品而遇，但不以肝膽輕寄俗流則有之。若夫眼內賢愚好醜，何所不容！」徐明山道：「這等看起來，你倒是未知肝膽向誰是，令人卻憶平原君。若鄙人者，可充平原之萬一否？」翠翹道：「英雄大度，應是太原異人，即平原君殆無此豁達也。」徐明山笑道：「卿塵埃中物色，英雄莫錯認了也。」翠翹道：「我這雙識英雄的俊俏眼，好不認得真哩。」徐明山道：「好了，徐海今日遇知己了！卿乃解人，我為卿談解語，偶成一律請政。」詩曰：
常是逢人氣不平，相看白眼太憨生。 肝膽向來曾寄客，文章況爾復藏名。 抱璞不收和氏璧，閉關羞作蔡生迎。 丈夫自有英雄志，肯與爾曹效諧纓。
翠翹道：「暗啞叱吒，千人自廢，雄則雄矣，可惜少了些王氣。」徐明山道：「卿可謂知言。然余中心亦未敢以王期也。」因載酒留宿，翠翹即以終身託徐，徐毅然以為己任也。
次日，即以二百金為翠翹贖身，使之另居，討一婢服侍之。翠翹道：「君何不攜我歸家，乃又起此爐灶？」徐明山道：「卿此言可謂不如轉玉。轉玉欲十大朝官為媒，始嫁郝生。吾獨不能以十萬甲兵迎翠翹？妻且第居此，不越三年吾迎爾於歸。大刀闊斧，劍拔弓張，前呼後擁，萬馬千軍，此徐海得志之秋也，吾妻其瀝酒東南以賀。今孑然一身，攜子安歸？如今祇算得為卿贖身從良，尚未可議及也。」翠翹大悟。徐海乃置屋水隅，而令王翠翹居焉。徐海與翠翹處幾五月，乃別翠翹而去。去三年，杳無音信。
一日，忽聞寇兵大至，居民逃散一空。從人皆勸翠翹遷居，翠翹道：「我與明山有約，雖兵火不可擅離此地。爾等欲去則去，否則生死同之。」從人不敢止，相率而去。俄有大兵一隊，帶甲數千，披堅執銳，將軍十餘人，突至繞其居，大呼曰：「王夫人在麼？奉徐明山千歲令，迎請夫人。」翠翹因出見道：「祇我便是。」那十數將官，幾千甲兵，一齊跪下道：「夫人在上，眾將士磕頭。」夫人道：「有勞列位，千歲爺今在何處？」眾軍道：「千歲屯兵大荒，等候夫人。」夫人道：「既如此，即發令起身。」眾將士又稟道：「夫人少停，鑾輿即至。」王夫人下令道：「此地居民俱我鄰佑，毋得據探劫殺，焚屋姦淫，不如令者斬首示眾。」令下，三軍肅然，一境平安，免於屠毒者，皆王夫人之德惠也。
俄有大將軍二三十人，單輦宮娥而來。見夫人打躬道：「眾將甲冑在身，不能全禮，叩參。」夫人道：「重勞列位將軍。」宮娥們磕頭道：「奉千歲爺命，叩接夫人。」夫人道：「起來。」迎接軍士們俱叩了頭。事完，眾將稟道：「車駕已齊，請夫人更服登輿。」宮娥獻上珠冠霞帔，夫人對鏡理妝，宮娥伏侍扶上鑾輿，前呼後擁而行。
約半日，又有大兵來接。接的將官參過，獻上供膳。至第三日方到大荒，早有二三十騎探馬飛來，護衛的揚聲道：「快報千歲，夫人來矣。」探馬如飛而去。不一時，炮響連天，營中旗號齊起，帶甲十萬俱拱立四圍。軍兵個個披金甲，將土人人掛虎頭。中軍杏黃旗展動，鼓樂喧天，一對對刀槍鞭鐧，予鐮鉞斧，抓錘钁棍，劍戟干戈，迎將落來。軍士盡職事，繼之九把描金傘，逍遙馬上坐著一位三山帽、大紅袍、碧玉帶、皂朝靴、鐵面劍眉，虎頭燕頷，不是別人，就是明山和尚。徐海迎著翠翹道：「夫人，今日迎你從良，比郝生迎轉玉何如？」翠翹道：「郝生之迎轉玉，畢竟要借榮十大朝臣；大王迎妻，則取諸自己，無牛後之羞矣。」徐明山道：「夫人深得我心。」迎到營中，覺久別三年，一朝重會，昔日布衣，今朝富貴，雖非裂土分茅，卻也攻城拔地，威武可人。王夫人因勸他休燒毀民房，姦淫婦女，恣殺老幼，明山從之。自此兵到之處，便下令戒妄殺姦淫，皆夫人之賜也。
一日，講起臨淄舊事，明山道：「這有何難？我點兵五千，洗蕩臨淄，替夫人報了這段深仇就是。」夫人道：「罪人祇得馬不進、秀媽、楚卿，切莫荼毒他人。」正是：
惟有感恩並積恨，萬年千載不生塵。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 18 詞曰：
深仇切齒，大恩入骨，便死也難忘。若有相酬，倘能報雪，其快也非常。從前受盡千般臭，一旦忽遺香。始知天道，加於人事，原自有商量。
右調《少年遊》
話說徐海發兵五千，來掠臨淄，報王夫人之仇。差健將史昭，領細作先到臨淄，探訪馬不進等居住行藏，埋伏左右，候兵到日，即便擒拿。無分老幼，若教走脫一人，定以軍令施行。史昭得令而去。再差健將雷豐，執令箭一枝，立束家門首，無得驚其老幼。雷豐奉令而行。又差大將卞豹，領輕兵五千人，倍道兼進，直抵無錫，擒妒婦宦氏、計氏、束守兩門人等，薄婆、薄幸、招隱庵中覺緣，一干人犯，俱要生擒，不得走漏一個。限期一月，在臨淄相會。卞豹領兵而去。然後徐海擇定吉日，約會諸路，一齊出兵。
此時閩、廣、青、徐、吳、越，寇兵縱橫，干戈載道，百姓塗炭，生民潦倒，苦不可言。到了出兵這日，徐海請王夫人誓師。夫人道：「妾乃女流，安敢干涉軍政？」徐海道：「今日之兵為夫人發，是夫人報仇之具也。請夫人瀝酒，卑人然後發兵。」王夫人乃把酒誓師，三軍一齊跪倒。夫人祝云：「皇天后土，同鑒此心；名山大川，同昭余念。王翠翹為父流落娼門，遭馬不進、楚卿、秀媽之陷害。今仗徐公威靈，興兵報仇，妾不敢過求，祇如進等原立之誓而止。以德報德，以直報怨，聖人且然，吾何獨否？敢以此心上告天地神明，然後發兵。凡爾三軍，無惜勤勞，為余振奮。」言罷，奠酒。三軍一齊應道：「大小三軍，願為夫人效力！」奮怒之聲，山搖海沸。因分隊伍啟行。
不消幾日，已到臨淄地方。一聲炮響，大刀闊斧，殺將上去。地方雖有幾百守兵，怎敵得這大隊人馬？那敢當先，唯棄甲曳兵，抱頭引頸而已。一日一夜，直抵臨淄。官府居民，逃亡殆盡。徐海就於空地紮了營寨。早有健將史昭解馬不進等來請功。徐海吩咐帶在一邊。又有健將雷豐帶束家父子來見。徐海吩咐道：「帶在偏營，好生看待，不可難為他。」又報大將卞豹進營繳令，道：「大王在上，卞豹奉大王鈞旨，擒拿宦、束等犯，俱已滿門拿至。止有束守出外未歸，不曾拿得，特來請罪。」徐海道：「束守已在這裏，有勞將軍，另行昇賞。人犯且帶一邊。」卞豹打躬而退。徐海請夫人出營道：「無錫、臨淄一干人犯，俱擒在此，聽夫人如何發落。」夫人道：「余受束家父子之恩，姥姥、覺緣之義，欲先酬彼等之德，然後報諸人之怨，大王以為如何？」徐海道：「言之有理。」叫請束家父子、姥姥、覺緣進見。
不一時，雷豐引束家父子，卞豹引覺緣、姥姥四人進營。跪下，俱口稱爺爺饒命。徐海吩咐更衣相見。二將引四人更衣。四人不知頭腦，嚇得膽散魂消。雖則穿了衣服，戰競競進營俯伏，那敢抬頭。徐海道：「四位起來，休得驚慌。你等與夫人有德，俱以免死。」夫人叫道：「束生，我便是王翠翹。你當時救我一死，我今全你父子性命。你妻宦氏，我已擒在這裏，少不得要報當日那些惡況。」吩咐軍士：「取白銀一千，綢緞百匹，送那束生員回去。你要見你妻子，東廊下還可生見一面。」束生細聽因由，方知是王翠翹報怨。因跪求道：「蠢妻實該萬死。但束守既蒙夫人恩赦，蠢妻尚望推廣，赦束守之恩，再開一線生路。」夫人笑道：「你要我饒他麼；他當日奈何我，怎不一為挽回？這個似難準信。」束生道：「觀音閣設策，夫人獨忘之乎？」翠翹沉吟半晌，道：「賴有此耳，留個活的還你，少刻領人便是。又給你令箭一枝，保全家門。敢有軍士擅入束家者，梟首示眾。你去。」
束生出來，便著父親先回，自卻到東廊下來見宦氏。祇見宦氏母子、宦鷹宦犬等人，都在那裏。宦氏遠遠望見丈夫，忙對計氏道：「娘，那來的不是束郎？」計氏一看，果是女婿，忙叫道：「束郎快來。」束生走近前，大家抱頭而哭。宦氏道：「郎君怎也在這裏？」束生道：「都是你帶累我的。」因跌腳道：「小姐，小姐，你那花奴事發作了！」宦氏聽了，一時想不到，因問道：「這話是怎麼說？」束生道：「有甚說，王翠翹恨你母子刑害他。他如今嫁了徐大王，特發兵拿你來報仇。我以當日不知情，故得免死。你們自作自受，卻將奈何？」宦氏聽了此言，一似高山頂上塌了腳，又如萬丈深潭覆了舟，連連頓足道：「罷了，罷了！斷送了，完成了，我宦氏遇著對頭了！今悔之遲矣。我當時曾道過：『斬草不除根，臨春又要發』。娘，都是你道『彼一婦女耳，兒何防之深也』。我道婦人得遇其權，勝似男子，今果然矣。但郎君與他有德無怨，今為堂上賓，寧忍視妾為堂下虜，可無半語相援否？妾當日雖獲罪王娘，並不曾唐突夫君。夫君何不推愛王之餘波及我乎？」因泣數行下。束生道：「同舟吳越猶相顧，況乎夫妻之間。已於彼處哀求再四，已蒙開一線生路，但磨滅恐未能少耳。此人恩怨最是分明，我講到觀音閣一端，他便許我領人。事到不堪處，小姐須善辨之！」語未終，中軍有令帶各犯進見，一齊推擁而入。
