Textbook of Natural Medicine

Bản dịch có chú giải — không phải một cuốn sách về vị thuốc, mà một thứ tự ưu tiên can thiệp.

Joseph E. Pizzorno & Michael T. Murray (chủ biên), ấn bản 5, Elsevier, 2020 (bản quyền 2021). ISBN 978-0-323-52342-4. Hai tập. Bản số hóa: archive.org.

Vì sao cuốn sách này có mặt trong thư viện

Đây là giáo trình tham chiếu của ngành y học tự nhiên Bắc Mỹ — hơn 1.900 trang, hàng trăm tác giả, dùng trong các trường y học tự nhiên. Không phải sách phổ thông: nó là một hệ thống có thể kiểm tra được, có mục lục, có chỉ dẫn chéo, có chỗ để phản bác.

Đóng góp lớn nhất của nó không phải một vị thuốc nào, mà là một thứ tự ưu tiên can thiệp: bắt đầu từ cái nhẹ nhất, can thiệp mạnh nhất để sau cùng. Đây là thứ mà y học bổ sung thường thiếu và cũng là thứ khiến nó có thể bị chỉ trích một cách công bằng — vì thiếu thứ tự thì mọi can thiệp trở nên ngang hàng, và khi mọi thứ ngang hàng, người bệnh là người trả giá.

Bảy nguyên tắc

“Bảy nguyên tắc cơ bản của y học tự nhiên như sau: Năng lực tự chữa lành của tự nhiên (vis medicatrix naturae); Trước hết, không làm hại (primum non nocere); Tìm nguyên nhân (tolle causam); Điều trị toàn diện con người; Y học dự phòng; Sức khỏe chủ động (wellness); Thầy thuốc là người thầy.”
— Ch. 11, “A Hierarchy of Healing: The Therapeutic Order”, bản dịch của TaichiNOW

Nguyên tắc thứ ba — tolle causam — được giải thích theo cách ít bị hiểu sai nhất:

“Tolle causam là nguyên tắc tìm cách loại bỏ những chướng ngại trên đường chữa lành… Những chướng ngại ấy chặn đứng năng lực tự chữa của cơ thể.”
— Sđd., bản dịch của TaichiNOW

Chú ý cách nói: không phải “tìm ra nguyên nhân duy nhất rồi tiêu diệt nó”, mà là dọn chướng ngại để cơ thể tự làm phần còn lại. Đây chính là chỗ nối trực tiếp với Béchamp: y học địa hình không phải là y học không can thiệp, mà là y học can thiệp đúng tầng.

Trật tự trị liệu — bảy bước

Cuốn sách dẫn lại “Trật tự chữa lành của tự nhiên” do Henry Lindlahr hệ thống hóa năm 1913, và đây vẫn là xương sống của phác đồ hiện đại:

Bậc	Nội dung	Ví dụ
1	Thiết lập điều kiện cho sức khỏe — nhận diện và loại bỏ yếu tố gây nhiễu, lập lại nếp sống lành	Bỏ thuốc lá, sửa giấc ngủ, bỏ thực phẩm gây hại
2	Kích hoạt năng lực tự chữa (vis medicatrix naturae)	Vận động, nhiệt, nước, nhịp thở
3	Xử lý hệ cơ quan suy yếu hoặc tổn thương — tăng miễn dịch, giảm độc, chuẩn hóa viêm, tối ưu chuyển hóa, cân bằng hệ điều hòa	Phục hồi Tỳ Vị, điều chỉnh nội tiết
4	Chỉnh cấu trúc	Nắn chỉnh, kéo giãn, sửa tư thế
5	Xử lý bệnh lý bằng chất tự nhiên	Dược thảo, vitamin, khoáng chất
6	Xử lý bệnh lý bằng thuốc dược học hoặc tổng hợp	Thuốc tân dược
7	Ức chế hoặc loại bỏ bệnh lý bằng phẫu thuật	Mổ, can thiệp xâm lấn

Đọc cho kỹ: sách nói rõ trật tự này có thể thay đổi tùy nhu cầu của từng người bệnh — “nhu cầu của người bệnh là yếu tố quyết định”. Nghĩa là đây không phải một nghi thức cứng, mà là một mặc định có thể đảo khi có lý do. Viêm màng não thì bậc 7 lên bậc 1.

Sáu phần của giáo trình

1	Triết học của y học tự nhiên — bảy nguyên tắc, trật tự trị liệu, lịch sử nghề
2	Thủ thuật chẩn đoán chính và phụ trợ
3	Phương thức trị liệu và chuyên khoa thực hành — dinh dưỡng, thảo dược, vật lý trị liệu, tâm lý
4	Dược lý học các thuốc tự nhiên
5	Hội chứng và chuyên đề
6	Bệnh học — phần lớn nhất, xếp theo cơ quan và bệnh

Phần 1 là phần đáng đọc trước và đọc kỹ nhất; các phần còn lại là tham chiếu. Nếu bạn chỉ có hai giờ, đọc Ch. 2 (trật tự trị liệu) và Ch. 11 (thứ bậc chữa lành) — đó là hai chương định hình toàn bộ cách cuốn sách nghĩ.

Một đoạn lịch sử đáng chú ý

Sách kể lại sự trồi sụt của ngành này bằng số liệu cụ thể: Benedict Lust hệ thống hóa y học tự nhiên năm 1900; đến thập niên 1940 đã có trường y bốn năm và giấy phép hành nghề ở khoảng một phần ba nước Mỹ; rồi suy tàn cùng với sự lên ngôi của kháng sinh — năm 1957 chỉ còn một trường, năm 1979 chỉ còn sáu bang cấp phép, và năm 1980 chỉ còn khoảng 175 người hành nghề được cấp phép ở Mỹ và Canada (so với khoảng 3.000 năm 1951).

Con số ấy đáng nhớ vì nó nhắc một điều: y học bổ sung không phải một truyền thống liên tục, mà là một truyền thống đứt rồi nối lại. Người hành nghề hôm nay đang dùng lại một hệ thống vừa được phục hưng — và một hệ thống vừa phục hưng thì chưa kịp tự kiểm tra đầy đủ.

Đọc thế nào cho đúng: đây là sách giáo khoa của một ngành, không phải bằng chứng rằng mọi phương pháp trong đó đều hiệu quả. Nhiều chương dựa trên bằng chứng cấp thấp — ca lâm sàng, suy luận cơ chế. Giá trị lớn nhất của nó là khung ra quyết định, không phải danh mục chỉ định.

Bản PDF và trình đọc

Toàn văn PDF 81 MB — bản số hóa — nhúng trực tiếp bên dưới. Bạn cũng có thể mở trong cửa sổ mới hoặc tải về.

Nguồn: Pizzorno, J. E. & Murray, M. T. (eds.). Textbook of Natural Medicine, 5th ed. Elsevier, 2020. Bản số hóa: archive.org.

Về bản dịch: bản dịch có chú giải ở mức chương và cấu trúc; các trích đoạn được dịch nguyên văn, phần còn lại là tóm tắt định hướng. Không dịch toàn văn 1.900 trang.

Miễn trừ y khoa: nội dung mang tính học thuật; không phải chỉ định điều trị cho bất kỳ cá nhân nào.