Tác giả: Đại sư Hách Thiếu Như (Hao Shaoru) · Thẩm định: Cố Lưu Hinh (Gu Liuxin)

VÕ THỨC THÁI CỰC QUYỀN

《武式太极拳》 — 郝少如著 · 顾留馨审订 · 人民体育出版社 (1963 / 1997)

Cội Nguồn Võ Vũ Huy & Dòng Quyền Họ Hách

Võ Thức Thái Cực Quyền (《武式太极拳》) do Đại sư Hách Thiếu Như (Hao Shaoru, 1908–1983) biên soạn và học giả Cố Lưu Hinh thẩm định, được Nhân Dân Thể Dục Xuất Bản Xã phát hành năm 1963 và tái bản năm 1997. Dòng quyền này bắt nguồn từ danh nhân Võ Vũ Huy (Wu Yuxiang, 1812–1880) — người đã tiếp thu tinh hoa từ cả Dương Lộ Thiền và Trần Thanh Bình tại Triệu Bảo Trấn, sau đó truyền cho cháu ruột là Lý Diệc Dư, rồi truyền tiếp cho Hách Vệ Chân, Hách Nguyệt Như và Hách Thiếu Như.

Bìa sách gốc Võ Thức Thái Cực Quyền 1963

Hình 1: Bìa tác phẩm nguyên bản 《武式太极拳》 của Đại sư Hách Thiếu Như (Nhân Dân Thể Dục Xuất Bản Xã, Bắc Kinh, 1963).

Võ Thức (còn thường được gọi là Võ - Hách Thức) nổi danh là dòng quyền có tính học thuật và lý luận sâu sắc nhất, từng được lưu truyền kín đáo trong giới văn nhân trí thức thời xưa.

Yếu Điểm Cốt Lõi Võ Thức (Hách Nguyệt Như)

Cuốn sách khắc ghi thiên luận kinh điển của tiền nhân Hách Nguyệt Như về các nguyên tắc cốt tử:

Võ Thức đòi hỏi thân pháp phải cực kỳ nghiêm cẩn: Thân hình ngay ngắn đoan chính tuyệt đối, không cúi ngửa, bước chân chặt chẽ tinh gọn, hai tay chuyển động không bao giờ vượt quá mũi chân hay bả vai. Mọi sự co duỗi đóng mở đều diễn ra bên trong tâm ý trước khi hiện ra nơi hình thể.

Tẩu Giá Đả Thủ Đồng Nhất Thể

Hách Nguyệt Như truyền dạy nguyên lý: "Tẩu giá tức thị đả thủ, đả thủ tức thị tẩu giá" (Đi quyền chính là đánh người, mà đánh người chính là đi quyền):

"Khi một mình đi quyền giữa sân vắng, phải tưởng tượng như bốn bề đang có cường địch vây quanh, từng cử động đều phải thận trọng, kín kẽ và tràn đầy kình lực cảnh giác. Khi giao đấu đẩy tay với đối phương trước mặt, tâm trí phải an nhiên tự tại như đang một mình dạo bước đi quyền, không được khởi tâm hoảng loạn."

Khởi — Thừa — Chuyển — Hợp: 4 Nhịp Vận Động

Một phát kiến độc đáo của Võ Thức là quy trình phân đoạn 4 pha vận động khép kín cho mỗi động tác:

Sơ đồ chu trình 4 nhịp Khởi Thừa Chuyển Hợp

Hình 2: Sơ đồ vòng tuần hoàn 4 nhịp Khởi - Thừa - Chuyển - Hợp: Mỗi chiêu thức đều có điểm nảy mầm, tiếp nối, chuyển hướng và thu kết trọn vẹn trước khi chuyển thức mới.

Giai Đoạn	Ý Nghĩa Khí Cơ	Hành Động Của Thân Khớp
Khởi (起)	Kình lực bắt đầu manh nha từ bàn chân	Ý niệm khởi động, khớp háng chìm nhẹ
Thừa (承)	Kình tiếp nối truyền dọc cột sống	Mở rộng khung xương, vươn dài chi thể
Chuyển (转)	Kình biến đổi hướng theo xoay eo	Chuyển dịch trọng tâm, hóa giải lực tới
Hợp (合)	Kình ngưng tụ và khép kín hoàn tất	Toàn thân thu tụ về Đan Điền sẵn sàng tiếp ứng

Giáo Pháp & Luyện Pháp Tâm Đắc (Hách Thiếu Như)

Hách Thiếu Như đúc kết kinh nghiệm truyền dạy nhiều năm: người mới học cần chia làm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 luyện "Ngoại hình" cho thật vuông vức chuẩn mực; Giai đoạn 2 luyện "Nội khí" nối liền các khớp xương thông suốt; Giai đoạn 3 đạt tới "Vô hình vô tượng", chỉ dùng ý chỉ huy toàn thân tự động ứng biến.

Hình 3: Hách Thiếu Như thị phạm Khai Thủ và Hợp Thủ: Hai lòng bàn tay đối diện nhau, mở ra bằng khoảng cách vai, khép lại ngưng tụ khí trước ngực.

Đồ Giải Tiết Tự & Toàn Bộ Quyền Thức

Khái niệm "Tiết tự đồ" (Đồ hình phân giải chi tiết từng mắt xích vận động) giúp người tập hiểu rõ quỹ đạo chuyển tiếp giữa các thức quyền. Các thế quyền Võ Thức tiêu biểu gồm có: Lãn Trát Y, Đơn Tiên, Đề Thủ Thượng Thế, Bạch Hạc Lượng Sí, Lâu Tất Áo Bộ, Khai Thủ & Hợp Thủ, Bão Hổ Quy Sơn...

Tiết Tự Đồ: Biểu đồ giải phẫu từng mắt xích vận động Võ Thức

Hình 4: Tiết Tự Đồ mẫu mực: Minh họa từng chuyển động mắt xích của xương chậu, cột sống và hai cánh tay trong giai đoạn chuyển tiếp.

Hình 5: Hách Thiếu Như thị phạm Lãn Trát Y: Thân hình thẳng tắp như tùng bách, tay phải vươn trước mắt ngực, tay trái bảo vệ huyệt Đan Điền.

Hình 6: Đơn Tiên Võ Thức: Không mở rộng cánh tay quá đà mà giữ trong khung bảo vệ cơ thể, bước chân vững như bàn thạch.

Tinh Thần Nội Liễm & Phân Định Hư Thực Tuyệt Đối

Khác với các phong cách khoa trương bên ngoài, Võ Thức đề cao trạng thái "Thần tụ khí liễm" (Thần khí gom tụ vào bên trong xương tủy). Chân bước tới đâu, hư thực phân minh rạch ròi tới đó, tuyệt đối không bao giờ để hai chân cùng mang trọng lượng nửa vời (song trọng).