卻說王夫人見束家父子已去，走下位來，以手攙覺緣、姥姥，道：「覺緣師兄，可認得濯泉麼？姥姥可認得花奴麼？」二人看得呆了。夫人對覺緣道：「我就是那送你金鐘銀磬，被薄幸謀賺的王翠翹，你難道就不認得了？」又對姥姥說：「我就是花奴，被計氏打二十，發在你名下刺繡澆花的，難道相忘了？」覺緣仔細看看，然後道：「妹子你還在麼？前薄幸回來，道你不服水土死了！我捨不得你，替你起靈座，設道場，看經唸佛，禮懺持咒，不知道妹子卻在這裏做娘娘，恭喜恭喜。」兩人見了禮。姥姥點頭道：「老身嚇癡了，原來就是束家的王娘娘。受了許多苦，也有今日。我時常掛念你，不知落在何處，原來恁般好！須看顧我看顧。」夫人道：「特請你來報恩。」徐海因作揖道：「夫人勞二位庇救，時刻不忘。今幸相逢，大稱闊念。」叫左右取黃金二百、白銀四千，一半送師父助道修行，以報庇格之德，一半送姥姥養老終身，以報全命之恩。姥姥叩謝受了。覺緣道：「出家人以慈悲為本，方便為門，救難全生，乃吾輩本等，何勞千歲如此厚禮？貧道乃方外之人，金帛亦無所用。承賜轉璧，為軍中支用。」徐海道：「些小微資，不足以報大德，聊為養道之用，上人幸毋深卻。」夫人道：「道兄寶庵已經兵火，回去也須修葺，微禮受下莫辭。」覺緣祇得受了。夫人吩咐設座，道：「暫屈二位一坐，看我王翠翹今日報仇雪恥。」覺緣、姥姥坐在夫人下首。
一聲鼓響，藍旗手唱名，第一起犯人進。卞豹領宦氏、計氏、宦鷹、宦犬、薄幸、薄婆等跪下。去了枷鎖。夫人道：「薄婆陷人入井，薄幸賣良為娼，薄幸依誓，用刀碎其身，喂馬；薄婆梟了首級。」刀斧手應了一聲，將薄婆割下頭來；薄幸一條草席捲起，如束薪一樣，用繩索捆緊。兩人拿定，一人舉剉，從腳上直剉到頭，剉做百餘段。鮮鮮活活的一個人，立時變做一塊肉泥，看者驚得半死。
報說剉完，夫人吩咐拌入草料中，分開喂馬。叫著宦氏，宦氏唬得祇是抖，應道：「夫人饒命。」夫人道：「宦小姐，你好計策也，你好忍耐也，你好惡取笑也！凡事留一線，久後好相見。今日相逢，你不能活了！」宦氏連連磕頭道：「夫人，賤妾實該萬死，但求夫人念供狀寫經，去而不究。妾非不知尊敬夫人，但勢不兩立，一念不能割愛分寵，遂造這段冤家。乞夫人原宥。」夫人低首移時道：「欲餐爾肉，剝爾皮，以消兩年之恨！所以不死者，去則不追，尚有開籠放鳥之意。爾之活罪，自不能辭。」宦氏道：「罪自當領，祇求從輕發落。」夫人道：「臨淄劫我，果屬何人？快些說來，少分你罪。」宦氏道：「行計雖是宦鷹、宦犬，發縱指示原是賤妾。軍隨將轉，實妾之罪，他們不過依令而行。若將他來抵妾之罪，妾心何安！」夫人道：「你倒還是個任怨的女子。叫刀斧手，將宦鷹、宦犬梟了首級，以為宦門豪奴之戒！」刀斧手應了一聲，將宦鷹、宦犬找下，須臾之間，血淋淋兩顆人頭獻上。王夫人吩咐將計氏拿下，重責三十。軍卒一齊動手。宦氏抱著道：「願以身替！」夫人道：「你的祇算你的，他那三十是要還他的，哪裏饒得！」姥姥看見，連忙跪下道：「老奴願替主母。」夫人道：「這個人情大得緊，祇得聽了，祇便宜了這老潑婦。姥姥你帶去吧。」姥姥謝了夫人，扶計氏出營。計氏年登六十，身為一品夫人，何曾受風霜勞碌、衙門苦楚？自無錫劫來，受了無限苦楚熬煎，又加戰殺寒心，軍門殺人如麻，年高膽怯，也活活驚殺了。姥姥祇得在營外守著屍等他們出來。
王夫人見姥姥領了計氏去，吩咐宮女將宦氏跣剝衣裳，吊打一百，發還束生員領去。宮女們應了一聲，將宦氏一把頭髮找起，衣服脫得精光，剛剛止留一條褲子。頭髮高吊屋梁，一個宮娥扯住一邊手，前後兩個宮女各執馬鞭，一齊動手。一個從上打下，一個自下打上，打得如鰍落灰場，鱔逢湯鼎，叫苦連天，祇是亂紐，渾身竟無完膚。報打一百完，夫人道：「拖出叫那束生員領去。」宦氏放得落來，已是半生不死。軍士應了一聲，望外就拖，叫束生員領人。束生連連稱謝，接著宦氏。宦氏祇有一點微氣，束生歎道：「妻，祇因你的神通大，惹得刀刀割自身。」忙叫手下春花、秋月：「好生扶著小姐，我去謝了夫人，然後抬他回去。」束生進營謝罪，夫人差人說道：「叫他去吧！」束生一邊收了計氏屍，一邊扶回宦氏到家，將息了半年方好不題。
且說史昭解馬不進、秀媽、楚卿進營。夫人道：「秀媽，你可認得我麼？」秀媽道：「奶奶，小娼婦不認得。」夫人道：「抬起他頭來，叫他看我是甚人！」軍士吆喝一聲，一把找起秀媽頭髮，認得是王翠翹，連連道：「婦人該萬死，祇求奶奶饒命！」夫人笑道：「你還想要生哩，你天燈之誓，如何消釋！」吩咐軍士，將秀媽用柏油灌起，頭向地，腳朝天，倒點天燈，以還當日之願。馬不進四肢用掤子掤開，挑破皮膚，盡抽其筋，令他支節肢肢分裂，以應彼誓。再用松香煎麻皮一鍋，大火融化。旁用大缸注水，將楚卿淨剝衣裳，一人滾松香潑其身上，一人即以冷水澆之，候冷定帶進來。軍人得令，押出去。未多時，祇見眾軍將秀媽澆成一枝大蠟燭，底下露出頭來，還是活的；馬不進已上掤子，楚卿裝得鐵硬。夫人吩咐點起蠟燭來，軍卒立高點火。剛是秀媽腳板上，起初倒也死了，這一燒，倒活將轉來，哀哀叫苦。夫人道：「你也知疼麼？怎將別人皮膚任意摧殘！」秀媽暈死不能答。夫人下令，抽馬不進筋，屍解其體。再令軍士扯去楚卿身上麻皮。眾軍遵令而行，將尖刀在馬不進總筋脈處割開皮膚，用鉤子鉤著筋頭，著力扯去，馬不進即時疼死。連拔三四根總筋，一聲響，馬不進肢體扯得粉碎。夫人吩咐灑在海中喂魚，以報其漂泊之惡。楚卿被松香麻皮膠定，內裏還是活的，外面卻是展動不得。那些軍士走近前，祇揀有些麻皮頭兒的所在，一把扯著就揭。楚卿皮膚已是滾松香潑爛的，不用氣力，一扯連皮就是一塊落來。那消半個時辰，將楚卿剝得赤利利一個血塊模樣。皮倒剝去了一層，人還是有氣的，夫人叫取了石灰水一盆，澆在楚卿身上，登時發起大泡，倏時腐爛為膿血，肉落骨枯而死。
夫人起謝徐海道：「妾無限深仇，仗大王天威，一朝洗盡，雖肝腦塗地，不足以報厚德也。」徐海道：「見不平，便起戈矛，遇相知，贈以頭顱，乃吾徒本色事。況吾與卿夫婦之間，離亂均之，患難均之，死生均之者乎。卿仇已雪，胸中之氣想亦少平，眉間之峰諒來略減，幾時得你父母重逢，卑人之願亦慊矣。」夫人再四道謝。
覺緣起身舜行，夫人道：「道兄此去，欲飛錫何方？」覺緣道：「余慕越水之勝，今將雲遊彼處。」夫人道：「道兄高致，妾不敢留，不識繼此還有晤期否？」覺緣道：「晤期不遠，祇在五載之間。」夫人道：「然則道兄通慧矣。」覺緣道：「余實不知，因遇了一位三合道姑，得聞玄解真詮。他深明體咎，道天子聖明，王氣隆盛，今雖暫動干戈，久之自歸寧靜。今歲定遇故人於干戈之內，五年間當得再遇。余初未深信，今見賢妹報仇雪恥，又在干戈擾攘之中，前兆既孚，後事自應。聞他在越水之濱，我正欲去問他討些消息。」夫人道：「千祈代我問個結局。」覺緣道：「領命。」夫人吩咐將掠來的行李給還覺緣師父，不得失落了。軍士交還行李，一件件點明白。夫人吩咐一個軍士：「帶領兵卒，送到平靜地方，討回書繳。外令箭一枝，令旗一杆，銀牌一面，道兄帶在身旁，倘遇亂兵，以此示照，可免擄掠之苦。」覺緣深謝而去。
徐海下令，大犒三軍，為夫人作洗冤會。三軍人人有賞，個個有賜。喫了三日賀功酒，然後一聲炮響，三軍啟行。但見：
喜孜孜鞭敲金鐙響，笑吟吟齊唱凱歌聲。 劍誅無義金酬德，萬恨千仇一旦伸。
明山率兵回大荒，四方寇掠，兵威日盛。督府遣遊擊裘饒、參將卜濟領兵一萬，前來迎敵，與徐兵遇於途。徐明山對夫人道：「我兵到處，未曾有一人敢來迎戰，今日僥幸，遇著這支官軍。待我與他親見一陣，以探甲兵如何，將士強弱。夫人督陣，待孤家斬將搴旗，以振我軍英武。」三通鼓罷，兩陣既開，明山出馬，怎生打扮，但見：
三山帽，金光蕩漾；狻猊鎧，砌就龍鱗。 大紅袍，團花燦爛；金醮斧，烈烈征雲。 雉毛貂尾英雄樣，劍眉鐵臉似閻君。 一部虯髯飄腦後，翻山攪海是徐公。
大喝道：「官兵強者出戰，弱者免來。」裘、卜二將見徐明山威風凜凜，殺氣騰騰，搖斧躍馬在陣前，一往一來，一衝一撞，宛如天神下界，一似惡煞臨凡。卜濟令裘饒見陣，道：「爾為遊擊將軍，正宜拔距先登。」裘饒道：「你係正將，何獨推我向前？」二人你推我阻，不敢迎戰。徐明山見那樣光景，大喝道：「這樣官兵也叫你來迎敵！待我踹你營！」拍坐下馬，搖手中斧，大吼一聲，渾如空中放個霹靂；叫聲眾兒郎跟我踹營，一馬當先，飛奔裘饒。裘饒不敢抵敵，令守備空混迎敵。空混沒奈何，挺槍躍馬來迎。徐明山喝聲「鳥官受死」，飛馬鎗至。空混一個寒噤，倒撞馬下。明山趕上，分頂一斧，劈為兩段，揮兵大殺。官軍裘饒、卜濟抱頭逃生，那敢迎敵。敗軍之景，其實可憐，但見：
