12.1. Nguyên Lý Âm Dương Trong Ẩm Thực
Theo Đông y, thực phẩm không chỉ có giá trị dinh dưỡng (calo, protein, vitamin) mà còn có 'tính vị' – tức là tính chất Âm hoặc Dương, và mùi vị (chua, đắng, ngọt, cay, mặn). Mỗi tính vị có tác động cụ thể lên một hoặc nhiều tạng phủ.
Khi cơ thể bạn đang ở trạng thái nóng trong (do chơi tennis dưới nắng, do stress công việc, do ăn nhiều đồ chiên xào), bạn cần ăn thực phẩm có tính Âm (mát) để cân bằng. Ngược lại, khi cơ thể lạnh (mùa đông, sau bệnh, mệt mỏi), cần thực phẩm có tính Dương (ấm, nóng).
12.2. Bảng Tính Vị Thực Phẩm Thực Hành
Thực Phẩm Tính MÁT (Âm) – Dùng khi cơ thể nóng trong, mùa hè
- Rau: Rau muống, dưa chuột, bắp cải, cần tây, rau má, khổ qua.
- Trái cây: Dưa hấu, lê, thanh long, bưởi, cam.
- Ngũ cốc: Đậu xanh, bột lúa mạch.
Thực Phẩm Tính ẤM (Dương) – Dùng khi cơ thể lạnh, mùa đông, sau vận động
- Gia vị: Gừng, tỏi, hành, ớt (vừa phải), quế, hồi.
- Rau củ: Khoai lang, cà rốt, bí đỏ, củ cải trắng (nấu chín).
- Ngũ cốc: Gạo nếp, yến mạch, hạt điều.
Thực Phẩm Tính BÌNH (Trung Tính) – Dùng hàng ngày, không phân biệt mùa
- Gạo lứt, đậu đen, bắp ngô, khoai tây, táo, nho, cá trắng, trứng (vừa phải).
12.3. Nguyên Tắc Ăn Theo Mùa – Ăn Cùng Thiên Nhiên
Mùa hè ở Việt Nam là giai đoạn Cực Dương – nóng ẩm, người chơi tennis mất nhiều mồ hôi. Nguyên tắc bù đắp: Tăng thực phẩm tính mát, tránh đồ chiên xào và thịt đỏ. Uống nước đầy đủ nhưng KHÔNG uống nước đá – nước lạnh tắt 'bếp lửa tiêu hóa' và làm cơ bắp co cứng.
Về cơ bản, mỗi vùng địa lý thường có thực phẩm địa phương phù hợp với khí hậu tại chỗ. Người sống ở nhiệt đới sẽ thấy các loại rau xanh và trái cây nhiệt đới mát là phù hợp với mùa hè. Hãy ăn theo mùa và theo vùng – đây là cách khôn ngoan nhất mà tổ tiên đã thực hiện hàng ngàn năm.
→ Chương 13: Bí Mật Của Nước Và Tần Số Chữa Lành