衝開隊伍，砍倒旌旗。馬聞金鼓心驚，軍聽喊聲膽怯。刀槍亂刺，那知上下交鋒；將士相迎，難辨東西南北。衝鋒將如同猛虎，踹營軍一似飛熊。初起時，兩下抖擻精神；次後來，彼此頓分勝負。敗了的，似傷弓之鳥，見曲木而高飛；得勝的，如餓虎登崖，闖群羊而弄猛。著刀的連肩削背，撞斧的斷首開胸。遭劍的甲中腸出，中槍的袍上流紅。人撞人，自相踐踏；馬撞馬，遍地屍橫。傷殘軍士哀哀叫，帶箭兒郎戚戚悲。棄金鼓滿地，拋糧草沙堤。追奔逐北，喋血屍橫。將士斃於原野，牛馬填於谷坑。昨者客從戰場過，嗚嗚鬼哭又吞聲。
官軍既敗，徐海乘得勝之兵，長驅直進。不三日，連破五縣，軍威大振。忽報督府兵至，徐明山方下令收軍。見王夫人道：「我向藐中國無人，亦不料撮空如此。早知如此，吾出兵不待今日矣。」夫人道：「大王天威，非人授也。妾思朝廷甲兵，亦非全弱。但太平已久，人不知兵。武弁習為奉承，文官習為夤緣。主帥不習兵戈，不嫻戰鬥。一聞金鼓之聲，一見殺伐之威，便手足無措，救死不瞻，誰敢角勝爭奇乎？但廟堂之上，雖無豪傑，而草莽之中，實有英雄。天下苦兵已久，必勤招慕，岩穴間豈無奇才異能應募而起者！大王威名遠播，聞者莫不喪膽。妾謂大王不患無威，但患大勝之後忽起驕心。將驕則兵懈，兵懈則勝負難必矣。願大王臨事而懼，好謀而成，量敵而進，慮勝而會，則霸王事業可卜矣。」徐海大喜道：「夫人言之有理！」傳令大小三軍，嚴明刁鬥，肅整隊伍，敢有攙越前後、交頭接耳、大驚小怪、旗號不明、兵甲不利、夜巡不謹、探事不實者，俱以軍法從事。令下，三軍肅然，是好兵勢也。但見：
滿空殺氣，橫浮鐵馬金戈；萬朵征雲，飄蕩高旗大纛。千枝畫戟，豹尾侵天；萬口鋼刀，龍頭吞日。屬屬斧鉞，密密標槍。精明刀鬥，悠悠畫角龍吟；燦爛銀盔，凜凜冰霜雪練。錦衣繡襖，簇擁走馬先行；玉帶徵夫，侍聽中軍元帥。衝鋒將士，英雄勇猛；打將兒郎，鬼哭神欽。正是：蓮花帳內將軍吟，細柳營中天子驚；祇因兵法通天地，龍虎深藏不敢行。
忽報督府差人招降，徐海吩咐綁進來。軍校得令，綁一老人進來，跪在地下。徐海道：「你是何人，敢來虎穴捋鬚！講得通，饒你這顆頭顱；講得不中講，須知我劍會喫人肉。」那老人戰兢兢道：「小老兒姓華，狗名叫做華仁。督府老爺久知大王乃當今豪傑，不勝羨慕，意欲為朝廷招降，恨無人通好。要差官將來，又恐觸大王之怒。因見小老兒居上在大王帡幪之下，久沐恩波，故差小老兒前來。」徐海道：「你且說督府有甚話講。」華仁道：「督府說大王擁兵於此，雖雄振一時，然終非結局。莫若上順天心，下恤民命，歸順朝廷，自當封侯裂土，顯祖榮宗，妻承誥命，子佩王章，異日名標青史，豈不美哉？何苦不生而殺，以亂為安，為天下萬世指目也？願大王熟思之。」徐海大怒道：「這老賊怎敢來引誘孤家！某在化外，雖不能開疆展土，也不失道寡稱孤。你卻叫我投降，甘為走狗，搖尾乞憐，受那文官的鳥氣！言語可惡，惱人心耳。」叫刀斧手：「替我去了這老饒舌的頭！」刀斧手應了一聲，抓住華老人頭，便欲開刀。王夫人急止道：「刀下留人！」因從容對徐海道：「兩國相爭，不斬來使。降不降在我，何於來使事。若殺了他，恐天下謂大王不能容物也。且華老人乃一小民，即有不堪，亦當免死。彼以招降至，有功無過，殺之不祥，又閉了後來賢路。妾聞成大事者，有容天下之量，藐宇宙之雄。今一老人至，不令生還，無乃自示隘怯乎？願大王免其死，勞以酒食，令老人歸去，揚佈恩威，宣言德勇，使他們既怯吾之威勇，又服我之恩德。留一無用之老人，為我播無窮之色澤，所得不亦多乎！」徐海稱謝道：「夫人之言是也。」乃命解了華仁的綁，道：「本當殺汝，使督府知威。夫人道你是無用之物，不足辱吾刀斧，故饒你命。且賞你酒食，快喫了回去。拜上督府，可說投降非細務，未可以口舌誘也。必欲某降，除非干戈戰勝。余惟不甘牛後之羞，以至於此。督府若不能快某以雞口之任，雖欲速降，豈可得哉！難得你拼死遠來，白金百兩，賞為壓驚之具。」華老連連叩頭，那裏敢受。夫人道：「大王美意，華翁可受下。」華老人方叩頭拜謝而去。
歸報督府，細述徐海之言，督府聽了，懮形於色。華老人道：「老爺且寬心，尚有一機會可圖。」督府道：「有甚機會？」老人道：「徐賊雖未可料，而徐賊所愛幸的王夫人，我看他語言之間頗有歸降之意。若通得一線，便可借以磔賊耳。」督府道：「既有此機會，不可坐失也。」因重賞華老人，遣出。
遂集幕下眾官，問道：「吾欲遣一官去說徐海來降，誰人敢去？」羅中軍應聲而出，跪下道：「中軍官願往。」督府大喜道：「你去極好，但要善覷方略。我聞徐海勇而多智，善戰而得軍心，橫行十載，未曾遇一對手。從前幾番招撫，不但不得成功，且俱遭其殺戮。我不以官將招降，而以華老人去者，以彼曾與徐海識面，冀其軍中或有熟者，然後好乘間而入。今華老人言徐海夫人王氏，有束甲歸降之意，而徐海又昵愛之。這一功祇在此婦身上可成。我這裏備黃金三千，白銀五萬，彩緞千端，玉帶二條，寶珠一斗，犀杯四十對，錦袍二套，珠冠一頂，絨帳一床，你去誘以歸降，則朝廷賜爵，夫榮妻貴，福祿終身。外選女使二人，送去服侍王氏，勸他來降。我聞他乃北京女子，為父陷身娼戶，流落臨淄，善新聲，能胡琴，鄉國父母之念甚重。便囑使女以此動之，大約事成八九矣。」乃招能事婦女入軍中行計。
有一罪人女宣義娘，又有一罪人婦喻恩娘，俱願捨身入寇，代父代夫贖罪。督府問其父其夫得甚罪，一云：「父是人命干連。」一云：「夫絞罪當死。」督府乃仰牌取其夫與父至道：「爾二人罪犯，俱在不赦，爾妻、女以身代爾入賊營行計，其情志可矜，免爾之死。」二人叩頭謝罪。當時劈了長板，督府給二婦衣囊與白銀二百，教他帶入賊營使用。二人私以一百與其父、夫。父、夫叩稟督府，願隨送行，督府許之。羅中軍帶二十名健步，並宣義、喻恩二女，竟往徐營而來。
行了兩月，健步報徐營紮寨在前。羅中軍一馬當先，早有巡邏軍喝道：「何方官將，敢到此處驅馳？」羅中軍道：「我乃督府麾下中軍官，奉撫爺命求見大王。」巡邏軍道：「少待。」便去通報徐明山。徐明山問有幾多人？巡邏軍道：「祇有一官，隨行不過二十人。有一車輛，不知是甚緣故。」徐笑道：「此必以利誘我降也。」令軍士設油鼎以待。著藍旗手，召中軍進見。羅中軍自外而入，見營中戈甲森森，刀鎗密密，中置百滾油罐，旁列五百梟刀手。徐明山端坐在上，手撫長劍，疾視中軍。羅中軍自下而上，長揖道：「羅某拜見。」徐明山大怒道：「何物鳥官，如此無禮！叫軍士替我烹了這廝！」羅中軍唬得雙膝連連跪倒，口稱大王饒命。徐明山笑道：「你恁的膽量，怎敢來作說客！殺你徒污我劍。你直說來，我免你烹。」羅中軍嚇得呆了半晌，方開口說道：「奉督撫爺命，道久慕大王高義，著小官薄獻不腆，以為大王壽。使女二人，送侍夫人。」王夫人從旁道：「如此是督府差來送禮的官兒，須把他個體面。」徐明山方笑一笑，攙起羅中軍道：「孤與中軍取笑，何著驚如此。」羅中軍道：「大王天威，小官幾乎唬死。」
徐明山與中軍見禮坐下，問道：「督府著中軍到此，有何見諭？」羅中軍道：「督府聞大王乃豪傑之士，不受贓官污吏之困辱，故弄兵潢池，其情實可原諒。今特差小官獻黃金三千，白銀五萬，玉帶二圍，錦袍二套，彩緞千匹，寶珠一斗，犀杯四十對，珠冠一頂，絨帳一床，使女二人，望乞笑納。徐明山道：「某與督府素昧生平，如何好受恁般厚禮。必有甚事，請中軍直言。」中軍道：「官有一言，大王不責，方敢啟齒。督府爺多多拜上大王道，大王乃高明之傑，願與交歡。為寇非長久之計，化外非久處之地。皇運方隆，英雄並出。以天下之大，士民之眾，苟殲一方，何異舉太山以壓壘卵！但聖明體好生之德，敕諭招安；督府推仁人之心，躬勤撫順。願大王束甲歸降。改邪歸正，為皇家之於城；揆亂除殘，作大國之柱石。同享富貴，共勵山河。願大王少留意焉。」徐明山道：「多謝督府厚意，中軍明教。此事非一朝一夕之故，關係甚大，一有不到，身命難保。中軍請回，厚禮亦不敢受，另日再商議回話。」中軍道：「納降不決，小官不敢苦強。撫爺之禮，專為大王，望乞收下。」徐明山道：「怎好受他禮物？」王夫人道：「彼以禮來、受之無害，卻之反有形跡。莫若受其來禮，亦以寶物答之。兩軍對壘，不妨交際，庸何傷乎？」徐明山然之。對中軍道：「盛禮本欲不受，恐辜你撫爺雅意。」叫軍士把送來的禮物收了。軍士得令出營，須臾獻上金珠玉帛，二女子宮妝艷服，磕了頭。徐明山道：「到後宮服侍夫人去。」外以夜明珠兩顆、珊瑚樹四對，轉答督府；黃金一百、白銀一千，送羅中軍。其餘隨來士卒，每人賞銀十兩，致意而別。
卻說二女見王夫人磕了頭，並道撫爺招降意：「夫人若勸得大王投降，則夫榮妻貴，衣錦還鄉，為朝廷之命婦，豈不光顯？若在化外，勝負終未可必。夫人原是孝女，今若與國家出力，勸得大王歸降，蘇君國之宵旰，救生民之塗炭，功莫大焉，德莫厚焉。昔為孝女，今為忠臣，當題請天子，旌獎夫人，榮歸故里，父女團圓。生則列鼎，死則血食。望夫人以君國為重，以生民為念。朝夕圖維，以成乃功。」夫人點頭不語。正是：
世間多少不平事，盡在低頭不語中。
且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 19 詞曰：
道寡稱孤，豈是英雄之正度。細究深圖，招安有何負。死縱無辜，亦滿世辜教，君休怒。一還一報，自是天子故。
右調《點絳脣》
話說王夫人低頭暗想：「朝廷為尊，生靈為重，報私恩為小，負一人為輕，且為賊不順，從逆當誅。」正費躊躇，忽徐海退入後營，夫人吩咐設筵對酌。
道起投降一事，夫人道：「大王所主見何如？」徐海道：「寧為雞口，毋為牛後，祇是不降的好。不降其便有三，一降其害有五。攻城掠地，無人拘束，一便也；金帛女子，唯吾所欲，二便也；勝則長驅直進，不勝則捲甲退守，三便也。降則必受天子誥命，官有官箴，少失守則問罪，一害也；大明重文輕武，降則要受文官驅使，略不遂意則加彈劾，二害也；在化外則其威在我，降則調往他方，其勢在彼，三害也；兵權在手，雖天子亦不得輕，權去則一力士擒之足矣，降則不能復擁重兵，四害也；江南之地，為吾等荼毒殆盡，士民恨不能啖吾肉，官府恨不活嚼吾心，以吾兵強將勇，或望風而逃竄，或資金以買命，降則此輩欲還報於吾，五害也。以五害之凶，揆三便之利，其不宜降也必矣。」
夫人道：「大王所見亦是。但知五害而權宜之，亦未見其不利也。受天子之詔命，而不任其官守，罪將奚問？受大明之官職，不受其驅使，彈劾安加？為天朝之臣子，而不離險要，勢安在彼？名歸順，而身不入廟堂，力士何所施其擒？按兵不動，束甲以待，勢仍在我，彼雖欲還報，其能之乎！以妾言之，降則不惟有三便，而且有五利。況不良非久親之輩，寇盜乃不得已之為，惡何終身戀戀於此？且我與大王祖父，皆世受天子平成之福。今者殘彼疆場，塗彼生民，掠其金帛，掠其子女，天子懮惶，食不下咽；宰臣悲憫，眉不自舒。江南之苦兵，非一日矣。屢屢招撫，皆體上天好生之德，以無事為榮者也。萬一天子振怒，召六師以薄伐，大王能保其必勝乎？若欲圖王定伯，非德、位、時俱可，智、仁、勇足備不能也。德、位、時三者俱在天朝，而智、仁、勇又未全在大王。區區以甲兵之利，遠人之助，而欲圖大事，必不可成者也。又聞，識時務者為俊傑。乘此兵精威盛之日，因其招撫而降之，必將高官終身，共享富貴。此上策也。」徐明山遂決意道：「夫人言之有理。今督府兩次人來，未得降意，我且進兵，料他必又有人來招撫。」次日發兵前進。
且說羅中軍回見督府，道徐明山之言，王夫人之語，獻上明珠、珊瑚。督府道：「他雖不肯歸降，受我禮物，便有通好之意。再得一能事的陳說利害，辯言邪正，方可圖矣。」
忽報徐明山大兵長驅直進，州城俱不能守，忽求援兵救助。督府幕賓利便道：「小生不才，領大人命，憑三寸舌，說徐明山來降，以解蘇州城之困。」督府大喜，令旗牌官四員。伏侍利生去說徐明山。先著遊軍飛馬知會徐明山。明山有心歸降，駐兵以待。利生到營，藍旗手報過，徐明山吩咐請入。利生進營，見其甲兵之盛，將士之雄，中國無其匹，暗暗稱賞。徐明山迎入，禮畢，分賓主坐下。
徐明山道：「久聞先生督府嘉賓，今日光降，必有明示。」利生道：「小生聞大王高風，願求一晤。向因無物為贄，不敢空見。今特以生富貴為贄見大王，不知大王肯叱留否？」徐明山道：「承先生高情意，又擲孤以富貴，孤豈不心悅誠服，以聽先生之教乎？」利生道：「別人送大王之富貴，必令大王進一步；小生送來的富貴，祇要大王退一步。大王肯退，則一生富貴在手矣。」徐明山道：「請問先生退步之方。」利生道：「退無他法，唯歸降而已。歸降則有榮無辱，有貴無賤，富貴不可勝用矣。」徐明山道：「孤亦思及於此，但其間不便甚多，故躊躇未決。」利生道：「願聞大王所以不便處。」徐明山道：「孤紮兵化外以來，道寡稱孤有日。今一旦舉兵降順，位不過總兵，爵不過二品，帳下軍士稱王已久，一朝頓改名色，雖受皇封，未免削色，一不便也；國家重文輕武，蔭襲之家尚不難加以凌辱，況孤乃新降之人，孤立無援，構兵日久，此輩積怨自深，事權一落彼手，能必其不謀孽乎？二不便也；將士相隨，多年化外，狂放已慣，稱降則必削我兵威，分我大眾，調我別任，我等狂夫，安能復受此輩愚弄！三不便也。」利生笑道：「大王過慮，似覺未便。若以小生論之，極便無疑。目今盜寇橫行，天子明詔，能平寇者萬戶侯。今大王肯束甲歸朝而殲盜寇，則封侯立至，稱孤道寡何以異也？國家雖重文，大王非無用之蔭襲。兵權在手，求為交歡而不可得，敢謀孽乎？大王之兵，自歸之大王，散與不散，皆由我，彼惡能愚弄也？大王中心肯降，小生即以大王高論申諸督府，轉達天子，為請三事，然後議降何如？」徐明山大喜道：「誠如先生言，孤願歸降無二念也。」吩咐設筵，款待利生。酒完，托出黃金五百，白銀五千，道：「有勞先生遠教，敬具不腆，略表微意，事成當圖厚報。」利生道：「多謝大王厚意，卻之不恭，謹登尊賜。望大王且按兵莫動，小生回見督府，細陳大王之意，訂三事之約，再來回復大王。」徐明山道：「先生之為某慮，可謂周旋曲備也。」利生道：「以一人之身，係兩軍之重，不得不競業也。」作別。
回見督府，道徐明山之意。督府道：「如此則名為歸順，實則抗衡也。萬一稍不如意，則梟張狼顧之心復發，罪將誰歸？此事似覺未便。」利生道：「時者難得而易失，機者可遇不可求。今徐明山擁十萬之兵，橫行東南，無有對手。若以兵力，未知勝負誰在。幸以三番招撫之勤，王氏於中之說，慨然以歸降許。今因其所約而敗之，彼必以從前招諭亦屬牢籠。約八路之兵，奮三軍之武，以薄我師，誠未見其強弱也。莫若將計就許之以三事，令佐貳官與之定盟，約日發兵迎降，外張鼓樂，內伏大兵，乘其無備而攻之，徐明山可擄也。兵不厭詐，小生之計如此，不知大人之意何如。」督府大喜，道：「先生之計，國家之福也。」乃令通判權宜，遊擊紐合，同利生復往徐明山營中定盟。
徐明山迎入，賓主禮畢。權宜道：「學生奉督府大人命，特來與大王定盟，大王有何高論？」徐明山道：「某以三事，浼利先生轉達督府公，未知肯俯允否？」權宜道：「督府公多多致意大人。此三事極便利無礙，大人歸降，祟隆名號，以為歸順之榜樣，收拾未附之人心，大人雖降，化外猶未平，正欲借大人威武，鎮壓外邦，招撫亡命。大人欲內仕，猶煩章奏抗疏，若祇在外土，為東南之藩屏，此可一力保奏也。」徐明山道：「化外狂夫，不堪與天朝文武趨蹌，得為海外波臣足矣。」因與之歃血定盟，盡歡而散。
徐明山退入後營，對王夫人道：「始講歸降，吾深覺其不便，今為卿苦勸，行之反覺便於為寇也。受大明之封誥，則不與父母之邦為仇，且可以榮耀宗祖；握兵外境，則兵權在我；實受其爵祿，而不蒙文官之凌辱。外可得志，內亦順情。非夫人之良論，徐海之見終不及此。」夫人道：「此天子之福，國家之幸，大王之威，督府之德，將士之功，妾何力焉。」因舉觴為壽云：「今朝化外波臣，明日天朝輔弼。恭喜大王去逆效順，萬年福祿。」徐亦回祝道：「賢哉夫人，忠君愛國。委蜿曲成，令徐海免為萬世之罪人者，夫人之賜也。願與夫人共享富貴。」此日大勞三軍，諭以歸降之意，且云得官榮歸鄉里。各軍歡呼震地，竟無鬥志，俱收拾行囊，作歸家之想。器械衣甲，竟置不理；刁鬥不嚴，隊伍不肅，旌旗不整，巡邏不謹，飲酒自樂，交頭接耳，殊非昔日之軍營矣。徐明山亦以既歸天朝，不必嚴兵肅伍，亦與王夫人寬袍大袖，放心暢飲，略不為備。
細作打聽得這個消息，忙報與督府。督府道：「兩軍對壘，一面虛詞，而遽不設備，此自送死也！」令遊擊張能，領雄兵五千，從東路殺進；參將李進，領雄兵五千，從西路殺進；總兵陰謀，領雄兵五千，暗伏迎降軍中，斬營突入，要取徐明山首級，方為大功；王氏有功朝廷，誤傷者斬不赦。
張、李二將領兵先行，督府下令，大張旗鼓，高扯代天招撫杏黃旗。馬上鼓樂，隊隊鮮明；地下旌旗，人人齊整。先著利生同羅中軍見徐明山，道迎降之意。徐明山大喜，吩咐擺香案迎接。又對王夫人道：「莫非其中有詐，我整兵以防，不然何如？」夫人道：「彼以迎降來，設兵反開疑端。莫若示之誠，令招撫者好安心上奏。」徐明山深然之。乃令軍士大開營門，焚香以待。輕袍寬帶，悉除武備，伺候天朝玉音。又令利生、羅中軍報知督府。督府聞報大喜，催軍前進。徐兵見南兵鼓樂喧天，軍中高扯代天招撫旗號，以報徐明山。
明山同夫人到營前觀望，徐明山著了一驚，對夫人道：「夫人，中計了！此非迎降之兵，乃襲營之計！你看他殺氣激揚，士卒憤怒。」急忙傳令，三軍整備廝殺。軍士聽得迎降，捲甲束戈，何曾打點戰鬥？忽聞此令，慌得有鞍無馬，有兵無甲，忙做一團。徐明山披掛不及，急叫備馬，馬已卸鞍，怎來得及？忙叫抬斧來，斧未抬至，大兵已到。一聲炮響，戰鼓頻催。陰謀一馬當先，舞刀突入，徐明山上馬不及，斧又不在手中，往後就走，奪得官軍一把樸刀，奮威步戰，抵住陰謀。馬步相交，大戰十餘合，被徐明山一刀搠傷陰謀馬腿，翻身落馬。徐明山飛步來取陰謀首級，忽張能殺至，救了陰謀，接著徐明山廝殺，鎗刀並舉，馬步縱橫。徐明山身中數鎗，全無懼怯。紐合一軍又至，並力來攻。徐明山提刀拔步就走，紐合飛馬趕來，徐明山回手一刀削去，正中紐合胸膛，落馬而死。張能趕至，陰謀一馬又到，徐明山手無寸鐵，一手抓著一個軍士頭髮沖鋒迎戰，打出營外，勇不可當。陰謀道：「此賊勇而耐戰，若能一得兵馬，其鋒難敵矣。」即令攢箭手三千，困而射之。箭手得令，三千強弩齊發。徐明山提著兩個人在亂箭中橫衝直撞，猶然不屈。約有一時，身之中箭，幾無完膚，遍身疼痛，漸漸不振。大叫道：「夫人誤我！夫人誤我！」出師未捷身先死，常使英雄淚滿襟，長歎而死，立而不撲。兩三個時辰，諸軍方敢近前，猶聞歎息聲，退走者數十步。見死屍不動，然後知其真死，即報陰謀、張能。二將見此光景，令軍士推之，如石鑿成，如金鑄就，那裏推得倒？
忽翠翹為諸邏擁至，見徐明山立死不撲，翠翹泣道：「彼英雄士也，以妾言苦勸，歸降不得，其死怨氣不散，故雖死猶然骨立，待妾親拜慰之。」對死屍拜祝道：「明山大王，妾實誤你！然終不敢獨生，以辜大王厚德！」言畢，放聲大哭。徐明山立的屍首，把眼一睜，淚如雨落，屍亦隨撲。翠翹以頭觸地求死，軍士急救之，得免。
是後也，賊兵被殲五萬，甲士之偕亡者十萬，而寇之聲勢煞矣。歸而獻凱督府，督府因召翠翹，吩咐道：「是功實成於爾，爾有甚說？」翠翹道：「徐海亦英傑士，以信撫爺之過，乃致敗亡。幸憐此點肫誠，以一杯浮土，掩其骸骨，妾願足矣。」言訖，咽哽不能語。督府亦側然，令收徐海屍葬。吩咐設大饗於轅門賀功，諸將士俱有犒勞。
酒半酣，督府道：「吾聞王翠翹能胡琴，善新聲，今日賀功，當令之行歌侑酒，以助筵中之樂。」諸大參皆曰善。乃召翠翹，翹不敢不從，含淚提琴，撫今思昔，乃所作《薄命怨》，心戚於中，聲形干外。愀愀唧唧，咽咽嗚嗚，一人向隅，滿堂人皆為不樂。停杯以聽，有賦為證。賦曰：
徘徊顧慕，擁鬱仰按。 盤桓毓養，從容秘翫。 闥爾奮逸，風駭雲亂。 牢落凌厲，布獲半散。 豐融披離，斐韡奐爛。 間聲錯糅，狀若詭赴。 雙美並進，駢馳翼驅。 初若時乖，後卒同趨。 曲而不屈，直而不倨。 相凌不亂，相離不殊。 劫犄慷慨，怨妒躊躇。 飄遙輕邁，留連扶疏。 參譚繁促，復疊攢反。 縱橫絡繹，奔遁相遇。 拊吹累贊，間不容息。 環艷奇偉，殫不可識。 閑舒都雅，洪纖有宜。 清和條昶，案衍陸離。 溫柔怡懌，婉順委蛇。 乘險投會，邀隙趨危。 鶤鳴清池，鴻翔會崖。 紛若斐尾，慊縿離纚。 微風靡靡，餘音猗猗。
督府正襟靜聽，候彈完，問翠翹道：「此是何曲，令人聞之淒慘如此？」翠翹道：「此犯婦幼時所作《薄命怨》。今事到其間，果應此詞。撫今追昔，不覺興念及此，情愈不堪耳。」督府道：「眼底興亡，其不可逆料者，大約如此。然以子才色，豈無問奇之人，而必戀戀於亡賊乎？」翠翹低頭不語，微微流淚。時督府酒酣心動，降階以手拭翹淚道：「卿無自傷，我將與偕老。」因以酒戲彈之道：「此雨露恩也，卿獨不為我一色笑乎？」翠翹凝眸熟視，移時道：「亡命犯婦，怎敢奉侍上臺。」但見兩行清淚，生既去之波；一轉秋波，奪騷人之魄。督府益心屬之，乃以酒強翠翹飲，翠翹低頭受之。體雖未親，但嫩蕊嬌音，已泌入督府肺肝矣。諸參佐俱起為壽。督府攜翠翹手受飲，殊失官度。夜深，席大亂，翠翹知道禍必及己，辭之不得脫身，直至五更乃散。
次日天明，督府以問門官，門官悉陳其顛末。督府暗悔道：「昨夜之事，豈是我大臣所為？若收此婦，又礙官箴；欲縱此婦，又失我信，不如殺之，以滅其跡。」又轉思道：「三次招撫，誰人不知？因彼平寇，士民皆識，功高而見殺，何以服天下萬世之人心？留之不可，殺之不忍，如之何則可？」點頭道：「得之矣。將彼賞了一軍人，既滅其跡，又不殺其身，人豈議我乎？」出堂召翠翹道：「爾有滅寇之功，免爾之死。今將汝配一永順軍長，可隨他終身。」翠翹泣道：「翠翹命薄，失配徐海。以國家事大，誘而殺之。不赦則請死，得賜不殺，願求老爺開恩放雪衣，令翠翹黃冠歸故里，以遂歸順之初意。若配軍長，非妾願也。」督府道：「念爾之功，恕爾不殺，以配軍長，何負於汝？須知勝如為賊人婦。」乃召所調永順酋長，問其無妻者，以翹賜之，即令回軍永昌。軍酋長遂攜翹同去。翠翹不得已，含涕從之，登舟長發。
諸軍為酋長作宴慶賀。舟泊錢塘江，但見此江：
巴東之峽，夏后疏鑿。絕岸萬丈，壁立赮駁。虎牙嵥豎以屹崒，荊門闕竦而磐礡。圓淵九迴以懸騰，溢流雷響而電激。駭流暴灑，驚波飛薄。迅澓增澆，涌湍疊躍。砅巖鼓作，漰湱澩灂。㵗㶔𤃫𣻋，潰濩泧漷。潏湟淴泱，㶖㴸㶒瀹。漩澴濚瀯，澴灅濆瀑。溭淢濜溳，龍鱗結絡。碧沙潰而往來，巨石硉矹以前卻。潛演之所汨淈，奔波之所磢錯。崖隒為之泐嵃，碕嶺為之喦崿。幽澗積阻，嚳硌菪確。若乃曾潭之府，靈湖之淵。澄澹汪洸，瀇滉囦泫。泓汯浻澋，涒鄰淵潾。混瀚灝渙，流映揚焆。溟漭渺沔，汙汙沺沺。察之無象，尋之無比。氣滃浡以霧杳，時郁律其如煙。類胚渾之未凝，象太極之構天。長波浹渫，峻湍崔嵬。盤渦谷轉，凌濤山頹。陽侯砐硪以岸起，洪瀾涴演而雲迴。峾淪溛瀤，乍浥乍堆。豃如地裂，豁若天開。觸曲崖以縈繞，駭崩浪而相礧。鼓㕉窟以漰渤，乃湓湧而駕隈。[1]
眾軍喫了喜酒，大家各回船去睡了。那酋長道：「娘子睡了吧，還再喫杯酒？」翠翹道：「且坐一坐。」那酋長見他歡無半點，愁有千端，也不敢相強。翠翹決意自盡。恐人救起不雅，故遲遲捱至三更。忽見冰山一座，自海門涌將上來，轟雷怒震，可聞數百里。翠翹問酋長道：「此是何聲？」酋長道：「這叫潮信。」翠翹因潮信二字，頓悟道：「如此，這是錢塘江了。」那酋長連連答應道：「正是，此就是錢塘江。」翠翹點頭道：「我王翠翹該在這裏結束了。劉淡仙十五年之約，其在此矣。」乃問酋長道：「軍中可有筆硯？」酋長道：「有，娘子要寫字麼？」就取筆硯遞與翠翹。翠翹題云。詩曰：
十五年前有約，今朝方到錢塘。 百世光陰火爍，一生身事黃梁。 潮信催人去也，等閑了卻斷腸。
題畢，大呼道：「明山遇我甚厚，我以國事誤殺之。殺一酋而屬一酋，有何面目立於天地之間？我今不惜一死，以謝明山也。」飛身躍入江中。酋長急救之不得，眾兵俱驚起。時潮頭正長，立腳不住，怎能打撈救人？渾至天明，祇得拿了那辭世詩來見督府。督府頓足稱冤，深自愧恨，然事亦無及矣。吩咐地方打撈屍首，收葬不題。
且說覺緣自臨淄別了翠翹，回來雲遊越地，訪著了三合道姑，學他修煉之法。因記得翠翹託他問終身之事，遂乘間問道：「王翠翹與弟子有情，弟子深憐之，不知以何因緣，墮此惡趣。」三合子道：「大凡人生世間，福必德修，苦因情受。翠翹有才有色，祇為情多，遂成苦境。是以金屋之地不敢久留，斷腸之天往往促駕。故翠翹煙花債苦受兩番，青衣罪深經一案，刀兵內伴虎狼之魔君，波浪中作魚龍之寢食，方能消此劫數也。」覺緣聽了大驚道：「若如此說，則王夫人終身已矣哉？」三合子道：「爾且勿慌，幸喜他初為情迷，雅持貞念，並不犯淫。後遭苦難，純是孝心，了無他願。今又不念狎昵小恩，而重朝廷大義，尚能勸逆歸順，免東南百萬生靈之荼毒，則功德大而宿孽可消，新緣得結矣。爾既與彼有情，可俟其錢塘消劫時，棹一葦作寶筏，渡之續其前盟，亦福田中一種也。」覺緣聞言方大喜，道：「弟子謹受教矣，但不知向何處續此情緣？」三合道姑道：「你不必尋他，他自來尋你。」
自此之後，覺緣遂在錢塘岸上造了一個雲水庵兒住下。又買了一隻小小魚船，又將素絲結成一張細網，又僱了兩個有力量識水性的漁人，自督他日夜駕了在錢塘江上往來伺候。也是劫數當消，姻緣該續，這夜翠翹跳入江中，恰恰跳在覺緣絲網之內。兩個漁人是有心救人的，一見有人跳入網中，即忙忙拽起，那漁船早隨著波浪流去數里。覺緣因解開絲網，扶出翠翹，替他換了水濕的衣服。翠翹臥在艙中，尚昏迷不醒。昏迷中，恍然看見向日的劉淡仙遠遠的看著他，不言語，翠翹認得，因叫道：「劉家姐姐，你前日說斷腸教主招我入會，今日腸已斷盡矣，何不快快引我去，卻遠遠立著為何？」劉淡仙歎息道：「妾在此候姐姐久矣。不知姐姐因賣身保全父母，孝德動天；勸順救拔生靈，忠心貫日。且從前苦已歷盡，矧今日劫又消完，目此福祿生身，情緣如意。斷腸會昨已除名，斷腸詩今當奉璧。徒使妾空盼數年，不敢相近，為之奈何。」因將舊題的十首斷腸詩遞與翠翹。翠翹接著，因說道：「妾不幸被督府配與軍人，故投身入江以謝明山，有甚福祿，有甚情緣？」
正說未完，忽耳畔有人低低喚：「濯泉，快些甦醒。」忽睜眼一看，見覺緣坐在旁邊，明燭呼喚。因定一定神道：「妾已投江死矣，為何又與道兄相會？莫非是冥途做夢？」覺緣見翠翹醒轉，滿心歡喜，因說道：「濯泉妹，休要猜疑，你投江是我救了。」翠翹聽得分明，方坐起身來道：「我投江祇是一時烈性，師兄如何得知，卻在此救我？」覺緣道：「祇因妹子前在營中，託我問三合道姑終身。他說你前劫已消，後緣將續，故著我在此停舟救你。不知今日果應其言，料你後日必享情緣之福矣。」翠翹聽了，方喜道：「這等說起來，師兄竟是我重生父母了。但祇是這一葉小舟如何能藏身，恐督府探知，又起禍端。」覺緣道：「妹子勿懮，我已預造一雲水庵在江岸上，為賢妹藏身地矣。賢妹可安心住下，以待情緣來續。」翠翹道：「得苟全性命，為孤雲野鶴足矣，安敢復望情緣。」覺緣道：「三合道姑前言既已如響，後言豈有不驗！」因吩咐兩個漁人乘夜將小舟搖至庵前，悄悄將翠翹扶了入庵隱藏，不使一人知道。正是：
心似開籠雀，身如再發花。
不知果有情緣來續否，且聽下回分解。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse
Hồi 20 詞曰：
生負明山，願與明山完死案。死案纔完，早已前愆斷。再世重歡，又要從算。天心幻，禍兮福倚，做出教人看。
右調《點絳脣》
不說翠翹隨覺緣在雲水庵中棲泊，且說金重同父到遼陽，收拾了叔子的喪事，並店中本錢，耽耽擱擱，三四個月方得起身回京。祇是夜夢顛倒，神思不寧，金生疑是相思攪得他心亂。得整歸鞭，恨不得夜以繼日打點回來，與翠翹痛說相思，細訴離情。千樣打疊，萬般算帳，趕到京中把事託與父親，即到攬翠園中來訪翠翹。
此時翠翹已去四月，王家亦搬往別處。金重尋舊跡窺瞷，絕無一人，心中甚是著疑，乃問鄰人。鄰人將王家被事，翠翹賣身，細說一遍。金重驚得目瞪心呆，魂出魄消，半信半疑，顧不得形跡，怕不得是非，竟跟尋到王家。見矮牆小屋，殊非昔日規模。耐不住叫道：「王兄在家麼？」王觀走出，見是金重，忙答道：「千里哥哥，幾時回來的？請到裏邊坐。」金重隨入客舍，二人禮畢坐下。金重正欲開言，王觀向內裏道：「金家哥哥遼陽回來了，快烹茶。」裏邊聽了這句話，好象死了人的一般，沒頭沒腦一齊哭將出來。金生不知就里，上前忙問所以。王員外、王夫人道：「金家哥，我女兒命薄，遭老夫之難，賣身救父，不能完君姻婭。臨行再三囑託，叫我以妹氏代償盟約。我女兒說得好苦也。他道今生不能與你諧連理，願到來生續此盟。」言罷，放聲痛哭。金重起初還怕王員外夫婦不知，如今說明，你看他捶胸跌腳，撞頭磕腦，就地打滾。叫一聲妻，怨一聲命。越勸越哭，越哭越悲，直哭得一佛出世，二佛昇天，三界混沌，四海風煙，五行顛倒，六甲不全，七星南掛，八卦倒懸，九野擾攘，十方迍遭。先前王家哭得凶，到後來看得金重傷心痛骨，口吐鮮血，死去移時，甦而復哭。王員外祇得收了眼淚，倒去勸慰他道：「木已成舟，哭亦無益。賢婿那時不去便好，如今雖決江河為淚，徒自傷耳。」金重咬牙道：「難道我妻流落他鄉，我就罷了！我明日便差人往臨清去訪問，若有下落，雖破家蕩產，也須教缺月重圓。二令嬡高義，非不甚願，但不忍負了大令嬡一段熱心。」王安人以翠翹留下的別詩、別書等物件付與金重，金重每讀一句，嗚咽一聲。滿室之人觀之，莫不淚下。王員外留晚飯，金重不能下咽，更深回家，次日出偏宅一所，接王氏家眷移入居住。令王員外作書一封，打發能事蒼頭，到臨清訪問翠翹消息。
去月餘。回道並沒有個馬監生。金重號哭不止，飲食俱廢。其父恐其過懮成病，勉強替翠雲納采，擇日成姻。雖男才女貌，極其相得，而一言及翠翹，則涕泗交橫，嗚咽不能忍。
其歲同王觀俱得為附學生，王觀念終事之德，往謝拜之。終事願妻以女，以成兩家之好。是年以遺才科舉，金重中春秋魁，王觀亦得登榜。二人親往臨清探訪，並沒消息，悶悶不已。
越三科，金重舉進士，選河南綠衣縣守。未之任，丁父憂。服闋，補山東臨淄縣令，挈家眷到任。事暇，與夫人談起罹難舊事。夫人道：「連夜夢見姐氏，莫非此處覓得個音信！」金重頓悟道：「夫人不言，我幾錯矣。臨淄，臨清，祇爭一字之別，安知非失記之誤也。我明日祇做一件沒頭公事，查問書吏，看是何如。」夫人道：「老爺之言是也。」
次日金重昇堂，吩咐皂快，拿十三年前馬監生在北京討王翠翹一干人犯，限三日要人。皂快拿了這張牌，沒些把柄，又不敢去問，祇得領牌回家，與二三夥子裏商議道：「這個惑突的官府，沒根沒絆，發下恁一張牌，教我們到那裏去拿人。又祇限得三日，列位大哥有甚主意，指教指教，待我大大做個東道相謝。」一人道：「十三年前事，我們後輩哪裏曉得。若要知道這樣陳年事績，則除去問那都總管。」皂快道：「都總管是誰？」那人道：「就是都來得。都總管在衙門中多年，那件那色瞞得他。他若回道不曉得，再沒有人曉得了。」皂快大喜，即忙去見都總管。
都總管此時已出了衙門，在自家門前替孫子們玩耍。皂快叫道：「都老爹在此玩耍，晚輩有一事相問。我聞得十三年前，甚麼馬監生娶了一個北京女子，叫甚麼王翠翹，怎麼起止？他們講不明，算來老爹定知詳細，特求指教。」都總管點頭道：「是，他們也說不明白，我盡數曉得。說來話長，今日我不耐煩，明朝你來我說與你們聽，要哭的哭，笑的笑哩。」皂快滿心歡喜，拱手道：「我明日攜茶來聽講。」
別了都總管。兩個商議道：「這事能管不如能推，都老兒既曉得，我們明日早堂稟了老爺，推在他身上，其功在我，知不知在他，豈不是好商議。」
次日早堂，來稟金公。金公不待開言，便問這干人犯有著落了麼。皂快道：「人雖不曾捉獲得，音信卻是有人曉得的。」金公道：「甚麼人曉得其事？」皂快道：「這是十三年前事，小人們年幼，不知其詳。老爺衙門的舊役都來得，盡知其事，求老爺喚來一問便知。」金公批在快手手上道：「仰差即拘舊役都來得公幹。」快手飛走，去見都總管。都總管著了一驚，不知甚事。喫上一壺酒，來見金公。金公正坐堂等，都老兒進見，磕頭道：「都來得磕老爺頭。」金公道：「都來得，我要追究那馬監生娶北京女子事，道你曉得，從直說來。」都來得道：「原來老爺跟查這件事，小的盡情知道。那馬監生名叫馬不進，生平好酒貪花，不事家業，流落江湖。遇著一個鴇婆，名叫秀媽，也是姓馬，合得相投，便跟了秀媽做幫龜，替他當家，支撐門戶。出外依然作監生行徑，專一騙討良人婦女。假名娶妾，帶回接客，非止一人。十三年前到北京充作富翁闊佬，要討一女子為妾，其女名叫王翠翹，十分齊整，彈得好琴，唱得好曲。說因父被賊干連，賣身救父的。帶了回來，要他接客。那女子十分烈性，自刎一刀，弄得七死八活，被鄰里們也詐了些銀子。那媽兒的造化，一日一夜救醒了，卻用下一個調虎離山計，挽出一個浪子，名喚楚卿，哄誘翠翹逃走。至中途拿住，此番捉回，那女子喫得好苦也。皮鞭豁了三百，棒槌打了一千。受刑不過，落了火坑。過了兩三年，嫁了一個束秀才，也享了年餘快樂。被那大娘宦氏，劈空拿回無錫，打作逃奴。熬煎不過，奔走他方，不知怎的嫁了個大王。兩年前，兵至臨淄，肢解了馬不進，活剝了楚卿，倒點天燈償報了秀媽，鴛鴦鞭酬答了宦氏，宦鷹、宦犬殺無赦，束家父子俱免死，姥姥、道姑俱有厚贈，薄幸、薄婆碎剉以死。果然是個有恩有義的女子。鄰里地方，老幼男女，一人不傷，屋宇墳墓，一樵不採。大吹大打，喫了三日酒，方領兵去了。以後事情不曉得。」金公聽了，啞口無言。半晌道：「如此依你說來，這馬監生等已受過報了。那女子隨著甚人，可曉得姓氏否？」都老兒道：「這事要問束生員，現在老爺馬足下開緞舖生理，叫來問他，便知端的。」
金公教拿個名帖，到束舖戶家去請束生員來見。束生員不知甚事，著了公服，來見金公。金公隨即賞了都老兒，便吩咐接入束生員後堂相見。禮畢坐下，金公道：「王翠翹與我有中表之親，因父難被匪類所賺。今有一差役都得知，細講他復仇雪恥，酬恩報德，業已明白。但他道事完領兵回去了，不知他所隨的是甚人。聞兄知其根源，特請過來相問。」束守道：「門生山妻之醜態，父師想已盡知，門生為山妻之累，在軍營耽擱獨久，乘閑細問軍人，道那主帥姓徐，名海，字明山，乃是越人。才雄文武，勇冠三軍。片席相逢，兩俠入彀，便揮金為令表妹贖身，移居醎土。一去三年，成了大寇。率雄兵十萬，娶令妹為夫人。大兵所至，無不全捷。目今駐兵閩、浙。聞督府屢屢招降不從，以夫人之勸，約束三軍，不淫人妻女，不殺戮老弱，不燒毀民房，不戕掘墳墓。東南半壁，俱受王夫人之德。其他不能盡知，不敢妄對。」金公聽完，唏吁淚落。
送出束生，回衙對岳父、母、妻子、妻舅細講一番。一個個心酸腸斷，一雙雙淚滴情傷。因在任上，不敢放聲痛哭，吞聲忍氣，幾乎不雨飛霜矣。金公思量欲棄官尋訪，想道干戈載道，殺人如麻，軍營嚴肅，怎麼插得身子進去。沒奈何，思思切切，念念想想。想之無極，與翠雲詠一回翠翹的別詩，彈一回翠翹的胡琴，焚一回翠翹的遺香。詩餘琴罷，香爇之時，覺翠翹隱隱而前，唆唆而語者。此其別時精神凝注，故見於物者如此。金生便忘記了春花秋節，耽擱了冬雪夏雲，咄咄書空，不病似病，好苦惱情懷也。但見：
撫弦兮忽聲欲絕，展卷兮淚濕幾斑。 舒毫兮欲就還停，啟口兮開言又咽。
一個青年進士，弄得不癡不癲，如夢如醉，不便飲食俱忘，連晨昏都不辨了。有白樂天詩為證。詩曰：
若不坐禪消妄想，也須痛飲發狂歌。 不然秋月春花夜，怎奈間思往事何？
愁愁悶悶，度了三年，進京補福建南平縣尹。王觀登甲，選了揚州四府。二人商議道：「限期尚早，我聞錢塘賊勢已平，領了文憑且到浙江尋訪翠翹消息，又去還了天竺香願。」商議已定，領了資文，告過父母。父母大喜，一同起夫馬往南進發。來至張家灣，討了船，竟往浙江。
一路無詞，直抵杭州。租個大寓住下，細細訪問，方知大寇已死，翠翹功高不賞，賜與永順酋長，當夜三更，在錢塘江上投水身死。金重聽得此言，放聲大哭，一家無不哀號。即忙收拾祭禮，到錢塘江上，見江水滔滔，波濤滾滾，祇有望汪洋而灑淚，睹潮汐而驚心。盼望伊人，不知在何水一方矣。放聲痛哭，情殊不勝。因擺祭，臨江設位弔奠。欲作祭文，筆為哀阻。乃歌宋玉《招魂》辭以挽之。辭曰：
魂兮歸來，東方不可以託些。長人千仞，惟魂是索些。十日代出，流金鑠石些。彼皆習之，魂往少釋些。歸來歸來，不可以託些！
魂兮歸來，南方不可以止些。雕題黑齒，得人肉以祀，以其骨為醢些。蝮蛇蓁蓁，封狐千里些。雄虺九首，往來倏吞人，以益其心些。歸來歸來，不可以久淫些。
魂兮歸來，西方之害，流沙千里些。旋入雷淵，靡散而不可止些。幸而得脫，其外曠宇些。赤蟻若象，亥蜂若壺些。五穀不生，藂菅是食些。其上爛人，求水無所得些。彷徉無所倚，廣大無所極些。歸來歸來，恐自遭賊些。
魂兮歸來，北方不可以止些。增冰峨峨，飛雪千里些。歸來歸來，不可以久些。
魂兮歸來，君無上天些。虎豹九關，啄害下人些。一夫九首，拔木九千些。豺狼以目，往來侁侁些。懸人以嬉，投之深淵些。致命於帝，然後得瞑些。歸來歸來，往恐危身些。
魂兮歸來，君無下物幽都些。土伯九約，其角觺觺，敦脢血拇，逐人駓駓些。參目虎首，其人若牛些，此皆甘人。歸來歸來，恐目遺災些。
魂兮歸來，入修門些。工祝招君，背先行些。秦篝齊縷，鄭綿絡些。招具該備，永嘯呼些。娛酒不廢，沈日夜些。蘭膏明燭，華燈錯些。結撰至愚，蘭芳假些。人有所極，同心賦些。耐飲盡歡，樂先故些。魂兮歸來，反故居些。
招罷，放聲痛哭，舉家哀號，慘切振地。金重、王觀與一家人，正哭到淒慘之處，忽見一尼僧走到祭筵上，將設立的牌位一看，見上寫著翠翹名字，因大笑道：「王翠翹與你們是甚麼眷屬，這等哭他？卻哭差了也。」大家聽了，各各驚訝。金重忙說道：「翠翹是我妻。」王觀忙說道：「翠翹是我姐。」王員外忙說道：「翠翹是我女，他已投江死了，我們至親哭他，為何差了？」那尼僧又笑道：「翠翹雖果已投江，卻有人救了，不曾死。你們哭他，豈不差了？」眾人聽了，又驚又喜，俱圍著尼僧問道：「老師父此語真麼，莫非取笑？」那尼僧道：「出家人怎敢打誑語。」金重道：「若果未死，卻在哪裏？」那尼僧道：「現在前面雲水庵中。」大家聽見尼僧說的確然，歡喜不盡，都深深向尼僧作禮道：「萬望老師父指引我們去一見，恩不敢忘。」尼僧道：「不獨你們要見他，他也指望見你們久矣，就同去不妨。」因舉步前行道：「要見翠翹的，跟我來。」大家聽見，喜得心花都開。也不坐轎乘馬，男男女女，僕妾跟隨，簇擁著步行。
幸喜不遠，沿著江灘，繞過一帶蘆叢，便望見庵了。又行了箭餘路，方到庵前。尼僧先走進去，眾人也不遜讓，竟一哄擁入庵堂，是真是假尚鶻鶻突突。祇見尼僧向內叫一聲：「濯泉妹，你情緣到了。一家眷屬，俱在此間，快出來相會。」
叫聲未絕，翠翹早道冠道服從庵內走出來。看見父母弟妹並金重，俱衣冠濟楚，立滿庵堂，不禁喜極悲生。也不行禮，早奔幾步，撲入王員外、王夫人懷裏，放聲大哭。道：「你不孝女受得好苦也！祇道今生今世再不得看見父母，誰知又有今日！」王員外與王夫人抱定道：「我那受苦的兒，祇道你為父母受魔折死了，不料天不負你，還留得你的性命，祇是苦了你了。」王觀、翠雲都趕近前扯手捉臂，呼喚姐姐。金重不便上前，祇喜得眉歡眼笑，朝天拜謝。又對佛前拜謝。大家哭定了，翠翹方立起身來，拜見父母，又拜謝金重。拜完金重，又是翠雲同王觀並終氏拜見翠翹。
大家拜畢，方坐下細說前情。說到苦處，大家又悲痛一回；說到傷心處，大家又痛恨一回；說到報冤處，大家又快暢一回。王員外道：「這都曉得了，祇是聞你投在錢塘江中死了，那江中風濤洶涌，卻是誰有些慈悲心，卻來救你？」翠翹道：「兒投江時，自分必死。難得覺緣道兄菩薩心腸，買了漁舟又將素絲結成細網，日夜在江中守候，方救了孩兒一命。」王員外聽了道：「這等說起來，你雖是我的女兒，卻為我死了。今日重生，則覺緣師父是你的父母了。」因望著覺緣倒身下拜。王夫人與金重、王觀、翠雲，見王員外下拜，也都拜倒。覺緣慌忙答拜道：「這皆是令嬡忠孝的功行修成，故情緣輻輳，與貧尼何干。」大家拜完起立，覺緣因低聲說道：「此事行除為之。今僥幸成功，然須秘密。若督府聞之，便有許多不妙。」金重道：「老師父誠金玉之論。此地不可久居，須速移入城，漸漸避開，方不被人看破。」王員外道：「有理有理。」就要叫轎將翠翹抬去。王夫人道：「且慢，他一身道裝，惹人猜疑。」因叫翠雲將帶來的衣服替他換了。翠翹推辭道：「女兒蒙覺緣道兄死裏得生，今得見親人一面，可謂萬幸。但女兒流離顛沛，雖得苟全，卻已是世外之人，祇好伴師兄在此修行足矣，那有顏面復臨閨閫。」覺緣道：「賢妹，你這話就說差了。你之扮道，不過從權，非我之比，怎伴得我了。況你情緣纔續，洪福正長，快快不要違天。」王夫人道：「兒不須多說，你便立地成佛，我也不放你了。」翠翹道：「女兒隨父母回去，豈不是好，但覺緣師兄恩義深重，如何捨得他去。」金重與王觀一齊說道：「這個不難，祇消連覺緣師父同接回去，另造庵供養，有何不可！」翠翹道：「如此方好。」就要邀覺緣同去。覺緣道：「多謝金爺、王爺美意，但今日同去不得，恐惹是非，貧尼明日到尊寓來就是了。」翠翹講明了，方歡歡喜喜換了衣服，隨著父母弟妹一同進城。正是：
骨在西兮肉在東，誰知一旦忽相逢。 今宵勝把銀缸照，猶恐相逢是夢中。
大家同到了寓所，金重與王觀就吩咐家人整治酒筵，為一家賀喜。酒完，就在內堂團坐而飲。飲夠多時，翠雲因對父母說道：「女兒有一事稟上父母。」王員外道：「你有何事，祇管說來。」翠雲道：「女兒想此處乃半路之間，與在家不同。況金郎與兄弟又各有官守父憑在身，不敢久留。又各有地方，東西異地，不能同往。有事須要早早料理，遲不得了。」
王夫人道：「我兒你要料理何事？」翠雲道：「女兒之配金郎，原為姐姐賣身行孝，不能踐盟，故叫女兒續此姻緣。今幸姐姐死裏逃生，則前盟固在，今不早踐，更待何時？」王員外與王夫人一齊大喜，說道：「我兒此論甚有理，今即擇吉成親。」王觀道：「途路之中，也不必選擇。今日相逢，今夕便是良辰，就以此酒為姐夫、姐姐合巹，豈不美哉！」王員外道：「有理有理。」
金重聽了，滿心歡喜。因致謝道：「蒙岳父母大恩，賢妻、大舅高義，纔幸相逢，便殷殷及此，使小婿十三年之怨粉愁香，一旦盡消，真人生之大快也。」翠翹聽了忙說道：「舊盟雖有，但時移事遷，今非昔比，此話祇好付之流水，再休題矣。」金重聽了著急道：「賢妻此言大謬。所謂盟者，死生以之。今時事雖遷移，而此心如日月。今昔雖有異，此情無變更。今幸盤根利器，苦盡甘來，正天地鬼神之不負賢妻也。賢妻轉視為流水，此何意也？」
翠翹道：「非此之謂也。夫妻恩愛，誰不望受？但女子從人，必須貞節。回思妾之素志，若不願侍箕帚於良人，安肯踰越相從，以自失此身哉！然而失身者，擇婿也，雖失身而必不失節。苟合者，蓋欲保全貞節。方之月滿輪也，較之香正薰也，比之花含苞也，譬之玉無瑕也。始不為合巹之羞，為郎所踐也。今不幸遭此百折千磨，花殘矣，月缺矣，玉碎矣，香銷矣，尚緬顏欲撩殘鬢，而為新人以配君子，君雖垂憐，不以好醜棄捐，妄獨不愧於心乎！為今日計，惟有長齋繡佛，慰父母之傷心耳。君子若不忘情，作世外交可也。倘有他言，實難從命。」金重道：「賢夫人此言愈大謬矣。大凡女子之貞節，有以不失身為貞節者，亦有以辱身為貞節者，蓋有常有變也。夫人之辱身，是遭變而行孝也。雖屈於污泥而不染。今日之逢，可謂花殘而又發矣，月缺而又圓矣，玉遭玷而不瑕，香愈焚而愈烈矣。較之古今貞女，不敢多讓。即以往事徵之，徐德言之破鏡未嘗不合，范少伯之西子久矣載歸。夫人今日又何嫌何疑，而忍視蕭郎如陌路耶？」
王員外、王夫人俱道：「賢婿之言有理，翹兒推辭不得。」王觀、翠雲又皆苦勸，翠翹聽了，沉吟半晌，方說道：「既金郎一片至誠，父母弟妹又萬分撮合，妾若苦苦推辭，則是昔日貞松且願牽蘿菟，今朝敗柳反不許牽攀。不獨旁人笑其矯情，即賤妾亦自哂其舛錯矣。因細細思之，花燭之事，不敢有違，枕衾之薦，一一從命，以此完夫妻之宿願可也。至於巫山雲雨，妾已狼藉東西，若必作海棠新試，則是羞妾也，辱妾也，妾則謝以一死，決不從也。」金重大喜道：「既諧花燭，得共枕衾，予願足矣。此外何敢多求！」
王員外與夫人聽了，祇認做女兒的門面話。因說道：「你二人祇結了花燭，我老夫妻心事便完了。其餘閨閫之私，聽你們自去調停，我都不管。」因吩咐設立天地，重排花燭，鋪下紅氈，立逼他二人同拜。金重看見，早立起身來站在紅氈之上。翠雲就攙扶翠翹。翠翹便不推調，也立起身來，將眼一揉道：「不信我王翠翹歷盡艱辛，也有今日，莫非還是夢耶？」因與金重同拜天地。拜畢，大家擁入洞房，看他二人飲了合巹之巵，方纔退出。翠翹猶扯住翠雲不放。翠雲道：「妹子已久沾雨露，姐姐今纔合歡，又扯住妹子不放，豈以妹為妒婦耶？」翠翹方笑一笑，放了翠雲出來。
金重叱退侍妾，重剔銀燈，再將翠翹細視，祇見星眼朦朧，紅蕖映臉，不啻煙籠芍藥，雨潤桃花，宛然如昔。因為輕松繡帶，悄解羅襦，相偎相倚，攜入鴛幃。還指望撫摩到情濃之際，漸作貪想。誰知翠翹恩則如膠，愛則如漆，情則如冰。祇言及交歡，便正色拒絕道：「妾此身殘敗，應死久矣。以郎愛我出妾格外，故含羞忍辱以相從。若不及於褻狎，使妾忘情，尚可略施顏面以對君子；若必以妾受辱者辱妾，以妾蒙羞者羞妾，則是出妾之醜也，則妾惟有骨化形消，委精誠於草露，再不敢復調脂膩粉，以待巾櫛矣。妾言盡於此，乞郎憐而保全之，則妾雖死之日，猶生之年也。」
金重道：「夫人勵名節，誠足起敬。但思至私者，莫如夫妻。閨閣之私，猶有甚於此者？何夫人偏於至私者，而轉立至公之論？」翠翹道：「至私者雖妻夫，而你知我知，則至公者，又夫妻也，妾公而不欲私者，非為他人，即為郎也，即為妾之心也。使妾有私而郎隱之，不獨妾愧郎，而郎亦愧妾矣。倘邀郎愛，便妾既私而尚有不私者在，則白璧雖碎而猶可瓦全也。且妾受辱之貞，惟此一線。倘郎必並此一線而污滅之，是郎非愛妾也，是仇妾也，妾又何感於郎哉！倘曰歡無所寄，嗣無可求，自有妾妹相承，何必以再生之薄命妾為有無哉！」金重聽了，不勝驚訝道：「原來夫人非女子也，竟是聖賢豪傑中人。我金重一雙明眼，自以為知夫人矣。今日方知知夫人不盡矣，夫人既以千古烈婦自得，我金重再以眼前兒女相犯，狗彘不如矣。」翠翹聽了，忙坐起身來，重衣上衣服，向金重深深下拜道：「謝知己矣。」金重急披衣跳下床來，抱住道：「夫人何鄭重如此？」二人講得投機，又喚侍兒再燒銀燭，重倒金樽，相偎而飲。正是：
並頭便道合歡枝，不道花心色更奇。 不是兩人親折證，誰知恩愛有如斯。
二人歡飲入情，金重因說道：「記與夫人相見時胡琴一曲，至今餘音在耳。後與夫人相失，唯什襲胡琴為言，念夫人之證。今夫人重會，此琴亦故人也。」因叫侍兒取出，奉與翠翹。翠翹看了，因歎息道：「昔劉崑、祖逖聞雞起舞，曰此非惡聲也。妾平生耽此，不知為此所誤。今日明燭之下，再見君子，始知此琴非美聲也。然悔已遲。但今日相逢，自是故人，當為君一彈而罷。」因輕移玉軫，微撥冰弦，信手成音，隨心作曲。初嘈嘈，漸踏踏。轉一調，忽爾溶溶，細裊裊，軟纖纖。蹙半弦，愈驚歷歷。和如春暖，香似花開，清若月明，嬌如燕舞。聽一聽耳聰，思一思心醉，想一想魂消，聞一聞神蕩。金重聽到快心處，不覺大聲讚美道：「昔聞之淒淒，今聞之洋洋，夫人殆苦盡甘來矣。」
翠翹彈罷，因斂衽而言曰「君有官守，妾有閨箴，從此以後不可復問矣。」金重道：「技妙至此，何能忘情？」翠翹道：「郎不忘情，郎之情昵於此也。妾請再展別技，以移君情，不識可乎？」金重大喜道：「尤所願也。」翠翹因擲去胡琴，命侍兒取出筆硯花箋，信筆題詩十首道：
其一：
憶昔見君子，不復知有生。
始知兒女性，即是兒女情。
其二：
見郎百事肯，祇不共郎衾。
恐將容悅意，蕩蕩入於淫。
其三：
一身既許君，如何又改調？
奈何生不辰，倉皇奪於孝。
其四：
賣身為救親，親救身自棄。
若更死此身，知節不知義。
其五：
時時顛沛亡，處處流離碎。
死得沒聲名，死又何足貴！
其六：
風塵閱人多，胡以悅強暴？
若不暫相從，深仇何以報？
其七：
勸降者正道，殺降者不仁。
妾自行正道，何心知誤人？
其八：
殺之非妾心，其死實由妾。
所以錢塘江，一死盡於節。
其九：
自甘薄命人，填還斷腸債。
多愁佛慈悲，又留此身在。
其十：
今日重見郎，不復知有死。
願君早定情，慎終如慎始。
翠翹題完，送與金重道：「此妾情也，願移君情以就我何如？」金重細細覽完，不勝欣羨道：「夫人此情，真情也，至情也，貞烈之情也。我金重得能消受，已極人生之福矣。至於褻狎之情，不敢又自墮落，以累夫人。夫人但請忘情可也。」翠翹大喜道：「得郎相念，妾終身有託矣。」因復擁入繡幃，這一夜千般恩愛，百種歡娛，祇不言雲雨之事。正是：
君子夫妻了宿緣，不將雲雨污高天。 枕衾雖抱兩無愧，如此風流始可傳。
金重與翠翹講明以心事，彼此歡然。次日起來，同拜見父母。金重就與翠雲說知此事。翠雲又對父母說了。大家驚訝讚羨，歡喜不盡。翠翹因記掛著覺緣，與金重說了，即叫差人用轎子去接。差人去了來回復道：「庵門大開，庵中一空，覺緣師父影也不見。惟佛前香爐下壓著個有字的柬帖兒，祇得取了來回復老爺。」金重忙接了與眾人同看，祇見上寫著：
鴛鴦自古當成對，野鶴從來不可群。 若問天高何處去，廬山頂上伴孤雲。
大家看了。不勝歎息道：「願來覺緣是個高人，祇恨昨日匆忙中不曾酬謝得他。」悵怏不已。
自此以後，一家骨肉歡聚，又在西湖遊賞半月。金重與王觀因憑限緊急，不敢久留，遂告知父母，商量上任。金重與翠翹、翠雲往福建南平上任，王觀同終氏回揚州上任。王員外與王夫人因纔見翠翹，捨不得又遠遠分離，兩個老人家直送到福建任上。住了一年有餘，方回到揚州任上，與兒子同住。
過了三年，因金重與王觀二人俱做官清正，金重行取進京，陞了御史。王觀轉了部屬，又陞湖廣副使。王觀因親年老，不忍遠離，遂告了致任，在家供養父母。王員外與王夫人，直享福將近八十，方纔謝世。後來翠雲、終氏俱各生一子，足繼書香。金重一夫二妻，如英、皇一般，祇論姐妹，不分大小，鼓鐘琴瑟。曲盡室家，鼓樂以諧老。故流風餘韻，直傳至今不朽。
此清朝作品在全世界都属于公有领域，因为作者逝世已经超过100年，且作品于1931年1月1日之前出版。
Public domainPublic domainfalsefalse